Lorem Ipsum is simply dummy text of the printing and typesetting industry. Lorem Ipsum has been the industry’s standard dummy text ever since the 1500s, when an unknown printer took a galley of type and scrambled it to make a type specimen book. It has survived not only five centuries, but also the leap into electronic typesetting, remaining essentially unchanged. It was popularised in the 1960s with the release of Letraset sheets containing Lorem Ipsum passages, and more recently with desktop publishing software like Aldus PageMaker including versions of Lorem Ipsum.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Dadivank Monastery - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Dadivank Monastery - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Lorem Ipsum is simply dummy text of the printing and typesetting industry." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:08:23+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/maxresdefault-1.jpg?v=1620417432" />
	<meta property="og:image:width" content="1280" />
	<meta property="og:image:height" content="720" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/","name":"Dadivank Monastery - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-02-05T18:24:55+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:08:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/dadivank/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dadivank Monastery"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Dadivank Monastery - Monument Watch


TIGRANAKERT ARCHAEOLOGICAL SITE: BRIEF INTRODUCTION.

The antique city of Tigranakert is located on the right bank of the Khachenaget River on the slopes of the Vankasar and Tsitssar mountains and the adjacent plains and covers an area of about 1000 hectares with suburbs.

The city was founded at the beginning of the 1st century BC by the king of Armenia Tigranes the Great (95-55 BC) and existed until the middle of the 13th century. Then city was abandoned. The new constructions on the site appeared in the middle of the 18th century.

Tigranakert of Artsakh is the only one among numerous settlements named after Tigranes, the location of which is precise and which is being investigated by archaeologists. As the result of 15 years of archaeological research, a large settlement formed by a Hellenistic advanced fortification system and using its construction techniques appeared. According to the available data, Tigranakert consisted of a large (appx. 6 ha) fortified district, spread over the slope of the Vankasar mountain in the form of artificial terraces, surrounded by powerful walls, with at least four city quarters spread in the plain, cemeteries and large agricultural suburbs. The city was completely built of the local cream limestone.

Through excavations, the Early Christian square with double churches and the remains of a monumental stela with a cross, as well as an Early Christian underground reliquary and a graveyard were opened. Among some thousands of archaeological materials luxury ceramic vessels, Parthian coins, Sasanian seals, 5-7 cc. AD Armenian inscriptions were unearthed.

Main complexes fixed and excavated on the site and the outskirts of the city.

Fortified district, early 1st century BC.

Antique quarters, 1st cent. BC – 3rd cent. AD.

Early Christian square, 5th - 7th cc. AD.

Channel carved into the rock, 1st cent. BC – 3rd cent. AD.

Vankasar church, 7th cent. AD.

Rock cut Christian complex, 5th - 7th cc. AD.

Tsitssar church and reliquary, 5th -13th cc. AD.

Late medieval fortress, 18th cent. AD.

Historical park with springs, a late medieval building (18th cent. AD), and the remains of a pool fountain.

Main coordinates of the complexes

N 40.0702 E 46.8994

N 40.0647 E 46.9045

N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5

N 40.0697 E 46.9041

N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6

N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7

N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4

N 40. 06 17 E 46. 20 54

N 40. 04 10 E 46. 50 18

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-300x300.jpg?v=1620417432 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>TIGRANAKERT - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="TIGRANAKERT - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="The antique city of Tigranakert is located on the right bank of the Khachenaget River on the slopes of the Vankasar and Tsitsar mountains and the adjacent plains and covers wits suburbs an area of about 1000 hectares." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-02T13:01:33+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o.jpg?v=1620417433" />
	<meta property="og:image:width" content="2000" />
	<meta property="og:image:height" content="1500" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/","name":"TIGRANAKERT - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-04-09T20:39:05+00:00","dateModified":"2021-10-02T13:01:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/tigranakert/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"TIGRANAKERT"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

TIGRANAKERT - Monument Watch


Археологический памятник Тигранакерт. Краткое описание.

Античный город Тигранакерт расположен на правом берегу реки Хаченагет, на склонах гор Ванкасар и Цицкар и прилегающей равнине. Жилая часть занимает площадь около 1000 га.

Город был основан в начале 1-ого века до н.э. царем Великой Армении Тиграном II Великим (95-55 гг. до н.э.), просуществовал до середины 13-ого века, а затем был опустошен. Новые постройки появились здесь только в середине 18-ого века.

Арцахский Тигранакерт – одно из множества поселений, названных в честь царя Тиграна, и его местонахождение точно определено. Памятник изучался археологами в течение 15-ти лет, и в результате полученных данных было установлено, что это крупное поселение с развитой оборонительной системой было построено в соответствии c эллинистической традицией градостроительства. Согласно имеющимся данным, Тигранакерт состоял из крупного (около 6 га) защищенного района, расположенного на склонах горы Ванкасар в виде искусственных террас и защищенного мощными стенами. Он полностью был  построен из местного бежевого известняка. Город имел как минимум 4 квартала на равнине, кладбище, а также сельскохозяйственные угодья.

Археологическими раскопками была открыта раннехристианская площадь с двумя церквями, найдены развалины монументальной стелы с крестом, а также раннехристианский подземный реликварий и могильник. Среди нескольких тысяч археологических находок выделяются великолепные керамические сосуды, парфянские монеты, сасанидсике печати и армянские надписи 5-7-ых веков.

Основные раскопанные комплексы и зафиксированные памятники в черте города и на его окраинах:

Район, укрепленный оборонительной стеной – начало 1-ого века до н.э.

Античные кварталы – 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э.

Раннехристианская площадь – 5-7-ые века н.э.

Выдолбленный в скале канал - 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э.

Церковь Ванкасар – 7-ой век.

Христианский комплекс высеченный в скале - 5-7-ые века н.э.

Церковь Цицсар и реликварий – 5-13-ые века

Позднесредневековая крепость – 18-ый век

Исторический парк с источниками, позднесредневековая постройка (18-ый век) и остатки пруда с фонтаном.

Основные координаты комплексов

N 40.0702 E 46.8994

N 40.0647 E 46.9045

N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5

N 40.0697 E 46.9041

N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6

N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7

N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4

N 40. 06 17 E 46. 20 54

N 40. 04 10 E 46. 50 18

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-300x300.jpg?v=1620417432 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

Археологический памятник Тигранакерт. Краткое описание. Античный город Тигранакерт расположен на правом берегу реки Хаченагет, на склонах гор Ванкасар и Цицкар и прилегающей равнине. Жилая часть занимает площадь около 1000 га. Город был основан в начале 1-ого века до н.э. царем Великой Армении Тиграном II Великим (95-55 гг. до н.э.), просуществовал до середины 13-ого века, а затем был опустошен. Новые постройки появились здесь только в середине 18-ого века. Арцахский Тигранакерт – одно из множества поселений, названных в честь царя Тиграна, и его местонахождение точно определено. Памятник изучался археологами в течение 15-ти лет, и в результате полученных данных было установлено, что это крупное поселение с развитой оборонительной системой было построено в соответствии c эллинистической традицией градостроительства. Согласно имеющимся данным, Тигранакерт состоял из крупного (около 6 га) защищенного района, расположенного на склонах горы Ванкасар в виде искусственных террас и защищенного мощными стенами. Он полностью был  построен из местного бежевого известняка. Город имел как минимум 4 квартала на равнине, кладбище, а также сельскохозяйственные угодья. Археологическими раскопками была открыта раннехристианская площадь с двумя церквями, найдены развалины монументальной стелы с крестом, а также раннехристианский подземный реликварий и могильник. Среди нескольких тысяч археологических находок выделяются великолепные керамические сосуды, парфянские монеты, сасанидсике печати и армянские надписи 5-7-ых веков. Основные раскопанные комплексы и зафиксированные памятники в черте города и на его окраинах: Район, укрепленный оборонительной стеной – начало 1-ого века до н.э. Античные кварталы – 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э. Раннехристианская площадь – 5-7-ые века н.э. Выдолбленный в скале канал – 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э. Церковь Ванкасар – 7-ой век. Христианский комплекс высеченный в скале – 5-7-ые века н.э. Церковь Цицсар и реликварий – 5-13-ые века Позднесредневековая крепость – 18-ый век Исторический парк с источниками, позднесредневековая постройка (18-ый век) и остатки пруда с фонтаном. Основные координаты комплексов N 40.0702 E 46.8994 N 40.0647 E 46.9045 N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5 N 40.0697 E 46.9041 N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6 N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7 N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4 N 40. 06 17 E 46. 20 54 N 40. 04 10 E 46. 50 18

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Тигранакерт - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/тигранакерт/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Тигранакерт - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Археологический памятник Тигранакерт. Краткое описание. Античный город Тигранакерт расположен на правом берегу реки Хаченагет, на склонах гор Ванкасар и Цицкар и прилегающей равнине. Жилая часть занимает площадь около 1000 га. Город был основан в начале 1-ого века до н.э. царем Великой Армении Тиграном II Великим (95-55 гг. до н.э.), просуществовал до середины 13-ого века, а затем был опустошен. Новые постройки появились здесь только в середине 18-ого века. Арцахский Тигранакерт – одно из множества поселений, названных в честь царя Тиграна, и его местонахождение точно определено. Памятник изучался археологами в течение 15-ти лет, и в результате полученных данных было установлено, что это крупное поселение с развитой оборонительной системой было построено в соответствии c эллинистической традицией градостроительства. Согласно имеющимся данным, Тигранакерт состоял из крупного (около 6 га) защищенного района, расположенного на склонах горы Ванкасар в виде искусственных террас и защищенного мощными стенами. Он полностью был  построен из местного бежевого известняка. Город имел как минимум 4 квартала на равнине, кладбище, а также сельскохозяйственные угодья. Археологическими раскопками была открыта раннехристианская площадь с двумя церквями, найдены развалины монументальной стелы с крестом, а также раннехристианский подземный реликварий и могильник. Среди нескольких тысяч археологических находок выделяются великолепные керамические сосуды, парфянские монеты, сасанидсике печати и армянские надписи 5-7-ых веков. Основные раскопанные комплексы и зафиксированные памятники в черте города и на его окраинах: Район, укрепленный оборонительной стеной – начало 1-ого века до н.э. Античные кварталы – 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э. Раннехристианская площадь – 5-7-ые века н.э. Выдолбленный в скале канал - 1-ый век до н.э. – 3-ий век н.э. Церковь Ванкасар – 7-ой век. Христианский комплекс высеченный в скале - 5-7-ые века н.э. Церковь Цицсар и реликварий – 5-13-ые века Позднесредневековая крепость – 18-ый век Исторический парк с источниками, позднесредневековая постройка (18-ый век) и остатки пруда с фонтаном. Основные координаты комплексов N 40.0702 E 46.8994 N 40.0647 E 46.9045 N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5 N 40.0697 E 46.9041 N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6 N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7 N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4 N 40. 06 17 E 46. 20 54 N 40. 04 10 E 46. 50 18" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/тигранакерт/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-02T13:02:39+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o.jpg?v=1620417433" />
	<meta property="og:image:width" content="2000" />
	<meta property="og:image:height" content="1500" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%82%d0%b8%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d1%80%d1%82/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%82%d0%b8%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d1%80%d1%82/","name":"Тигранакерт - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-04-09T20:39:05+00:00","dateModified":"2021-10-02T13:02:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%82%d0%b8%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d1%80%d1%82/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%82%d0%b8%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d1%80%d1%82/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%82%d0%b8%d0%b3%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d1%80%d1%82/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Тигранакерт"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Тигранакерт - Monument Watch


TIGRANAKERT ARCHAEOLOGICAL SITE: BRIEF INTRODUCTION. THE SAMPLE.

The antique city of Tigranakert is located on the right bank of the Khachenaget River on the slopes of the Vankasar and Tsitsar mountains and the adjacent plains and covers wits suburbs an area of about 1000 hectares.

The city was founded at the beginning of the 1st century BC by the king of Armenia Tigranes the Great (95-55 BC) and existed until the middle of the 13th century. Then city was abounded. The new constructions on the site were appeared in the middle of 18th century. Tigranakert of Artsakh is the only one among numerous settlements named after Tigranes, the location of which is precise and which is being investigated by archaeologists. As the result of 15 years of archaeological research, a large settlement formed with a Hellenistic advanced fortification system and using its construction techniques appeared. According to the available data, Tigranakert consisted of a large (ca. 6 ha) fortified district, spread over the slope of the Vankasar mountain in the form of artificial terraces, surrounded by powerful walls, with at least four city quarters spread in the plain, cemeteries and large agricultural suburbs. The city was completely built of the local cream limestone. Through excavations the Early Christian square with double churches, and the remains of a monumental stela with a cross, as well as an Early Christian underground reliquary and a graveyard were opened. Among some thousands of archaeological materials luxury ceramic vessels, Parthian coins, Sasanian seals, 5-7 cc. AD Armenian inscriptions were unearthed.

Main complexes fixed and excavated on the site and the outskirts of the city.

Fortified district, early first century BC.

Antique quarters, 1st c. BC – 3rd c. AD.

Early Christian square, 5th - 7th cc. AD.

Channel carved into the rock, 1st c. BC – 3rd c. AD.

Vankasar church, 7th c. AD.

Rock cut Christian complex, 5th - 7th cc. AD.

Tsitssar church and reliquary, 5th -13th cc. AD.

Late medieval fortress, 18th c. AD.

Historical park with springs, a late medieval building (18th c. AD) and the remains of a poolfountain.

Main coordinates of the complexes

N 40.0702 E 46.8994

N 40.0647 E 46.9045

N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5

N 40.0697 E 46.9041

N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6

N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7

N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4

N 40. 06 17 E 46. 20 54

N 40. 04 10 E 46. 50 18

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131314759_4792871527451283_4201558051293741960_o-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131004523_4792872897451146_5440965219998922305_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/130997100_4792873020784467_6894963341666813661_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-150x150.jpg?v=1620417435 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131297688_4792873200784449_1252686860173964313_o-300x300.jpg?v=1620417435 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131311746_4792871794117923_8686583456653674009_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-150x150.jpg?v=1620417434 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131022899_4792872794117823_6354011653922709461_o-300x300.jpg?v=1620417434 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131362358_4792872837451152_3046285889812248300_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131014013_4792872750784494_2360034362454143140_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-150x150.jpg?v=1620417433 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o-300x300.jpg?v=1620417433 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-150x150.jpg?v=1620417432 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131410152_4792873017451134_6421901016252322533_o-300x300.jpg?v=1620417432 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

				<img width="150" height="150" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436" class="attachment-thumbnail size-thumbnail" alt="" decoding="async" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-150x150.jpg?v=1620417436 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131028557_4792870614118041_4521645993356629773_n-300x300.jpg?v=1620417436 300w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" />

TIGRANAKERT ARCHAEOLOGICAL SITE: BRIEF INTRODUCTION. THE SAMPLE. The antique city of Tigranakert is located on the right bank of the Khachenaget River on the slopes of the Vankasar and Tsitsar mountains and the adjacent plains and covers wits suburbs an area of about 1000 hectares. The city was founded at the beginning of the 1st century BC by the king of Armenia Tigranes the Great (95-55 BC) and existed until the middle of the 13th century. Then city was abounded. The new constructions on the site were appeared in the middle of 18th century. Tigranakert of Artsakh is the only one among numerous settlements named after Tigranes, the location of which is precise and which is being investigated by archaeologists. As the result of 15 years of archaeological research, a large settlement formed with a Hellenistic advanced fortification system and using its construction techniques appeared. According to the available data, Tigranakert consisted of a large (ca. 6 ha) fortified district, spread over the slope of the Vankasar mountain in the form of artificial terraces, surrounded by powerful walls, with at least four city quarters spread in the plain, cemeteries and large agricultural suburbs. The city was completely built of the local cream limestone. Through excavations the Early Christian square with double churches, and the remains of a monumental stela with a cross, as well as an Early Christian underground reliquary and a graveyard were opened. Among some thousands of archaeological materials luxury ceramic vessels, Parthian coins, Sasanian seals, 5-7 cc. AD Armenian inscriptions were unearthed. Main complexes fixed and excavated on the site and the outskirts of the city. Fortified district, early first century BC. Antique quarters, 1st c. BC – 3rd c. AD. Early Christian square, 5th – 7th cc. AD. Channel carved into the rock, 1st c. BC – 3rd c. AD. Vankasar church, 7th c. AD. Rock cut Christian complex, 5th – 7th cc. AD. Tsitssar church and reliquary, 5th -13th cc. AD. Late medieval fortress, 18th c. AD. Historical park with springs, a late medieval building (18th c. AD) and the remains of a poolfountain. Main coordinates of the complexes N 40.0702 E 46.8994 N 40.0647 E 46.9045 N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5 N 40.0697 E 46.9041 N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6 N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7 N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4 N 40. 06 17 E 46. 20 54 N 40. 04 10 E 46. 50 18

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Տիգրանակերտ - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/տիգրանակերտ/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Տիգրանակերտ - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="TIGRANAKERT ARCHAEOLOGICAL SITE: BRIEF INTRODUCTION. THE SAMPLE. The antique city of Tigranakert is located on the right bank of the Khachenaget River on the slopes of the Vankasar and Tsitsar mountains and the adjacent plains and covers wits suburbs an area of about 1000 hectares. The city was founded at the beginning of the 1st century BC by the king of Armenia Tigranes the Great (95-55 BC) and existed until the middle of the 13th century. Then city was abounded. The new constructions on the site were appeared in the middle of 18th century. Tigranakert of Artsakh is the only one among numerous settlements named after Tigranes, the location of which is precise and which is being investigated by archaeologists. As the result of 15 years of archaeological research, a large settlement formed with a Hellenistic advanced fortification system and using its construction techniques appeared. According to the available data, Tigranakert consisted of a large (ca. 6 ha) fortified district, spread over the slope of the Vankasar mountain in the form of artificial terraces, surrounded by powerful walls, with at least four city quarters spread in the plain, cemeteries and large agricultural suburbs. The city was completely built of the local cream limestone. Through excavations the Early Christian square with double churches, and the remains of a monumental stela with a cross, as well as an Early Christian underground reliquary and a graveyard were opened. Among some thousands of archaeological materials luxury ceramic vessels, Parthian coins, Sasanian seals, 5-7 cc. AD Armenian inscriptions were unearthed. Main complexes fixed and excavated on the site and the outskirts of the city. Fortified district, early first century BC. Antique quarters, 1st c. BC – 3rd c. AD. Early Christian square, 5th - 7th cc. AD. Channel carved into the rock, 1st c. BC – 3rd c. AD. Vankasar church, 7th c. AD. Rock cut Christian complex, 5th - 7th cc. AD. Tsitssar church and reliquary, 5th -13th cc. AD. Late medieval fortress, 18th c. AD. Historical park with springs, a late medieval building (18th c. AD) and the remains of a poolfountain. Main coordinates of the complexes N 40.0702 E 46.8994 N 40.0647 E 46.9045 N 40.04 02,1 E 46. 54 21.5 N 40.0697 E 46.9041 N 40. 04 19.7 E 46. 53 13.6 N 40. 05 40.1 E 46. 53 08.7 N 40. 03 29.2 E 46. 53 48.4 N 40. 06 17 E 46. 20 54 N 40. 04 10 E 46. 50 18" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/տիգրանակերտ/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:17:46+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/02/131076201_4792873107451125_7758305035080121054_o.jpg?v=1620417433" />
	<meta property="og:image:width" content="2000" />
	<meta property="og:image:height" content="1500" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%ab%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%bf/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%ab%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%bf/","name":"Տիգրանակերտ - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-04-09T20:39:05+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:17:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%ab%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%bf/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%ab%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%bf/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%ab%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%bf/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Տիգրանակերտ"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Տիգրանակերտ - Monument Watch


Ազոխի քարանձավը

						<img width="2272" height="1704" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13.jpg?v=1620927372" class="sow-slider-foreground-image skip-lazy" alt="" decoding="async" loading="eager" style="" fetchpriority="high" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13.jpg?v=1620927372 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-300x225.jpg?v=1620927372 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-1024x768.jpg?v=1620927372 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-768x576.jpg?v=1620927372 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-1536x1152.jpg?v=1620927372 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-2048x1536.jpg?v=1620927372 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-370x278.jpg?v=1620927372 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" />

						<img width="2272" height="1704" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16.jpg?v=1620927299" class="sow-slider-foreground-image skip-lazy" alt="" decoding="async" loading="eager" style="" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16.jpg?v=1620927299 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-300x225.jpg?v=1620927299 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-1024x768.jpg?v=1620927299 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-768x576.jpg?v=1620927299 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-1536x1152.jpg?v=1620927299 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-2048x1536.jpg?v=1620927299 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-370x278.jpg?v=1620927299 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" />

						<img width="2272" height="1704" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14.jpg?v=1620927246" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14.jpg?v=1620927246 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-300x225.jpg?v=1620927246 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-1024x768.jpg?v=1620927246 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-768x576.jpg?v=1620927246 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-1536x1152.jpg?v=1620927246 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-2048x1536.jpg?v=1620927246 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-370x278.jpg?v=1620927246 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" />

Տեղադրությունը

Ազոխի քարանձավը գտնվում է Արցախի հանրապետության հարավ-արևելյան մասում՝ Հադրութի շրջանի Ազոխ գյուղի մոտ: Տեղակայված է գետահովտի վերևում՝ նույնանուն գյուղից շուրջ 200 մետր բարձրության վրա: Ազոխի քարանձավն աշխարհագրորեն տեղակայված է բնական միջանցքում, որով հնագույն մարդիկ և կենդանիները գաղթել են Աֆրիկայից դեպի Եվրոպա և Ասիա։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2.jpg?v=1620927411" width="1354" height="1352" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2.jpg?v=1620927411 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2-300x300.jpg?v=1620927411 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2-1024x1022.jpg?v=1620927411 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2-150x150.jpg?v=1620927411 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2-768x767.jpg?v=1620927411 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/AZOX-AZOXI-QARANDZAV-2-370x370.jpg?v=1620927411 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="AZOX-AZOXI-QARANDZAV" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Համաձայն ավանդության, այս քարանձավում են պահվել Ամարասի վանքի գանձերը (Մկրտչյան 1985, 109): Իսկ Մակար Եպիս. Բարխուտարեանցը, ով հիշատակում է քարանձավի մասին 19-րդ դարի վերջին, նշում է, որ այստեղ տեսել է քարից կոփված կնոջ արձան (Բարխուտարեանց 1895, 88):

Հնագիտական հետազոտության առաջին փուլը

Ազոխի քարանձավը մարդու վաղ բնակեցման կարևոր հնագիտական հուշարձաններից է: Այն բնական ընդարձակ քարայր է` բաղկացած է մի քանի սրահներից, որոնք միմյանց միանում են նեղ միջանցքներով և մուտքերով (նկ. 1):

Գլխավոր և ամենամեծ մուտքի պեղումներն սկսվել են 1960 թ.՝ ադրբեջանցի հնագետ Մ. Հուսեյնովի կողմից, ով մինչև 1980 թվականը ղեկավարել է հնավայրի պեղումները (Гусейнов 1971, 477): Պեղումների առաջին փուլում հնավայրից հայտնաբերվել է հնագույն մարդու ստորին ծնոտի մի հատված: Այն համապատասխանում է ուղիղ քայլող մարդու և նեանդերթալյան մարդու դարաշրջանների միջև անցումային ժամանակաշրջանին, որը ներկայումս համարվում է հեյդելբերգյան մարդու դարաշրջան (Fernandez-Jalvo, King, Yepiskoposyan, Andrews 2016, 12):

Պեղումների այս փուլում բավական մեծ տեղեկատվություն է կորել, քանի որ դրանք համակարգված և միջգիտակարգային բնույթ չէին կրում:

Քարանձավին վնաս են հասցրել նաև ուսումնասիրության համար արշավախմբի ընտրած մեթոդն ու գործիքակազմը: Պեղումների երկրորդ փուլում մասնագետների կողմից փաստվել է, որ քարանձավի որոշ հատվածներում նախկինում պայթեցումներ են արվել: Դա են վկայում ոչ միայն ականատեսների տեղեկությունները, այլև քարանձավի մուտքի մոտ ժայռի որոշ կտրվածքներ: Ականատեսների վկայությամբ, պեղումների համար երբեմն գործածվել է նաև վակումային պերֆերատոր: Սա իր անվերադարձ հետքն է թողել հուշարձանի վրա: Չի բացառվում, որ նման գործիքի կիրառման պատճառով է վնասվել նաև այստեղից հայտնաբերված մարդու ստորին ծնոտի բեկորը:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2.jpg?v=1620927463" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2.jpg?v=1620927463 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2-225x300.jpg?v=1620927463 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2-768x1024.jpg?v=1620927463 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2-1152x1536.jpg?v=1620927463 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2-1536x2048.jpg?v=1620927463 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled-2-278x370.jpg?v=1620927463 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ.1 Ազոխի քարանձավի գլխավոր մուտքը, 2017թ., լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ.1 Ազոխի քարանձավի գլխավոր մուտքը, 2017թ., լուս․ Ն․ Երանյանի։

Պեղումների երկրորդ փուլը

2002 թվականից սկսած` Արցախի հանրապետության Մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ հնավայրում հետազոտություններ է իրականացրել Ազոխի միջազգային արշավախումբը: 2002-2009 թվականների հետազոտություններին մասնակցել է 35 մասնագետ աշխարհի 8 երկրից՝ այդ թվում՝ Հայաստան, Մեծ Բրիտանիա, Իսպանիա, Իռլանդիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Ավստրալիա և Հարավային Աֆրիկա (նկ. 2, 3, 4, 5):

Արշավախմբի աշխատանքներում կիրառվել են պեղումների արդի և համակարգված մեթոդներ. գտածոների եռաչափ արձանագրում՝ դրանց տարածական և ժամանակային բաշխվածություն տեղեկատվությունն ապահովելու նպատակով, նստվածքաշերտերի զննում՝ մանր կաթնասունների հայտնաբերման նպատակով, երկրաբանական մանրազնին աշխատանք՝ ուղղված քարանձավի շերտագրության ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև հաջորդականության ռադիոմետրիկ թվագրում (Fernandez-Jalvo, King, Yepiskoposyan, Andrews 2016, 10-20):

Պեղումների նոր փուլը հայտնաբերել է պլեյստոցենից մինչև հոլոցեն ընկած ժամանակահատվածի երկար և գրեթե շարունակական շերտագրական հաջորդականություն: Բացի այդ, վկայություն կա, որ այս տարբեր ժամանակաշրջանների ըթացքում քարանձավում բնակվել են հնագույն մարդկանց երեք տեսակ՝ Homo heidelbergensis, Homo neanderthalesis, Homo sapiensis (Քինգ, Կասերես Քուելո դե Օրո, Մյուրեյ, Էնդրյուս, Հիքսոն Էնդրյուս, Դոմինգես Ալոնսո, Ասրյան, Սանզ Մարտին, Մոլոնեյ, Եպիսկոպոսյան 2015, 3-19):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14.jpg?v=1620927246" width="2272" height="1704" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14.jpg?v=1620927246 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-300x225.jpg?v=1620927246 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-1024x768.jpg?v=1620927246 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-768x576.jpg?v=1620927246 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-1536x1152.jpg?v=1620927246 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-2048x1536.jpg?v=1620927246 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-14-370x278.jpg?v=1620927246 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" title="նկ. 2 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13.jpg?v=1620927338" width="2272" height="1704" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13.jpg?v=1620927338 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-300x225.jpg?v=1620927338 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-1024x768.jpg?v=1620927338 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-768x576.jpg?v=1620927338 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-1536x1152.jpg?v=1620927338 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-2048x1536.jpg?v=1620927338 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-13-370x278.jpg?v=1620927338 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" title="նկ. 4 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16.jpg?v=1620927299" width="2272" height="1704" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16.jpg?v=1620927299 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-300x225.jpg?v=1620927299 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-1024x768.jpg?v=1620927299 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-768x576.jpg?v=1620927299 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-1536x1152.jpg?v=1620927299 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-2048x1536.jpg?v=1620927299 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-16-370x278.jpg?v=1620927299 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" title="նկ. 3 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13.jpg?v=1620927372" width="2272" height="1704" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13.jpg?v=1620927372 2272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-300x225.jpg?v=1620927372 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-1024x768.jpg?v=1620927372 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-768x576.jpg?v=1620927372 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-1536x1152.jpg?v=1620927372 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-2048x1536.jpg?v=1620927372 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-13-370x278.jpg?v=1620927372 370w" sizes="(max-width: 2272px) 100vw, 2272px" title="նկ. 5 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Պեղման աշխատանքները հնագիտական հետազոտությունների երկրորդ փուլում՝ հրատարակված՝ Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 թ.:

Վիճակը պատերազմից առաջ

Վերջին տարիներին հուշարձանի տարածքում այլևս պեղումներ չէին իրականացվում: Այն ներառված էր Ազոխի քարանձավ պետական արգելոցի կազմում, մուտքերը ցանկապատված էին, ելումուտը՝ սահմանափակված, և հսկվում էր պետության կողմից: Նախատեսվում էր գյուղի տարածքում հիմնել թանգարան, որտեղ պետք է ցուցադրվեին նաև պեղումներից հայտնաբերված գտածոները:

Վիճակը պատերազմի ընթացքում

Համադրելով եղած տեղեկությունները և առկա տեսանյութերը, կարող ենք ենթադրել, որ հուշարձանը պատերազմի ըթացքում վնաս չի կրել:

Վիճակը պատերազմից հետո և այժմ

Պատերազմից օրեր անց համացանցում հայտնվեց տեղեկություն, որ Ազոխի հնագիատական հանգրվանից, որը գտնվում էր գյուղի տարածքում, շուրջ 20 արկղ տեղափոխվել է Բաքու: Այդ արկղերում այն գտածոներն էին, որոնց հիման վրա նախատեսվում էր համայնքի տարածքում թանգարան բացել:

Պատերազմից հետո համացանցում տարածվեցին տեսանյութեր, թե ինչպես են ադրբեջանցի զինվորները անարգել ելումուտ անում քարանձավում, ինչը վնասում է այնտեղ բնակվող բացառիկ տեսակի չղջիկներին:

Հուշարձանի պահպանության և հետազոտության հետագա ճակատագիրն անհայտ է: Մարտի 16-ին Ազոխ գյուղ և հուշարձան այցի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն իր խոսքում նշեց, որ Ազոխը իրենց պատմական հայրենիքն է և այնտեղ շարունակվելու են հնագիտական պեղումները: Նույն խոսքերն էին կրկնում նաև որոշ ադրբեջանցի լրագրողներ և մասնագետներ:

Հուշարձանն այժմ լուրջ վտանգի տակ է:

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 - Մակար Բարխուտարեանց, Արցախ, Բագու:

Մկրտչյան 1985 – Մկրտչյան Շ., Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, Հայաստան:

Քինգ, Կասերես Քուելո դե Օրո, Մյուրեյ, Էնդրյուս, Հիքսոն Էնդրյուս, Դոմինգես Ալոնսո, Ասրյան, Սանզ Մարտին, Մոլոնեյ, Եպիսկոպոսյան, 2015 - Քինգ Տ., Կասերես Քուելո դե Օրո Ի., Մյուրեյ Ջ., Էնդրյուս Փ., Հիքսոն Էնդրյուս Ս., Դոմինգես Ալոնսո Պ., Ասրյան Լ., Սանզ Մարտին Թ., Մոլոնեյ Ն., Եպիսկոպոսյան Լ., Ազոխի քարանձավի 2011-2012թթ. հետազոտությունների հիմնական արդյունքները, Հնագիտական ուսումնասիրություններն Արցախում 2011-2012 թթ., Դիզակ Պլյուս, Ստեփանակերտ, 2015, էջ 3-19:

Fernandez-Jalvo King, Yepiskoposyan, Andrews, 2016 - Fernandez-Jalvo Y., King T., Yepiskoposyan L., Andrews P., Azokh Cave and the Transcaucasian corridor, 2016, Springer, p. 1-27.

Mustafayev A., Jawbones and dragon legends, Azerbaijan’s prehistoric Azikh Cave. Azerbaijan International, 4, 24–32.

Гусейнов 1971 - Гусейнов М., Азыхская пещера — многослойный памятник ашельского периода в СССР, Археологические орктытия, с. 477.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Ազոխի քարանձավը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/ազոխի-քարանձավը/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Ազոխի քարանձավը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Ազոխի քարանձավը գտնվում է Արցախի հանրապետության հարավ-արևելյան մասում՝ Հադրութի շրջանի Ազոխ գյուղի մոտ: Տեղակայված է գետահովտի վերևում՝ նույնանուն գյուղից շուրջ 200 մ բարձրության վրա: Ազոխի քարանձավն աշխարհագրորեն տեղակայված է բնական միջանցքում, որով հնագույն մարդիկ և կենդանիները գաղթել են Աֆրիկայից դեպի Եվրոպա և Ասիա:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/ազոխի-քարանձավը/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:20:42+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-scaled.jpg?v=1620416820" />
	<meta property="og:image:width" content="1920" />
	<meta property="og:image:height" content="2560" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%be%d5%a8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%be%d5%a8/","name":"Ազոխի քարանձավը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-04-12T17:09:34+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:20:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%be%d5%a8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%be%d5%a8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%be%d5%a8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ազոխի քարանձավը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Ազոխի քարանձավը - Monument Watch

Ազոխի քարանձավը - Monument Watch


						<img width="2560" height="2543" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-scaled.jpg?v=1620416848" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-scaled.jpg?v=1620416848 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-300x298.jpg?v=1620416848 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-1024x1017.jpg?v=1620416848 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-150x150.jpg?v=1620416848 150w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-768x763.jpg?v=1620416848 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-1536x1526.jpg?v=1620416848 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-2048x2034.jpg?v=1620416848 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-GRIGOR-370x368.jpg?v=1620416848 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" />

						<img width="2518" height="2560" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-scaled.jpg?v=1620416851" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-scaled.jpg?v=1620416851 2518w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-295x300.jpg?v=1620416851 295w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-1007x1024.jpg?v=1620416851 1007w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-768x781.jpg?v=1620416851 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-1511x1536.jpg?v=1620416851 1511w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-2014x2048.jpg?v=1620416851 2014w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/Tsar-SB.-Sargis-364x370.jpg?v=1620416851 364w" sizes="(max-width: 2518px) 100vw, 2518px" />

						<img width="2048" height="1361" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3.jpg?v=1620416838" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3.jpg?v=1620416838 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-300x199.jpg?v=1620416838 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-1024x681.jpg?v=1620416838 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-768x510.jpg?v=1620416838 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-1536x1021.jpg?v=1620416838 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-370x246.jpg?v=1620416838 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-272x182.jpg?v=1620416838 272w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" />

						<img width="960" height="639" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3.jpg?v=1620416839" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3.jpg?v=1620416839 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-300x200.jpg?v=1620416839 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-768x511.jpg?v=1620416839 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-370x246.jpg?v=1620416839 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-272x182.jpg?v=1620416839 272w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" />

						<img width="450" height="331" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/gb053133.jpg?v=1620416844" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/gb053133.jpg?v=1620416844 450w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/gb053133-300x221.jpg?v=1620416844 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/gb053133-370x272.jpg?v=1620416844 370w" sizes="(max-width: 450px) 100vw, 450px" />

						<img width="720" height="960" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4.jpg?v=1620416842" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4.jpg?v=1620416842 720w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4-225x300.jpg?v=1620416842 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4-278x370.jpg?v=1620416842 278w" sizes="(max-width: 720px) 100vw, 720px" />

						<img width="960" height="720" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2.jpg?v=1620416843" class="sow-slider-background-image skip-lazy" alt="" decoding="async" style="" loading="eager" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2.jpg?v=1620416843 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-300x225.jpg?v=1620416843 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-768x576.jpg?v=1620416843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-370x278.jpg?v=1620416843 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" />

Տեղադրությունը

Ծար գյուղը գտնվում է Տրտու գետի վերին հոսանքի շրջանում, ծովի մակերևույթից 2030-2050 մետր բարձրության վրա լեռնային ընդարձակ սարահարթի վրա և շրջապատված է անդնդախոր ձորերով (նկ.1):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3.jpg?v=1620416838" width="2048" height="1361" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3.jpg?v=1620416838 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-300x199.jpg?v=1620416838 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-1024x681.jpg?v=1620416838 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-768x510.jpg?v=1620416838 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-1536x1021.jpg?v=1620416838 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-370x246.jpg?v=1620416838 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/001-3-272x182.jpg?v=1620416838 272w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="նկ. 1 Տեսարան Ծարի սարահարթից, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Տեսարան Ծարի սարահարթից, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

Պատմական ակնարկ

Միջին դարերում Ծարը եղել է իշխանանիստ կենտրոն, համանուն իշխանական տան նստավայրը: Այս իշխանական տան դերը մեծացավ 12-րդ դարի վերջերից, երբ Հասան Ա Ծարեցի իշխանը ամուսնացավ Զաքարեի և Իվանե Զաքարյանների քույր Դոփի հետ: Խնամիանալով Զաքարյանների հետ և նրանց աջակցությամբ՝ Ծարի իշխանական ճյուղը տիրեց ամբողջ Վերին Խաչենին: Ծարեցիներին է անցնում նաև Դադիվանքը (Պետրոսյան 2009, 11-14): 18-րդ դարում ընդարձակ գյուղը ամայանում է, հայաթափվում և այստեղ բնակություն են հաստատում քրդերը՝ փարախկանլի ցեղից: Ծարը սկսում են կոչել Զառ: Խորհրդային տարիներին այստեղ բնակվում էին թրքախոս քրդեր: Մինչև 1940-50 թվականները Ծարում գոյություն ունեին չորս եկեղեցի, ընդարձակ գերեզմանոց խաչքարերով, իսկ գյուղի մոտ՝ երկու վանք: Մայր եկեղեցին գտնվում էր գյուղի կենտրոնում՝ գրեթե կից մինչև այսօր կանգուն սուրբ Սարգիս եկեղեցուն: 1950-60-ական թվականներին հայկական հուշարձանների մեծ մասը միտումնավոր ավերվեց, քարերը վերօգտագործվեցին տարբեր շինությունների մեջ (նկ.2):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3.jpg?v=1620416839" width="960" height="639" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3.jpg?v=1620416839 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-300x200.jpg?v=1620416839 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-768x511.jpg?v=1620416839 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-370x246.jpg?v=1620416839 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3-272x182.jpg?v=1620416839 272w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ. 2 Սուրբ Սարգիս և սուրբ Գրիգոր եկեղեցիների ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Սուրբ Սարգիս և սուրբ Գրիգոր եկեղեցիների ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-4.jpg?v=1620416853" width="450" height="359" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-4.jpg?v=1620416853 450w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-4-300x239.jpg?v=1620416853 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/003-4-370x295.jpg?v=1620416853 370w" sizes="(max-width: 450px) 100vw, 450px" title="նկ. 3 Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հատակագիծը, Ս. Կարապետյան «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գրքից, էջ 57:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հատակագիծը, Ս. Կարապետյան «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գրքից, էջ 57:

Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի

Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն

Ծարի սուրբ Գրիգոր եկեղեցին միանավ, երկթեք ծածկով թաղակապ շինություն է (նկ.3), որը կառուցվել է 1274 թվականին, ինչի մասին է վկայում բարավորի վրայի արձանագրությունը (ԴՀՎ 5, 223): Եկեղեցին սկզբնապես կառուցվել է սրբատաշ քարով, իսկ 17-րդ դ. վերանորոգվել է անմշակ քարերով: Եկեղեցին արձանագրություններ ունի մուտքի բարավորին, մուտքից հյուսիս գտնվող մի քարի վրա, ինչպես նաև երկու արձանագրություն հարավային պատին: Դրանցից մեկը արված է խաչքարի վրա, որն օգտագործվել է որպես շինանյութ (Կարապետյան 1999, 56-58):

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Մինչև 1993 թվականը եկեղեցին տեղի թրքացած քրդերի մի ընտանիքի կողմից օգտագործվել է որպես տան օժանդակ պահեստային կառույց, արվել են կցակառուցումներ, պատերը սվաղել են: 1993  և 2020 թվականներին ռազմական գործողությունների ընթացքում եկեղեցին չի տուժել:

Սուրբ Սարգիս եկեղեցի

Մյուս կանգուն եկեղեցին կոչվում է սուրբ Սարգիս: Այն միանավ, թաղածածկ մատուռ է (նկ. 4), կառուցված սրբատաշ քարերով, վերին մասերը փոքրաչափ քարերով են, ինչը վերանորոգման հետևանք է:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-4.jpg?v=1620416852" width="450" height="331" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-4.jpg?v=1620416852 450w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-4-300x221.jpg?v=1620416852 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/004-4-370x272.jpg?v=1620416852 370w" sizes="(max-width: 450px) 100vw, 450px" title="նկ. 4 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հատակագիծը, Ս. Կարապետյան «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գրքից, էջ 57:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հատակագիծը, Ս. Կարապետյան «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում» գրքից, էջ 57:

Մատուռը ըստ մուտքի բարավորի արձանագրության կառուցվել է 1279 թվականին (նկ. 5): Եկեղեցու պատերին կա 8 արձանագրություն (նկ. 6): Դրանցից վեցը արևմտյան կողմում է, մեկ այլ արձանագրություն արևելյան հատվածում է, մեկը հարավային պատին (ԴՀՎ 1982, 218-219): 1993 և 2020 թվականների ռազմական գործողությունների ընթացքում եկեղեցին չի տուժել:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4.jpg?v=1620416842" width="720" height="960" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4.jpg?v=1620416842 720w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4-225x300.jpg?v=1620416842 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/005-4-278x370.jpg?v=1620416842 278w" sizes="(max-width: 720px) 100vw, 720px" title="նկ. 5 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու արևմտյան ճակատը, լուս․ Ս. Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու արևմտյան ճակատը, լուս․ Ս. Դանիելյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2.jpg?v=1620416843" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2.jpg?v=1620416843 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-300x225.jpg?v=1620416843 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-768x576.jpg?v=1620416843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/006-2-370x278.jpg?v=1620416843 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ. 6 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու արևմտյան ճակատի արձանագիր խաչքարերից, լուս․ Ս. Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Սուրբ Սարգիս եկեղեցու արևմտյան ճակատի արձանագիր խաչքարերից, լուս․ Ս. Դանիելյանի։

Գրականություն

ԴՀՎ 5- Դիվան հայ վիմագրության, պր․ 5, Արցախ, կազմեց Ս․ Բարխուդարյան, Երևան, 1982:

Կարապետյան 1999 - Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, Երևան:

Պետրոսյան 2009 - Պետրոսյան Հ., Կիրակոսյան Լ., Սաֆարյան Վ., Հանդաբերդի վանքը և նրա պեղումները, Երևան:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Ծարի սբ․ Գրիգոր և սբ․ Սարգիս եկեղեցիները - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/ծարի-սբ․-գրիգոր-և-սբ․-սարգիս-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Ծարի սբ․ Գրիգոր և սբ․ Սարգիս եկեղեցիները - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Ծար գյուղը գտնվում է Տրտու գետի վերին հոսանքի շրջանում, ծովի մակերևույթից 2030-2050 մետր բարձրության վրա լեռնային ընդարձակ սարահարթի վրա և շրջապատված է անդնդախոր ձորերով (նկ.1): Պատմական ակնարկ  Միջին դարերում Ծարը եղել է իշխանանիստ կենտրոն, համանուն իշխանական տան նստավայրը: Այս իշխանական տան դերը մեծացավ 12-րդ դարի վերջերից, երբ Հասան Ա Ծարեցի իշխանը ամուսնացավ Զաքարեի և Իվանե Զաքարյանների քույր Դոփի հետ: Խնամիանալով Զաքարյանների հետ և նրանց աջակցությամբ՝ Ծարի իշխանական ճյուղը տիրեց ամբողջ Վերին Խաչենին: Ծարեցիներին է անցնում նաև Դադիվանքը (Պետրոսյան 2009, 11-14): 18-րդ դարում ընդարձակ գյուղը ամայանում է, հայաթափվում և այստեղ բնակություն են հաստատում քրդերը՝ փարախկանլի ցեղից: Ծարը սկսում են կոչել Զառ: Խորհրդային տարիներին այստեղ բնակվում էին թրքախոս քրդեր: Մինչև 1940-50 թվականները Ծարում գոյություն ունեին չորս եկեղեցի, ընդարձակ գերեզմանոց խաչքարերով, իսկ գյուղի մոտ՝ երկու վանք: Մայր եկեղեցին գտնվում էր գյուղի կենտրոնում՝ գրեթե կից մինչև այսօր կանգուն սուրբ Սարգիս եկեղեցուն: 1950-60-ական թվականներին հայկական հուշարձանների մեծ մասը միտումնավոր ավերվեց, քարերը վերօգտագործվեցին տարբեր շինությունների մեջ (նկ.2): " />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/ծարի-սբ․-գրիգոր-և-սբ․-սարգիս-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-01-06T17:55:59+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/04/002-3.jpg?v=1620416839" />
	<meta property="og:image:width" content="960" />
	<meta property="og:image:height" content="639" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a3%d6%80%d5%ab%d5%a3%d5%b8%d6%80-%d6%87-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%ab%d5%bd-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a3%d6%80%d5%ab%d5%a3%d5%b8%d6%80-%d6%87-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%ab%d5%bd-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Ծարի սբ․ Գրիգոր և սբ․ Սարգիս եկեղեցիները - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-04-12T18:32:49+00:00","dateModified":"2022-01-06T17:55:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a3%d6%80%d5%ab%d5%a3%d5%b8%d6%80-%d6%87-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%ab%d5%bd-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a3%d6%80%d5%ab%d5%a3%d5%b8%d6%80-%d6%87-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%ab%d5%bd-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a3%d6%80%d5%ab%d5%a3%d5%b8%d6%80-%d6%87-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%ab%d5%bd-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ծարի սբ․ Գրիգոր և սբ․ Սարգիս եկեղեցիները"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->