Церковь Ин (Старого) Норашена

Локализация

Церковь Старого Норашена (рис. 1) находится в одном километре к югу от села Норашен, на территории Старого Норашена.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch.jpg?v=1635165072" width="1349" height="619" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch.jpg?v=1635165072 1349w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch-300x138.jpg?v=1635165072 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch-1024x470.jpg?v=1635165072 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch-768x352.jpg?v=1635165072 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Norashen_Cherch-370x170.jpg?v=1635165072 370w" sizes="(max-width: 1349px) 100vw, 1349px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-768x576.jpg?v=1635151194" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-768x576.jpg?v=1635151194 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-300x225.jpg?v=1635151194 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-1024x768.jpg?v=1635151194 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-1536x1152.jpg?v=1635151194 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-2048x1536.jpg?v=1635151194 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-370x278.jpg?v=1635151194 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 1 Вид на церковь с северо-востока, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Вид на церковь с северо-востока, 2016, фото Г. Будагян.

Исторический очерк

Церковь Норашена находится в Гадрутском районе, в 5-ти километрах к юго-востоку от города Гадрут. В селе, где проживали преимущественно армяне, в 1960-ом году поселились азербайджанцы. В результате постепенно растущей численности последних, в 1989-ом году армяне полностью покинули село.В 1993-ьем году оно было освобождено от армянской армии. С октября 2020-ого года село оккупировано азербайджанцами.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь представляет собой прямоугольную в плане однонефную базилику. В восточной части церкви расположена полукруглая абсида и пара ризниц по обе ее стороны. Длина церкви - 16,4 метра, ширина – 2 метра, высота – 5 метров. Церковь имеет 4 маленьких и одно большое окно. Вход в церковь находился с  восточной стороны, однако, из-за покатой местности основная часть восточной стены покрылась землей, и это стало причиной для открытия нового входа в северной части (рис. 2). От старого входа же сегодня остался виден лишь тимпан (рис. 3), на котором изображен крест и имеется дата постройки – 1892 (рис. 4).

Внешняя часть южной стены также в основном находится под землей (рис. 5). Перекрытые внешне двускатное, с внутренней стороны – сводчатое. Внутри церкви сохранились два простых хачкара с надписью. В советский период церковь была превращена в склад, затем в сырную фабрику: с этой целью в зале было построено дополнительное помещение, разрушенные стены которого также сохранились (рис. 6).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-scaled.jpg?v=1635151382" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-scaled.jpg?v=1635151382 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-300x225.jpg?v=1635151382 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-1024x768.jpg?v=1635151382 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-768x576.jpg?v=1635151382 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-1536x1152.jpg?v=1635151382 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-2048x1536.jpg?v=1635151382 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-6-370x278.jpg?v=1635151382 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Вид на церковь с запада, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Вид на церковь с запада, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-scaled.jpg?v=1635151481" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-scaled.jpg?v=1635151481 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-300x225.jpg?v=1635151481 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-1024x768.jpg?v=1635151481 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-768x576.jpg?v=1635151481 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-1536x1152.jpg?v=1635151481 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-2048x1536.jpg?v=1635151481 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-5-370x278.jpg?v=1635151481 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 5 Южная стена церкви, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Южная стена церкви, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-scaled.jpg?v=1635151303" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-scaled.jpg?v=1635151303 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-300x225.jpg?v=1635151303 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-1024x768.jpg?v=1635151303 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-768x576.jpg?v=1635151303 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-1536x1152.jpg?v=1635151303 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-2048x1536.jpg?v=1635151303 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-6-370x278.jpg?v=1635151303 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Северный вход в церковь, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Северный вход в церковь, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6.jpg?v=1635151414" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6.jpg?v=1635151414 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-169x300.jpg?v=1635151414 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-576x1024.jpg?v=1635151414 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-768x1365.jpg?v=1635151414 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-864x1536.jpg?v=1635151414 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-1152x2048.jpg?v=1635151414 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-6-208x370.jpg?v=1635151414 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="Рис. 4 Тимпан над входом, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Тимпан над входом, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-scaled.jpg?v=1635235830" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-scaled.jpg?v=1635235830 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-300x225.jpg?v=1635235830 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-1024x768.jpg?v=1635235830 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-768x576.jpg?v=1635235830 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-1536x1152.jpg?v=1635235830 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-2048x1536.jpg?v=1635235830 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-4-370x278.jpg?v=1635235830 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 6 Интерьер церкви, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Интерьер церкви, 2016, фото Г. Будагян.

Состояние до, во время и после войны

В период первой арцахской войны противник, попытавшись взорвать церковь, намеренно подверг ее артиллерийскому обстрелу, в результате чего была повреждена часть восточной стены (рис. 7). Во время военных действий 2020-ого года церковь не пострадала. О состоянии церкви после войны ничего не известно.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-scaled.jpg?v=1635151923" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-scaled.jpg?v=1635151923 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-300x225.jpg?v=1635151923 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-1024x768.jpg?v=1635151923 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-768x576.jpg?v=1635151923 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-1536x1152.jpg?v=1635151923 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-2048x1536.jpg?v=1635151923 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-3-370x278.jpg?v=1635151923 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис.7 Поврежденная часть восточной стены церкви, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.7 Поврежденная часть восточной стены церкви, 2016, фото Г. Будагян.

Литература

Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз).

Локализация Церковь Старого Норашена (рис. 1) находится в одном километре к югу от села Норашен, на территории Старого Норашена. Исторический очерк Церковь Норашена находится в Гадрутском районе, в 5-ти километрах к юго-востоку от города Гадрут. В селе, где проживали преимущественно армяне, в 1960-ом году поселились азербайджанцы. В результате постепенно растущей численности последних, в 1989-ом году армяне полностью покинули село.В 1993-ьем году оно было освобождено от армянской армии. С октября 2020-ого года село оккупировано азербайджанцами. Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольную в плане однонефную базилику. В восточной части церкви расположена полукруглая абсида и пара ризниц по обе ее стороны. Длина церкви – 16,4 метра, ширина – 2 метра, высота – 5 метров. Церковь имеет 4 маленьких и одно большое окно. Вход в церковь находился с  восточной стороны, однако, из-за покатой местности основная часть восточной стены покрылась землей, и это стало причиной для открытия нового входа в северной части (рис. 2). От старого входа же сегодня остался виден лишь тимпан (рис. 3), на котором изображен крест и имеется дата постройки – 1892 (рис. 4). Внешняя часть южной стены также в основном находится под землей (рис. 5). Перекрытые внешне двускатное, с внутренней стороны – сводчатое. Внутри церкви сохранились два простых хачкара с надписью. В советский период церковь была превращена в склад, затем в сырную фабрику: с этой целью в зале было построено дополнительное помещение, разрушенные стены которого также сохранились (рис. 6).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Ин (Старого) Норашена - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-ин-старого-норашена/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Ин (Старого) Норашена - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь Старого Норашена (рис. 1) находится в одном километре к югу от села Норашен, на территории Старого Норашена. Исторический очерк Церковь Норашена находится в Гадрутском районе, в 5-ти километрах к юго-востоку от города Гадрут. В селе, где проживали преимущественно армяне, в 1960-ом году поселились азербайджанцы. В результате постепенно растущей численности последних, в 1989-ом году армяне полностью покинули село.В 1993-ьем году оно было освобождено от армянской армии. С октября 2020-ого года село оккупировано азербайджанцами. Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольную в плане однонефную базилику. В восточной части церкви расположена полукруглая абсида и пара ризниц по обе ее стороны. Длина церкви - 16,4 метра, ширина – 2 метра, высота – 5 метров. Церковь имеет 4 маленьких и одно большое окно. Вход в церковь находился с  восточной стороны, однако, из-за покатой местности основная часть восточной стены покрылась землей, и это стало причиной для открытия нового входа в северной части (рис. 2). От старого входа же сегодня остался виден лишь тимпан (рис. 3), на котором изображен крест и имеется дата постройки – 1892 (рис. 4). Внешняя часть южной стены также в основном находится под землей (рис. 5). Перекрытые внешне двускатное, с внутренней стороны – сводчатое. Внутри церкви сохранились два простых хачкара с надписью. В советский период церковь была превращена в склад, затем в сырную фабрику: с этой целью в зале было построено дополнительное помещение, разрушенные стены которого также сохранились (рис. 6)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-ин-старого-норашена/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-26T08:19:55+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-4-scaled.jpg?v=1635151194" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b0/","name":"Церковь Ин (Старого) Норашена - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-25T08:54:42+00:00","dateModified":"2021-10-26T08:19:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Ин (Старого) Норашена"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Վանանդի (Մազրա) եկեղեցին

Տեղադրություն

Եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի (եկեղեցին խորհրդային տարիներին գտնվում էր Ղուբաթլուի շրջանում) Վանանդ գյուղի վարչական տարածքում՝ նրա կենտրոնում: Վերջինս միավորված էր Որոտան քաղաքային համայնքի մեջ: Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1250-1310 մետր բարձրության վրա և միջին դարերում կոչվել է Մազրա (Կարապետյան 1999, 187):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church.jpg?v=1635749004" width="1352" height="520" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church.jpg?v=1635749004 1352w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-300x115.jpg?v=1635749004 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1024x394.jpg?v=1635749004 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-768x295.jpg?v=1635749004 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-370x142.jpg?v=1635749004 370w" sizes="(max-width: 1352px) 100vw, 1352px" title="Vanand church" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Մազրա գյուղի և նրա կենտրոնում գտնվող եկեղեցու մասին պատմական տեղեկություններ գրեթե չունենք: Գյուղը թերևս հայաթափվել է 18-րդ դարում, քանի որ եկեղեցու կառուցման ժամանակ՝ 1694 թվականին, բնականաբար գյուղը հայաբնակ էր:

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին հատակագծում միանավ է, ունի թաղակապ հորինվածք, ավագ խորանի երկու կողմերում ավանդատներով (նկ. 1): Եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում  (նկ. 2): Կառուցված է կոպտատաշ և սրբատաշ բազալտե քարերով (նկ. 3): Եկեղեցու չափերն են 14,15X8,15 մետր: Եկեղեցու միակ մուտքը հարավային կողմից է, որի բարավորի արձանագրությունը միտումնավոր վնասված է և դժվարությամբ է ընթերցվում (նկ. 4): 8 տողանոց արձանագրությունը հայտնում է, որ այն կառուցել է խոջա Պետրոսը՝ հիշատակ իրեն «եւ իւր կողակիցն, որդոցն՝ Յովանէսին, ծնողացն՝ Մալիքսէթին, Մարուն, եղբա(ր)ցն Առ|աքէլին, Մարգարին… առ(ա)ջնոր|դն Յոհանէս եւ տ(էր)ն գեղ(իս)… մալիք Կալուստ, վերակացուն՝ տ(է)ր Սարգիսն…, թվին ՌՃԽԳ» (Կարապետյան 1999, 188): Խորհրդային տարիներին եկեղեցին ադրբեջանցիներն օգտագործել են որպես անասնակերի պահեստ: Եկեղեցու արևելյան ճակատի խաչաձև պատուհանը կրում է հրազենի հետքեր (նկ. 5) Եկեղեցու հարավային պատի մոտ ընկած է 16-17-րդ դարերի վնասված մի խաչքար (նկ. 6):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-768x477.jpeg?v=1635746896" width="768" height="477" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-768x477.jpeg?v=1635746896 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-300x186.jpeg?v=1635746896 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-1024x636.jpeg?v=1635746896 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-370x230.jpeg?v=1635746896 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54.jpeg?v=1635746896 1170w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 1 Եկեղեցու հատակագիծը, Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, 1999, էջ 188։ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու հատակագիծը, Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, 1999, էջ 188։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5.jpg?v=1635746963" width="1024" height="699" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5.jpg?v=1635746963 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-300x205.jpg?v=1635746963 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-768x524.jpg?v=1635746963 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-370x253.jpg?v=1635746963 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 3 Եկեղեցու արևելյան ճակատը լուս. Ս. Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու արևելյան ճակատը լուս. Ս. Կարապետյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4.jpg?v=1635747023" width="768" height="777" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4.jpg?v=1635747023 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4-297x300.jpg?v=1635747023 297w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4-366x370.jpg?v=1635747023 366w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 5 Եկեղեցու արևելյան ճակատի պատուհանը, լուս. Ս. Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Եկեղեցու արևելյան ճակատի պատուհանը, լուս. Ս. Կարապետյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5.jpg?v=1635746936" width="1024" height="671" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5.jpg?v=1635746936 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-300x197.jpg?v=1635746936 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-768x503.jpg?v=1635746936 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-370x242.jpg?v=1635746936 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 2 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը, լուս. Ս. Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը, լուս. Ս. Կարապետյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5.jpg?v=1635746994" width="768" height="778" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5.jpg?v=1635746994 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5-296x300.jpg?v=1635746994 296w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5-365x370.jpg?v=1635746994 365w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 4 Եկեղեցու հարավային մուտքը և վնասված բարավորը, լուս. Ս. Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու հարավային մուտքը և վնասված բարավորը, լուս. Ս. Կարապետյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5.jpg?v=1635747050" width="768" height="788" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5.jpg?v=1635747050 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5-292x300.jpg?v=1635747050 292w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5-361x370.jpg?v=1635747050 361w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 6 Եկեղեցու հարավային պատի տակ ընկած խաչքարը, լուս. Ս. Կարապետյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Եկեղեցու հարավային պատի տակ ընկած խաչքարը, լուս. Ս. Կարապետյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո

Եկեղեցին արցախյան պատերազմների ժամանակ չի տուժել:

Քաշաթաղի շրջանի ադրբեջանական վերահսկողությանն անցնելուց հետո հուշարձանի մասին տեղեկությունները բացակայում են:

Գրականություն

Կարապետյան 1999 – Կարապետյան Ս․, Հայ մշակույթի հուշարձանները խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, Երևան։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Վանանդի (Մազրա) եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/վանանդի-մազրա-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Վանանդի (Մազրա) եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրություն Եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի (եկեղեցին խորհրդային տարիներին գտնվում էր Ղուբաթլուի շրջանում) Վանանդ գյուղի վարչական տարածքում՝ նրա կենտրոնում: Վերջինս միավորված էր Որոտան քաղաքային համայնքի մեջ: Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1250-1310 մետր բարձրության վրա և միջին դարերում կոչվել է Մազրա (Կարապետյան 1999, 187): Պատմական ակնարկ Մազրա գյուղի և նրա կենտրոնում գտնվող եկեղեցու մասին պատմական տեղեկություններ գրեթե չունենք: Գյուղը թերևս հայաթափվել է 18-րդ դարում, քանի որ եկեղեցու կառուցման ժամանակ՝ 1694 թվականին, բնականաբար գյուղը հայաբնակ էր: Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին հատակագծում միանավ է, ունի թաղակապ հորինվածք, ավագ խորանի երկու կողմերում ավանդատներով (նկ. 1): Եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում  (նկ. 2): Կառուցված է կոպտատաշ և սրբատաշ բազալտե քարերով (նկ. 3): Եկեղեցու չափերն են 14,15X8,15 մետր: Եկեղեցու միակ մուտքը հարավային կողմից է, որի բարավորի արձանագրությունը միտումնավոր վնասված է և դժվարությամբ է ընթերցվում (նկ. 4): 8 տողանոց արձանագրությունը հայտնում է, որ այն կառուցել է խոջա Պետրոսը՝ հիշատակ իրեն «եւ իւր կողակիցն, որդոցն՝ Յովանէսին, ծնողացն՝ Մալիքսէթին, Մարուն, եղբա(ր)ցն Առ|աքէլին, Մարգարին… առ(ա)ջնոր|դն Յոհանէս եւ տ(էր)ն գեղ(իս)… մալիք Կալուստ, վերակացուն՝ տ(է)ր Սարգիսն…, թվին ՌՃԽԳ» (Կարապետյան 1999, 188): Խորհրդային տարիներին եկեղեցին ադրբեջանցիներն օգտագործել են որպես անասնակերի պահեստ: Եկեղեցու արևելյան ճակատի խաչաձև պատուհանը կրում է հրազենի հետքեր (նկ. 5) Եկեղեցու հարավային պատի մոտ ընկած է 16-17-րդ դարերի վնասված մի խաչքար (նկ. 6):" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/վանանդի-մազրա-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:51:04+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-1.jpg?v=1635747140" />
	<meta property="og:image:width" content="1024" />
	<meta property="og:image:height" content="671" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Վանանդի (Մազրա) եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-01T06:12:44+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:51:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Վանանդի (Մազրա) եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Вананды (Мазра)

Локализация

Церковь находится в Кашатахском районе (в советский период местонахождение церкви относилось к Кубатлинскому району) республики Арцах, на административной территории села Вананд, в его центре. Село входило в общину города Воротан. Оно расположено на высоте 1250—1310 метров над уровнем моря и в средние века называлось Мазра (Карапетян 2000, 185).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1.jpg?v=1635749108" width="1352" height="520" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1.jpg?v=1635749108 1352w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1-300x115.jpg?v=1635749108 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1-1024x394.jpg?v=1635749108 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1-768x295.jpg?v=1635749108 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Vanand-church-1-370x142.jpg?v=1635749108 370w" sizes="(max-width: 1352px) 100vw, 1352px" title="Vanand church" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

О селе Мазра и находящейся в ее центре церкви исторических сведений в основном нет. Армяне покинули село в 18-ом веке, а при строительстве церкви – в 1694-ом году там, естественно, проживали армяне.

Архитектурно-композиционное описание

Церковь в плане однонефная, имеет сводчатую композицию, по обе стороны главной абсиды расположены ризницы (рис. 1). Церковь находится в центре села (рис. 2). Она построена из груботесанного и чистотесанного базальта (рис. 3). Размеры церкви -  14,5х8,15 метров. Единственный вход в церковь расположен на южной стороне. Надпись на тимпане была умышленно затерта и читается с трудом (рис. 4). Надпись сообщает, что церковь построил ходжа Петрос в память о себе, «супруги своей, сына своего Ованнеса, родителей своих – Меликсета и Марун, братьев своих Аракела, Маргара... настоятеле Йоханесе, владетеле села... малике Галусте, смотрителе отце Саргисе. В год 1143» (Карапетян 2000, 185).

В советские годы азербайджанцы использовали церковь как амбар для хранения комбикорма.

Крестообразное окно восточного фасада церкви носит следы обстрела огнестрельным оружием (рис. 5). У южной стены церкви лежит сломанный хачкар 16-17-ых веков (рис. 6).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-768x477.jpeg?v=1635746896" width="768" height="477" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-768x477.jpeg?v=1635746896 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-300x186.jpeg?v=1635746896 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-1024x636.jpeg?v=1635746896 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54-370x230.jpeg?v=1635746896 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/image-01-11-21-09-54.jpeg?v=1635746896 1170w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 1 План церкви,  Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван, стр.185." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 План церкви,  Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван, стр.185.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5.jpg?v=1635746963" width="1024" height="699" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5.jpg?v=1635746963 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-300x205.jpg?v=1635746963 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-768x524.jpg?v=1635746963 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-5-370x253.jpg?v=1635746963 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 3 Восточный фасад церкви, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Восточный фасад церкви, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4.jpg?v=1635747023" width="768" height="777" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4.jpg?v=1635747023 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4-297x300.jpg?v=1635747023 297w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-4-366x370.jpg?v=1635747023 366w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 5 Окно восточного фасада, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Окно восточного фасада, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5.jpg?v=1635746936" width="1024" height="671" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5.jpg?v=1635746936 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-300x197.jpg?v=1635746936 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-768x503.jpg?v=1635746936 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-370x242.jpg?v=1635746936 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 2 Общий вид церкви, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Общий вид церкви, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5.jpg?v=1635746994" width="768" height="778" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5.jpg?v=1635746994 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5-296x300.jpg?v=1635746994 296w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-5-365x370.jpg?v=1635746994 365w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 4 Южный вход в церковь и поврежденный тимпан, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Южный вход в церковь и поврежденный тимпан, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5.jpg?v=1635747050" width="768" height="788" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5.jpg?v=1635747050 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5-292x300.jpg?v=1635747050 292w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-5-361x370.jpg?v=1635747050 361w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 6 Хачкар, лежащий под южной стеной церкви, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Хачкар, лежащий под южной стеной церкви, фото С. Карапетяна.

Состояние до, во время и после войны

Церковь не пострадала во время арцахских войн. После перехода церкви к Кашатахскому району, информация о нем отсутствует.

Литература

Карапетян 2000 - Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван.

Локализация Церковь находится в Кашатахском районе (в советский период местонахождение церкви относилось к Кубатлинскому району) республики Арцах, на административной территории села Вананд, в его центре. Село входило в общину города Воротан. Оно расположено на высоте 1250—1310 метров над уровнем моря и в средние века называлось Мазра (Карапетян 2000, 185). Исторический очерк О селе Мазра и находящейся в ее центре церкви исторических сведений в основном нет. Армяне покинули село в 18-ом веке, а при строительстве церкви – в 1694-ом году там, естественно, проживали армяне. Архитектурно-композиционное описание Церковь в плане однонефная, имеет сводчатую композицию, по обе стороны главной абсиды расположены ризницы (рис. 1). Церковь находится в центре села (рис. 2). Она построена из груботесанного и чистотесанного базальта (рис. 3). Размеры церкви –  14,5х8,15 метров. Единственный вход в церковь расположен на южной стороне. Надпись на тимпане была умышленно затерта и читается с трудом (рис. 4). Надпись сообщает, что церковь построил ходжа Петрос в память о себе, «супруги своей, сына своего Ованнеса, родителей своих – Меликсета и Марун, братьев своих Аракела, Маргара… настоятеле Йоханесе, владетеле села… малике Галусте, смотрителе отце Саргисе. В год 1143» (Карапетян 2000, 185). В советские годы азербайджанцы использовали церковь как амбар для хранения комбикорма. Крестообразное окно восточного фасада церкви носит следы обстрела огнестрельным оружием (рис. 5). У южной стены церкви лежит сломанный хачкар 16-17-ых веков (рис. 6).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Вананды (Мазра) - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-вананды-мазра/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Вананды (Мазра) - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь находится в Кашатахском районе (в советский период местонахождение церкви относилось к Кубатлинскому району) республики Арцах, на административной территории села Вананд, в его центре. Село входило в общину города Воротан. Оно расположено на высоте 1250—1310 метров над уровнем моря и в средние века называлось Мазра (Карапетян 2000, 185). Исторический очерк О селе Мазра и находящейся в ее центре церкви исторических сведений в основном нет. Армяне покинули село в 18-ом веке, а при строительстве церкви – в 1694-ом году там, естественно, проживали армяне. Архитектурно-композиционное описание Церковь в плане однонефная, имеет сводчатую композицию, по обе стороны главной абсиды расположены ризницы (рис. 1). Церковь находится в центре села (рис. 2). Она построена из груботесанного и чистотесанного базальта (рис. 3). Размеры церкви -  14,5х8,15 метров. Единственный вход в церковь расположен на южной стороне. Надпись на тимпане была умышленно затерта и читается с трудом (рис. 4). Надпись сообщает, что церковь построил ходжа Петрос в память о себе, «супруги своей, сына своего Ованнеса, родителей своих – Меликсета и Марун, братьев своих Аракела, Маргара... настоятеле Йоханесе, владетеле села... малике Галусте, смотрителе отце Саргисе. В год 1143» (Карапетян 2000, 185). В советские годы азербайджанцы использовали церковь как амбар для хранения комбикорма. Крестообразное окно восточного фасада церкви носит следы обстрела огнестрельным оружием (рис. 5). У южной стены церкви лежит сломанный хачкар 16-17-ых веков (рис. 6)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-вананды-мазра/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-11-01T06:45:37+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-5-1.jpg?v=1635747140" />
	<meta property="og:image:width" content="1024" />
	<meta property="og:image:height" content="671" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d0%b0%d0%b7%d1%80%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d0%b0%d0%b7%d1%80%d0%b0/","name":"Церковь Вананды (Мазра) - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-01T06:12:44+00:00","dateModified":"2021-11-01T06:45:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d0%b0%d0%b7%d1%80%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d0%b0%d0%b7%d1%80%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d0%b0%d0%b7%d1%80%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Вананды (Мазра)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Հարթագոմերի եկեղեցին

Տեղադրություն

Հադրութի Խծաբերդ գյուղից 3,5 կմ հյուսիս արևելք, Հարոս լեռան հարավային լանջին՝ Եղցուն Ձոր հանդամասում է գտնվում Հարթագոմեր կոչվող գյուղատեղին։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer.jpg?v=1635931532" width="1354" height="604" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer.jpg?v=1635931532 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-300x134.jpg?v=1635931532 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-1024x457.jpg?v=1635931532 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-768x343.jpg?v=1635931532 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-370x165.jpg?v=1635931532 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Գյուղատեղին բնակեցված է եղել մինչ 18-րդ դարի սկիզբը։ Բնակիչները 18-րդ դարի սկզբին տեղափոխվել են Շուշիի գավառ և հիմնել Քարինտակ գյուղը։

Ճարտարապետա-հորինվածքային քննություն

Եղցուն Ձորի եկեղեցին գտնվում է գյուղատեղիի կենտրոնում, կիսավեր վիճակում (նկ․ 1)։ 16-17-րդ դարի հուշարձան է, կառուցված տեղական կրաքարով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Միանավ թաղակապ սրահ է (չափերը՝ 7,1x5,2 մետր)։ Պատերը պահպանվել են 4-5 մետր բարձրությամբ։ Թաղածածկը փլված է՝ բացառությամբ խորանի գմբեթարդից։ Խորանն ունի կիսաշրջանաձև հորինվածք։ Խորանում, արևելքից բացված կենտրոնական լուսամուտին զուգահեռ նույն ուղղությամբ, պատի մեջ ագուցված են փոքրիկ խաչքարեր, որոնցից  յոթն ամբողջական վիճակում տեղում պահպանված են (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է, լուսավորությունը կատարվել է արևելքից և արևմուտքից բացված մեկական փոքրիկ լուսամուտներով (նկ․ 4, 5, 6):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-scaled.jpg?v=1635931775" width="2560" height="1776" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-scaled.jpg?v=1635931775 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-300x208.jpg?v=1635931775 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-1024x710.jpg?v=1635931775 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-768x533.jpg?v=1635931775 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-1536x1066.jpg?v=1635931775 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-2048x1421.jpg?v=1635931775 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-370x257.jpg?v=1635931775 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 3 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5.jpg?v=1635931841" width="1087" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5.jpg?v=1635931841 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-300x225.jpg?v=1635931841 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-1024x769.jpg?v=1635931841 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-768x577.jpg?v=1635931841 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-370x278.jpg?v=1635931841 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="նկ. 5 Եկեղեցու արևելյան ճակատը, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Եկեղեցու արևելյան ճակատը, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-768x540.jpg?v=1635931695" width="768" height="540" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-768x540.jpg?v=1635931695 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-300x211.jpg?v=1635931695 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-1024x720.jpg?v=1635931695 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-1536x1081.jpg?v=1635931695 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-2048x1441.jpg?v=1635931695 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-370x260.jpg?v=1635931695 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հյուսիս-արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հյուսիս-արևմուտքից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6.jpg?v=1635931725" width="1092" height="820" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6.jpg?v=1635931725 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-300x225.jpg?v=1635931725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-1024x769.jpg?v=1635931725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-768x577.jpg?v=1635931725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-370x278.jpg?v=1635931725 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="նկ. 2 Եկեղեցին հարավից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցին հարավից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6.jpg?v=1635931760" width="8306" height="2958" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6.jpg?v=1635931760 8306w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-300x107.jpg?v=1635931760 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-1024x365.jpg?v=1635931760 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-768x274.jpg?v=1635931760 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-1536x547.jpg?v=1635931760 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-2048x729.jpg?v=1635931760 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-370x132.jpg?v=1635931760 370w" sizes="(max-width: 8306px) 100vw, 8306px" title="նկ. 4 Խորանում ագուցված խաչքարերը, լուս․ monuments.nk.am կայքից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Խորանում ագուցված խաչքարերը, լուս․ monuments.nk.am կայքից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517" width="1092" height="820" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-300x225.jpg?v=1635932517 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-1024x769.jpg?v=1635932517 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-768x577.jpg?v=1635932517 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-370x278.jpg?v=1635932517 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="նկ. 6 Եկեղեցու մուտքը ներսից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Եկեղեցու մուտքը ներսից, լուս․ Արցախի ԿԳՄՍ շտեմարան։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո։

Եկեղեցին պատերազմական գործողությունների ժամանակ չի տուժել։ Պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Գրականություն

Մկրտչյան Շ․, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1985։

Մակար եպիսկոպոս Բարխուտարեանց, «Արցախ», Բագու, 1895։

Տեղադրություն Հադրութի Խծաբերդ գյուղից 3,5 կմ հյուսիս արևելք, Հարոս լեռան հարավային լանջին՝ Եղցուն Ձոր հանդամասում է գտնվում Հարթագոմեր կոչվող գյուղատեղին։ Պատմական ակնարկ Գյուղատեղին բնակեցված է եղել մինչ 18-րդ դարի սկիզբը։ Բնակիչները 18-րդ դարի սկզբին տեղափոխվել են Շուշիի գավառ և հիմնել Քարինտակ գյուղը։ Ճարտարապետա-հորինվածքային քննություն Եղցուն Ձորի եկեղեցին գտնվում է գյուղատեղիի կենտրոնում, կիսավեր վիճակում (նկ․ 1)։ 16-17-րդ դարի հուշարձան է, կառուցված տեղական կրաքարով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Միանավ թաղակապ սրահ է (չափերը՝ 7,1×5,2 մետր)։ Պատերը պահպանվել են 4-5 մետր բարձրությամբ։ Թաղածածկը փլված է՝ բացառությամբ խորանի գմբեթարդից։ Խորանն ունի կիսաշրջանաձև հորինվածք։ Խորանում, արևելքից բացված կենտրոնական լուսամուտին զուգահեռ նույն ուղղությամբ, պատի մեջ ագուցված են փոքրիկ խաչքարեր, որոնցից  յոթն ամբողջական վիճակում տեղում պահպանված են (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է, լուսավորությունը կատարվել է արևելքից և արևմուտքից բացված մեկական փոքրիկ լուսամուտներով (նկ․ 4, 5, 6):

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հարթագոմերի եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/հարթագոմերի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հարթագոմերի եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրություն Հադրութի Խծաբերդ գյուղից 3,5 կմ հյուսիս արևելք, Հարոս լեռան հարավային լանջին՝ Եղցուն Ձոր հանդամասում է գտնվում Հարթագոմեր կոչվող գյուղատեղին։ Պատմական ակնարկ Գյուղատեղին բնակեցված է եղել մինչ 18-րդ դարի սկիզբը։ Բնակիչները 18-րդ դարի սկզբին տեղափոխվել են Շուշիի գավառ և հիմնել Քարինտակ գյուղը։ Ճարտարապետա-հորինվածքային քննություն Եղցուն Ձորի եկեղեցին գտնվում է գյուղատեղիի կենտրոնում, կիսավեր վիճակում (նկ․ 1)։ 16-17-րդ դարի հուշարձան է, կառուցված տեղական կրաքարով և կրաշաղախով (նկ․ 2)։ Միանավ թաղակապ սրահ է (չափերը՝ 7,1x5,2 մետր)։ Պատերը պահպանվել են 4-5 մետր բարձրությամբ։ Թաղածածկը փլված է՝ բացառությամբ խորանի գմբեթարդից։ Խորանն ունի կիսաշրջանաձև հորինվածք։ Խորանում, արևելքից բացված կենտրոնական լուսամուտին զուգահեռ նույն ուղղությամբ, պատի մեջ ագուցված են փոքրիկ խաչքարեր, որոնցից  յոթն ամբողջական վիճակում տեղում պահպանված են (նկ․ 3)։ Մուտքն արևմուտքից է, լուսավորությունը կատարվել է արևելքից և արևմուտքից բացված մեկական փոքրիկ լուսամուտներով (նկ․ 4, 5, 6):" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/հարթագոմերի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:52:18+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517" />
	<meta property="og:image:width" content="1092" />
	<meta property="og:image:height" content="820" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Հարթագոմերի եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-03T09:44:00+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:52:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հարթագոմերի եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Հարթագոմերի եկեղեցին - Monument Watch

Հարթագոմերի եկեղեցին - Monument Watch


Церковь села Артагомер

Локализация

Село Артагомер расположено  в 3,5 км к северо-востоку от села Хцаберд Гадрутского района, на южном склоне горы Арос, на участке, именуемом Ехцун дзор.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer.jpg?v=1635931532" width="1354" height="604" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer.jpg?v=1635931532 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-300x134.jpg?v=1635931532 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-1024x457.jpg?v=1635931532 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-768x343.jpg?v=1635931532 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hartagomer-370x165.jpg?v=1635931532 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

Артагомер было населено до начала 18-ого века. Жители переехали в Шушинский район и основали там село Каринтак.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь Ехцун дзора расположена в центре села, находится в полуразрушенном состоянии (рис. 1). Памятник датируется 16-17-ыми веками, построен из местного известняка на известковом растворе (рис. 2) и представляет собой однонефный зал размерами 7,1x5,2 метров. Высота сохранившихся стен достигает 4-5 метров. Перекрытие полностью обрушено, за исключением конхи абсиды. Расположенная в восточной части церкви абсида имеет полукруглую форму, паралелльно главному окну в ее стену встроены маленькие хачкары, 7 из который сохранились целиком (рис. 3). Вход в церковь расположен на западной стороне. Церковь освещалась благодаря двум маленьким окнам, расположенным на восточной и на западной стенах (рис. 4, 5, 6).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-scaled.jpg?v=1635931775" width="2560" height="1776" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-scaled.jpg?v=1635931775 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-300x208.jpg?v=1635931775 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-1024x710.jpg?v=1635931775 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-768x533.jpg?v=1635931775 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-1536x1066.jpg?v=1635931775 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-2048x1421.jpg?v=1635931775 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-6-370x257.jpg?v=1635931775 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Интерьер церкви с запада, фото из каталога МОНКС республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Интерьер церкви с запада, фото из каталога МОНКС республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5.jpg?v=1635931841" width="1087" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5.jpg?v=1635931841 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-300x225.jpg?v=1635931841 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-1024x769.jpg?v=1635931841 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-768x577.jpg?v=1635931841 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-5-370x278.jpg?v=1635931841 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="Рис. 5 Восточный фасад церкви, фото из каталога МОНКС республики Арцах․ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Восточный фасад церкви, фото из каталога МОНКС республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-768x540.jpg?v=1635931695" width="768" height="540" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-768x540.jpg?v=1635931695 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-300x211.jpg?v=1635931695 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-1024x720.jpg?v=1635931695 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-1536x1081.jpg?v=1635931695 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-2048x1441.jpg?v=1635931695 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-4-370x260.jpg?v=1635931695 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 1 Общий вид церкви с северо-запада, фото из каталога МОНКС республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид церкви с северо-запада, фото из каталога МОНКС республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6.jpg?v=1635931725" width="1092" height="820" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6.jpg?v=1635931725 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-300x225.jpg?v=1635931725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-1024x769.jpg?v=1635931725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-768x577.jpg?v=1635931725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-6-370x278.jpg?v=1635931725 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="Рис. 2 Вид на церковь с юга, фото из каталога МОНКС республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Вид на церковь с юга, фото из каталога МОНКС республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6.jpg?v=1635931760" width="8306" height="2958" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6.jpg?v=1635931760 8306w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-300x107.jpg?v=1635931760 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-1024x365.jpg?v=1635931760 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-768x274.jpg?v=1635931760 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-1536x547.jpg?v=1635931760 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-2048x729.jpg?v=1635931760 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-6-370x132.jpg?v=1635931760 370w" sizes="(max-width: 8306px) 100vw, 8306px" title="Рис. 4 Хачкары, встроенные в стену абсиды, фото со страницы  monuments.nk.am ․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Хачкары, встроенные в стену абсиды, фото со страницы  monuments.nk.am ․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517" width="1092" height="820" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-300x225.jpg?v=1635932517 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-1024x769.jpg?v=1635932517 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-768x577.jpg?v=1635932517 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6-370x278.jpg?v=1635932517 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="Рис. 6 Вид на вход из церкви, фото из каталога МОНКС республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Вид на вход из церкви, фото из каталога МОНКС республики Арцах․

Состояние до, во время и после войны

Церковь не пострадал во время вооруженных действий. Информация о состоянии памятника после войны отсутствует.

Литература

Мкртчян Ш., Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Изд-во «Айастан», Ереван, 1988․

Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз)․

Локализация Село Артагомер расположено  в 3,5 км к северо-востоку от села Хцаберд Гадрутского района, на южном склоне горы Арос, на участке, именуемом Ехцун дзор.   Исторический очерк Артагомер было населено до начала 18-ого века. Жители переехали в Шушинский район и основали там село Каринтак. Архитектурно-композиционный анализ Церковь Ехцун дзора расположена в центре села, находится в полуразрушенном состоянии (рис. 1). Памятник датируется 16-17-ыми веками, построен из местного известняка на известковом растворе (рис. 2) и представляет собой однонефный зал размерами 7,1×5,2 метров. Высота сохранившихся стен достигает 4-5 метров. Перекрытие полностью обрушено, за исключением конхи абсиды. Расположенная в восточной части церкви абсида имеет полукруглую форму, паралелльно главному окну в ее стену встроены маленькие хачкары, 7 из который сохранились целиком (рис. 3). Вход в церковь расположен на западной стороне. Церковь освещалась благодаря двум маленьким окнам, расположенным на восточной и на западной стенах (рис. 4, 5, 6).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь села Артагомер - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-артагомер/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь села Артагомер - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Село Артагомер расположено  в 3,5 км к северо-востоку от села Хцаберд Гадрутского района, на южном склоне горы Арос, на участке, именуемом Ехцун дзор.   Исторический очерк Артагомер было населено до начала 18-ого века. Жители переехали в Шушинский район и основали там село Каринтак. Архитектурно-композиционный анализ Церковь Ехцун дзора расположена в центре села, находится в полуразрушенном состоянии (рис. 1). Памятник датируется 16-17-ыми веками, построен из местного известняка на известковом растворе (рис. 2) и представляет собой однонефный зал размерами 7,1x5,2 метров. Высота сохранившихся стен достигает 4-5 метров. Перекрытие полностью обрушено, за исключением конхи абсиды. Расположенная в восточной части церкви абсида имеет полукруглую форму, паралелльно главному окну в ее стену встроены маленькие хачкары, 7 из который сохранились целиком (рис. 3). Вход в церковь расположен на западной стороне. Церковь освещалась благодаря двум маленьким окнам, расположенным на восточной и на западной стенах (рис. 4, 5, 6)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-артагомер/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-11-03T15:25:40+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-6.jpg?v=1635932517" />
	<meta property="og:image:width" content="1092" />
	<meta property="og:image:height" content="820" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b5%d1%80/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b5%d1%80/","name":"Церковь села Артагомер - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-03T09:44:00+00:00","dateModified":"2021-11-03T15:25:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b5%d1%80/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b5%d1%80/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b5%d1%80/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь села Артагомер"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Церковь села Артагомер - Monument Watch

Церковь села Артагомер - Monument Watch


Հողերի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին

Տեղադրությունը

Եկեղեցին (նկ․ 1) գտնվում  է Հադրութի շրջանի Հողեր գյուղի հարավային ծայրին, հին գերեզմանատան տարածքում։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1.jpg?v=1636358134" width="1359" height="621" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1.jpg?v=1636358134 1359w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-300x137.jpg?v=1636358134 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-1024x468.jpg?v=1636358134 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-768x351.jpg?v=1636358134 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-370x169.jpg?v=1636358134 370w" sizes="(max-width: 1359px) 100vw, 1359px" title="Tr_Hoger" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-768x576.jpg?v=1636353306" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-768x576.jpg?v=1636353306 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-300x225.jpg?v=1636353306 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1024x768.jpg?v=1636353306 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1536x1152.jpg?v=1636353306 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-2048x1536.jpg?v=1636353306 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-370x278.jpg?v=1636353306 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 1 Եկեղեցին հյուսիսից, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցին հյուսիսից, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Պատմական ակնարկ

Հողեր գյուղը տեղակայված է Իշխանագետի աջ ափին, Վնեսա բերդի հյուսիս-արևելահայաց լեռնալանջին, Ջրակուս և Քյուրաթաղ գյուղերի մոտ։ Կառուցվել է 19-րդ դարում: 1890-ական թվականներին Հողեր այցելած Մակար Բարխուդարյանը նշում է որ․ «․․․բնակիչք բնիկ են, եկեղեցին կիսատ, քահանան գալիս է Հատրութից» (Բարխուտարեան 1895, 73)։  Եկեղեցին Սբ․ Աստվածածին անվամբ հիշատակվում է 1880 թվականի արխիվային վավերագրերից մեկում (Կարապետյան 1999, 238)։

Գյուղը մինչև 1938 թվականը մտնում էր Հադրութի շրջանի կազմի մեջ, այնուհետև միացվել է Կորյագինի (1959 թվականից՝ Ֆիզուլի) շրջանին, որից հետո սկսել է գյուղի աստիճանական հայաթափումը։ Ազատագրվել է 1992 թվականի մարտի 31-ին։ Ադրբեջանական օկուպացիայի տակ կրկին հայտնվել է 2020 թվականի հոկտեմբերին։

Ճարտապետական – հորինվածքային քննություն

Միանավ բազիլիկ է, ուղղանկյուն դահլիճով, արևելյան կողմում    կիսաշրջանաձև խորանով, որի երկու կողմին գտնվում են ուղղանկյուն հատակագծով ավանդատները (նկ․ 2)։ Կառուցված է տեղական անմշակ քարից ։ Շքամուտքը, պատուհանների, խորանի և ավանդատների շրջանակները, պատերի անկյունային եզրամասերն ու ներքին կամարները սրբատաշ են (նկ․ 3)։ Ունի 15,7 մետր երկարություն, 8,2 մետր լայնություն, 5,5 մետր բարձրություն։ Միակ մուտքը բացվում է հյուսիսից: Շքամուտքի բարավորը զարդանախշ է, իրականացված Շուշիում և շրջակայքում լայնորեն տարածված բուսա-երկրաչափական ոճով, անարձանագիր է (նկ․ 4)։ Լուսավորությունը ստանում է հյուսիսային, արևելյան և հարավային կողմերից բացվող 6 փոքր լուսամուտներից։ Հյուսիսային պատի մեջ գտնվում է մկրտարանի քարե ավազանը (նկ․ 5)։

Արևմտյան պատը դրսի կողմից մեծամասամբ թաղված է հողի մեջ, որի վերին հատվածը և արևմտյան պատին հենված թաղի մի մասը քանդված է։ Եկեղեցու շուրջը գտնվում է գերեզմանոցը։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-scaled.jpg?v=1636354454" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-scaled.jpg?v=1636354454 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-225x300.jpg?v=1636354454 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-768x1024.jpg?v=1636354454 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-1152x1536.jpg?v=1636354454 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-1536x2048.jpg?v=1636354454 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-278x370.jpg?v=1636354454 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ. 5 Մկրտության ավազանը, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Մկրտության ավազանը, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-scaled.jpg?v=1636354346" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-scaled.jpg?v=1636354346 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-300x225.jpg?v=1636354346 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-1024x768.jpg?v=1636354346 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-768x576.jpg?v=1636354346 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-1536x1152.jpg?v=1636354346 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-2048x1536.jpg?v=1636354346 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-370x278.jpg?v=1636354346 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 2 Եկեղեցին ներսից, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցին ներսից, 2017 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-scaled.jpg?v=1636354395" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-scaled.jpg?v=1636354395 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-225x300.jpg?v=1636354395 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-768x1024.jpg?v=1636354395 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-1152x1536.jpg?v=1636354395 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-1536x2048.jpg?v=1636354395 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-278x370.jpg?v=1636354395 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ. 3 Եկեղեցի ներսից, 2017 թ․,  լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցի ներսից, 2017 թ․,  լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-scaled.jpg?v=1636354269" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-scaled.jpg?v=1636354269 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-300x225.jpg?v=1636354269 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-1024x768.jpg?v=1636354269 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-768x576.jpg?v=1636354269 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-1536x1152.jpg?v=1636354269 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-2048x1536.jpg?v=1636354269 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-370x278.jpg?v=1636354269 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 4 Եկեղեցու մուտքը, 2017 թ․,  լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու մուտքը, 2017 թ․,  լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և հետո

Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում էր բավարար վիճակում, ռազմական գործողությունների և հետպատերազմյան վիճակի մասին տեղեկություններ չկան։

Գրականություն

Բարխուտարեան 1895 – Բարխուտարեան Մ․, Արցախ, Բագու։

Մկրտչյան Շ․, Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1985։

Կարապետյան 1999 – Կարապետյան Ս, Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, Երևան։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հողերի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/հողերի-սբ․-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հողերի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Եկեղեցին (նկ․ 1) գտնվում  է Հադրութի շրջանի Հողեր գյուղի հարավային ծայրին, հին գերեզմանատան տարածքում։ Պատմական ակնարկ Հողեր գյուղը տեղակայված է Իշխանագետի աջ ափին, Վնեսա բերդի հյուսիս-արևելահայաց լեռնալանջին, Ջրակուս և Քյուրաթաղ գյուղերի մոտ։ Կառուցվել է 19-րդ դարում: 1890-ական թվականներին Հողեր այցելած Մակար Բարխուդարյանը նշում է որ․ «․․․բնակիչք բնիկ են, եկեղեցին կիսատ, քահանան գալիս է Հատրութից» (Բարխուտարեան 1895, 73)։  Եկեղեցին Սբ․ Աստվածածին անվամբ հիշատակվում է 1880 թվականի արխիվային վավերագրերից մեկում (Կարապետյան 1999, 238)։ Գյուղը մինչև 1938 թվականը մտնում էր Հադրութի շրջանի կազմի մեջ, այնուհետև միացվել է Կորյագինի (1959 թվականից՝ Ֆիզուլի) շրջանին, որից հետո սկսել է գյուղի աստիճանական հայաթափումը։ Ազատագրվել է 1992 թվականի մարտի 31-ին։ Ադրբեջանական օկուպացիայի տակ կրկին հայտնվել է 2020 թվականի հոկտեմբերին։   Ճարտապետական – հորինվածքային քննություն Միանավ բազիլիկ է, ուղղանկյուն դահլիճով, արևելյան կողմում    կիսաշրջանաձև խորանով, որի երկու կողմին գտնվում են ուղղանկյուն հատակագծով ավանդատները (նկ․ 2)։ Կառուցված է տեղական անմշակ քարից ։ Շքամուտքը, պատուհանների, խորանի և ավանդատների շրջանակները, պատերի անկյունային եզրամասերն ու ներքին կամարները սրբատաշ են (նկ․ 3)։ Ունի 15,7 մետր երկարություն, 8,2 մետր լայնություն, 5,5 մետր բարձրություն։ Միակ մուտքը բացվում է հյուսիսից: Շքամուտքի բարավորը զարդանախշ է, իրականացված Շուշիում և շրջակայքում լայնորեն տարածված բուսա-երկրաչափական ոճով, անարձանագիր է (նկ․ 4)։ Լուսավորությունը ստանում է հյուսիսային, արևելյան և հարավային կողմերից բացվող 6 փոքր լուսամուտներից։ Հյուսիսային պատի մեջ գտնվում է մկրտարանի քարե ավազանը (նկ․ 5)։ Արևմտյան պատը դրսի կողմից մեծամասամբ թաղված է հողի մեջ, որի վերին հատվածը և արևմտյան պատին հենված թաղի մի մասը քանդված է։ Եկեղեցու շուրջը գտնվում է գերեզմանոցը։ Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և հետո Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում էր բավարար վիճակում, ռազմական գործողությունների և հետպատերազմյան վիճակի մասին տեղեկություններ չկան։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/հողերի-սբ․-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:52:21+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1-scaled.jpg?v=1636353828" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%b8%d5%b2%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%b8%d5%b2%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Հողերի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-08T06:44:44+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:52:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%b8%d5%b2%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%b8%d5%b2%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%b8%d5%b2%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հողերի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Сурб Аствацацин в селе Охер

Локализация

Церковь (рис. 1) находится в Гадрутском районе на южной окраине села Охер, на территории старого кладбища.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1.jpg?v=1636358134" width="1359" height="621" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1.jpg?v=1636358134 1359w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-300x137.jpg?v=1636358134 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-1024x468.jpg?v=1636358134 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-768x351.jpg?v=1636358134 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Tr_Hoger-1-370x169.jpg?v=1636358134 370w" sizes="(max-width: 1359px) 100vw, 1359px" title="Tr_Hoger" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-768x576.jpg?v=1636353306" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-768x576.jpg?v=1636353306 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-300x225.jpg?v=1636353306 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1024x768.jpg?v=1636353306 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1536x1152.jpg?v=1636353306 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-2048x1536.jpg?v=1636353306 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-370x278.jpg?v=1636353306 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 1 Вид на церковь с севера, 2017, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Вид на церковь с севера, 2017, фото Г. Будагян.

Исторический очерк

Село Охер расположено на правом берегу реки Ишханагет, на северо-восточном склоне крепости Внеса, между селами Джракус и Кюратах. Было основано в 19-ом веке. Макар Бархударянц, посетивший село в 1890-ых годах, отмечал, что «население местное, церковь не достроена, священник приходит из Гадрута» (Бархударянц 1895, 73). Церковь как Сурб Аствацацин упомянута в архивных документах 1880-ого года (Карапетян 2000, 231).

До 1938-ого года село входило в состав Гадрутского района, затем вошло в состав Корягинского (с 1959-ого года Физули) района, после чего армянское население постепенно начало его покидать. 31-ого марта 1992-ого года село было освобождено, а в октябре 2020-ого года оно вновь оказалось оккупировано Азербайджаном.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь представляет собой однонефную базилику с прямоугольным залом, полукруглой абсидой в восточной части и прямоугольными ризницами по ее обе стороны (рис. 2). Построена из местного необработанного камня. Портал, наличники окон, обрамления абсиды и ризниц, камни по краям стен и внутренние арки сооружены из чистотесанного камня (рис. 3). Длина церкви – 15,7 метров, ширина – 8,2 метра, высота – 5,5  метров. Единственный вход расположен на северной стороне. Тимпан портала украшен резным орнаментом в растительно-геометрическом стиле, широко распространенном  в архитектуре Шуши и его округи, надписей нет (рис. 4). Церковь освещалась благодаря шести маленьким окнам, расположенным на северной, восточной и южной стенах. В северной стене находится каменная крестильная купель (рис. 5).

Западная стена с внешней стороны большей частью покрыта землей, а верхняя ее часть и часть свода, который опирается на восточную стену, разрушены. Вокруг церкви расположено кладбище.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-scaled.jpg?v=1636354454" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-scaled.jpg?v=1636354454 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-225x300.jpg?v=1636354454 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-768x1024.jpg?v=1636354454 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-1152x1536.jpg?v=1636354454 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-1536x2048.jpg?v=1636354454 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-6-278x370.jpg?v=1636354454 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Рис. 5 Крестильная купель, 2017, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Крестильная купель, 2017, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-scaled.jpg?v=1636354346" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-scaled.jpg?v=1636354346 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-300x225.jpg?v=1636354346 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-1024x768.jpg?v=1636354346 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-768x576.jpg?v=1636354346 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-1536x1152.jpg?v=1636354346 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-2048x1536.jpg?v=1636354346 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-7-370x278.jpg?v=1636354346 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Интерьер церкви, 2017, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Интерьер церкви, 2017, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-scaled.jpg?v=1636354395" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-scaled.jpg?v=1636354395 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-225x300.jpg?v=1636354395 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-768x1024.jpg?v=1636354395 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-1152x1536.jpg?v=1636354395 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-1536x2048.jpg?v=1636354395 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-7-278x370.jpg?v=1636354395 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Рис. 3 Интерьер церкви, 2017, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Интерьер церкви, 2017, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-scaled.jpg?v=1636354269" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-scaled.jpg?v=1636354269 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-300x225.jpg?v=1636354269 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-1024x768.jpg?v=1636354269 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-768x576.jpg?v=1636354269 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-1536x1152.jpg?v=1636354269 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-2048x1536.jpg?v=1636354269 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-7-370x278.jpg?v=1636354269 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 4 Вход в церковь, 2017, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Вход в церковь, 2017, фото Г. Будагян.

Состояние до, во время и после войны

Церковь Сурб Аствацацин находилась в удовлетворительном состоянии. О ее состоянии в период военных действий и в поствоенный период данных нет.

Литература

Бархударянц 1895 – Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз).

Мкртчян Ш., Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Изд-во «Айастан», Ереван, 1988.

Карапетян С. 2000 - Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Аствацацин в селе Охер - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-в-селе-охер-2/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Аствацацин в селе Охер - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь (рис. 1) находится в Гадрутском районе на южной окраине села Охер, на территории старого кладбища. Исторический очерк Село Охер расположено на правом берегу реки Ишханагет, на северо-восточном склоне крепости Внеса, между селами Джракус и Кюратах. Было основано в 19-ом веке. Макар Бархударянц, посетивший село в 1890-ых годах, отмечал, что «население местное, церковь не достроена, священник приходит из Гадрута» (Бархударянц 1895, 73). Церковь как Сурб Аствацацин упомянута в архивных документах 1880-ого года (Карапетян 2000, 231). До 1938-ого года село входило в состав Гадрутского района, затем вошло в состав Корягинского (с 1959-ого года Физули) района, после чего армянское население постепенно начало его покидать. 31-ого марта 1992-ого года село было освобождено, а в октябре 2020-ого года оно вновь оказалось оккупировано Азербайджаном.   Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой однонефную базилику с прямоугольным залом, полукруглой абсидой в восточной части и прямоугольными ризницами по ее обе стороны (рис. 2). Построена из местного необработанного камня. Портал, наличники окон, обрамления абсиды и ризниц, камни по краям стен и внутренние арки сооружены из чистотесанного камня (рис. 3). Длина церкви – 15,7 метров, ширина – 8,2 метра, высота – 5,5  метров. Единственный вход расположен на северной стороне. Тимпан портала украшен резным орнаментом в растительно-геометрическом стиле, широко распространенном  в архитектуре Шуши и его округи, надписей нет (рис. 4). Церковь освещалась благодаря шести маленьким окнам, расположенным на северной, восточной и южной стенах. В северной стене находится каменная крестильная купель (рис. 5). Западная стена с внешней стороны большей частью покрыта землей, а верхняя ее часть и часть свода, который опирается на восточную стену, разрушены. Вокруг церкви расположено кладбище. Состояние до, во время и после войны Церковь Сурб Аствацацин находилась в удовлетворительном состоянии. О ее состоянии в период военных действий и в поствоенный период данных нет." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-в-селе-охер-2/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-11-08T08:06:16+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-5-1-scaled.jpg?v=1636353828" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%be%d1%85%d0%b5%d1%80-2/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%be%d1%85%d0%b5%d1%80-2/","name":"Церковь Сурб Аствацацин в селе Охер - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-08T06:44:44+00:00","dateModified":"2021-11-08T08:06:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%be%d1%85%d0%b5%d1%80-2/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%be%d1%85%d0%b5%d1%80-2/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%be%d1%85%d0%b5%d1%80-2/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Аствацацин в селе Охер"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->