Կկվեն բույն եկեղեցին

Տեղադրությունը

Կկվեն բույն (Կկվի բույն) ժողովրդական անվանումն ստացած եկեղեցին գտնվում է Արցախի Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց գյուղից 1,5 կմ հյուսիս արևմուտք, հին գյուղատեղիի արևելյան եզրին, անտառապատ, ժայռոտ բլրի գագաթին։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map.jpg?v=1649598788" width="1353" height="679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map.jpg?v=1649598788 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-300x151.jpg?v=1649598788 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-1024x514.jpg?v=1649598788 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-768x385.jpg?v=1649598788 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-370x186.jpg?v=1649598788 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" title="Kkvi buyn map" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Ավետարանոցը հարուստ պատմամշակութային անցյալ ունեցող բնակավայր է և եղել է Վարանդա գավառի, ինչպես նաև Վարանդայի իշխանության կենտրոնը։ Գյուղի տարածքում առկա բազմաթիվ պատմամշակութային կոթողներից է Կկվի բույն եկեղեցին (նկ․ 1)։ Եկեղեցաբլրի արևմտյան և արևելյան ստորոտներում նկատվում են միջնադարյան գյուղատեղիների հետքեր։ Եկեղեցու և բնակատեղիների վերաբերյալ պատմական վկայությունները բացակայում են։ Ճարտարապետական և շինարարական, ինչպես նաև տարածքում առկա խաչքարերի և ժայռախաչերի ոճական առանձնահատկությունները թույլ են տալիս հնավայրը թվագրել 12-14-րդ դարերով։

Մատուռը դարեր շարունակ եղել է ուխտատեղի շրջակա գյուղերի բնակիչների համար։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1.jpg?v=1649598843" width="1190" height="892" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1.jpg?v=1649598843 1190w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-300x225.jpg?v=1649598843 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1024x768.jpg?v=1649598843 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-768x576.jpg?v=1649598843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-370x277.jpg?v=1649598843 370w" sizes="(max-width: 1190px) 100vw, 1190px" title="Նկ. 1 Եկեղեցին և գերեզմանոցը հարավ-արևմուտքից,  լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 1 Եկեղեցին և գերեզմանոցը հարավ-արևմուտքից,  լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին, ուղղանկյուն հատակագծով միանավ թաղակապ սրահ է, որի չափերն են` 5,5x4,5 մետր: Կառուցվել է տեղական ճեղքված քարերով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Եկեղեցու թաղածածկը փլված է (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է։ Մուտքի եզրաքարերը և բարավորը բացակայում են։  Լուսավորվել է արևելքից բացված փոքրիկ լուսամուտով։ Եկեղեցին չունի ընդգծված խորան և ընդհանուր սրահից  առանձնանում է հյուսիսից և հարավից պատի մեջ բացված փոքրիկ որմնախորշերով, որոնք նախատեսված են եկեղեցական իրերի պահպանման համար։ Եկեղեցու շուրջը տարածվում է միջնադարյան գերեզմանոցը, որտեղ պահպանվել են մի քանի խաչքար և տապանաքար (նկ․ 4)։ Գերեզմանային հուշարձանները հիմնականում հողմահարված կամ բեկորատված վիճակում են։ Տարածքում գտնվող ժայռաբեկորներից մեկի հարթ մակերեսին պահպանվել է երկու խաչաքանդակ (նկ․ 5)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2.jpg?v=1649599058" width="1084" height="812" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2.jpg?v=1649599058 1084w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-300x225.jpg?v=1649599058 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1024x767.jpg?v=1649599058 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-768x575.jpg?v=1649599058 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-370x277.jpg?v=1649599058 370w" sizes="(max-width: 1084px) 100vw, 1084px" title="Նկ․ 2 Եկեղեցին հարավ-արևելքից ,  լուս. Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 2 Եկեղեցին հարավ-արևելքից ,  լուս. Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004.jpg?v=1649599121" width="1086" height="814" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004.jpg?v=1649599121 1086w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-300x225.jpg?v=1649599121 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-1024x768.jpg?v=1649599121 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-768x576.jpg?v=1649599121 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-370x277.jpg?v=1649599121 370w" sizes="(max-width: 1086px) 100vw, 1086px" title="Նկ․ 4 Գերեզմանոցի տարածքում ընկած բեկորատված խաչքարը, լուս․  Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 4 Գերեզմանոցի տարածքում ընկած բեկորատված խաչքարը, լուս․  Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1.jpg?v=1649599092" width="1087" height="813" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1.jpg?v=1649599092 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-300x224.jpg?v=1649599092 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1024x766.jpg?v=1649599092 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-768x574.jpg?v=1649599092 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-370x277.jpg?v=1649599092 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="Նկ․ 3 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 3 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005.jpg?v=1649599152" width="1088" height="815" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005.jpg?v=1649599152 1088w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-300x225.jpg?v=1649599152 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-1024x767.jpg?v=1649599152 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-768x575.jpg?v=1649599152 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-370x277.jpg?v=1649599152 370w" sizes="(max-width: 1088px) 100vw, 1088px" title="Նկ․ 5 Ժայռախաչերը,  լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 5 Ժայռախաչերը,  լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ նախարարության շտեմարան։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Արցախյան առաջին պատերազմի տարիներին եկեղեցին չի վնասվել։ 2020 թվականի ռազմական գործողությունների ժամանակ հնավայրի տարածքը եղել է ռազմական գործողությունների թեժ կետերից մեկը։  Պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Տեղադրությունը Կկվեն բույն (Կկվի բույն) ժողովրդական անվանումն ստացած եկեղեցին գտնվում է Արցախի Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց գյուղից 1,5 կմ հյուսիս արևմուտք, հին գյուղատեղիի արևելյան եզրին, անտառապատ, ժայռոտ բլրի գագաթին։ Պատմական ակնարկ Ավետարանոցը հարուստ պատմամշակութային անցյալ ունեցող բնակավայր է և եղել է Վարանդա գավառի, ինչպես նաև Վարանդայի իշխանության կենտրոնը։ Գյուղի տարածքում առկա բազմաթիվ պատմամշակութային կոթողներից է Կկվի բույն եկեղեցին (նկ․ 1)։ Եկեղեցաբլրի արևմտյան և արևելյան ստորոտներում նկատվում են միջնադարյան գյուղատեղիների հետքեր։ Եկեղեցու և բնակատեղիների վերաբերյալ պատմական վկայությունները բացակայում են։ Ճարտարապետական և շինարարական, ինչպես նաև տարածքում առկա խաչքարերի և ժայռախաչերի ոճական առանձնահատկությունները թույլ են տալիս հնավայրը թվագրել 12-14-րդ դարերով։ Մատուռը դարեր շարունակ եղել է ուխտատեղի շրջակա գյուղերի բնակիչների համար։ Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին, ուղղանկյուն հատակագծով միանավ թաղակապ սրահ է, որի չափերն են` 5,5×4,5 մետր: Կառուցվել է տեղական ճեղքված քարերով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Եկեղեցու թաղածածկը փլված է (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է։ Մուտքի եզրաքարերը և բարավորը բացակայում են։  Լուսավորվել է արևելքից բացված փոքրիկ լուսամուտով։ Եկեղեցին չունի ընդգծված խորան և ընդհանուր սրահից  առանձնանում է հյուսիսից և հարավից պատի մեջ բացված փոքրիկ որմնախորշերով, որոնք նախատեսված են եկեղեցական իրերի պահպանման համար։ Եկեղեցու շուրջը տարածվում է միջնադարյան գերեզմանոցը, որտեղ պահպանվել են մի քանի խաչքար և տապանաքար (նկ․ 4)։ Գերեզմանային հուշարձանները հիմնականում հողմահարված կամ բեկորատված վիճակում են։ Տարածքում գտնվող ժայռաբեկորներից մեկի հարթ մակերեսին պահպանվել է երկու խաչաքանդակ (նկ․ 5)։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Կկվեն բույն եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/կկվեն-բույն-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Կկվեն բույն եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Կկվեն բույն (Կկվի բույն) ժողովրդական անվանումն ստացած եկեղեցին գտնվում է Արցախի Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց գյուղից 1,5 կմ հյուսիս արևմուտք, հին գյուղատեղիի արևելյան եզրին, անտառապատ, ժայռոտ բլրի գագաթին։ Պատմական ակնարկ Ավետարանոցը հարուստ պատմամշակութային անցյալ ունեցող բնակավայր է և եղել է Վարանդա գավառի, ինչպես նաև Վարանդայի իշխանության կենտրոնը։ Գյուղի տարածքում առկա բազմաթիվ պատմամշակութային կոթողներից է Կկվի բույն եկեղեցին (նկ․ 1)։ Եկեղեցաբլրի արևմտյան և արևելյան ստորոտներում նկատվում են միջնադարյան գյուղատեղիների հետքեր։ Եկեղեցու և բնակատեղիների վերաբերյալ պատմական վկայությունները բացակայում են։ Ճարտարապետական և շինարարական, ինչպես նաև տարածքում առկա խաչքարերի և ժայռախաչերի ոճական առանձնահատկությունները թույլ են տալիս հնավայրը թվագրել 12-14-րդ դարերով։ Մատուռը դարեր շարունակ եղել է ուխտատեղի շրջակա գյուղերի բնակիչների համար։ Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին, ուղղանկյուն հատակագծով միանավ թաղակապ սրահ է, որի չափերն են` 5,5x4,5 մետր: Կառուցվել է տեղական ճեղքված քարերով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Եկեղեցու թաղածածկը փլված է (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է։ Մուտքի եզրաքարերը և բարավորը բացակայում են։  Լուսավորվել է արևելքից բացված փոքրիկ լուսամուտով։ Եկեղեցին չունի ընդգծված խորան և ընդհանուր սրահից  առանձնանում է հյուսիսից և հարավից պատի մեջ բացված փոքրիկ որմնախորշերով, որոնք նախատեսված են եկեղեցական իրերի պահպանման համար։ Եկեղեցու շուրջը տարածվում է միջնադարյան գերեզմանոցը, որտեղ պահպանվել են մի քանի խաչքար և տապանաքար (նկ․ 4)։ Գերեզմանային հուշարձանները հիմնականում հողմահարված կամ բեկորատված վիճակում են։ Տարածքում գտնվող ժայռաբեկորներից մեկի հարթ մակերեսին պահպանվել է երկու խաչաքանդակ (նկ․ 5)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/կկվեն-բույն-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-10T19:09:37+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1.jpg?v=1649599784" />
	<meta property="og:image:width" content="1190" />
	<meta property="og:image:height" content="892" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%af%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%af%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Կկվեն բույն եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-10T14:00:46+00:00","dateModified":"2022-04-10T19:09:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%af%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%af%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%af%d5%af%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Կկվեն բույն եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Կկվեն բույն եկեղեցին - Monument Watch

Կկվեն բույն եկեղեցին - Monument Watch


Монастырь Сурб Карапет в Чапни

Локализация

Село Чапни находится в Нор-Шаумянском (бывшем Карвачарском) районе Нагорного Карабаха, которое в 12-14-ых веках  входило в княжество Верхнего Хачена (или Царское). Развалины села Чапни сохранились в 2,5 км к северо-востоку от села Андаберд, на левом берегу реки Лев, у подножия южных склонов лесистых гор (рис. 1). Памятник расположен на высоте 1430-1440 метров над уровнем моря. На возвышенности северной оконечности села сохранилась церковь монастыря Сурб Карапет, а внизу, на реке Лев, в начале старой дороги, поднимающейся к селу, находятся развалины средневекового моста. Памятник сегодня находится под контролем Азербайджана. Памятник состоит из одноименной церкви, притвора, часовни, звонницы-мавзолея. В окрестностях сохранились следы моста и богатого хачкарами кладбища (рис. 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n.jpg?v=1648890338" width="1354" height="498" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n.jpg?v=1648890338 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n-300x110.jpg?v=1648890338 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n-1024x377.jpg?v=1648890338 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n-768x282.jpg?v=1648890338 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/277519987_495598178868206_4135911864131915699_n-370x136.jpg?v=1648890338 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-scaled.jpg?v=1648890432" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-scaled.jpg?v=1648890432 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-300x199.jpg?v=1648890432 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-1024x681.jpg?v=1648890432 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-768x511.jpg?v=1648890432 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-1536x1021.jpg?v=1648890432 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-2048x1362.jpg?v=1648890432 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-370x246.jpg?v=1648890432 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-10-272x182.jpg?v=1648890432 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1  Общий вид комплекса памятников, фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1  Общий вид комплекса памятников, фото Г. Петросяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-scaled.jpg?v=1648890465" width="2560" height="2300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-scaled.jpg?v=1648890465 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-300x270.jpg?v=1648890465 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-1024x920.jpg?v=1648890465 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-768x690.jpg?v=1648890465 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-1536x1380.jpg?v=1648890465 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-2048x1840.jpg?v=1648890465 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1-370x332.jpg?v=1648890465 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Главный план монастырского комплекса Сурб Карапет, Карапетян С., История Армении, т.7, Мраваканк, стр.254." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Главный план монастырского комплекса Сурб Карапет, Карапетян С., История Армении, т.7, Мраваканк, стр.254.

Исторический очерк

Еще в середине 19-го века памятник посетил Джалалянц. Он подробно описал комплекс и скопировал две эпиграфические надписи: одну на стене мавзолея, вторую - вырезанную на обратной стороне установленного на нем хачкара (Джалалянц 1858, 214-215). Одинаковые упоминания о селе Чапни и ее древностях мы получаем из исследований М.Тер-Мовсисяна (Тер-Мовсисян 1938, 93) и С.Бархударяна. Последний, однако, опубликовал неверную информацию, написав, что в селе древностей не сохранилось (САН 5, 225).

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь Сурб Карапет комплекса Чапни в планировке имеет примерно квадратную форму (внешние размеры - 5,50 м). Абсида церкви прямоугольная. В северной части расположены ризницы, ориентированные по оси восток-запад, входы в которые в верхней части имеют арочный вид, ширин их составляет 0,70 метров, а  высота - 1,50 метров. В полуразрушенном состоянии находится именно эта, северная часть постройки, а южная половина - разрушена до основания (рис. 3). Ризницы сводчатые, в восточной и западной стенах имеют по одному окну.

Единственный вход в церковь открыт в восточной стене. Толщина стен - 0,80 метров, а сохранившиеся части церкви лишены надписей и элементов декора. По своей планировке церковь повторяет церковь монастыря Оцка, расположенного рядом с селом Птрецик (Карапетян 1984, 84). Необходимо отметить, что наличие прямоугольной абсиды в церквях характерно для памятников Арцаха и является отличительной композиционной чертой этой школы. Церкви монастыря Андаберд также представляют собой сводчатые постройки с прямоугольными абсидами в восточной части, ориентированные по оси восток-запад (Петросян, Киракосян, Сафарян 2009, 32). К таким же образцам можно отнести церкви монастырей Дадиванк, Чаректар, Бри Ехци, Гтчаванк, северную церковь монастыря Егиша Аракял (Мкртчян 1985, 40, 55, 67, 68, 84), а также боковые часовни Хатраванка (Астратян 1992, 69).

Притвор пристроен к церкви с западной стороны. Вход открыт на южной стене. Притвор разрушен еще больше: стены сохранились на высоту до 1,0 метра. Как церковь, так и притвор построены их необработанного камня на известковом растворе (рис. 4). Такая строительная техника также характерна архитектурной школе Арцаха.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-scaled.jpg?v=1648890603" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-scaled.jpg?v=1648890603 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-300x199.jpg?v=1648890603 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-1024x681.jpg?v=1648890603 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-768x511.jpg?v=1648890603 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-1536x1021.jpg?v=1648890603 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-2048x1362.jpg?v=1648890603 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-370x246.jpg?v=1648890603 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-272x182.jpg?v=1648890603 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Вид северной стены церкви изнутри, фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Вид северной стены церкви изнутри, фото Г. Петросяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-scaled.jpg?v=1648890636" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-scaled.jpg?v=1648890636 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-300x199.jpg?v=1648890636 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-1024x681.jpg?v=1648890636 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-768x511.jpg?v=1648890636 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-1536x1021.jpg?v=1648890636 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-2048x1362.jpg?v=1648890636 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-370x246.jpg?v=1648890636 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-4-272x182.jpg?v=1648890636 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 4 Масса известкового раствора, относящаяся к постройкам монастыря, фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Масса известкового раствора, относящаяся к постройкам монастыря, фото Г. Петросяна.

К северо-востоку от церкви, на расстоянии 24,0 метров, находится сводчатая постройка звонницы-мавзолея с пока что целым хачкаром (рис. 5). Прежние исследователи описывали эту постройку и представляли ее как двухэтажную, первый этаж, высотой 2,5 метра, с восточной стороны представлял собой кубический объем с арочным проемом, над ним располагался второй этаж в виде купола, возвышающегося на четырех одинаковых цельных колоннах. Под куполом был установлен хачкар. Сегодня чертырехколонная ротонда разрушена, а первый этаж и установленный над ним хачкар в основном целы (рис. 6). На обратной стороне хачкара (размеры которого - 190х90х18 см) сохранилась семистрочная датированная надпись: " В лето 724-го (1275-ой) года по Божьей воле я, Сукман и Укан, установили сей крест в память об отце нашем Ашоте и матери нашей. Помяните в молитвах"  (Джалалянц 1858, 215).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-scaled.jpg?v=1648890728" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-scaled.jpg?v=1648890728 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-300x199.jpg?v=1648890728 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-1024x681.jpg?v=1648890728 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-768x511.jpg?v=1648890728 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-1536x1021.jpg?v=1648890728 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-2048x1362.jpg?v=1648890728 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-370x246.jpg?v=1648890728 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-4-272x182.jpg?v=1648890728 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 5 Вид на мавзолей с запада, фото Г. Петросяна.	" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Вид на мавзолей с запада, фото Г. Петросяна.

Другая постройка комплекса Чапни расположена в примерно в 4,0 метрах к северу от мавзолея. Это - целая, наполовину находящаяся под землей маленькая сводчатая часовня. Она имеет прямоугольную планировку, прямоугольную абсиду, вход открыт на южной стене. Эта часовня как своей композицией, так и строительной техникой похожа на другие постройки комплекса памятников Чапни.

Учитывая надпись вышеупомянутого хачкара и особенности строительного дела, относящиеся к данному периоду, можно полагать, что все постройки относятся к 13-му веку. Помимо вышеперечисленных построек, на территории памятника имеются также остатки нескольких других. На  территории сохранилось более двух десятков хачкаров (часть из них содержат надписи). Одни из них сохранились целиком (рис. 7), другие - в виде фрагментов.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-scaled.jpg?v=1648890959" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-scaled.jpg?v=1648890959 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-199x300.jpg?v=1648890959 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-681x1024.jpg?v=1648890959 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-768x1155.jpg?v=1648890959 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-1021x1536.jpg?v=1648890959 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-1362x2048.jpg?v=1648890959 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-3-246x370.jpg?v=1648890959 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="Рис. 7 Один из хачкаров с территории памятника, 1289 г., фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Один из хачкаров с территории памятника, 1289 г., фото Г. Петросяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-scaled.jpg?v=1648890755" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-scaled.jpg?v=1648890755 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-199x300.jpg?v=1648890755 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-681x1024.jpg?v=1648890755 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-768x1155.jpg?v=1648890755 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-1021x1536.jpg?v=1648890755 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-1362x2048.jpg?v=1648890755 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-3-246x370.jpg?v=1648890755 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="Рис. 6 Хачкар мавзолея, фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Хачкар мавзолея, фото Г. Петросяна.

Анализ письменных источников

Фотография (1960 г.) изданного в советский период мавзолея Чапни, представляет памятник в довольно хорошем состоянии. После Арцахской войны, когда освобожденные территории стали доступны, организация, исследующая армянскую архитектуру, посетила этот памятник и описала развалины построек Чапни (Карапетян 2000, 32-36).

Комплекс памятников, а особенно хачкары и эпиграфические надписи, наиболее подробно представлены в объемном труде Самвела Карапетяна (Карапетян 2019, 258-262). Здесь приведена также трехмерная реконструкция звонницы-мавзолея.

О средневековом мосте упоминается в работе, посвященной однотипным инженерным постройкам Чапни (Карапетян 2009, 36-37).

Состояние до, во время и после войны

В советский период село Чапни лежало в руинах. Эта территория использовалась азербайджанцами как пастбище. После Первой Арцахской войны и освобождения поселение находилось в заброшенном состоянии и лежало в руинах. Напротив него, на противоположном берегу реки, было основано село Кнараван. Во время Второй Арцахской войны и после нее комплекс памятников не претерпел значительных изменений.

Литература

САН 5 - Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.)

Карапетян 1984 – Карапетян С., Историко-архитектурные памятника речной долины Птрецик по нововыявленным надписям, Вестник общественных наук, №8 (на арм.яз.)

Карапетян 2000 – Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван

Карапетян 2009 – Карапетян С., Мосты Арцаха, Научные исследования ООИАА, Книга 12, Ереван (на арм., рус, англ. языках)

Карапетян 2019 – Карапетян С., История Армении, т.7, Мраваканк, Ереван (на арм.яз.)

Астратян 1992 – Асратян М., Арцахская школа армянской архитектуры, Изд. АН Армении, Ереван (на арм.яз.)

Мкртчян Ш., Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Изд-во «Айастан», Ереван, 1988

Петросян, Киракосян, Сафарян 2009 – Петросян Г., Киракосян Л., Сафарян В., Монастырь Андаберда и его раскопки, Изд. НАН РА «Гитутюн», Ереван (на арм.яз.)

Джалалянц С., Путешествие по Великой Армении. Часть 2, Тифлис, 1858 (на арм.яз)

Тер-Мовсисян 1938 – Тер-Мовсисян М., Церкви и постройки трех крупных армянских монастырей – Татева, Агарцина и Дади, Иерусалим (на арм.яз.)

Ахундов 1986 - Ахундов Д․, Архитектура древнего и раннесредневекового Азербайджана, Баку․

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Монастырь Сурб Карапет в Чапни - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-сурб-карапет-в-чапни/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Монастырь Сурб Карапет в Чапни - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Село Чапни находится в Нор-Шаумянском (бывшем Карвачарском) районе Нагорного Карабаха, которое в 12-14-ых веках  входило в княжество Верхнего Хачена (или Царское). Развалины села Чапни сохранились в 2,5 км к северо-востоку от села Андаберд, на левом берегу реки Лев, у подножия южных склонов лесистых гор (рис. 1). Памятник расположен на высоте 1430-1440 метров над уровнем моря. На возвышенности северной оконечности села сохранилась церковь монастыря Сурб Карапет, а внизу, на реке Лев, в начале старой дороги, поднимающейся к селу, находятся развалины средневекового моста. Памятник сегодня находится под контролем Азербайджана. Памятник состоит из одноименной церкви, притвора, часовни, звонницы-мавзолея. В окрестностях сохранились следы моста и богатого хачкарами кладбища (рис. 2)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-сурб-карапет-в-чапни/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-10T14:08:32+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-5-scaled.jpg?v=1648890603" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1702" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bf%d0%b5%d1%82-%d0%b2-%d1%87%d0%b0%d0%bf%d0%bd%d0%b8/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bf%d0%b5%d1%82-%d0%b2-%d1%87%d0%b0%d0%bf%d0%bd%d0%b8/","name":"Монастырь Сурб Карапет в Чапни - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-02T09:16:27+00:00","dateModified":"2022-04-10T14:08:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bf%d0%b5%d1%82-%d0%b2-%d1%87%d0%b0%d0%bf%d0%bd%d0%b8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bf%d0%b5%d1%82-%d0%b2-%d1%87%d0%b0%d0%bf%d0%bd%d0%b8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%bf%d0%b5%d1%82-%d0%b2-%d1%87%d0%b0%d0%bf%d0%bd%d0%b8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Монастырь Сурб Карапет в Чапни"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Location

St. Astvatsatsin Church is located on the elevated northern edge of Sarinshen village of Hadrut region of Artsakh (Fig. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc.jpg?v=1638530992" width="1354" height="631" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc.jpg?v=1638530992 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc-300x140.jpg?v=1638530992 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc-1024x477.jpg?v=1638530992 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc-768x358.jpg?v=1638530992 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/Tr-Sarishen-Acc-370x172.jpg?v=1638530992 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="Tr Sarishen Acc" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-768x576.jpg?v=1638531021" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-768x576.jpg?v=1638531021 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-300x225.jpg?v=1638531021 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-1024x768.jpg?v=1638531021 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-1536x1152.jpg?v=1638531021 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3-370x277.jpg?v=1638531021 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3.jpg?v=1638531021 2007w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 1 Sarin Shen village and St. Astvatsatsin Church, photo from the Database of the RA MESCS." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 Sarin Shen village and St. Astvatsatsin Church, photo from the Database of the RA MESCS.

Historical overview

Sarinshen village was originally called Shaghakh, which took its name from the famous Shagakh or Shakhkakh monastic complex near the village. The data on Sarinshen village and St. Astvatsatsin Church that have reached us date back to the 19th century: “Shaghakh village – Sari Shen: It is founded on the mountain of Karaglukh village: the residents migrated from Gharadagh, the land is royal, the local harvest is the same (sheep, emmer wheat, spring wheat, flax, millet), excellent air, climate and water, 115 years long life, the church of Saint Astvatsatsin built of stones and lime mortar, the priest comes from Tsamdzor. Households – 70, males – 275, females – 230” (Barkhutaryants 1895, 64).

According to the inscription carved on the stone with a cross relief, embedded in the mid-part of the northern vestry and the altar of St. Astvatsatsin Church, it was built in 1867, but the khachkars and reliefs of the 16th-17th centuries on the walls prove that the church was built on the site of an older sanctuary.

 Architectural-compositional description

St. Astvatsatsin Church is a vaulted building with a single-nave hall (dimensions: 15․1x6․3 meters, height: 7 meters). It is built of local rough and unfinished stones (Fig. 2). The cornerstones of windows, pilasters, arcature, niches and the bema are polished. The building inwardly ends in the east with a semicircular altar and adjacent rectangular vestries (Fig. 3). The vault rests on arrow-shaped arches rising from two pairs of pilasters.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3.jpg?v=1638531133" width="1994" height="1496" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3.jpg?v=1638531133 1994w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3-300x225.jpg?v=1638531133 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3-1024x768.jpg?v=1638531133 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3-768x576.jpg?v=1638531133 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3-1536x1152.jpg?v=1638531133 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/002-1-3-370x278.jpg?v=1638531133 370w" sizes="(max-width: 1994px) 100vw, 1994px" title="Fig. 2 The southern facade of the church, photo from the Database of the RA MESCS." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The southern facade of the church, photo from the Database of the RA MESCS.

On the northern wall, in the niche, adjacent to the entrance of the vestry, there is a baptismal font, on both sides and above of which there are three small khachkars dated the 17th century (Fig. 4). In the southern wall opposite the font there is another niche, which served as an aumbry. The only entrance is from the south, which was closed during the Soviet years (Fig. 5). In the wall parallel to the closed entrance on the southern facade, two rectangular hewn stones with a pair of cross reliefs taken in similar frames are embedded.

The illumination was provided through 6 windows opened from the east, south and west. During the Soviet era, the small western window was widened, and a new entrance was opened in the direction of the second window of the southern wall and the church served for another purpose (club-library). On the inner walls of the church, especially in the niches, cross reliefs and small donative khachkars are abundantly embedded. Particularly noteworthy are the reliefs on the bema, which represent the Just Judgment in the person of the Three Patriarchs and the enlightened coming of the Archangel Gabriel armed with a sword and the Cross (Fig. 6).

The gable roof of the church was originally made of stone, which was covered with asbestos (slate) sheet during the Soviet years (Fig. 7). In 2016-2017, the slabs of the church were restored, some reinforcement works were carried out (Fig. 8).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14.jpg?v=1638531495" width="1994" height="1495" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14.jpg?v=1638531495 1994w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14-300x225.jpg?v=1638531495 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14-1024x768.jpg?v=1638531495 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14-768x576.jpg?v=1638531495 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14-1536x1152.jpg?v=1638531495 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/005-14-370x277.jpg?v=1638531495 370w" sizes="(max-width: 1994px) 100vw, 1994px" title="Fig. 5 The old and new entrances to the church, photo from the Database of the RA MESCS." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The old and new entrances to the church, photo from the Database of the RA MESCS.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7.jpg?v=1638531637" width="1094" height="821" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7.jpg?v=1638531637 1094w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7-300x225.jpg?v=1638531637 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7-1024x768.jpg?v=1638531637 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7-768x576.jpg?v=1638531637 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/007-7-370x278.jpg?v=1638531637 370w" sizes="(max-width: 1094px) 100vw, 1094px" title="Fig. 7 The church from the northwest, photo from the Database of the RA MESCS." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 The church from the northwest, photo from the Database of the RA MESCS.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3.jpg?v=1638531180" width="1994" height="1496" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3.jpg?v=1638531180 1994w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3-300x225.jpg?v=1638531180 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3-1024x768.jpg?v=1638531180 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3-768x576.jpg?v=1638531180 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3-1536x1152.jpg?v=1638531180 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/003-1-3-370x278.jpg?v=1638531180 370w" sizes="(max-width: 1994px) 100vw, 1994px" title="Fig. 3 The interior of the church from the west, photo from the Database of the RA MESCS." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The interior of the church from the west, photo from the Database of the RA MESCS.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-scaled.jpg?v=1638531397" width="1707" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-scaled.jpg?v=1638531397 1707w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-200x300.jpg?v=1638531397 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-683x1024.jpg?v=1638531397 683w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-768x1152.jpg?v=1638531397 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-1024x1536.jpg?v=1638531397 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-1365x2048.jpg?v=1638531397 1365w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/004-15-247x370.jpg?v=1638531397 247w" sizes="(max-width: 1707px) 100vw, 1707px" title="Fig. 4 The baptismal font, photo by S. Danielyan (2018)." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The baptismal font, photo by S. Danielyan (2018).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-768x531.jpg?v=1638531581" width="768" height="531" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-768x531.jpg?v=1638531581 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-300x207.jpg?v=1638531581 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-1024x708.jpg?v=1638531581 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-1536x1061.jpg?v=1638531581 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-2048x1415.jpg?v=1638531581 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/006-13-370x256.jpg?v=1638531581 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 6 The reliefs of the bema facade, photo by S. Danielyan (2018)." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The reliefs of the bema facade, photo by S. Danielyan (2018).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2.jpg?v=1638531671" width="1400" height="933" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2.jpg?v=1638531671 1400w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2-300x200.jpg?v=1638531671 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2-1024x682.jpg?v=1638531671 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2-768x512.jpg?v=1638531671 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2-370x247.jpg?v=1638531671 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/008-2-272x182.jpg?v=1638531671 272w" sizes="(max-width: 1400px) 100vw, 1400px" title="Fig. 8 The restored roof of the church, photo by S. Danielyan (2018)." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 8 The restored roof of the church, photo by S. Danielyan (2018).

The condition before, during and after the war

The monument was not damaged during the military operations of the 2020 war. No information is available on the monument after the occupation of the region.

Bibliography

Barkhutaryants 1895 – Barkhutaryants M., Artsakh, Baku, Aror.

Certificate of monuments of the Artsakh MESCS.

Location St. Astvatsatsin Church is located on the elevated northern edge of Sarinshen village of Hadrut region of Artsakh (Fig. 1). Historical overview Sarinshen village was originally called Shaghakh, which took its name from the famous Shagakh or Shakhkakh monastic complex near the village. The data on Sarinshen village and St. Astvatsatsin Church that have reached us date back to the 19th century: “Shaghakh village – Sari Shen: It is founded on the mountain of Karaglukh village: the residents migrated from Gharadagh, the land is royal, the local harvest is the same (sheep, emmer wheat, spring wheat, flax, millet), excellent air, climate and water, 115 years long life, the church of Saint Astvatsatsin built of stones and lime mortar, the priest comes from Tsamdzor. Households – 70, males – 275, females – 230” (Barkhutaryants 1895, 64). According to the inscription carved on the stone with a cross relief, embedded in the mid-part of the northern vestry and the altar of St. Astvatsatsin Church, it was built in 1867, but the khachkars and reliefs of the 16th-17th centuries on the walls prove that the church was built on the site of an older sanctuary.  Architectural-compositional description St. Astvatsatsin Church is a vaulted building with a single-nave hall (dimensions: 15․1×6․3 meters, height: 7 meters). It is built of local rough and unfinished stones (Fig. 2). The cornerstones of windows, pilasters, arcature, niches and the bema are polished. The building inwardly ends in the east with a semicircular altar and adjacent rectangular vestries (Fig. 3). The vault rests on arrow-shaped arches rising from two pairs of pilasters. On the northern wall, in the niche, adjacent to the entrance of the vestry, there is a baptismal font, on both sides and above of which there are three small khachkars dated the 17th century (Fig. 4). In the southern wall opposite the font there is another niche, which served as an aumbry. The only entrance is from the south, which was closed during the Soviet years (Fig. 5). In the wall parallel to the closed entrance on the southern facade, two rectangular hewn stones with a pair of cross reliefs taken in similar frames are embedded. The illumination was provided through 6 windows opened from the east, south and west. During the Soviet era, the small western window was widened, and a new entrance was opened in the direction of the second window of the southern wall and the church served for another purpose (club-library). On the inner walls of the church, especially in the niches, cross reliefs and small donative khachkars are abundantly embedded. Particularly noteworthy are the reliefs on the bema, which represent the Just Judgment in the person of the Three Patriarchs and the enlightened coming of the Archangel Gabriel armed with a sword and the Cross (Fig. 6). The gable roof of the church was originally made of stone, which was covered with asbestos (slate) sheet during the Soviet years (Fig. 7). In 2016-2017, the slabs of the church were restored, some reinforcement works were carried out (Fig. 8).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>St. Astvatsatsin Church of Sarinshen - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="St. Astvatsatsin Church of Sarinshen - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location St. Astvatsatsin Church is located on the elevated northern edge of Sarinshen village of Hadrut region of Artsakh (Fig. 1). Historical overview Sarinshen village was originally called Shaghakh, which took its name from the famous Shagakh or Shakhkakh monastic complex near the village. The data on Sarinshen village and St. Astvatsatsin Church that have reached us date back to the 19th century: “Shaghakh village – Sari Shen: It is founded on the mountain of Karaglukh village: the residents migrated from Gharadagh, the land is royal, the local harvest is the same (sheep, emmer wheat, spring wheat, flax, millet), excellent air, climate and water, 115 years long life, the church of Saint Astvatsatsin built of stones and lime mortar, the priest comes from Tsamdzor. Households – 70, males – 275, females – 230” (Barkhutaryants 1895, 64). According to the inscription carved on the stone with a cross relief, embedded in the mid-part of the northern vestry and the altar of St. Astvatsatsin Church, it was built in 1867, but the khachkars and reliefs of the 16th-17th centuries on the walls prove that the church was built on the site of an older sanctuary.  Architectural-compositional description St. Astvatsatsin Church is a vaulted building with a single-nave hall (dimensions: 15․1x6․3 meters, height: 7 meters). It is built of local rough and unfinished stones (Fig. 2). The cornerstones of windows, pilasters, arcature, niches and the bema are polished. The building inwardly ends in the east with a semicircular altar and adjacent rectangular vestries (Fig. 3). The vault rests on arrow-shaped arches rising from two pairs of pilasters. On the northern wall, in the niche, adjacent to the entrance of the vestry, there is a baptismal font, on both sides and above of which there are three small khachkars dated the 17th century (Fig. 4). In the southern wall opposite the font there is another niche, which served as an aumbry. The only entrance is from the south, which was closed during the Soviet years (Fig. 5). In the wall parallel to the closed entrance on the southern facade, two rectangular hewn stones with a pair of cross reliefs taken in similar frames are embedded. The illumination was provided through 6 windows opened from the east, south and west. During the Soviet era, the small western window was widened, and a new entrance was opened in the direction of the second window of the southern wall and the church served for another purpose (club-library). On the inner walls of the church, especially in the niches, cross reliefs and small donative khachkars are abundantly embedded. Particularly noteworthy are the reliefs on the bema, which represent the Just Judgment in the person of the Three Patriarchs and the enlightened coming of the Archangel Gabriel armed with a sword and the Cross (Fig. 6). The gable roof of the church was originally made of stone, which was covered with asbestos (slate) sheet during the Soviet years (Fig. 7). In 2016-2017, the slabs of the church were restored, some reinforcement works were carried out (Fig. 8)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-10T14:17:38+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/001-1-3.jpg?v=1638531021" />
	<meta property="og:image:width" content="2007" />
	<meta property="og:image:height" content="1505" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="3 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/","name":"St. Astvatsatsin Church of Sarinshen - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-12-03T11:42:53+00:00","dateModified":"2022-04-10T14:17:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/st-astvatsatsin-church-of-sarinshen/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"St. Astvatsatsin Church of Sarinshen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Location

Yeghtsi village is located in Nor Shahumyan (Karvachar) region of Artsakh, in the valley located in the middle of the gorge on left side of the middle stream of the Trtu River, at an average altitude of 1620 above sea level, in the central part of the rural area (Fig. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1.jpg" width="1339" height="398" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1.jpg 1339w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-300x89.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-1024x304.jpg 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-768x228.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-370x110.jpg 370w" sizes="(max-width: 1339px) 100vw, 1339px" title="Yeghtsi-church" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Yeghtsi-church

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1.jpg?v=1646216249" width="2048" height="1365" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1.jpg?v=1646216249 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-300x200.jpg?v=1646216249 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1024x683.jpg?v=1646216249 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-768x512.jpg?v=1646216249 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216249 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-370x247.jpg?v=1646216249 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-272x182.jpg?v=1646216249 272w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Fig. 1 Yeghtsi (Kilisa) rural settlement and church, photo by S. Danielyan, 2018." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 Yeghtsi (Kilisa) rural settlement and church, photo by S. Danielyan, 2018.

Historical overview

There are no available historical data on the village, its historical name is not known, too. The toponym was named Yeghtsi after the re-liberation of Karvachar. Apparently, the Kurds who settled in the village at the end of the 19th century, based on the existence of a preserved standing church, named the village Kilisa. Judging by the architectural and construction solutions of the church, it was probably built at the beginning of the 17th century.

  Architectural-compositional description

The church was built of local rough stones and lime mortar (Fig. 2). It is a single-nave basilica with a vaulted roof (external dimensions: 14.15x7.80 m). The semi-circular vault is supported by two pairs of pillars and an arcature (Fig. 3). The semicircular altar on the eastern side has vestries from the north and south (Fig. 4). Inside, the baptismal font is placed in the northern wall. The vestries have a rectangular plan and lack any windows. The illumination of the church hall was provided through four small windows opening from the east, south and west. The only entrance is from the south (Fig. 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-scaled.jpg?v=1646216287" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-scaled.jpg?v=1646216287 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-300x200.jpg?v=1646216287 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1024x683.jpg?v=1646216287 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-768x512.jpg?v=1646216287 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216287 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-2048x1365.jpg?v=1646216287 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-370x247.jpg?v=1646216287 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-272x182.jpg?v=1646216287 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 2 The church from the southwest, photo by S. Danielyan, 2018." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The church from the southwest, photo by S. Danielyan, 2018.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-768x512.jpg?v=1646217273" width="768" height="512" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-768x512.jpg?v=1646217273 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-300x200.jpg?v=1646217273 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-1024x683.jpg?v=1646217273 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-1536x1024.jpg?v=1646217273 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-2048x1365.jpg?v=1646217273 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-370x247.jpg?v=1646217273 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-272x182.jpg?v=1646217273 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 4 The interior from the west, photo by S. Danielyan, 2018." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The interior from the west, photo by S. Danielyan, 2018.

The most emphasized part of the church is the portal, for whose frame three khachkars belonging to the 11th (left) and 13th (upper and right) centuries have been used (Fig. 6). The two side khachkars bear inscriptions. On the pedestal of the left side khachkar we read: “I, axman Hasan, erected this holy sign as an intercessor to me and my departed” (Karapetyan 2019, 382). At the bottom of the other khachkar is the dated inscription, where we read: “In the year of 1246 of Armenians, I – smith Grigor, erected this cross for me and my spouse” (Karapetyan, 2019, 380).

Holistic and fragmented khachkars were used on the upper parts and sides of the windows. There used to be a cemetery around the church, of which almost nothing has been preserved, except for one gravestone in the southern courtyard. Fragments of other gravestones and khachkars are visible in the walls of village houses built in the second half of the 20th century and in their vicinities.

Dozens of engraved crosses have been preserved on a rock mass about 20 m north of the church (Karapetyan 2019, 380-384).

The northern wall of the church is covered with soil and merged with the slant slope. The western part of the roof is partially destroyed.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-768x512.jpg?v=1646216363" width="768" height="512" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-768x512.jpg?v=1646216363 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-300x200.jpg?v=1646216363 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1024x683.jpg?v=1646216363 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216363 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-2048x1365.jpg?v=1646216363 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-370x247.jpg?v=1646216363 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-272x182.jpg?v=1646216363 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 3 The interior from the east, photo by S. Danielyan, 2018." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The interior from the east, photo by S. Danielyan, 2018.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1.jpg?v=1646217297" width="1007" height="739" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1.jpg?v=1646217297 1007w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-300x220.jpg?v=1646217297 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-768x564.jpg?v=1646217297 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-370x272.jpg?v=1646217297 370w" sizes="(max-width: 1007px) 100vw, 1007px" title="Fig. 5 The church plan, measurement by S․ Karapetyan, 1993." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The church plan, measurement by S․ Karapetyan, 1993.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-768x1024.jpg?v=1646217367" width="768" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-768x1024.jpg?v=1646217367 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-225x300.jpg?v=1646217367 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-1152x1536.jpg?v=1646217367 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-278x370.jpg?v=1646217367 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1.jpg?v=1646217367 1372w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 6 The portal of the church, photo by S. Danielyan, 2018." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The portal of the church, photo by S. Danielyan, 2018.

The condition before, during and after the war

The church was not damaged during the Artsakh wars. There is no information about the monument after the Azerbaijani occupation of Kashatagh region in December 2020.

 Bibliography

Karapetyan 2019 – Karapetyan S., Mravakank, Yerevan.

Location Yeghtsi village is located in Nor Shahumyan (Karvachar) region of Artsakh, in the valley located in the middle of the gorge on left side of the middle stream of the Trtu River, at an average altitude of 1620 above sea level, in the central part of the rural area (Fig. 1). Historical overview There are no available historical data on the village, its historical name is not known, too. The toponym was named Yeghtsi after the re-liberation of Karvachar. Apparently, the Kurds who settled in the village at the end of the 19th century, based on the existence of a preserved standing church, named the village Kilisa. Judging by the architectural and construction solutions of the church, it was probably built at the beginning of the 17th century.   Architectural-compositional description The church was built of local rough stones and lime mortar (Fig. 2). It is a single-nave basilica with a vaulted roof (external dimensions: 14.15×7.80 m). The semi-circular vault is supported by two pairs of pillars and an arcature (Fig. 3). The semicircular altar on the eastern side has vestries from the north and south (Fig. 4). Inside, the baptismal font is placed in the northern wall. The vestries have a rectangular plan and lack any windows. The illumination of the church hall was provided through four small windows opening from the east, south and west. The only entrance is from the south (Fig. 5). The most emphasized part of the church is the portal, for whose frame three khachkars belonging to the 11th (left) and 13th (upper and right) centuries have been used (Fig. 6). The two side khachkars bear inscriptions. On the pedestal of the left side khachkar we read: “I, axman Hasan, erected this holy sign as an intercessor to me and my departed” (Karapetyan 2019, 382). At the bottom of the other khachkar is the dated inscription, where we read: “In the year of 1246 of Armenians, I – smith Grigor, erected this cross for me and my spouse” (Karapetyan, 2019, 380). Holistic and fragmented khachkars were used on the upper parts and sides of the windows. There used to be a cemetery around the church, of which almost nothing has been preserved, except for one gravestone in the southern courtyard. Fragments of other gravestones and khachkars are visible in the walls of village houses built in the second half of the 20th century and in their vicinities. Dozens of engraved crosses have been preserved on a rock mass about 20 m north of the church (Karapetyan 2019, 380-384). The northern wall of the church is covered with soil and merged with the slant slope. The western part of the roof is partially destroyed.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Church of Yeghtsi (Kilisa) village - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Church of Yeghtsi (Kilisa) village - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location Yeghtsi village is located in Nor Shahumyan (Karvachar) region of Artsakh, in the valley located in the middle of the gorge on left side of the middle stream of the Trtu River, at an average altitude of 1620 above sea level, in the central part of the rural area (Fig. 1). Historical overview There are no available historical data on the village, its historical name is not known, too. The toponym was named Yeghtsi after the re-liberation of Karvachar. Apparently, the Kurds who settled in the village at the end of the 19th century, based on the existence of a preserved standing church, named the village Kilisa. Judging by the architectural and construction solutions of the church, it was probably built at the beginning of the 17th century.   Architectural-compositional description The church was built of local rough stones and lime mortar (Fig. 2). It is a single-nave basilica with a vaulted roof (external dimensions: 14.15x7.80 m). The semi-circular vault is supported by two pairs of pillars and an arcature (Fig. 3). The semicircular altar on the eastern side has vestries from the north and south (Fig. 4). Inside, the baptismal font is placed in the northern wall. The vestries have a rectangular plan and lack any windows. The illumination of the church hall was provided through four small windows opening from the east, south and west. The only entrance is from the south (Fig. 5). The most emphasized part of the church is the portal, for whose frame three khachkars belonging to the 11th (left) and 13th (upper and right) centuries have been used (Fig. 6). The two side khachkars bear inscriptions. On the pedestal of the left side khachkar we read: “I, axman Hasan, erected this holy sign as an intercessor to me and my departed” (Karapetyan 2019, 382). At the bottom of the other khachkar is the dated inscription, where we read: “In the year of 1246 of Armenians, I – smith Grigor, erected this cross for me and my spouse” (Karapetyan, 2019, 380). Holistic and fragmented khachkars were used on the upper parts and sides of the windows. There used to be a cemetery around the church, of which almost nothing has been preserved, except for one gravestone in the southern courtyard. Fragments of other gravestones and khachkars are visible in the walls of village houses built in the second half of the 20th century and in their vicinities. Dozens of engraved crosses have been preserved on a rock mass about 20 m north of the church (Karapetyan 2019, 380-384). The northern wall of the church is covered with soil and merged with the slant slope. The western part of the roof is partially destroyed." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-10T14:23:31+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1.jpg" />
	<meta property="og:image:width" content="2048" />
	<meta property="og:image:height" content="1365" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="3 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/","name":"The Church of Yeghtsi (Kilisa) village - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-01T11:38:16+00:00","dateModified":"2022-04-10T14:23:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-church-of-yeghtsi-kilisa-village/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Church of Yeghtsi (Kilisa) village"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Սմբոտանի («Տրեխների կապ») կամուրջը

Տեղադրությունը

Կամուրջը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Ծամձոր գյուղից 1,6 կմ հարավ (նկ. 1): Արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001.jpeg?v=1649919100" width="800" height="531" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001.jpeg?v=1649919100 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-300x199.jpeg?v=1649919100 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-768x510.jpeg?v=1649919100 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-370x246.jpeg?v=1649919100 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-272x182.jpeg?v=1649919100 272w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="նկ. 1 Կամրջի ընդհանուր տեսքը հարավից, լուս․ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, նկ. 181։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Կամրջի ընդհանուր տեսքը հարավից, լուս․ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, նկ. 181։

Պատմական ակնարկ

Կամրջի մասին պատմական որևէ տեղեկություն հայտնի չէ, իսկ հուշարձանը զուրկ է որևէ արձանագրությունից։ Ըստ Ս. Կարապետյանի՝ այն կառուցվել է 20-րդ դարում (Կարապետյան 2009, 135):

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Կամուրջը միաթռիչք է, թռիչքի երկարությունը 4,15 մետր է, լայնությունը՝ 3,28 մետր (նկ. 2)։  (Կարապետյան 2009, 135): Խելերը դրված են հունին կից ժայռերի վրա։ Կառուցված է որձաքարով և կրաքարով, որոնք ամրացված են կրաշաղախով (նկ. 3):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002.jpeg?v=1649919712" width="800" height="1072" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002.jpeg?v=1649919712 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-224x300.jpeg?v=1649919712 224w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-764x1024.jpeg?v=1649919712 764w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-768x1029.jpeg?v=1649919712 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-276x370.jpeg?v=1649919712 276w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="նկ. 2 Կամրջի չափագրությունը և կտրվածքը, չափագրությունը՝ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, չափ. 49։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Կամրջի չափագրությունը և կտրվածքը, չափագրությունը՝ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, չափ. 49։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003.jpeg?v=1649919747" width="800" height="1204" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003.jpeg?v=1649919747 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-199x300.jpeg?v=1649919747 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-680x1024.jpeg?v=1649919747 680w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-768x1156.jpeg?v=1649919747 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-246x370.jpeg?v=1649919747 246w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="նկ. 3 Կամրջի ընդհանուր տեսքը ներքևից, լուսանկարը՝ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, նկ. 182:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Կամրջի ընդհանուր տեսքը ներքևից, լուսանկարը՝ Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 135, նկ. 182:

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Պատերազմից առաջ հուշարձանը ամբողջական էր և գործածվում էր: Պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո կամրջի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ:

Մատենագրական քննություն

Հուշարձանի մասին տեղեկություններն սակավ են: Հիմնական տեղեկությունները ստացել ենք Ս. Կարապետյանի՝ Արցախի կամուրջներին նվիրված աշխատությունից (Կարապետյան 2009, 135):

Գրականություն

Կարապետյան 2009 – Կարապետյան Ս., Արցախի կամուրջները, Երևան:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Սմբոտանի («Տրեխների կապ») կամուրջը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/սմբոտանի-տրեխների-կապ-կամուրջը/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Սմբոտանի («Տրեխների կապ») կամուրջը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Կամուրջը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Ծամձոր գյուղից 1,6 կմ հարավ (նկ. 1): Արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։ Պատմական ակնարկ Կամրջի մասին պատմական որևէ տեղեկություն հայտնի չէ, իսկ հուշարձանը զուրկ է որևէ արձանագրությունից։ Ըստ Ս. Կարապետյանի՝ այն կառուցվել է 20-րդ դարում (Կարապետյան 2009, 135): Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Կամուրջը միաթռիչք է, թռիչքի երկարությունը 4,15 մետր է, լայնությունը՝ 3,28 մետր (նկ. 2)։  (Կարապետյան 2009, 135): Խելերը դրված են հունին կից ժայռերի վրա։ Կառուցված է որձաքարով և կրաքարով, որոնք ամրացված են կրաշաղախով (նկ. 3):" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/սմբոտանի-տրեխների-կապ-կամուրջը/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-19T11:55:32+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001.jpeg?v=1649919100" />
	<meta property="og:image:width" content="800" />
	<meta property="og:image:height" content="531" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bd%d5%b4%d5%a2%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%ba-%d5%af%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%bb%d5%a8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bd%d5%b4%d5%a2%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%ba-%d5%af%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%bb%d5%a8/","name":"Սմբոտանի («Տրեխների կապ») կամուրջը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-14T07:03:24+00:00","dateModified":"2022-04-19T11:55:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bd%d5%b4%d5%a2%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%ba-%d5%af%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%bb%d5%a8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bd%d5%b4%d5%a2%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%ba-%d5%af%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%bb%d5%a8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bd%d5%b4%d5%a2%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d6%80%d5%a5%d5%ad%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%ba-%d5%af%d5%a1%d5%b4%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%bb%d5%a8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Սմբոտանի («Տրեխների կապ») կամուրջը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Кквен буйн

Локализация

Церковь, получившая народное название Кквен буйн (Ккви буйн, или Гнездо кукушки), находится в 1,5 км к северо-западу от села Аветараноц Аскеранского района Республики Арцах, на окраине старого селища, на вершине скалистого холма, покрытого лесом.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map.jpg?v=1649598788" width="1353" height="679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map.jpg?v=1649598788 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-300x151.jpg?v=1649598788 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-1024x514.jpg?v=1649598788 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-768x385.jpg?v=1649598788 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Kkvi-buyn-map-370x186.jpg?v=1649598788 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" title="Kkvi buyn map" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

Аветараноц был поселением с богатым культурно-историческим прошлым и являлся центром области и княжества Варанда. Один из многочисленных монументальных памятников, расположенных на территории села, - церковь Ккви буйн (рис. 1). На западном и восточном склонах холма, где стоит церковь, просматриваются следы средневековых селищ. Исторические сведения, относящиеся к церкви и поселениям, отсутствуют. Архитектурное и строительное своеобразие, а также стилистические особенности хачкаров и крестов, вырезанных на камне, позволяют датировать памятник 12-14-ым веками.

Церковь на протяжении веков являлась местом паломничества для жителей окружных сел.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1.jpg?v=1649598843" width="1190" height="892" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1.jpg?v=1649598843 1190w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-300x225.jpg?v=1649598843 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1024x768.jpg?v=1649598843 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-768x576.jpg?v=1649598843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-370x277.jpg?v=1649598843 370w" sizes="(max-width: 1190px) 100vw, 1190px" title="Рис. 1 Церковь и кладбище с юго-запада, фото из каталога МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Церковь и кладбище с юго-запада, фото из каталога МОНКС Республики Арцах.

Архитектурно-композиционное описание

Церковь в плане представляет собой однонефный сводчатый зал размерами 5,5х4,5 м. Построена из местного колотого камня на известковом растворе (рис. 2). Перекрытие церкви разрушено (рис. 3). Вход с западной стороны. Наличники дверного проема и тимпан отсутствуют. Церковь освещалась сквозь маленькое окно на восточной стене.

Абсида церкви не подчеркнута и в интерьере отделяется от молельного зала маленькими нишами, открытыми на северной и южной стенах, которые предназначались для хранения церковной утвари. Вокруг церкви простиралось средневековое кладбище, где сохранилось несколько хачкаров и надгробий (рис. 4). Надгробные памятники в основном либо выветренные, либо сохранились в виде фрагментов. На гладкой поверхности одного из обломков скалы, найденных на территории, сохранилось два резных креста (рис. 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2.jpg?v=1649599058" width="1084" height="812" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2.jpg?v=1649599058 1084w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-300x225.jpg?v=1649599058 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-1024x767.jpg?v=1649599058 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-768x575.jpg?v=1649599058 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-2-370x277.jpg?v=1649599058 370w" sizes="(max-width: 1084px) 100vw, 1084px" title="Рис. 2 Церковь с юго-востока, фото из каталога МОНКС Республики Арцах. " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Церковь с юго-востока, фото из каталога МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004.jpg?v=1649599121" width="1086" height="814" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004.jpg?v=1649599121 1086w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-300x225.jpg?v=1649599121 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-1024x768.jpg?v=1649599121 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-768x576.jpg?v=1649599121 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-370x277.jpg?v=1649599121 370w" sizes="(max-width: 1086px) 100vw, 1086px" title="Рис. 4 Обломок хачкара с территории кладбища, фото из каталога МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Обломок хачкара с территории кладбища, фото из каталога МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1.jpg?v=1649599092" width="1087" height="813" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1.jpg?v=1649599092 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-300x224.jpg?v=1649599092 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1024x766.jpg?v=1649599092 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-768x574.jpg?v=1649599092 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-370x277.jpg?v=1649599092 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="Рис. 3 Интерьер церкви с запада, фото из каталога МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Интерьер церкви с запада, фото из каталога МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005.jpg?v=1649599152" width="1088" height="815" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005.jpg?v=1649599152 1088w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-300x225.jpg?v=1649599152 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-1024x767.jpg?v=1649599152 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-768x575.jpg?v=1649599152 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-370x277.jpg?v=1649599152 370w" sizes="(max-width: 1088px) 100vw, 1088px" title="Рис. 5 Кресты, вырезанные на скале, фото из каталога МОНКС Республики Арцах. " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Кресты, вырезанные на скале, фото из каталога МОНКС Республики Арцах.

Состояние до, во время и после войны

В годы Первой Арцахской войны церковь не пострадала. В период военных действий 2020-го года территория памятника являлась одной из горячих точек. О состоянии памятника после войны данных нет.

Локализация Церковь, получившая народное название Кквен буйн (Ккви буйн, или Гнездо кукушки), находится в 1,5 км к северо-западу от села Аветараноц Аскеранского района Республики Арцах, на окраине старого селища, на вершине скалистого холма, покрытого лесом. Исторический очерк Аветараноц был поселением с богатым культурно-историческим прошлым и являлся центром области и княжества Варанда. Один из многочисленных монументальных памятников, расположенных на территории села, – церковь Ккви буйн (рис. 1). На западном и восточном склонах холма, где стоит церковь, просматриваются следы средневековых селищ. Исторические сведения, относящиеся к церкви и поселениям, отсутствуют. Архитектурное и строительное своеобразие, а также стилистические особенности хачкаров и крестов, вырезанных на камне, позволяют датировать памятник 12-14-ым веками. Церковь на протяжении веков являлась местом паломничества для жителей окружных сел. Архитектурно-композиционное описание Церковь в плане представляет собой однонефный сводчатый зал размерами 5,5х4,5 м. Построена из местного колотого камня на известковом растворе (рис. 2). Перекрытие церкви разрушено (рис. 3). Вход с западной стороны. Наличники дверного проема и тимпан отсутствуют. Церковь освещалась сквозь маленькое окно на восточной стене. Абсида церкви не подчеркнута и в интерьере отделяется от молельного зала маленькими нишами, открытыми на северной и южной стенах, которые предназначались для хранения церковной утвари. Вокруг церкви простиралось средневековое кладбище, где сохранилось несколько хачкаров и надгробий (рис. 4). Надгробные памятники в основном либо выветренные, либо сохранились в виде фрагментов. На гладкой поверхности одного из обломков скалы, найденных на территории, сохранилось два резных креста (рис. 5).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Кквен буйн - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-кквен-буйн/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Кквен буйн - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь, получившая народное название Кквен буйн (Ккви буйн, или Гнездо кукушки), находится в 1,5 км к северо-западу от села Аветараноц Аскеранского района Республики Арцах, на окраине старого селища, на вершине скалистого холма, покрытого лесом. Исторический очерк Аветараноц был поселением с богатым культурно-историческим прошлым и являлся центром области и княжества Варанда. Один из многочисленных монументальных памятников, расположенных на территории села, - церковь Ккви буйн (рис. 1). На западном и восточном склонах холма, где стоит церковь, просматриваются следы средневековых селищ. Исторические сведения, относящиеся к церкви и поселениям, отсутствуют. Архитектурное и строительное своеобразие, а также стилистические особенности хачкаров и крестов, вырезанных на камне, позволяют датировать памятник 12-14-ым веками. Церковь на протяжении веков являлась местом паломничества для жителей окружных сел. Архитектурно-композиционное описание Церковь в плане представляет собой однонефный сводчатый зал размерами 5,5х4,5 м. Построена из местного колотого камня на известковом растворе (рис. 2). Перекрытие церкви разрушено (рис. 3). Вход с западной стороны. Наличники дверного проема и тимпан отсутствуют. Церковь освещалась сквозь маленькое окно на восточной стене. Абсида церкви не подчеркнута и в интерьере отделяется от молельного зала маленькими нишами, открытыми на северной и южной стенах, которые предназначались для хранения церковной утвари. Вокруг церкви простиралось средневековое кладбище, где сохранилось несколько хачкаров и надгробий (рис. 4). Надгробные памятники в основном либо выветренные, либо сохранились в виде фрагментов. На гладкой поверхности одного из обломков скалы, найденных на территории, сохранилось два резных креста (рис. 5)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-кквен-буйн/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-04-14T08:08:31+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1.jpg?v=1649599784" />
	<meta property="og:image:width" content="1190" />
	<meta property="og:image:height" content="892" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%ba%d0%ba%d0%b2%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b9%d0%bd/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%ba%d0%ba%d0%b2%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b9%d0%bd/","name":"Церковь Кквен буйн - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-10T14:00:46+00:00","dateModified":"2022-04-14T08:08:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%ba%d0%ba%d0%b2%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b9%d0%bd/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%ba%d0%ba%d0%b2%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b9%d0%bd/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%ba%d0%ba%d0%b2%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b9%d0%bd/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Кквен буйн"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Церковь Кквен буйн - Monument Watch

Церковь Кквен буйн - Monument Watch