Թաքյաղայա գյուղի եկեղեցին

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-scaled.jpg?v=1620416732" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-scaled.jpg?v=1620416732 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-300x200.jpg?v=1620416732 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-1024x684.jpg?v=1620416732 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-768x513.jpg?v=1620416732 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-1536x1025.jpg?v=1620416732 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-2048x1367.jpg?v=1620416732 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-370x247.jpg?v=1620416732 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-272x182.jpg?v=1620416732 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1707" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-300x200.jpg?v=1620416725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1024x683.jpg?v=1620416725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-768x512.jpg?v=1620416725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1536x1024.jpg?v=1620416725 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-2048x1365.jpg?v=1620416725 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-370x247.jpg?v=1620416725 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-272x182.jpg?v=1620416725 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1707" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-300x200.jpg?v=1620416724 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1024x683.jpg?v=1620416724 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-768x512.jpg?v=1620416724 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1536x1024.jpg?v=1620416724 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-2048x1365.jpg?v=1620416724 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-370x247.jpg?v=1620416724 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-272x182.jpg?v=1620416724 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-300x200.jpg?v=1620416729 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1024x684.jpg?v=1620416729 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-768x513.jpg?v=1620416729 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1536x1025.jpg?v=1620416729 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-2048x1367.jpg?v=1620416729 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-370x247.jpg?v=1620416729 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-272x182.jpg?v=1620416729 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-300x200.jpg?v=1620416733 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1024x684.jpg?v=1620416733 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-768x513.jpg?v=1620416733 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1536x1025.jpg?v=1620416733 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367.jpg?v=1620416733 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-370x247.jpg?v=1620416733 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-272x182.jpg?v=1620416733 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

Տեղադրությունը

Գտնվում է Արցախի Մռավի լեռների հարավային լանջերին, Տրտու գետի Լև վտակի հովտում։ 19-րդ դարում այստեղ հաստատված թաթարական այրումների ցեղի կողմից Թաքյաղայա (այծի ժայռ) անվանված գյուղատեղում: Հուշարձանի վերաբերյալ մատենագրական և վիմագրական վկայություններ մեզ չեն հասել։ Հայտնի է, որ այս գյուղը, ինչպես և հարևան գյուղերը Դադիվանքին հարկատու էր մինչև խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Գյուղատեղիի տարածքում` գետի ձախ ափին, բլրի վրա, առանձնացած մի ժայռի մոտ կանգուն  է մի փոքրիկ եկեղեցի (նկ․ 1) և շուրջը խաչքարերով գերեզմանոց։ Եկեղեցին գտնվում է ծովի մակերևույթից 1601 մետր բարձրության վրա:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1.jpg?v=1620747366" width="1010" height="1010" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1.jpg?v=1620747366 1010w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1-300x300.jpg?v=1620747366 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1-150x150.jpg?v=1620747366 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1-768x768.jpg?v=1620747366 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-1-370x370.jpg?v=1620747366 370w" sizes="(max-width: 1010px) 100vw, 1010px" title="takyaghaya" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-scaled.jpg?v=1620416720" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-scaled.jpg?v=1620416720 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-300x201.jpg?v=1620416720 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-1024x685.jpg?v=1620416720 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-768x514.jpg?v=1620416720 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-1536x1028.jpg?v=1620416720 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-2048x1371.jpg?v=1620416720 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-370x248.jpg?v=1620416720 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-272x182.jpg?v=1620416720 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևմուտքից, լուս․ Ս․Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևմուտքից, լուս․ Ս․Դանիելյանի։

Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն

Թաքյաղայայի եկեղեցին  միանավ թաղակապ շինություն է (թաղը չի պահպանվել), 7,46x5,58 մետր արտաքին չափերով։ Հատակագիծն ուղղանկյունաձև է (նկ․ 2),  սակայն  ասիմետրիկ սեղանաձև կառուցվածք ունի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-scaled.jpg?v=1620416722" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-scaled.jpg?v=1620416722 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-300x201.jpg?v=1620416722 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-1024x686.jpg?v=1620416722 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-768x514.jpg?v=1620416722 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-1536x1028.jpg?v=1620416722 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-2048x1371.jpg?v=1620416722 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-370x248.jpg?v=1620416722 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-272x182.jpg?v=1620416722 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 2 Եկեղեցու հատակագիծը՝ Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, էջ 33։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 2 Եկեղեցու հատակագիծը՝ Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, էջ 33։

Եկեղեցին կառուցված է անմշակ և կիսամշակ քարերով, կրաշաղախով: Կառուցման համար որպես շինաքարի հանքահումք է հանդիսացել հենց եկեղեցուն կից ժայռը։ Արտաքին չափերն են՝ 7,46x5,58 մետր: Պատերը սովորականից ավելի հաստ են (արևմտյան ճակատում՝ 117 սմ): Կարևոր առանձնահատկությունն է ուղղանկյունաձև խորանը: Լուսավորության նպատակով արևելյան ճակատից բացված են դեպի ներս լայնացող զույգ լուսամուտներ։ Ուշագրավ է հատկապես բարավորին քանդակված խաչային հորինվածքը (նկ․ 3), որը հայ միջնադարյան քանդակային արվեստի կատարյալ նմուշ է:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-300x200.jpg?v=1620416724 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1024x683.jpg?v=1620416724 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-768x512.jpg?v=1620416724 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1536x1024.jpg?v=1620416724 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-2048x1365.jpg?v=1620416724 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-370x247.jpg?v=1620416724 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-272x182.jpg?v=1620416724 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 3․ Մուտքի բարավորը, լուս․ Ս․Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 3․ Մուտքի բարավորը, լուս․ Ս․Դանիելյանի։

Թեև եկեղեցու որմերի պահպանված հատվածներին որևէ արձանագրություն չկա, այնուամենայնիվ խաչաքանդակների ոճական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները բնորոշ են 13-14-րդ դարերին: Կառույցի հյուսիսային կողմում պահպանված մի գեղաքանդակ ու արձանագիր խաչքարի բեկոր (նկ․ 4), որի հիմնախաչը ճշտորեն կրկնում է եկեղեցու բարավորին քանդակված խաչի մոտիվները և առիթ տալիս կարծելու, որ այդ խաչքարը նույն վարպետի աշխատանքն է: Խաչքարերի են վերածված նաև եկեղեցու արևմտյան պատի մեջ  (նկ․ 5) արտաքուստ ներդրված խոշոր բլոկները: Եկեղեցու շուրջը, ժայռերի վրա ևս կան խաչաքանդակներ։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-scaled.jpg?v=1620416727" width="2074" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-scaled.jpg?v=1620416727 2074w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-243x300.jpg?v=1620416727 243w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-830x1024.jpg?v=1620416727 830w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-768x948.jpg?v=1620416727 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-1245x1536.jpg?v=1620416727 1245w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-1659x2048.jpg?v=1620416727 1659w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-8-300x370.jpg?v=1620416727 300w" sizes="(max-width: 2074px) 100vw, 2074px" title="Նկ 4 Արձանագիր խաչքար, լուս․ Ս․Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ 4 Արձանագիր խաչքար, լուս․ Ս․Դանիելյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-300x200.jpg?v=1620416725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1024x683.jpg?v=1620416725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-768x512.jpg?v=1620416725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1536x1024.jpg?v=1620416725 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-2048x1365.jpg?v=1620416725 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-370x247.jpg?v=1620416725 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-272x182.jpg?v=1620416725 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 5 Եկեղեցու արևմտյան ճակատը, լուս․ Ս․Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 5 Եկեղեցու արևմտյան ճակատը, լուս․ Ս․Դանիելյանի։

Գերեզմանոցը ժամանակի ընթացքում ավերել ու քարերը որպես շինաքար հափշտակել են տեղում հաստատված մահմեդական վերաբնակիչները (այրումներ), սակայն  շրջանի 1993 թվականի ազատագրումից հետո դեռևս տեղում  էին 5-6 խաչքարեր, որից մեկը (նկ․ 4) կրում էր արձանագրություն`  «Կանկնե[ա]լ կառո[ւ]ցաւ ս[ուր]բ նշ/ան ի բար/էխաւսութ/ի[ւն]/ Անայ/ին, որք եր/[կիրպագանէք յաղաւթ]/|ս յիշե/ցէք, ի թուին : Չ․․» : (1251-1350), Կարապետյան 2019, 279)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729" width="2560" height="1709" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-300x200.jpg?v=1620416729 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1024x684.jpg?v=1620416729 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-768x513.jpg?v=1620416729 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1536x1025.jpg?v=1620416729 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-2048x1367.jpg?v=1620416729 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-370x247.jpg?v=1620416729 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-272x182.jpg?v=1620416729 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 6 Եկեղեցու ներսույթը, տեսքը դեպի արևմուտք, լուս․ Ս․Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 6 Եկեղեցու ներսույթը, տեսքը դեպի արևմուտք, լուս․ Ս․Դանիելյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733" width="2560" height="1709" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-300x200.jpg?v=1620416733 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1024x684.jpg?v=1620416733 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-768x513.jpg?v=1620416733 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1536x1025.jpg?v=1620416733 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367.jpg?v=1620416733 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-370x247.jpg?v=1620416733 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-272x182.jpg?v=1620416733 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 7 Եկեղեցու ներսույթը, տեսքը դեպի արևելք, լուս․ Ս․Դանիելյանի։։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 7 Եկեղեցու ներսույթը, տեսքը դեպի արևելք, լուս․ Ս․Դանիելյանի։։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Արցախյան առաջին և երկրորդ պատերազմի ժամանակ, ռազմական գործողություններից եկեղեցին չի տուժել։ Տարածքը մաքրվել է, դրվել է ծածկ:

Գրականություն

1․ Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, Երևան, 1999:

2․ Կարապետյան 2019 - Կարապետյան Ս., Մռավականք, Երևան:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Թաքյաղայա գյուղի եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Թաքյաղայա գյուղի եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Գտնվում է Արցախի Մռավի լեռների հարավային լանջերին, Տրտու գետի Լև վտակի հովտում։ 19-րդ դարում այստեղ հաստատված թաթարական այրումների ցեղի կողմից Թաքյաղայա (այծի ժայռ) անվանված գյուղատեղում: Հուշարձանի վերաբերյալ մատենագրական և վիմագրական վկայություններ մեզ չեն հասել։ Հայտնի է, որ այս գյուղը, ինչպես և հարևան գյուղերը Դադիվանքին հարկատու էր մինչև խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Գյուղատեղիի տարածքում` գետի ձախ ափին, բլրի վրա, առանձնացած մի ժայռի մոտ կանգուն  է մի փոքրիկ եկեղեցի (նկ․ 1) և շուրջը խաչքարերով գերեզմանոց։ Եկեղեցին գտնվում է ծովի մակերևույթից 1601 մետր բարձրության վրա:  " />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-01-06T17:53:31+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1707" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d6%84%d5%b5%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%a1-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d6%84%d5%b5%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%a1-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Թաքյաղայա գյուղի եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-06T00:06:52+00:00","dateModified":"2022-01-06T17:53:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d6%84%d5%b5%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%a1-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d6%84%d5%b5%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%a1-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d6%84%d5%b5%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%a1-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Թաքյաղայա գյուղի եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь села Текякая

						<img width="1010" height="1010" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya.jpg?v=1620416730" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya.jpg?v=1620416730 1010w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-300x300.jpg?v=1620416730 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-150x150.jpg?v=1620416730 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-768x768.jpg?v=1620416730 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/takyaghaya-370x370.jpg?v=1620416730 370w" sizes="(max-width: 1010px) 100vw, 1010px" />

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-scaled.jpg?v=1620416732" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-scaled.jpg?v=1620416732 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-300x200.jpg?v=1620416732 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-1024x684.jpg?v=1620416732 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-768x513.jpg?v=1620416732 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-1536x1025.jpg?v=1620416732 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-2048x1367.jpg?v=1620416732 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-370x247.jpg?v=1620416732 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/007-6-272x182.jpg?v=1620416732 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1707" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-scaled.jpg?v=1620416725 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-300x200.jpg?v=1620416725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1024x683.jpg?v=1620416725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-768x512.jpg?v=1620416725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-1536x1024.jpg?v=1620416725 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-2048x1365.jpg?v=1620416725 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-370x247.jpg?v=1620416725 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-13-272x182.jpg?v=1620416725 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1707" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-300x200.jpg?v=1620416724 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1024x683.jpg?v=1620416724 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-768x512.jpg?v=1620416724 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1536x1024.jpg?v=1620416724 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-2048x1365.jpg?v=1620416724 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-370x247.jpg?v=1620416724 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-272x182.jpg?v=1620416724 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-300x200.jpg?v=1620416729 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1024x684.jpg?v=1620416729 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-768x513.jpg?v=1620416729 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1536x1025.jpg?v=1620416729 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-2048x1367.jpg?v=1620416729 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-370x247.jpg?v=1620416729 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-272x182.jpg?v=1620416729 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2560" height="1709" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-scaled.jpg?v=1620416733 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-300x200.jpg?v=1620416733 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1024x684.jpg?v=1620416733 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-768x513.jpg?v=1620416733 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-1536x1025.jpg?v=1620416733 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367.jpg?v=1620416733 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-370x247.jpg?v=1620416733 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-272x182.jpg?v=1620416733 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

Локализация

          На южных склонах горы Мрав в Арцахе, в пойме реки Лев, которая является притоком реки Трту, в 19 веке на месте древнего селища было основано курдское поселение Текякая. В районе этого села, на левом берегу реки, на холме у скалы, есть небольшая церковь (рис. 1), окруженная кладбищем с хачкарами. По всей видимости, поселение было названо именно из-за одиночно стоящей скалы, т.к. название Такякая означает «одиночная скала». Церковь расположена на высоте 1601 м над уровнем моря.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-scaled.jpg?v=1620416720" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-scaled.jpg?v=1620416720 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-300x201.jpg?v=1620416720 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-1024x685.jpg?v=1620416720 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-768x514.jpg?v=1620416720 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-1536x1028.jpg?v=1620416720 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-2048x1371.jpg?v=1620416720 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-370x248.jpg?v=1620416720 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Թաքյաղայա-գյուղի-եկեղեցի-272x182.jpg?v=1620416720 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1  Общий вид церкви с юго-запада, фото С. Даниеляна․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1  Общий вид церкви с юго-запада, фото С. Даниеляна․

Исторический обзор

Сведений об этом памятнике в письменных источниках не обнаружено. Известно только, что до установления советской власти, это село, как и соседние села, платили налоги монастырю Дадиванк.

Анализ архитектурной композиции

Церковь Такякая - однонефное сводчатое сооружение (свод не сохранился), размерами  7,46X5,58 метров по внешнему контуру. По плану это ровный прямоугольник (рис. 2), однако в реальности он асимметричен.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-scaled.jpg?v=1620416722" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-scaled.jpg?v=1620416722 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-300x201.jpg?v=1620416722 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-1024x686.jpg?v=1620416722 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-768x514.jpg?v=1620416722 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-1536x1028.jpg?v=1620416722 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-2048x1371.jpg?v=1620416722 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-370x248.jpg?v=1620416722 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/008-4-272x182.jpg?v=1620416722 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 План церкви: Карапетян, 2000 - Карапетян С., «Памятники армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха», стр. 31." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 План церкви: Карапетян, 2000 - Карапетян С., «Памятники армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха», стр. 31.

Церковь построена на известковом растворе из необработанных и подогнанных камней. Сырьем для строительства явились камни как раз той скалы, возле которой построена церковь. Стены церкви толще обычного (с запада -117 см). Важная деталь – прямоугольная алтарная ниша. С восточной стороны в стене для освещения помещения прорезаны два окна.

Особое внимание привлекает плита с крестной композицией хачкара над проемом двери церкви (рис. 3), которая является прекрасным образцом резьбы по камню средневекового армянского искусства.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-300x200.jpg?v=1620416724 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1024x683.jpg?v=1620416724 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-768x512.jpg?v=1620416724 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-1536x1024.jpg?v=1620416724 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-2048x1365.jpg?v=1620416724 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-370x247.jpg?v=1620416724 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-272x182.jpg?v=1620416724 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Входная дверь, фото С. Даниеляна․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Входная дверь, фото С. Даниеляна․

На стенах церкви нет надписей, однако стилистически и художественно церковь соответствует крестным композициям хачкаров вокруг нее, типичным для 13-14 веков. Сохранившийся с северной стороны здания фрагмент хачкара (рис. 4), имеет центральный крест, который в точности повторяет крест над проемом двери церкви.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpg?v=1620416759" width="2074" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpg?v=1620416759 2074w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-243x300.jpg?v=1620416759 243w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-830x1024.jpg?v=1620416759 830w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-768x948.jpg?v=1620416759 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-1244x1536.jpg?v=1620416759 1244w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-1659x2048.jpg?v=1620416759 1659w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-300x370.jpg?v=1620416759 300w" sizes="(max-width: 2074px) 100vw, 2074px" title="Рис. 4  Надпись на хачкаре, фото С .Даниеляна․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4  Надпись на хачкаре, фото С .Даниеляна․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.jpg?v=1620416761" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.jpg?v=1620416761 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-300x200.jpg?v=1620416761 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1024x683.jpg?v=1620416761 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-768x512.jpg?v=1620416761 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1536x1024.jpg?v=1620416761 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-2048x1366.jpg?v=1620416761 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-370x247.jpg?v=1620416761 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-272x182.jpg?v=1620416761 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 5 Западный фасад церкви, фото С. Даниеляна․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Западный фасад церкви, фото С. Даниеляна․

 Предположительно это работа одного и того же мастера. Хачкарные композиции есть и на больших каменных блоках, вставленных в западную стену церкви (рис. 4). На окрестных скалах также есть резные крестные композиции.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1.jpg?v=1620416742" width="2048" height="1367" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1.jpg?v=1620416742 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-300x200.jpg?v=1620416742 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-1024x684.jpg?v=1620416742 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-768x513.jpg?v=1620416742 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-1536x1025.jpg?v=1620416742 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-370x247.jpg?v=1620416742 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-12-2048x1367-1-272x182.jpg?v=1620416742 272w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис. 6 Интерьер церкви, вид на восток, фото С. Даниеляна" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Интерьер церкви, вид на восток, фото С. Даниеляна

 Предположительно это работа одного и того же мастера. Хачкарные композиции есть и на больших каменных блоках, вставленных в западную стену церкви (рис. 5). На окрестных скалах также есть резные крестные композиции.

Кладбище вокруг церкви со временем разрушилось, а оставшиеся плиты местные курды использовали в качестве строительного материала. Однако после освобождения региона в 1993 году на кладбище все еще оставалось 5-6 хачкаров, один из которых (рис 4) имел надпись: «Установил строение сие - святые знамения во ходатайство за Анну. Преклонитесь. Помяните в молитвах. В году: Չ․․ (700) - (1251-1350)» (Карапетян 2019, 279).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729" width="2560" height="1709" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-scaled.jpg?v=1620416729 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-300x200.jpg?v=1620416729 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1024x684.jpg?v=1620416729 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-768x513.jpg?v=1620416729 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-1536x1025.jpg?v=1620416729 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-2048x1367.jpg?v=1620416729 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-370x247.jpg?v=1620416729 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-12-272x182.jpg?v=1620416729 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 7 Интерьер церкви, вид на запад, фото С. Даниеляна" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Интерьер церкви, вид на запад, фото С. Даниеляна

Состояние памятника до, во время и после войны

Церковь от боевых действий в время первой и второй войн в Арцахе не пострадала. До второй войны она была заново перекрыта, а территория убиралась.

Литература

Карапетян 2000 - Карапетян С., Памятники армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Ереван.

Карапетян 2019 - Карапетян С., Мраваканк, Ереван (на арм.яз.).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь села Текякая - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-текякая/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь села Текякая - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация           На южных склонах горы Мрав в Арцахе, в пойме реки Лев, которая является притоком реки Трту, в 19 веке на месте древнего селища было основано курдское поселение Текякая. В районе этого села, на левом берегу реки, на холме у скалы, есть небольшая церковь (рис. 1), окруженная кладбищем с хачкарами. По всей видимости, поселение было названо именно из-за одиночно стоящей скалы, т.к. название Такякая означает «одиночная скала». Церковь расположена на высоте 1601 м над уровнем моря." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-текякая/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-05-17T13:23:06+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-14-scaled.jpg?v=1620416724" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1707" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b5%d0%ba%d1%8f%d0%ba%d0%b0%d1%8f/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b5%d0%ba%d1%8f%d0%ba%d0%b0%d1%8f/","name":"Церковь села Текякая - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-06T00:06:52+00:00","dateModified":"2021-05-17T13:23:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b5%d0%ba%d1%8f%d0%ba%d0%b0%d1%8f/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b5%d0%ba%d1%8f%d0%ba%d0%b0%d1%8f/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b5%d0%ba%d1%8f%d0%ba%d0%b0%d1%8f/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь села Текякая"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Церковь села Текякая - Monument Watch

Церковь села Текякая - Monument Watch


Մելիք Բեգլարյաններ ամրոցը եվ ապարանքը

Տեղադրությունը

Մելիք Բեգլարյանների ապարանքը գտնվում է Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղից մոտ 4 կմ արևմուտք, Հոռեկա վանքի դիմաց (նկ. 1)՝ անտառապատ բլրալանջի արևելահայաց և հյուսիսահայաց հատվածներում։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1.jpg?v=1620747192" width="1357" height="1356" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1.jpg?v=1620747192 1357w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1-300x300.jpg?v=1620747192 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1-1024x1024.jpg?v=1620747192 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1-150x150.jpg?v=1620747192 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1-768x767.jpg?v=1620747192 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments-1-370x370.jpg?v=1620747192 370w" sizes="(max-width: 1357px) 100vw, 1357px" title="Melik-Beglaryans-fortress-and-apartments" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Ապարանքը պատկանել է Գյուլիստան գավառի տիրակալ Մելիք Բեգլարյաններին։ Մոտակայքում է գտնվում նաև Հոռեկա վանքը և մելիքական գերեզմանատունը (նկ. 2)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-scaled.jpg?v=1620416735" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-scaled.jpg?v=1620416735 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-300x225.jpg?v=1620416735 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-1024x768.jpg?v=1620416735 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-768x576.jpg?v=1620416735 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-1536x1152.jpg?v=1620416735 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-2048x1536.jpg?v=1620416735 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-370x278.jpg?v=1620416735 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 1 Հոռեկա վանքի ընդհանուր տեսքը արևմուտքից, 2018 թ․, լուս․ Ն. Երանյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Հոռեկա վանքի ընդհանուր տեսքը արևմուտքից, 2018 թ․, լուս․ Ն. Երանյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-scaled.jpg?v=1620645054" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-scaled.jpg?v=1620645054 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-300x199.jpg?v=1620645054 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-1024x681.jpg?v=1620645054 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-768x511.jpg?v=1620645054 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-1536x1021.jpg?v=1620645054 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-2048x1362.jpg?v=1620645054 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-370x246.jpg?v=1620645054 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-272x182.jpg?v=1620645054 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 2 Մելիք-Բեգլարյանների տոհմական գերեզմանատունը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Մելիք-Բեգլարյանների տոհմական գերեզմանատունը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:

Տեղում նկատելի են երկու ապարանքի ավերակներ (նկ. 3), որոնցից առաջինը կառուցված է վանքի դիմաց՝ արևելահայաց բլրալանջի ստորին դարավանդահարթակի վրա, իսկ երկրորդը՝ առաջինի դիմաց՝ Հոռեկավանքի բլրի հյուսիսահայաց լանջի ստորին մասում (Ղուլյան 2001, 50-51):

Առաջին ապարանքի հյուսիսային եզրի պարսպակից սենյակի մուտքի ճակատակալ քարին փորագրված արձանագրության համաձայն. «Յիշատակ է Ոհան Բաբուն. Մերեն Մելիք Թամրազ ։ՌՃԾ։ (1701)» (ԴՀՎ 1982, 101)։ Այսինքն 1701 թվականին (ըստ Ա. Ղուլյանի՝ 1727) կառուցված ապարանքը Մելիք-Թամրազը, ով պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է որպես Գյուլիստանի մելիք, այն ընծայում-նվիրում-հիշատակ է թողնում պարոն-տեր Օհանին (Ղուլյան 2001, 50)։ Ինչպես նկատում է Ա. Ղուլյանը՝ երբեմն շփոթվել-նույնացվել են երկու հուշարձանները, իսկ առաջինի շինարարական արձանագրությունը վերագրվել է երկրորդին: Եվ սա այն պատճառով, որ վերջինս իր չափերով, ճարտարապետական ձևերով ու պահպանվածությամբ առավել ակնառու է, իսկ նախորդից հայտնի են թվակիր արձանագրությունն ու 18-րդ դարի սկզբին պատմական անցուդարձերում գործող Մելիք-Թամրազի անունը (Ղուլյան 2001, 50):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-scaled.jpg?v=1620416736" width="1652" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-scaled.jpg?v=1620416736 1652w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-194x300.jpg?v=1620416736 194w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-661x1024.jpg?v=1620416736 661w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-768x1190.jpg?v=1620416736 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-991x1536.jpg?v=1620416736 991w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-1321x2048.jpg?v=1620416736 1321w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-15-239x370.jpg?v=1620416736 239w" sizes="(max-width: 1652px) 100vw, 1652px" title="նկ. 3 Մելիք-Բեգլարյանների ապարանքի չափագրությունը, Ղուլյան Ա., Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքները, «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 2001, էջ 51, նկ. 13։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Մելիք-Բեգլարյանների ապարանքի չափագրությունը, Ղուլյան Ա., Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքները, «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 2001, էջ 51, նկ. 13։

Առաջին ապարանքից պահպանվել է արևմտյան կեսը՝ պարիսպներով ու երկու բուրգով, ինչպես նաև հյուսիս-արևմտյան անկյունամասի շինությունը (նկ. 4, 5): Ապարանքի ավերակները վկայում են, որ այն հատակագծում ուղղանկյուն կազմող պարիսպներով և դրանց անկյունները բուրգերով ամրացված համակառույց է եղել՝ պարսպապատերին հպված և դեպի ներքին բակ բացվող սենյակներով:  Ապարանքը բաղկացած է պարսպակից երեք միաչափ ու թաղածածկ բաժանմունքներից՝ երեսբաց նախասրահից և կից երկու եզրային սենյակներից:  Շինությունը զուրկ է որևէ հարդարանքից։

Երկրորդ ապարանքը ներառված է ուղղանկյուն պարսպապատի մեջ, բաղկացած է հարավային կողմը զբաղեցնող սենյակների հիմնական խմբից ու երկայնական ներքին բակի` հյուսիսային կողմի միաշար պարսպակից սենյակներից: Արևմտյան պարսպապատի միջին մասում ապարանքի դարպասն է (նկ. 6)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333.jpg?v=1620416738" width="2560" height="1696" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333.jpg?v=1620416738 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-300x199.jpg?v=1620416738 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-1024x678.jpg?v=1620416738 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-768x509.jpg?v=1620416738 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-1536x1018.jpg?v=1620416738 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-2048x1357.jpg?v=1620416738 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SKG_4318-scaled-e1620511963333-370x245.jpg?v=1620416738 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 4 Առաջին ապարանքի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Ս․ Դանիելյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Առաջին ապարանքի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Ս․ Դանիելյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286.jpg?v=1620645053" width="2560" height="1696" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286.jpg?v=1620645053 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-300x199.jpg?v=1620645053 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-1024x678.jpg?v=1620645053 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-768x509.jpg?v=1620645053 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-1536x1018.jpg?v=1620645053 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-2048x1357.jpg?v=1620645053 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-1-scaled-e1620511898286-370x245.jpg?v=1620645053 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 5 Առաջին ապարանք, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Առաջին ապարանք, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-scaled.jpg?v=1620645053" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-scaled.jpg?v=1620645053 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-300x199.jpg?v=1620645053 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-1024x681.jpg?v=1620645053 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-768x511.jpg?v=1620645053 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-1536x1021.jpg?v=1620645053 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-2048x1362.jpg?v=1620645053 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-370x246.jpg?v=1620645053 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-1-272x182.jpg?v=1620645053 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 6 Երկրորդ ապարանքի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Երկրորդ ապարանքի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի:

Համակառույցի հարավային թևը բաղկացած է մի շարքով դասավորված չորս դահլիճից, բակի կողմից դրանց ճակատի երկարությամբ ձգված սրահից և սրահի ու սենյակների լայնությունը բռնող, կրկնակի շարքով կառուցված չորս այլ սենյակից:

Գլխատներն ու դրանց եզրային դահլիճները մելիքական տան հիմնական բնակելի մասն են կազմել և կամարասրահով կապվել են խոշոր բուխարով խոհանոցի և մյուս օժանդակ սենյակների հետ:

Ապարանքի հյուսիսային թևում, ի տարբերություն հարավայինի, սենյակները միաշարք են, ուղղված դեպի բակ և համեմատաբար վատ են պահպանվել (Ղուլյան 2001, 50-62):

Պաշտպանական խնդիրները, ինչպես երևում է նաև ապարանքի նկարագրությունից, առաջնահերթ նշանակություն են ունեցել մելիքական տան համակառույցի հորինվածքում ու կառուցման մեջ:

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Ապարանքի ողջ համալիրը պատերազմից առաջ թեև կիսաքանդ, բայց պահպանված էր համեմատաբար ամբողջական տեսքով: Փլված էին սենյակների ճակատամասերն ու մասամբ նաև թաղածածկերը։

44-օրյա պատերազմի արդյունքում Թալիշ գյուղը, Հոռեկավանքն ու ապարանքները օկուպացվել են: Պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո հուշարձանի ճակատագրի մասին ոչինչ հայտնի չէ։

Մատենագրական քննություն

Ապարանքն՝ իր ողջ համակառույցներով հանդերձ, հաճախ է տարածաշրջանի պատմությունը նկարագրողների և ճանապարհորդների ուշադրությունը գրավել։ Նրան առաջիններից մեկն անդրադարձել է Րաֆֆին, ով իր Ուղեգրություններում Հոռեկավան գյուղի մասին խոսելիս անդրադառնում է նաև մելիքների նստոց կենտրոնին (Րաֆֆի 1987, 420 - 423)։ Մելիք Բեգլարյանների պատմության, նրանց ամրոցի, ապարանքի և գերեզմանատան մասին մանամասն տեղեկություններ է հաղորդում Ե. Լալայանը (Լալայան 1901, 11-58): Արձանագրության Լալայանի ներկայացված տարբերակն է հիշատակվում նաև Դիվանում։

Մելիք Բեգլարյանների ընտանիքի, ինչպես նաև ապարանքի վերաբերյալ ամենավաղ վկայությունները ստանում ենք Մակար Բարխուտարյանցի հիշատակություններից։ Այն կարևոր է Ապարանքի 19-20-րդ դարերի իրավիճակը վավերացնելու, որոշ վիմագրական և պատմական տեղեկություններ հստակեցնելու տեսանկյունից (Բարխոտարեանց 1902, 146-147)։

Արցախի մելիքական ապարանքներին առհասարակ և Մելիք Բեգլարյանների ապարանքին նվիրված խիստ կարևոր և մանրամասն աշխատությունը պատկանում է Ա. Ղուլյանին, ում հետազոտությունները և չափագրությունները մեծապես օգնեցին այս համառոտ ակնարկը պատրաստելիս (Ղուլյան 2001, 50-62):

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1902 – Բարխուտարենաց Մ., Պատմութիւն Աղուանից, Տպարան Մայր Աթոռ Սրբոյ Էջմիածնի, Վաղարշապատ։

ԴՀՎ 1982 – Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ V, Արցախ, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, Երևան։

Լալայան 1901 – Լալայան Ե., «Գանձակի գավառ» (Արտատպված «Ազգագրական հանդեսից»), հտ. Ա, Տպարան Կ. Մարտիրոսեանցի, Թիֆլիս։

Ղուլյան 2001 - Ղուլյան Ա., Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքները, «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան:

Րաֆֆի 1987 - Րաֆֆի, Երկերի Ժողովածու, հտ. 9, Սովետական գրող, Երևան։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մելիք Բեգլարյաններ ամրոցը եվ ապարանքը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/մելիք-բեգլարյաններ-ամրոցը-եվ-ապարանք/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մելիք Բեգլարյաններ ամրոցը եվ ապարանքը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Մելիք Բեգլարյանների ապարանքը գտնվում է Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղից մոտ 4 կմ արևմուտք, Հոռեկա վանքի դիմաց (նկ. 1)՝ անտառապատ բլրալանջի արևելահայաց և հյուսիսահայաց հատվածներում։ Պատմական ակնարկ Ապարանքը պատկանել է Գյուլիստան գավառի տիրակալ Մելիք Բեգլարյաններին։ Մոտակայքում է գտնվում նաև Հոռեկա վանքը և մելիքական գերեզմանատունը (նկ. 2)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/մելիք-բեգլարյաններ-ամրոցը-եվ-ապարանք/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-09-03T14:09:05+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-13-scaled.jpg?v=1620416735" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="3 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84-%d5%a2%d5%a5%d5%a3%d5%ac%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84-%d5%a2%d5%a5%d5%a3%d5%ac%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84/","name":"Մելիք Բեգլարյաններ ամրոցը եվ ապարանքը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-06T00:33:03+00:00","dateModified":"2023-09-03T14:09:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84-%d5%a2%d5%a5%d5%a3%d5%ac%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84-%d5%a2%d5%a5%d5%a3%d5%ac%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84-%d5%a2%d5%a5%d5%a3%d5%ac%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մելիք Բեգլարյաններ ամրոցը եվ ապարանքը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


						<img width="2560" height="1920" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416744" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416744 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416744 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416744 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416744 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416744 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416744 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416744 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="800" height="505" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք.jpg?v=1620416747" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք.jpg?v=1620416747 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-300x189.jpg?v=1620416747 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-768x485.jpg?v=1620416747 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-370x234.jpg?v=1620416747 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" />

						<img width="2560" height="1920" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416750" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416750 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416750 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416750 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416750 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416750 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416750 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416750 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

Տեղադրություն

Վանքը գտնվում է Հադրութի շրջանում, Իշխանագետի հովտում, Տողից Վարանդա (Ֆիզուլի) տանող ճանապարհից ձախ,  հարթավայրից առանձնացող մի բլրի վրա։ Մոտ է գտնվում Ջրակուս, Հողեր և  Քյուրաթաղ գյուղերին:

Պատմական ակնարկ

Վանքի հիմնադրման և գործունեության մասին պատմական գրականության մեջ ստույգ տեղեկություններ չեն պահպանվել։

Այն որ այդտեղ եղել է վանական համալիր, վկայում են բլրի վրա  շրջապարիսպների, միաբանության խցերի, ուխտավորաց սենյակների դեռևս պահպանված հիմքերի մնացորդները։

Ներկայիս եկեղեցին (նկ․ 1, 2, 3)  երբեմնի վանական համալիրից կանգուն մնացած միակ կառույցն է, որը վերակառուցվել է 1742 թվականին Դիզակի Մելիք Եգանի և նրա հոր՝ Ղուկաս վարդապետի հրահանգով և շրջակա Գյումուշ, Չիման և Հողեր գյուղերի բնակիչների միջոցներով (Մկրտչյան 1985, 112)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1.jpg?v=1620747038" width="1354" height="1355" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1.jpg?v=1620747038 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1-300x300.jpg?v=1620747038 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1-1024x1024.jpg?v=1620747038 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1-150x150.jpg?v=1620747038 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1-768x769.jpg?v=1620747038 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Kavakavank-1-1-370x370.jpg?v=1620747038 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="Kavakavank-1" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416744" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416744 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416744 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416744 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416744 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416744 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416744 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416744 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 1 Կավաքավանքը արևմուտքից, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 1 Կավաքավանքը արևմուտքից, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416749" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416749 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416749 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416749 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416749 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416749 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416749 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․009Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416749 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 2 Վանքի տեսքը հյուսիս – արևելքից, 2015թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 2 Վանքի տեսքը հյուսիս – արևելքից, 2015թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416750" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416750 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416750 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416750 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416750 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416750 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416750 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․010Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416750 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 3 Վանքի տեսքը հարավ – արևելքից, 2015թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 3 Վանքի տեսքը հարավ – արևելքից, 2015թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Այն մասին, որ վանքը վայելում էր Դիզակի մելիքների հոգածությունը, հաստատում է եկեղեցու հարավային ավանդատան բարավորին պատկերված Դիզակի մելիքների զինանշանը (նկ․ 4):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002Կավաքավաքն.jpg?v=1620416745" width="800" height="516" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002Կավաքավաքն.jpg?v=1620416745 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002Կավաքավաքն-300x194.jpg?v=1620416745 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002Կավաքավաքն-768x495.jpg?v=1620416745 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002Կավաքավաքն-370x239.jpg?v=1620416745 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Նկ․ 4 Դիզակի մելիքների զինանշանը ավանդատան մուտքի բարավորին, 1987 թ․,  լուս․ Ս․ Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 4 Դիզակի մելիքների զինանշանը ավանդատան մուտքի բարավորին, 1987 թ․,  լուս․ Ս․ Կարապետյանի։

Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն

Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ է (նկ․ 5), երկարությունը` 12,8 մետր, լայնությունը` 9,8 մետր, բարձրությունը` 5 մետր։ Ծածկը թաղակապ է, արտաքուստ՝ երկթեք տանիք։ Մուտքը բացվում է արևմուտքից, երկու լուսմուտները՝ արևելյան և արևմտյան պատերում: Առանձնանում է սրբատաշ սպիտակ քարերով մուտքը, որը հարդարված է շթաքարային նուրբ զարդաքանդակներով (նկ․ 6)։ Քանդակազարդ է նաև ավագ խորանի բեմառէջքը։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-scaled.jpg?v=1620416752" width="2560" height="1990" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-scaled.jpg?v=1620416752 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-300x233.jpg?v=1620416752 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-1024x796.jpg?v=1620416752 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-768x597.jpg?v=1620416752 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-1536x1194.jpg?v=1620416752 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-2048x1592.jpg?v=1620416752 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/011-3-370x288.jpg?v=1620416752 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 5 Կավաքավանքի հատակագիծը, չափագրությունը՝ Շ․ Մկրտչյանի, Շ․ Մկրտչյան, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, էջ 113։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 5 Կավաքավանքի հատակագիծը, չափագրությունը՝ Շ․ Մկրտչյանի, Շ․ Մկրտչյան, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, էջ 113։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416746" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416746 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-225x300.jpg?v=1620416746 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-768x1024.jpg?v=1620416746 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-1152x1536.jpg?v=1620416746 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-1536x2048.jpg?v=1620416746 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․003Կավաքավանք-278x370.jpg?v=1620416746 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Նկ․ 6 Վանքի մուտքը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 6 Վանքի մուտքը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Ժամանակին մուտքի բարավորի վրա եղել է արձանագրություն․  «Թվ[ի]ն ։ՌՃՂԱ։ (1742)/ յիշատակ է Սարքիսի/ ո[ր]դի Իսուն, մօրն Զօլալին, իխ/պօրն կողակից Յերիքնազին, որ/թոնցն  և դո[ւ]ստիրաց: Ա[ստուա]ծ ողորմի» (ԴՀՎ 1982, 179) (նկ․ 7):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք.jpg?v=1620416747" width="800" height="505" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք.jpg?v=1620416747 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-300x189.jpg?v=1620416747 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-768x485.jpg?v=1620416747 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004Կավաքավանք-370x234.jpg?v=1620416747 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Նկ․ 7 Վանքի մուտքի բարավորը, 1987 թ․, լուս․ Ս․ Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 7 Վանքի մուտքի բարավորը, 1987 թ․, լուս․ Ս․ Կարապետյանի։

Բարավորի վրա եղել է նաև Գրիգոր անունը, որը հավանաբար գրիչն է։

Հարավային խորանի մեջ կա արձանագիր տապանաքար՝ «Այս է տապ/ան  Ս[ու]րբ Յակ/ովիկայ» (ԴՀՎ 1982, 179) (նկ․ 8):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք.jpg?v=1620416755" width="1152" height="2048" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք.jpg?v=1620416755 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք-169x300.jpg?v=1620416755 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք-576x1024.jpg?v=1620416755 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք-768x1365.jpg?v=1620416755 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք-864x1536.jpg?v=1620416755 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005Կավաքավանք-208x370.jpg?v=1620416755 208w" sizes="(max-width: 1152px) 100vw, 1152px" title="Նկ․ 8 Ս․ Հակոբի տապանաքարը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 8 Ս․ Հակոբի տապանաքարը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Վանքի ներսում կա նաև լավ պահպանված  մեկ խաչքար (նկ․ 9):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416753" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416753 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-225x300.jpg?v=1620416753 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-768x1024.jpg?v=1620416753 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-1152x1536.jpg?v=1620416753 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-1536x2048.jpg?v=1620416753 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․008Կավաքավանք-278x370.jpg?v=1620416753 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Նկ․ 9 Վանքի պահպանված խաչքարը, 2015 թ․, լուս․Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 9 Վանքի պահպանված խաչքարը, 2015 թ․, լուս․Գ․ Բուդաղյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Արցախյան առաջին պատերազմի տարիներին 1990-92 թվականներին Կավաքի բլուրը ռազմական հենակետի էր վերածվել ադրբեջանական զինուժի կողմից, և այդ ժամանակ էլ քանդվել և անհետացել է բարավորը,  ջարդվել է նաև Սուրբ Հակոբի տապանաքարը, ջնջվել  մուտքի դուռը երիզող կամարակապ քարերի արձանագրությունները, ինչպես նաև Դիզակի մելիքության զինանշանը  (նկ․ 10)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք.jpg?v=1620416756" width="800" height="531" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք.jpg?v=1620416756 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք-300x199.jpg?v=1620416756 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք-768x510.jpg?v=1620416756 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք-370x246.jpg?v=1620416756 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․006Կավաքավանք-272x182.jpg?v=1620416756 272w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Նկ․ 10 Դիզակի մելիքության զինանշանը՝ եղծված, 2000 թ․, լուս․ Ս․ Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 10 Դիզակի մելիքության զինանշանը՝ եղծված, 2000 թ․, լուս․ Ս․ Կարապետյանի։

Եկեղեցու արևմտյան հատվածում՝ տանիքից մինչև մուտքի ճակատը, ճաքած է, վնասված է նաև արևելյան պատուհանի շրջակա հատվածը, ինչպես նաև քարաթափումներ կան եկեղեցու անկյունային պատերից։

1995 թվականին եկեղեցու մոտ տեղադրվել է խաչքար 1993 թվականին այստեղ զոհված ազատամարտիկների հիշատակին (նկ․ 11):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416757" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416757 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-300x225.jpg?v=1620416757 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-1024x768.jpg?v=1620416757 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-768x576.jpg?v=1620416757 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-1536x1152.jpg?v=1620416757 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-2048x1536.jpg?v=1620416757 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․007Կավաքավանք-370x278.jpg?v=1620416757 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 11 Վանքի տարածքի նոր խաչքարը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 11 Վանքի տարածքի նոր խաչքարը, 2015 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

2020 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ադրբեջանցիների կողմից շրջանի այս հատվածը գրավելուց հետո, Կավաքի բլուրը կրկին վերածվել է հենակետի, ինչի հետևանքով հոկտեմբերի  13-14 ենթարկվել է հրետանակոծության։ Եկեղեցու վիճակի մասին պատերազմից հետո տեղեկություններ չկան։

Գրականություն

Ամիրջանյան Ս․, Դիզակ, Երևան, 2006։

Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, 1895։

ԴՀՎ 1982 – Դիվան հայ վիմագրության, պրակ 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյան, Երևան։

Մկրտչյան 1985 - Մկրտչյան Շ․, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Կավաքավանք - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/կավաքավանք/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Կավաքավանք - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրություն Վանքը գտնվում է Հադրութի շրջանում, Իշխանագետի հովտում, Տողից Վարանդա (Ֆիզուլի) տանող ճանապարհից ձախ,  հարթավայրից առանձնացող մի բլրի վրա։ Մոտ է գտնվում Ջրակուս, Հողեր և  Քյուրաթաղ գյուղերին: Պատմական ակնարկ Վանքի հիմնադրման և գործունեության մասին պատմական գրականության մեջ ստույգ տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Այն որ այդտեղ եղել է վանական համալիր, վկայում են բլրի վրա  շրջապարիսպների, միաբանության խցերի, ուխտավորաց սենյակների դեռևս պահպանված հիմքերի մնացորդները։ Ներկայիս եկեղեցին (նկ․ 1, 2, 3)  երբեմնի վանական համալիրից կանգուն մնացած միակ կառույցն է, որը վերակառուցվել է 1742 թվականին Դիզակի Մելիք Եգանի և նրա հոր՝ Ղուկաս վարդապետի հրահանգով և շրջակա Գյումուշ, Չիման և Հողեր գյուղերի բնակիչների միջոցներով (Մկրտչյան 1985, 112)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/կավաքավանք/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-05-16T10:46:22+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․001Կավաքավանք-scaled.jpg?v=1620416744" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84/","name":"Կավաքավանք - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-06T00:53:45+00:00","dateModified":"2021-05-16T10:46:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%84%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b6%d6%84/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Կավաքավանք"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Կավաքավանք - Monument Watch


						<img width="1024" height="680" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001.jpeg?v=1620416769" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001.jpeg?v=1620416769 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-300x199.jpeg?v=1620416769 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-768x510.jpeg?v=1620416769 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-370x246.jpeg?v=1620416769 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-272x182.jpeg?v=1620416769 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />

						<img width="1024" height="680" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002.jpeg?v=1620416770" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002.jpeg?v=1620416770 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-300x199.jpeg?v=1620416770 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-768x510.jpeg?v=1620416770 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-370x246.jpeg?v=1620416770 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-272x182.jpeg?v=1620416770 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />

						<img width="425" height="286" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003.jpeg?v=1620416771" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003.jpeg?v=1620416771 425w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-300x202.jpeg?v=1620416771 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-370x249.jpeg?v=1620416771 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-272x182.jpeg?v=1620416771 272w" sizes="(max-width: 425px) 100vw, 425px" />

						<img width="270" height="425" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpeg?v=1620416772" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpeg?v=1620416772 270w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-191x300.jpeg?v=1620416772 191w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-235x370.jpeg?v=1620416772 235w" sizes="(max-width: 270px) 100vw, 270px" />

						<img width="810" height="604" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.png?v=1620416773" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.png?v=1620416773 810w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-300x224.png?v=1620416773 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-768x573.png?v=1620416773 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-370x276.png?v=1620416773 370w" sizes="(max-width: 810px) 100vw, 810px" />

						<img width="1920" height="2560" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350.jpeg?v=1620416775" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350.jpeg?v=1620416775 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-225x300.jpeg?v=1620416775 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-768x1024.jpeg?v=1620416775 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-1152x1536.jpeg?v=1620416775 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-1536x2048.jpeg?v=1620416775 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-278x370.jpeg?v=1620416775 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" />

Location

Shalva village is located in Kashatagh region of the Artsakh Republic, 53 km to the north from Berdzor, on the bank of the Shalva tributary of the Hakari River. St. Poghos-Petros Church dated to the 17th-18th cc. is located in the southern side of the village (Figs․ 1, 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1.jpg?v=1620904781" width="1355" height="1356" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1.jpg?v=1620904781 1355w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1-300x300.jpg?v=1620904781 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1-1024x1024.jpg?v=1620904781 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1-150x150.jpg?v=1620904781 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1-768x769.jpg?v=1620904781 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/SHALUA-EKEKHECI-POKHOS-PETROS-1-370x370.jpg?v=1620904781 370w" sizes="(max-width: 1355px) 100vw, 1355px" title="SHALUA, EKEKHECI POKHOS-PETROS" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001.jpeg?v=1620416769" width="1024" height="680" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001.jpeg?v=1620416769 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-300x199.jpeg?v=1620416769 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-768x510.jpeg?v=1620416769 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-370x246.jpeg?v=1620416769 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-272x182.jpeg?v=1620416769 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Fig. 1 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the west, photo from website https://mapio.net/pic/p-44981882/." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the west, photo from website https://mapio.net/pic/p-44981882/.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002.jpeg?v=1620416770" width="1024" height="680" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002.jpeg?v=1620416770 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-300x199.jpeg?v=1620416770 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-768x510.jpeg?v=1620416770 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-370x246.jpeg?v=1620416770 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-272x182.jpeg?v=1620416770 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Fig. 2 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the south, photo from website https://mapio.net/pic/p-44981882/." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the south, photo from website https://mapio.net/pic/p-44981882/.

Historical overview

There are no historical records on St. Poghos-Petros Church of Shalva. For the first time, the church was referred to in the 5th issue of the “Corpus of Armenian Inscriptions” where it is mentioned that “There is a vaulted church in Shalva village in whose walls numerous khachkars and gravestones are used” (CAI 1982, 195) (Figs. 3, 4).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003.jpeg?v=1620416771" width="425" height="286" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003.jpeg?v=1620416771 425w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-300x202.jpeg?v=1620416771 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-370x249.jpeg?v=1620416771 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/003-272x182.jpeg?v=1620416771 272w" sizes="(max-width: 425px) 100vw, 425px" title="Fig. 3 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the west, photo by S. Karapetyan, website “Armenian historical monuments”." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 St. Poghos-Petros Church of Shalva from the west, photo by S. Karapetyan, website “Armenian historical monuments”.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpeg?v=1620416772" width="270" height="425" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004.jpeg?v=1620416772 270w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-191x300.jpeg?v=1620416772 191w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/004-235x370.jpeg?v=1620416772 235w" sizes="(max-width: 270px) 100vw, 270px" title="Fig. 4 The window of the altar of St. Poghos-Petros Church of Shalva from the outside, photo by S. Karapetyan, website “Armenian historical monuments”." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The window of the altar of St. Poghos-Petros Church of Shalva from the outside, photo by S. Karapetyan, website “Armenian historical monuments”.

Architectural-compositional examination

The church is built of rough stones and lime mortar. The structure is a vaulted one-nave basilica with an altar and a pair of apses on the eastern side. It has one entrance from the west and four windows – three from the east and one from the west. There is a niche for the baptismal font on the northern wall of the prayer hall. The structure has a ratio of 13.50x8.45 meters in external dimensions (Karapetyan 2001, 165) (Fig. 5). Numerous khachkars and tombstones were used in the walls, on which three inscriptions of the 17th century (1611, 1629, 1651) have been preserved.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.png?v=1620416773" width="810" height="604" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005.png?v=1620416773 810w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-300x224.png?v=1620416773 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-768x573.png?v=1620416773 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/005-370x276.png?v=1620416773 370w" sizes="(max-width: 810px) 100vw, 810px" title="Fig. 5 The plan of St. Poghos-Petros Church of Shalva, “Armenian cultural monuments in the region of Karabakh” by S. Karapetyan, page 166." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The plan of St. Poghos-Petros Church of Shalva, “Armenian cultural monuments in the region of Karabakh” by S. Karapetyan, page 166.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350.jpeg?v=1620416775" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350.jpeg?v=1620416775 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-225x300.jpeg?v=1620416775 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-768x1024.jpeg?v=1620416775 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-1152x1536.jpeg?v=1620416775 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-1536x2048.jpeg?v=1620416775 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/006-scaled-e1620333046350-278x370.jpeg?v=1620416775 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Fig. 6 The khachkar erected to the left from the church entrance, photo by D. Davtyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The khachkar erected to the left from the church entrance, photo by D. Davtyan.

Bibliographic examination

In the 5th issue of the volume “Corpus of Armenian Inscriptions”, three inscriptions are  presented from St. Poghos-Petros Church (CAI 1982, 195). Researcher S. Karapetyan, in addition to describing the monument, also referred to the inscriptions and introduced some clarifications (Karapetyan 2001, 165).

Bibliography

CAI 1982 – Corpus of Armenian Inscriptions, Issue 5, Yerevan.

Karapetyan 2001 – Karapetyan S., Armenian cultural monuments in the region of Karabakh, Yerevan.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>St. Poghos-Petros Church of Shalva - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="St. Poghos-Petros Church of Shalva - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location Shalva village is located in Kashatagh region of the Artsakh Republic, 53 km to the north from Berdzor, on the bank of the Shalva tributary of the Hakari River. St. Poghos-Petros Church dated to the 17th-18th cc. is located in the southern side of the village (Figs․ 1, 2)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-06-15T10:01:47+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001.jpeg?v=1620416769" />
	<meta property="og:image:width" content="1024" />
	<meta property="og:image:height" content="680" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/","name":"St. Poghos-Petros Church of Shalva - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-06T11:10:21+00:00","dateModified":"2021-06-15T10:01:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-poghos-petros-paul-peter-church-of-shalva/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"St. Poghos-Petros Church of Shalva"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->