www.rian.ru

# ایران در تابستانی که گذشت

19/06/1389 18:11

خوانندگان گرامی!

شما می توانید نظرات خود درباره این مقاله را برای ما ارسال کنید، بهترین و جالب ترین نظرات همه روزه در بخش نامه های شما منتشر می شوند.

برای نوشتن نظرات خود اینجا کلیک کنید

محتوای مطالب منتشره می تواند مغایر با مواضع «ریا نووستی» باشد

استفاده از مطالب خبرگزاری «ریا نووستی» تنها با ذکر منبع مجاز است

"ایوان تیمافییف" در مقاله ای که در پایگاه اینترنتی دانشگاه دولتی روابط بین المللی مسکو منتشر شد اشاره می کند که 31 اوت سال 2010 رسانه های گروهی پیام "باراک اوباما" رییس جمهور آمریکا در خصوص پایان مرحله جنگی عملیات نظامی آمریکا در عراق را منتشر نمودند. کلا بیش از 100 هزار نظامی آمریکایی از عراق خارج شد. در حدود 50 هزار نظامی آمریکایی در عراق باقی مانده اند که وظیفه آنها کمک به نیروهای محلی جهت تامین امنیت است. اما این نیروها نیز قرار است که تا پایان سال 2011 از این کشور خارج شوند. در حاشیه تغییر و تحولات در عراق اوضاع پیرامون ایران نیز جلب توجه می کند. عرصه مانورهای سیاسی در رابطه با ایران گسترش یافته است. یکی از دلایل ادبیات و عملکردهای خشن تهران، احساس مصونیت این کشور به خاطر درگیری نیروهای مسلح آمریکایی در عراق بود که امکان عملیات موثر نظامی علیه جمهوری اسلامی را کاهش می داد. حال پس از خروج نیروهای آمریکایی، مقامات ایرانی باید این مسئله را در نظر بگیرند. بعلاوه باید درک شود که عراق هنوز هم زیرنفوذ آمریکا باقی مانده و کاملا می تواند تکیه گاهی برای آمریکایی ها در منطقه باشد.

به اعتقاد نگارنده مقاله، تحریم های اعمال شده علیه تهران هنوز هم نتایج لازم را نداده اند. اقتصاد ایران از تحریم ها زیان می بیند اما تاثیرات آنها مشهود نیست. ایران و آمریکا در این مورد تعبیرهای متفاوتی دارند. ایران بر موفقیت های اقتصادی که کشور بر خلاف تحریم های اعمال شده بدست آورده اشاره می کند. مقامات ایران به رشد 8% تولید صنعتی و سه برابر شدن دورنمای صادرات اشاره می کنند(از جمله از محل تولید بنزین که البته جای تعجب است کشوری که وابسته به واردات سوخت می باشد و این مسئله یکی از نقاط ضعف آن محسوب می شود، چنین ادعایی کند). همچنین اعلامیه هایی در خصوص انصراف از دلار و یورو در محاسبات فروش نفت نیز از سوی ایران شنیده می شود. بعبارت دیگر بازار کشورهایی که در تحریم های شرکت داشتند "بسته" و با کشورهای "دوست" معامله می شود. از سوی دیگر مقامات آمریکایی اعلام می کنند که ایران در اثر تحریم ها زیان های هنگفتی دیده است. بعنوان مثال "آینهورن" مشاور وزیر امور خارجه آمریکا زیان اقتصادی ایران را طی سال اخیر 50-60 میلیارد دلار توصیف کرد. در بقیه موارد مقامات آمریکایی اظهارنظر محتاطانه تری می دهند.

نویسنده در همین حاشیه به تحریم های اتحادیه اروپا، سوئیس، کانادا، ژاپن و استرالیا علیه ایران اشاره می کند که سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز ایران را ممنوع اعلام کرده اند. برزیل نیز از تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره ایران حمایت کرد. چین ضمن حمایت از تحریم های اتخاذ شده در چارچوب شورای امنیت مخالفت خود را با تحریم های یکجانبه اعلام نمود، پکن قصد دارد در چارچوب امکانات باقی مانده، همکاری های خویش را با ایران ادامه دهد. مقامات روس نیز بارها به غیر قابل قبول بودند تحریم ها یکجانبه تاکید کردند. نگرانی چین و روسیه بی دلیل نیست: 16 اوت سال جاری خبر تحریم های یکجانبه آمریکا علیه کمپانی های کشتیرانی ایرانی منتشر شد. پیش از آن نیز تحریم هایی علیه کمپانی های جمهوری اسلامی که فعالیت آنها باعث دور زدن تحریم های سازمان ملل متحد شده، اعلام شده بود.

درباره برنامه هسته ای نیز می توان گفت که تحریم ها از نظر طرف ایرانی ممکن است که روند آن را به تاخیر اندازد اما اجرای آن را متوقف نخواهد کرد. اتمام احداث نیروگاه اتمی بوشهر که انجام آن تحت تحریم های سازمان ملل متحد قرار نگرفت تا اندازه زیادی برنامه صلح آمیز اتمی ایران را پیش برده است. برخی از کشورها از اتمام احداث این نیروگاه بعنوان گامی در راه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای استقبال کردند. این مسئله از سوی ایالات متحده بعنوان علامتی به ایران تعبیر شد که دیگر نیازی به تولید سوخت هسته ای داخلی و فناوری های مربوط به آن با توجه به کمک های ذیربط از سوی روسیه ندارد: چنین انعطاف پذیری می توانست که به طور جدی بر تنش زایی اوضاع تاثیر گذارد.

نگارنده مقاله معتقد است، اما مقامات ایرانی (از جمله "علاء الدین بروجردی" رییس کمیته امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران) نقطه نظر دیگری دارند و اعلام کردند که فعالیت های مربوط به غنی سازی اورانیوم در ایران در هر شرایطی ادامه خواهد یافت. متعاقبا خبر امضای قانون محدودیت همکاری های ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی توسط "محمود احمدی نژاد" منتشر شد که بر قصد کشورش برای ادامه غنی سازی اورانیوم تاکید کرد. این اعلامیه ها و عملکردها با سخنان "علی اکبر صالحی" رییس سازمان انرژی اتمی ایران مطابقت کرد که گفته بود کشورش تاکنون 20 کیلوگرم اورانیوم 20% تولید کرده و تا سال آینده سوخت لازم برای بهره برداری از راکتور تحقیقاتی تهران را تولید خواهد کرد. صالحی همچنین به برنامه افزایش تولید حجم اورانیوم غنی شده و اکتشاف معادن اورانیوم در خاک کشور اشاره کرد. از سوی دیگر اعلام شد که تا سال 2020 قرار است که راکتور گداخت هسته ای تجربی در ایران احداث شود. این سلسله اعلامیه ها با ارزیابی یکی از مقامات اسبق آژانس بین المللی انرژی اتمی تکمیل شد که گفته بود ایران هم اینک به اندازه تولید دو بمب اتمی اورانیوم ذخیره کرده است. روز 17 اوت سخنگوی آژانس بین المللی انرژی اتمی اعلام کرد که ایران سانتریفیوژهای نسل جدید خود را که برای غنی سازی اورانیوم در سطوح بالاتر استفاده خواهد شد، راه اندازی کرده که با تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل متحد مغایرت دارد.

مولف در ادامه اشاره می کند که دور دیگری از مانورها و آزمایشات تسلیحاتی و تجهیزات نظامی در ایران برداشت تهدید ناشی از ایران را از سوی رسانه های گروهی شدیدتر کرد. در اوائل جولای اخباری در رسانه های گروهی اسرائیلی منتشر شد مبنی بر اینکه در سوریه موسسه مشترک تولید موشک های "ام-600" با ایران تاسیس شده که می توانند هرنقطه از خاک اسرائیل را هدف قرار دهند (ایران بعنوان تحویل دهنده فناوری و تامین کننده مالی این موسسه معرفی شده است). 8اوت نیز 4 فروند زیردریایی کوچک مدل "غدیر" به نیروی دریایی ایران تحویل داده شد که تعداد آنها را به 11 فروند افزایش داد. 22 اوت نیز بمب افکن بدون سرنشین ایرانی رونمایی شد (احتمال داده می شود که برخی از فناوری های تولید هواپیماهای بدون سرنشین در ایران از خارج دریافت شده باشد. در آلمان تحقیقاتی علیه یکی از موسسات آغاز شده که به فروش موتور برای این پهبادها مورد سوء ظن قرار گرفته است). 23 اوت قصد تولید دو ناوچه تندروی تهاجمی از سوی ایران منتشر شد. روز 25 اوت نیز خبر انجام آزمایش موفقیت آمیز موشک برد کوتاه کلاس "زمین-زمین" نسل جدید "فتح-110" اعلام شد.

آمریکا و اسرائیل واکنش شدیدی به این اخبار نشان می دهند. "مایکل مولن" رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا به وجود نقشه حمله به ایران اشاره کرده و مقامات رسمی اسرائیل نیز امکان حمله به ایران را از سخنان خود حذف نمی کنند. پاسخ ایران به این ایرادات نیز متناسب بود. اما آنچه خارج از انتظار بود سخنان "یوسف العطیبه" سفیر امارات متحده عربی در آمریکا در خصوص صلاح بودن عملیات نظامی علیه ایران است و همانطور که انتظار می رفت با واکنش شدید و منفی مقامات ایرانی مواجه شد.

به اعتقاد مولف مقاله، در این شرایط مواضع مذاکراتی ایران هنوز هم دوگانه است. در ماه جولای تهران امکان توقف امور غنی سازی اورانیوم (20%) در صورت دریافت سوخت لازم را مطرح کرد اما به شرطی که کشورهای غربی باید میان تحریم ها و ادامه مذاکرات یک گزینه را انتخاب کنند. مسلما چنین گزینه ای نه به نفع آمریکاست و نه به کشورهایی که تحریم ها حمایت می کنند. متعاقبا ایران خبر آمادگی همکاری با آژانس و بازگشت بدون پیش شرط به میز مذاکره با گروه "1+5" را اعلام کرد. البته تا جایی که به ضرر برنامه هسته ای نباشد که اعلامیه های اخیر مقامات ایرانی در خصوص دورنمای این برنامه حاکی از همین مسئله است.

در تهران دورنمای مذاکرات با اتحادیه اروپا را مثبت تر از مذاکره با آمریکا ارزیابی می کنند. همکاری با آمریکا کلا در قالبی منفی بررسی می شود. موضع مذاکراتی کنونی ایران در کل بر اساس استراتژی مبتنی بر پیشبرد برنامه هسته ای با حفظ امکان معامله سیاسی با گروه "1+5" است.

نگارنده در بخش دیگری از مقاله خود نوشت، روابط ایران با روسیه در این مرحله را نیز آسان نمی توان شمرد. از یک سو، روسیه توانسته که شراکت خود با ایران را در برخی از جهات حفظ کند. در میان آنها می توان اتمام احداث و خدمات به نیروگاه اتمی بوشهر را نام برد: روز 21 اوت ( 30 خرداد) پروتکل ایجاد موسسه مشترک اداره نیروگاه میان دو طرف به امضا رسید. همچنین باید به امضای توافقنامه در بخش انرژی مورخ 14 جولای سال جاری نیز اشاره کرد. کمپانی های نفتی روسیه می توانند حضور خود را در طرح های انرژی ایران گسترش دهند. فعلا نیز قرارداد تحویل پنج گردان سیستم های پدافند موشکی"اس-300" به ایران فسخ نشده است. در این میان با توجه به اجرای تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد در روابط دوجانبه میان ایران و روسیه بدون تردید موانعی پیش می آید.

ایران به نگرانی های مقامات روس در خصوص امکان تولید سلاح هسته ای در جمهوری اسلامی بشدت واکنش نشان می دهد از جمله سخنان دمیتری مدودف در خصوص این مسئله که در جمع سفرا و روسای نمایندگی های سیاسی روسیه در خارج از کشور مورخ 12 جولای و همچنین اظهارات رییس جمهور روسیه در کنفرانس مشترک با "آنگلا مرکل "صدراعظم آلمان در یکاترینبورگ.

در همین حال بعد از انتشار بخشی از گزارش محرمانه آژانس بین المللی انرژی اتمی، "سرگی لاوروف " وزیر امور خارجه روسیه روز 7 سپتامبر از ایران خواست تا به خواسته های آژانس بین المللی انرژی اتمی عمل کند. وی گفت: "ما معتقدیم که ایران باید از شرایط کنونی نتیجه گیری کند و بالاخره به اجرای خواسته های به حق آژانس عمل نماید".وزیر امور خارجه روسیه تاکید کرد که اخبار مربوط به این گزارش را دیده است که از نظر وی اصولا اینکه ایران با آژانس به طور کامل همکاری نمی کند خبر جدیدی نیست.

بدین ترتیب تابستان به پایان رسید اما تزلزل اوضاع پیرامون برنامه هسته ای ایران که "ویتالی چورکین" نماینده دائم روسیه در سازمان ملل متحد آن را "تراز شده" نامیده هنوز حفظ شده است.

خبرگزاری «ریا نووستی» روسیه، 19 شهریورماه

اخبار مرتبط

18:50 08.07.1389 | پروژه‌های جدید الكترونیكی وزارت دفاع ایران به بهره‌برداری می‌رسد
14:48 31.06.1389 | در مراسم رژه در ایران سه نوع پهباد به نمایش در می آید
12:01 29.06.1389 | وزیردفاع ایران در ماه اکتبر از جمهوری آذربایجان بازدید می کند
21:26 22.06.1389 | بان کی مون قصد دارد برنامه هسته ای را با مقامات ایران بررسی کند