Location

The Igakuts Bridge is located on the Igakn River, 2.2 kilometres northwest of Tumi village in Hadrut region (Fig. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2.jpg?v=1665582574" width="1443" height="414" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2.jpg?v=1665582574 1443w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2-300x86.jpg?v=1665582574 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2-1024x294.jpg?v=1665582574 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2-768x220.jpg?v=1665582574 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-2-370x106.jpg?v=1665582574 370w" sizes="(max-width: 1443px) 100vw, 1443px" title="Igakuts bridge" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058" width="2560" height="1781" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-300x209.jpg?v=1663507058 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-1024x713.jpg?v=1663507058 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-768x534.jpg?v=1663507058 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-1536x1069.jpg?v=1663507058 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-2048x1425.jpg?v=1663507058 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-370x257.jpg?v=1663507058 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 1 Igakuts Bridge, photo is from the Informative Database of Monuments of the Republic of Artsakh." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 Igakuts Bridge, photo is from the Informative Database of Monuments of the Republic of Artsakh.

Historical overview

There isn't any historical information about the bridge, and there is no inscription on the monument. As a consequence, the bridge's exact date of construction is uncertain and unknown (Fig. 2).

Architectural-compositional examination

The bridge is single-span in composition. It is made of rough and unpolished stones as well as lime mortar. Natural boulders support the edge sections (Fig. 3). The span's length is 4.43 meters, its width is 2.56 meters, and its height above the water level is 4.55 meters (fig. 4, Karapetyan 2009, 58).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-scaled.jpg?v=1663507179" width="2560" height="1732" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-scaled.jpg?v=1663507179 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-300x203.jpg?v=1663507179 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-1024x693.jpg?v=1663507179 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-768x520.jpg?v=1663507179 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-1536x1039.jpg?v=1663507179 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-2048x1386.jpg?v=1663507179 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-370x250.jpg?v=1663507179 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 3 The Bridge’s edge section, photo is from the Informative Database of Monuments of the Republic of Artsakh." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The Bridge’s edge section, photo is from the Informative Database of Monuments of the Republic of Artsakh.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5.jpg?v=1663507114" width="417" height="425" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5.jpg?v=1663507114 417w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5-294x300.jpg?v=1663507114 294w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5-363x370.jpg?v=1663507114 363w" sizes="(max-width: 417px) 100vw, 417px" title="Fig. 2 The general view of the bridge, photo by S. Karapetyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The general view of the bridge, photo by S. Karapetyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1.jpg?v=1663507207" width="452" height="248" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1.jpg?v=1663507207 452w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1-300x165.jpg?v=1663507207 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1-370x203.jpg?v=1663507207 370w" sizes="(max-width: 452px) 100vw, 452px" title="Fig. 4 The measurements of the bridge, photo by S. Karapetyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The measurements of the bridge, photo by S. Karapetyan.

The condition before, during, and after the war

Tumi's Igakuts Bridge was standing and intact prior to the war, despite its emergency state. There is no information available about the situation following the war.

Bibliographical examination

In his book "Bridges of Artsakh," researcher S. Karapetyan refers to the bridge as "Haykazn (Yeri Igyakuts)" and assumes it was built between the 15th and 16th centuries (Karpetyan 2009, 58). According to the Information Database of Monuments of the Republic of Artsakh, the bridge dates from the 12th to the 13th centuries. There is no additional bibliographic data.

Bibliography

Karapetyan, 2009-Karapetyan S., Bridges of Artsakh, Yerevan.

Informative database of monuments of the Republic of Artsakh, Bridge of "Igakuts", http://monuments.nk.am/pages.php?al=home&id=343&act1=more&act=filter&mtype=81&region=2&city=%D5%8F%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%AB, 02 .09.2022.

Location The Igakuts Bridge is located on the Igakn River, 2.2 kilometres northwest of Tumi village in Hadrut region (Fig. 1). Historical overview There isn’t any historical information about the bridge, and there is no inscription on the monument. As a consequence, the bridge’s exact date of construction is uncertain and unknown (Fig. 2). Architectural-compositional examination The bridge is single-span in composition. It is made of rough and unpolished stones as well as lime mortar. Natural boulders support the edge sections (Fig. 3). The span’s length is 4.43 meters, its width is 2.56 meters, and its height above the water level is 4.55 meters (fig. 4, Karapetyan 2009, 58).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Igakuts Bridge - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Igakuts Bridge - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location The Igakuts Bridge is located on the Igakn River, 2.2 kilometres northwest of Tumi village in Hadrut region (Fig. 1). Historical overview There isn't any historical information about the bridge, and there is no inscription on the monument. As a consequence, the bridge's exact date of construction is uncertain and unknown (Fig. 2). Architectural-compositional examination The bridge is single-span in composition. It is made of rough and unpolished stones as well as lime mortar. Natural boulders support the edge sections (Fig. 3). The span's length is 4.43 meters, its width is 2.56 meters, and its height above the water level is 4.55 meters (fig. 4, Karapetyan 2009, 58)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-10-12T13:49:43+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1781" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/","name":"The Igakuts Bridge - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-09-18T13:20:54+00:00","dateModified":"2022-10-12T13:49:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-igakuts-bridge/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Igakuts Bridge"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

The Igakuts Bridge - Monument Watch


Location

The Anapat monastery is situated on a hill between two ravines one kilometer west of Taghaser village in the Hadrut region (Fig. 1). Taghaser has been under Azerbaijani occupation since October 2020.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat.jpg?v=1665581347" width="1353" height="444" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat.jpg?v=1665581347 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-300x98.jpg?v=1665581347 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-1024x336.jpg?v=1665581347 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-768x252.jpg?v=1665581347 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-370x121.jpg?v=1665581347 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" title="Tagaseri Anapat" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-300x225.jpg?v=1663782630 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-1024x768.jpg?v=1663782630 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-768x576.jpg?v=1663782630 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-1536x1152.jpg?v=1663782630 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-2048x1536.jpg?v=1663782630 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-370x278.jpg?v=1663782630 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig 1 The Church from the West, 2013, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig 1 The Church from the West, 2013, photo by G. Budaghyan.

Historical overview

The monastery's construction history has not been preserved. The name implies that there was a monastery-anapat here. Both the monastery and the hill are referred to as Napat by locals.

Architectural-compositional examination

The monastery was comprised of the church and several buildings to the west and south of it, from which only the traces of the walls have been preserved (Fig. 2, 3). In some places, the foundations of the wall that surrounded the monastery have been preserved.

The church is a vaulted single-nave hall. It has a semi-circular tabernacle with two narrow sacristies on the eastern side (Fig. 4). The construction dates are most likely the 13th and 14th centuries.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07.jpeg?v=1663783718" width="1170" height="827" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07.jpeg?v=1663783718 1170w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-300x212.jpeg?v=1663783718 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-1024x724.jpeg?v=1663783718 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-768x543.jpeg?v=1663783718 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-370x262.jpeg?v=1663783718 370w" sizes="(max-width: 1170px) 100vw, 1170px" title="Fig. 2 The architectural plan of the church, measurements by M. Sargsyan, Mkrtchyan Sh., Historical and architectural monuments of Nagorno-Karabakh, page 114." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The architectural plan of the church, measurements by M. Sargsyan, Mkrtchyan Sh., Historical and architectural monuments of Nagorno-Karabakh, page 114.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-scaled.jpg?v=1663782771" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-scaled.jpg?v=1663782771 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-225x300.jpg?v=1663782771 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-768x1024.jpg?v=1663782771 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-1152x1536.jpg?v=1663782771 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-1536x2048.jpg?v=1663782771 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-278x370.jpg?v=1663782771 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Fig. 4 The interior of the church, 2019, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The interior of the church, 2019, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-scaled.jpg?v=1663782884" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-scaled.jpg?v=1663782884 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-300x225.jpg?v=1663782884 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-1024x768.jpg?v=1663782884 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-768x576.jpg?v=1663782884 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-1536x1152.jpg?v=1663782884 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-2048x1536.jpg?v=1663782884 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-370x278.jpg?v=1663782884 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 6 The sundial, 2019, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The sundial, 2019, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4.jpg?v=1663782733" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4.jpg?v=1663782733 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-300x225.jpg?v=1663782733 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-1024x768.jpg?v=1663782733 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-768x576.jpg?v=1663782733 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-1536x1152.jpg?v=1663782733 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-370x278.jpg?v=1663782733 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Fig. 3 The building walls west of the church, 2019, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The building walls west of the church, 2019, photo by G. Budaghyan.

The entrance is on the west side (Fig. 5), and it is illuminated by windows on the east, south, and west sides. The sundial on the south wall has been preserved (Fig. 6).

It's made of raw limestone and lime mortar from the area. The wall structure was built with Khachkars (Fig. 7). Multiple khachkars have been preserved inside the church, one of which bears an inscription (Figs. 8, 9, 10, 11).

It measures 12.9 meters long, 6.1 meters wide, and 5.5 meters tall.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-scaled.jpg?v=1663782843" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-scaled.jpg?v=1663782843 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-225x300.jpg?v=1663782843 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-768x1024.jpg?v=1663782843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-1152x1536.jpg?v=1663782843 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-1536x2048.jpg?v=1663782843 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-278x370.jpg?v=1663782843 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Fig. 5 The entrance to the church, 2019, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The entrance to the church, 2019, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2.jpg?v=1663782920" width="684" height="480" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2.jpg?v=1663782920 684w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2-300x211.jpg?v=1663782920 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2-370x260.jpg?v=1663782920 370w" sizes="(max-width: 684px) 100vw, 684px" title="Fig. 7 A Khachkar on the southern wall of the tabernacle. The photo is from the database of the Republic of Artsakh's "State Service for the Protection of the Historical Environment" SNCO." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 A Khachkar on the southern wall of the tabernacle. The photo is from the database of the Republic of Artsakh's "State Service for the Protection of the Historical Environment" SNCO.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008.jpg?v=1663782954" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008.jpg?v=1663782954 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-300x225.jpg?v=1663782954 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-1024x768.jpg?v=1663782954 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-768x576.jpg?v=1663782954 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-1536x1152.jpg?v=1663782954 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-370x278.jpg?v=1663782954 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Fig. 8 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 8 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009.jpg?v=1663782992" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009.jpg?v=1663782992 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-300x225.jpg?v=1663782992 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-1024x768.jpg?v=1663782992 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-768x576.jpg?v=1663782992 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-1536x1152.jpg?v=1663782992 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-370x278.jpg?v=1663782992 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Fig. 9 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 9 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010.jpg?v=1663783023" width="1536" height="2048" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010.jpg?v=1663783023 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-225x300.jpg?v=1663783023 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-768x1024.jpg?v=1663783023 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-1152x1536.jpg?v=1663783023 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-278x370.jpg?v=1663783023 278w" sizes="(max-width: 1536px) 100vw, 1536px" title="Fig. 10 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 10 A Khachkar preserved in the church, 2010, photo by G. Budaghyan.

The condition before, during, and after the war

The church was half-ruined prior to the war, and the vaulted roof had collapsed except for a small section in the east (Fig. 12). It was not damaged during the first and 44-day wars in Artsakh. There is no information available regarding the post-war condition.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011.jpg?v=1663783057" width="1870" height="1679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011.jpg?v=1663783057 1870w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-300x269.jpg?v=1663783057 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-1024x919.jpg?v=1663783057 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-768x690.jpg?v=1663783057 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-1536x1379.jpg?v=1663783057 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-370x332.jpg?v=1663783057 370w" sizes="(max-width: 1870px) 100vw, 1870px" title="Fig. 11 A Khachkar with an inscription, 2010, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 11 A Khachkar with an inscription, 2010, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012.jpg?v=1663783169" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012.jpg?v=1663783169 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-300x225.jpg?v=1663783169 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-1024x768.jpg?v=1663783169 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-768x576.jpg?v=1663783169 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-1536x1152.jpg?v=1663783169 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-370x278.jpg?v=1663783169 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Fig. 12 The interior of the church, 2010, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 12 The interior of the church, 2010, photo by G. Budaghyan.

Bibliography

Barkhutarian M., Artsakh, Baku, 1895.

Mkrtchyan Sh., Historical and architectural monuments of Nagorno-Karabakh, Yerevan, 1989.

Location The Anapat monastery is situated on a hill between two ravines one kilometer west of Taghaser village in the Hadrut region (Fig. 1). Taghaser has been under Azerbaijani occupation since October 2020. Historical overview The monastery’s construction history has not been preserved. The name implies that there was a monastery-anapat here. Both the monastery and the hill are referred to as Napat by locals. Architectural-compositional examination The monastery was comprised of the church and several buildings to the west and south of it, from which only the traces of the walls have been preserved (Fig. 2, 3). In some places, the foundations of the wall that surrounded the monastery have been preserved. The church is a vaulted single-nave hall. It has a semi-circular tabernacle with two narrow sacristies on the eastern side (Fig. 4). The construction dates are most likely the 13th and 14th centuries. The entrance is on the west side (Fig. 5), and it is illuminated by windows on the east, south, and west sides. The sundial on the south wall has been preserved (Fig. 6). It’s made of raw limestone and lime mortar from the area. The wall structure was built with Khachkars (Fig. 7). Multiple khachkars have been preserved inside the church, one of which bears an inscription (Figs. 8, 9, 10, 11). It measures 12.9 meters long, 6.1 meters wide, and 5.5 meters tall.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Taghaser's Anapat Monastery - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Taghaser's Anapat Monastery - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location The Anapat monastery is situated on a hill between two ravines one kilometer west of Taghaser village in the Hadrut region (Fig. 1). Taghaser has been under Azerbaijani occupation since October 2020. Historical overview The monastery's construction history has not been preserved. The name implies that there was a monastery-anapat here. Both the monastery and the hill are referred to as Napat by locals. Architectural-compositional examination The monastery was comprised of the church and several buildings to the west and south of it, from which only the traces of the walls have been preserved (Fig. 2, 3). In some places, the foundations of the wall that surrounded the monastery have been preserved. The church is a vaulted single-nave hall. It has a semi-circular tabernacle with two narrow sacristies on the eastern side (Fig. 4). The construction dates are most likely the 13th and 14th centuries. The entrance is on the west side (Fig. 5), and it is illuminated by windows on the east, south, and west sides. The sundial on the south wall has been preserved (Fig. 6). It's made of raw limestone and lime mortar from the area. The wall structure was built with Khachkars (Fig. 7). Multiple khachkars have been preserved inside the church, one of which bears an inscription (Figs. 8, 9, 10, 11). It measures 12.9 meters long, 6.1 meters wide, and 5.5 meters tall." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-10-12T13:30:41+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/","name":"Taghaser's Anapat Monastery - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-09-21T18:00:59+00:00","dateModified":"2022-10-12T13:30:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/taghasers-anapat-monastery/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Taghaser’s Anapat Monastery"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Локализация

Мост Игакуц находится в 2,2 км к северо-западу от села Туми Гадрутского района, на реке Игак (рис. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge.jpg?v=1665582320" width="1443" height="414" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge.jpg?v=1665582320 1443w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-300x86.jpg?v=1665582320 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-1024x294.jpg?v=1665582320 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-768x220.jpg?v=1665582320 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Igakuts-bridge-370x106.jpg?v=1665582320 370w" sizes="(max-width: 1443px) 100vw, 1443px" title="Igakuts bridge" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058" width="2560" height="1781" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-300x209.jpg?v=1663507058 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-1024x713.jpg?v=1663507058 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-768x534.jpg?v=1663507058 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-1536x1069.jpg?v=1663507058 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-2048x1425.jpg?v=1663507058 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-370x257.jpg?v=1663507058 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1 Мост Игакуц, фото из информационного каталога памятников Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Мост Игакуц, фото из информационного каталога памятников Республики Арцах.

Исторический очерк

Исторические сведения о мосте не известны, а памятник лишен каких-либо эпиграфических надписей. По этой причине нам не известна точная дата строительства моста (рис. 2).

Архитектурно-композиционный анализ

Мост имеет однопролетную композицию. Возведен из груботесанных и необработанных камней на известковом растворе. Береговые части моста опираются на естественную скалу (рис. 3). Длина пролета 4,43 метра, ширина – 2,56 метров, высота над уровнем воды – 4,55 (рис. 4, Карапетян 2009, 58).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-scaled.jpg?v=1663507179" width="2560" height="1732" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-scaled.jpg?v=1663507179 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-300x203.jpg?v=1663507179 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-1024x693.jpg?v=1663507179 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-768x520.jpg?v=1663507179 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-1536x1039.jpg?v=1663507179 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-2048x1386.jpg?v=1663507179 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-3-370x250.jpg?v=1663507179 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Береговая часть моста, фото из информационного каталога памятников Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Береговая часть моста, фото из информационного каталога памятников Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5.jpg?v=1663507114" width="417" height="425" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5.jpg?v=1663507114 417w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5-294x300.jpg?v=1663507114 294w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-2-5-363x370.jpg?v=1663507114 363w" sizes="(max-width: 417px) 100vw, 417px" title="Рис. 2 Общий вид моста, фото С. Карапетяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Общий вид моста, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1.jpg?v=1663507207" width="452" height="248" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1.jpg?v=1663507207 452w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1-300x165.jpg?v=1663507207 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-1-370x203.jpg?v=1663507207 370w" sizes="(max-width: 452px) 100vw, 452px" title="Рис. 4 Обмер моста, автор С. Карапетян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Обмер моста, автор С. Карапетян.

Состояние до, во время и после войны

Несмотря не аварийное состояние, до войны мост Игакуц в Туми был цел. О его состоянии после войны информации нет.

Анализ письменых источников

Исследователь С.Карапетян в своей книге «Мосты Арцаха» мост Игакуц называет «Айказн (Ери Игякуц)», а вероятной датой его строительства считает 15-16-е века (Карапетян 2009, 58). В информационном каталоге памятников Арцаха мост датируется 12-13-ми веками. Иных источников с данными датировки не имеется.

Литература

Карапетян 2009 – Карапетян С., Мосты Арцаха, Ереван.

Информационный каталог памятников Республики Арцах, Мост «Игякуц».

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Мост Игакуц - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-игакуц/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Мост Игакуц - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Мост Игакуц находится в 2,2 км к северо-западу от села Туми Гадрутского района, на реке Игак (рис. 1). Исторический очерк Исторические сведения о мосте не известны, а памятник лишен каких-либо эпиграфических надписей. По этой причине нам не известна точная дата строительства моста (рис. 2). Архитектурно-композиционный анализ Мост имеет однопролетную композицию. Возведен из груботесанных и необработанных камней на известковом растворе. Береговые части моста опираются на естественную скалу (рис. 3). Длина пролета 4,43 метра, ширина – 2,56 метров, высота над уровнем воды – 4,55 (рис. 4, Карапетян 2009, 58)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-игакуц/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-10-12T13:46:54+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-4-scaled.jpg?v=1663507058" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1781" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%ba%d1%83%d1%86/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%ba%d1%83%d1%86/","name":"Мост Игакуц - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-09-18T13:20:54+00:00","dateModified":"2022-10-12T13:46:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%ba%d1%83%d1%86/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%ba%d1%83%d1%86/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%ba%d1%83%d1%86/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Мост Игакуц"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Мост Игакуц - Monument Watch


Монастырь Анапат в Тагасере

Локализация

Монастырь Анапат находится в 1 км к западу от села Тагасер Гадрутского района, на холме между двумя оврагами (рис. 1). С октября 2020-го года Тагасер оккупирован Азербайджаном.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2.jpg?v=1665581616" width="1353" height="444" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2.jpg?v=1665581616 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2-300x98.jpg?v=1665581616 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2-1024x336.jpg?v=1665581616 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2-768x252.jpg?v=1665581616 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tagaseri-Anapat-2-370x121.jpg?v=1665581616 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" title="Tagaseri Anapat" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-300x225.jpg?v=1663782630 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-1024x768.jpg?v=1663782630 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-768x576.jpg?v=1663782630 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-1536x1152.jpg?v=1663782630 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-2048x1536.jpg?v=1663782630 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-370x278.jpg?v=1663782630 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1 Церковь с запада, 2013, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Церковь с запада, 2013, фото Г. Будагян.

Исторический очерк

Исторических сведений о строительстве монастыря не сохранилось. Название указывает на то, что здесь находилась пустынь-обитель. Местные жители и монастырь, и холм называют Напат.

Архитектурно-композиционный анализ

Монастырь состоит из церкви и находящихся к западу и югу от него построек, от которых до наших дней сохранились лишь следы стен (рис. 2, 3). Местами сохранились также основания мощных стен, окружавших монастырь.

Церковь представляет собой сводчатый зал, в восточной части которого расположена полукруглая абсида с двумя узкими ризницами с обеих сторон (рис. 4). Вероятная дата постройки – 13-14-е века.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07.jpeg?v=1663783718" width="1170" height="827" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07.jpeg?v=1663783718 1170w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-300x212.jpeg?v=1663783718 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-1024x724.jpeg?v=1663783718 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-768x543.jpeg?v=1663783718 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/image-21-09-22-10-07-370x262.jpeg?v=1663783718 370w" sizes="(max-width: 1170px) 100vw, 1170px" title="Рис. 2 План, обмер церкви по М. Саргсяну, Мкртчян Ш., Историко – архитектурные памятники Нагорного Карабаха, стр. 114." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 План, обмер церкви по М. Саргсяну, Мкртчян Ш., Историко – архитектурные памятники Нагорного Карабаха, стр. 114.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-scaled.jpg?v=1663782771" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-scaled.jpg?v=1663782771 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-225x300.jpg?v=1663782771 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-768x1024.jpg?v=1663782771 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-1152x1536.jpg?v=1663782771 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-1536x2048.jpg?v=1663782771 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-2-278x370.jpg?v=1663782771 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Рис. 4 Церковь изнутри, 2019, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Церковь изнутри, 2019, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-scaled.jpg?v=1663782884" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-scaled.jpg?v=1663782884 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-300x225.jpg?v=1663782884 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-1024x768.jpg?v=1663782884 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-768x576.jpg?v=1663782884 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-1536x1152.jpg?v=1663782884 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-2048x1536.jpg?v=1663782884 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-2-370x278.jpg?v=1663782884 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 6 Солнечные часы, 2019, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Солнечные часы, 2019, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4.jpg?v=1663782733" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4.jpg?v=1663782733 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-300x225.jpg?v=1663782733 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-1024x768.jpg?v=1663782733 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-768x576.jpg?v=1663782733 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-1536x1152.jpg?v=1663782733 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-4-370x278.jpg?v=1663782733 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис. 3 Стены постройки к западу от церкви, 2019, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Стены постройки к западу от церкви, 2019, фото Г. Будагян.

Вход в церковь расположен с восточной стороны (рис. 5). Зал освещается благодаря окнам, открытым в восточной, южной и западной стенах. На южной стене сохранились солнечные часы (рис. 6). Церковь построена из местного необработанного камня на известковом растворе. В кладке стен использованы хачкары (рис. 7). Внутри церкви сохранилось несколько хачкаров, один из которых носит надпись (рис. 8, 9, 10, 11). Длина церкви – 12,9 м, ширина – 6,1 м., высота – 5,5 м.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-scaled.jpg?v=1663782843" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-scaled.jpg?v=1663782843 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-225x300.jpg?v=1663782843 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-768x1024.jpg?v=1663782843 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-1152x1536.jpg?v=1663782843 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-1536x2048.jpg?v=1663782843 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-2-278x370.jpg?v=1663782843 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Рис. 5 Вход в церковь, 2019, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Вход в церковь, 2019, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2.jpg?v=1663782920" width="684" height="480" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2.jpg?v=1663782920 684w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2-300x211.jpg?v=1663782920 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-2-370x260.jpg?v=1663782920 370w" sizes="(max-width: 684px) 100vw, 684px" title="Рис. 7 Хачкар у южной стены абсиды, фото из электронного каталога «Государственной службы по охране исторической среды» ГНКО Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Хачкар у южной стены абсиды, фото из электронного каталога «Государственной службы по охране исторической среды» ГНКО Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008.jpg?v=1663782954" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008.jpg?v=1663782954 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-300x225.jpg?v=1663782954 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-1024x768.jpg?v=1663782954 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-768x576.jpg?v=1663782954 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-1536x1152.jpg?v=1663782954 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-370x278.jpg?v=1663782954 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис. 8 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 8 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009.jpg?v=1663782992" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009.jpg?v=1663782992 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-300x225.jpg?v=1663782992 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-1024x768.jpg?v=1663782992 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-768x576.jpg?v=1663782992 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-1536x1152.jpg?v=1663782992 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-370x278.jpg?v=1663782992 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис. 9 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 9 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010.jpg?v=1663783023" width="1536" height="2048" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010.jpg?v=1663783023 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-225x300.jpg?v=1663783023 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-768x1024.jpg?v=1663783023 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-1152x1536.jpg?v=1663783023 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-278x370.jpg?v=1663783023 278w" sizes="(max-width: 1536px) 100vw, 1536px" title="Рис. 10 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 10 Сохранившийся в церкви хачкар, 2010, фото Г. Будагян.

Состояние до, во время и после войны

Церковь была в полуразрушенном состоянии, сводчатое перекрытие (за исключением небольшой восточной части) полностью обрушилось (рис. 12). В период Первой арцахской и 44-дневной войн не пострадала. О состоянии церкви в послевоенный период ничего не известно.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011.jpg?v=1663783057" width="1870" height="1679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011.jpg?v=1663783057 1870w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-300x269.jpg?v=1663783057 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-1024x919.jpg?v=1663783057 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-768x690.jpg?v=1663783057 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-1536x1379.jpg?v=1663783057 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-370x332.jpg?v=1663783057 370w" sizes="(max-width: 1870px) 100vw, 1870px" title="Рис. 11 Хачкар с надписью из церкви, 2010, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 11 Хачкар с надписью из церкви, 2010, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012.jpg?v=1663783169" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012.jpg?v=1663783169 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-300x225.jpg?v=1663783169 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-1024x768.jpg?v=1663783169 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-768x576.jpg?v=1663783169 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-1536x1152.jpg?v=1663783169 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/012-370x278.jpg?v=1663783169 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис. 12 Церковь изнутри, 2010, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 12 Церковь изнутри, 2010, фото Г. Будагян.

Литература

Бархударян М., Арцах, «Арор», Баку, 1895 (на арм.яз.).

Мкртчян Ш., Историко – архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Ереван, 1989.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Монастырь Анапат в Тагасере - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-анапат-в-тагасере/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Монастырь Анапат в Тагасере - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Монастырь Анапат находится в 1 км к западу от села Тагасер Гадрутского района, на холме между двумя оврагами (рис. 1). С октября 2020-го года Тагасер оккупирован Азербайджаном. Исторический очерк Исторических сведений о строительстве монастыря не сохранилось. Название указывает на то, что здесь находилась пустынь-обитель. Местные жители и монастырь, и холм называют Напат. Архитектурно-композиционный анализ Монастырь состоит из церкви и находящихся к западу и югу от него построек, от которых до наших дней сохранились лишь следы стен (рис. 2, 3). Местами сохранились также основания мощных стен, окружавших монастырь. Церковь представляет собой сводчатый зал, в восточной части которого расположена полукруглая абсида с двумя узкими ризницами с обеих сторон (рис. 4). Вероятная дата постройки – 13-14-е века. Вход в церковь расположен с восточной стороны (рис. 5). Зал освещается благодаря окнам, открытым в восточной, южной и западной стенах. На южной стене сохранились солнечные часы (рис. 6). Церковь построена из местного необработанного камня на известковом растворе. В кладке стен использованы хачкары (рис. 7). Внутри церкви сохранилось несколько хачкаров, один из которых носит надпись (рис. 8, 9, 10, 11). Длина церкви – 12,9 м, ширина – 6,1 м., высота – 5,5 м.  " />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-анапат-в-тагасере/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-10-12T13:34:53+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-5-scaled.jpg?v=1663782630" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82-%d0%b2-%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b5/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82-%d0%b2-%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b5/","name":"Монастырь Анапат в Тагасере - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-09-21T18:00:59+00:00","dateModified":"2022-10-12T13:34:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82-%d0%b2-%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b5/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82-%d0%b2-%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b5/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%bf%d0%b0%d1%82-%d0%b2-%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%b5/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Монастырь Анапат в Тагасере"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները

Քարե մարդակերպ կոթողները Արցախի նախաքրիստոնեական մշակույթի կարևոր բաղկացուցիչներից են:   Խորհրդային տարիներին հայտնի պատճառներով  դրանք բավարար չափով չեն ուսումնասիրվել (Պետրոսյան 2010, 137-148): Եղած հետազոտություններն էլ ակնհայտորեն քաղաքականացված են:

Ադրբեջանական որոշ հետազոտողներ Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները ներկայացրել են որպես աղվանական` փորձելով հատկապես Արցախում դրանց տարածված լինելը դիտել որպես աղվանական էթնո-մշակութային «սուբստրատի» առկայություն (Халилов 1987, 22; Ваидов, Геюшев, Гулиев 1974, 446-447):

Ուստի այդ հուշարձնների գիտական հետազոտությունը, դրանց հստակ ժամանակագրության և էթնո-մշակութային պատկանելության խնդիրների քննությունը, հատկապես կարևոր է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս գիտականորեն մերժել ադրբեջանական զեղծարարությունները (Պետրոսյան, Երանյան 2022):

Թեև կոթողների առանձին օրինակներ հայտնի են դարձել դեռ անցած դարի 60-ական թվականներին, սակայն նրանց տեխնիկական, պատկերագրական, իմաստաբանական քննությունը, նրանց ժամանակագրությունը և հնարավոր էթնոպատկան խնդիրները մնում էին չմանրամասնված, հաճախ էլ` ուղղակի չլուծված: Արցախի ազատագրական պատերազմի արդյունքում նոր հնարավորություններ էին ստեղծվել նաև տարածաշրջանի հնագույն պատմության և մշակույթի հետազոտության համար: Մարդակերպ կոթողների ֆիզիկական մատչելիությունն այն էական իրողությունն ու հանգամանքն էին, որոնք հնարավորություն ստեղծեցին իրականացնել դրանց մանրամասն նկարագրությունը, չափագրումը, լուսանկարումը, ինչպես նաև պատմամշակութային միջավայրի հետազոտությունը:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan.jpg?v=1665829780" width="1354" height="401" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan.jpg?v=1665829780 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-300x89.jpg?v=1665829780 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1024x303.jpg?v=1665829780 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-768x227.jpg?v=1665829780 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-370x110.jpg?v=1665829780 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="Nor Karmiravan" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատկերագրությունը

Այս կոթողներն ուղղանկյուն, տափակ երկայնական մարդատեսք սալեր են, որոնց հորինվածքի հիմնական առանցքը մարդու մարմինն է, և մյուս բոլոր բաղադրիչները պատկերագրական և  իմաստային արժեք են ստանում  այդ համատեքստում։ Այս սալերը երկու հորիզոնական ակոսների միջոցով բաժանվում են երեք մասի՝ ընդգծելով մարմնի երեք մասերը՝ գլուխը, որը զբաղեցնում է ամբողջ կոթողի գրեթե 1/3-ը, ապա իրանը և ներքնամասը (նկ. 1-5): Կոթողներն ունեն մոտավորապես 30-60 սմ լայնություն, 120-140 սմ, երբեմն էլ մինչև 2 մետր բարձրություն, մոտ 20 սմ հաստություն։ Հայտնի բոլոր օրինակները կրաքարից են (Yeranyan 2020, 246-252):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-scaled.jpg?v=1665574833" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-scaled.jpg?v=1665574833 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-225x300.jpg?v=1665574833 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-768x1024.jpg?v=1665574833 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-1152x1536.jpg?v=1665574833 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-1536x2048.jpg?v=1665574833 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-278x370.jpg?v=1665574833 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Նկ. 1 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Բախշուն թափա (Մարտակերտի պատմաերկրագիտական թանգարան): " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 1 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Բախշուն թափա (Մարտակերտի պատմաերկրագիտական թանգարան):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-scaled.jpg?v=1665574982" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-scaled.jpg?v=1665574982 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-225x300.jpg?v=1665574982 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-768x1024.jpg?v=1665574982 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-1152x1536.jpg?v=1665574982 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-1536x2048.jpg?v=1665574982 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-278x370.jpg?v=1665574982 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Նկ. 2 Մարդակերպ կոթող, տեսքը թիկունքից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Բախշուն թափա (Մարտակերտի պատմաերկրագիտական թանգարան):" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 2 Մարդակերպ կոթող, տեսքը թիկունքից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Բախշուն թափա (Մարտակերտի պատմաերկրագիտական թանգարան):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-scaled.jpg?v=1665575064" width="1703" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-scaled.jpg?v=1665575064 1703w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-200x300.jpg?v=1665575064 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-681x1024.jpg?v=1665575064 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-768x1154.jpg?v=1665575064 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-1022x1536.jpg?v=1665575064 1022w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-1363x2048.jpg?v=1665575064 1363w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-246x370.jpg?v=1665575064 246w" sizes="(max-width: 1703px) 100vw, 1703px" title="Նկ. 3 Մարդակերպ կոթող, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Գյավուրկալա:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 3 Մարդակերպ կոթող, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Գյավուրկալա:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-300x199.jpg?v=1665575119 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-1024x681.jpg?v=1665575119 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-768x511.jpg?v=1665575119 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-1536x1021.jpg?v=1665575119 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-2048x1362.jpg?v=1665575119 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-370x246.jpg?v=1665575119 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-272x182.jpg?v=1665575119 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 4 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Մարտակերտի շրջակայք (Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարան):" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 4 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Մարտակերտի շրջակայք (Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարան):

Տեղագրությունը

Առկա տվյալներով՝ ներկայումս կարելի է խոսել ավելի քան երեսուն կոթողի մասին, որոնք հիմնականում տեղակայված են դաշտային կամ տափաստանային Արցախի մի բավականին պարփակ շրջանում՝ Արցախի լեռնաշխարհը և տափաստանը միմյանց ձուլող երկայնական տարածքում` ձգվելով մոտավորապես 30-40  կմ: Դրանց կուտակումներ նկատվում են Արցախի Տիգրանակերտի, ինչպես նաև վերջինից ոչ հեռու գտնվող Գյավուրկալա բնակատեղի և Նոր Կարմիրավան գյուղի շրջակայքում, իսկ մի քանիսն էլ, դեռևս խորհրդային տարիներին, տեղափոխվել են Արցախի պետական-պատմաերկրագիտական (Ստեփանակերտ) և Մարտակերտի պատմա-երկրագիտական թանգարաններ և տեղադրվել բակում։

Ուսումնասիրվող տարածքը զբաղեցնում է Փոքր Կովկասի հարավարևելյան հատվածը։ Այն ընդգրկում է Կուր-Արաքսյան դաշտավայրի արևմտյան մասը, Արցախի տափաստանի արևելյան հատվածը և նրանից արևելք ընկած Միլի տափաստանի ծայր արևմուտքը:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-scaled.jpg?v=1665575186" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-scaled.jpg?v=1665575186 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-199x300.jpg?v=1665575186 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-681x1024.jpg?v=1665575186 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-768x1155.jpg?v=1665575186 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-1021x1536.jpg?v=1665575186 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-1362x2048.jpg?v=1665575186 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-246x370.jpg?v=1665575186 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="Նկ. 5 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Սեյսուլան (Արցախի պետական պատմա- երկրագիտական թանգարան)։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 5 Մարդակերպ կոթող, տեսքը դիմացից, մ.թ.ա. 8–6-րդ դարեր, Սեյսուլան (Արցախի պետական պատմա- երկրագիտական թանգարան)։

Թվագրությունը

Կոթողների թվագրությանն ու գործառույթին անդրադառնալիս՝ կարևոր է նշել այն փաստը,  որ ավելի քան 30 կոթողից միայն մի խումբն է հայտնաբերվել իր բնական միջավայրում (in situ), ինչը զգալիորեն բարդացնում է խնդիրը։ Ուշագրավ է,  որ 2016 թվականին Մարտակերտի շրջանի Նոր Կարմիրավան գյուղում հայտնաբերված  մարդակերպ կոթողների շրջակայքում իրականացված պեղումները ցույց տվեցին, որ դրանց մեծ մասը գտնվում է իր կանգնեցման բնական միջավայրում՝ դամբարանի վրա (նկ. 6, 7): Դամբարանից հայտնաբերված հնագիտական նյութը թվագրվում է մ.թ.ա. 8-6-րդ դարերով (նկ. 8), ինչը կոթողների թվագրության համար ևս ամենահավանական թվագրությունն է:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-scaled.jpg?v=1665575375" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-scaled.jpg?v=1665575375 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-300x225.jpg?v=1665575375 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-1024x768.jpg?v=1665575375 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-768x576.jpg?v=1665575375 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-1536x1152.jpg?v=1665575375 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-2048x1536.jpg?v=1665575375 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-370x278.jpg?v=1665575375 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 6 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի օդալուսանկարը, լուս. Ա. Մկրտչյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 6 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի օդալուսանկարը, լուս. Ա. Մկրտչյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-scaled.jpg?v=1665575427" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-scaled.jpg?v=1665575427 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-300x225.jpg?v=1665575427 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-1024x768.jpg?v=1665575427 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-768x576.jpg?v=1665575427 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-1536x1152.jpg?v=1665575427 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-2048x1536.jpg?v=1665575427 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-370x278.jpg?v=1665575427 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 7 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի ընդհանուր տեսքը, լուս. Ն. Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 7 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի ընդհանուր տեսքը, լուս. Ն. Երանյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-scaled.jpg?v=1665575504" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-scaled.jpg?v=1665575504 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-300x200.jpg?v=1665575504 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-1024x681.jpg?v=1665575504 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-768x511.jpg?v=1665575504 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-1536x1022.jpg?v=1665575504 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-2048x1363.jpg?v=1665575504 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-370x246.jpg?v=1665575504 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-272x182.jpg?v=1665575504 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 8 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի պեղումները, լուս. Ն. Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 8 Նոր Կարմիրավանի դամբարանի պեղումները, լուս. Ն. Երանյանի։

Գործառույթը

Ինչ վերաբերում է այս կոթողների գործառույթին, ապա քննության առնելով առկա տվյալները, կարող ենք եզրակացնել, որ Արցախից հայտնաբերված կոթողներն, ամենայն հավանականությամբ, գերեզմանաքարեր էին, կամ պաշտամունքային սիմվոլներ, որոնք պատվանդանի մեջ կամ առանց պատվանդանի տեղակայվել են դամբանաբլրի գագաթին կամ կենտրոնում, չի բացառվում` նաև հիմնահողային թաղումների վրա:

Վերջին տարիներին բազմիցս իսկ Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո առավել հաճախ, ադրբեջանցի որոշ մասնագետներ քննադատում են ոչ թե կոթողների հետազոտությանը վերաբերող մոտեցումներն ու մտքերը, այլ առհասարակ դրանք ուսումնասիրելու և վերջիններիս շրջակայքում պեղումներ անելու հանգամանքը: Ըստ պաշտոնական տեղեկությունների, նրանք անգամ դիմել են Ադրբեջանի դատախազություն, որպեսզի ի թիվս Արցախում վերջին շուրջ երեք տասնամյակում աշխատած հնագետների քրեական գործ հարուցվի նաև Մարտակերտի շրջանի Նոր Կարմիրավան գյուղի տարածքում այս կոթողների շրջակայքում պեղումներ իրականացնողների դեմ (https://apa.az/az/incesenet-haqqinda/Arxeoloq-Arsax-sozunun-Dadivng-monastirinin-v-Xacin-knyazliginin-ermnilr-qtiyyn-aidiyyti-yoxdur-colorredMUSAHIBcolor-615839?fbclid=IwAR2cyHo3wbk7WEvREeamlPNUTUribGlonaSb4n-xd6cU_y19QMZvPwVYz30)։

Հարկ ենք համարում նշել, որ Արցախում այս կոթողների հետազոտությունների և պեղումների ժամանակ պահպանվել են Արցախի Հանրապետության բոլոր օրենքները, պեղումներն իրականացվել են տեղի իշխանությունների հրավերով, իսկ ստացված արդյունքները մշակվել են հարգելով մասնագիտական մեթոդաբանական բոլոր սկզբունքները։   Ադրբեջանցի հետազոտողների նման ապակառուցողական պահվածքը հուշում է, որ կոթողների հետազոտությունը նրանց համար գիտական հետաքրքրություն չի ներկայացնում և նրանց համար առավել կարևոր են քաղաքական անպատեհ մոտեցումները։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նոյեմբերի 10-ին ստորագրված եռակողմ  հայտարարությունից հետո կոթողների մեծ մասը մնացել է Ադրբեջանական զինված ուժերի վերահսկողության տակ, նրանց հետագա ճակատագիրը խնդրահարույց է։

Գրականություն

Պետրոսյան 2010 - Պետրոսյան Հ., Մշակութային էթնոցիդն Արցախում (մշակութային ժառանգության բռնայուրացման մեխանիզմը), Ադրբեջանի պետական ահաբեկչությունը և էթնիկական զտումների քաղաքականությունը Լեռնային Ղարաբաղի դեմ, Շուշի, էջ 137-148:

Պետրոսյան, Երանյան 2022 – Պետրոսյան Հ., Երանյան Ն., Արցախի կոթողային մշակույթը, Երևան։

Yeranyan 2020 – Yeranyan N. 2020, Main Results of the Study of Anthropomorphic Stelae in Artsakh, Archaeology of Armenia in regional context, Yerevan, 246-252.

Ваидов P. Геюшев Р. Гулиев Н. Новые находки каменных баб в Азербайджане, АО 1973 года, Москва, Наука, 1974, с. 446-447.

Халилов М. Каменные изваяния Азербайджана (IVв. до н. э. – VII в. н. э.), Автореф. канд. исторических наук, Ереван, 1987, 22 с.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/արցախի-քարե-մարդակերպ-կոթողները/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Քարե մարդակերպ կոթողները Արցախի նախաքրիստոնեական մշակույթի կարևոր բաղկացուցիչներից են:   Խորհրդային տարիներին հայտնի պատճառներով  դրանք բավարար չափով չեն ուսումնասիրվել (Պետրոսյան 2010, 137-148): Եղած հետազոտություններն էլ ակնհայտորեն քաղաքականացված են: Ադրբեջանական որոշ հետազոտողներ Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները ներկայացրել են որպես աղվանական` փորձելով հատկապես Արցախում դրանց տարածված լինելը դիտել որպես աղվանական էթնո-մշակութային «սուբստրատի» առկայություն (Халилов 1987, 22; Ваидов, Геюшев, Гулиев 1974, 446-447): Ուստի այդ հուշարձնների գիտական հետազոտությունը, դրանց հստակ ժամանակագրության և էթնո-մշակութային պատկանելության խնդիրների քննությունը, հատկապես կարևոր է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս գիտականորեն մերժել ադրբեջանական զեղծարարությունները (Պետրոսյան, Երանյան 2022): Թեև կոթողների առանձին օրինակներ հայտնի են դարձել դեռ անցած դարի 60-ական թվականներին, սակայն նրանց տեխնիկական, պատկերագրական, իմաստաբանական քննությունը, նրանց ժամանակագրությունը և հնարավոր էթնոպատկան խնդիրները մնում էին չմանրամասնված, հաճախ էլ` ուղղակի չլուծված: Արցախի ազատագրական պատերազմի արդյունքում նոր հնարավորություններ էին ստեղծվել նաև տարածաշրջանի հնագույն պատմության և մշակույթի հետազոտության համար: Մարդակերպ կոթողների ֆիզիկական մատչելիությունն այն էական իրողությունն ու հանգամանքն էին, որոնք հնարավորություն ստեղծեցին իրականացնել դրանց մանրամասն նկարագրությունը, չափագրումը, լուսանկարումը, ինչպես նաև պատմամշակութային միջավայրի հետազոտությունը: Պատկերագրությունը Այս կոթողներն ուղղանկյուն, տափակ երկայնական մարդատեսք սալեր են, որոնց հորինվածքի հիմնական առանցքը մարդու մարմինն է, և մյուս բոլոր բաղադրիչները պատկերագրական և  իմաստային արժեք են ստանում  այդ համատեքստում։ Այս սալերը երկու հորիզոնական ակոսների միջոցով բաժանվում են երեք մասի՝ ընդգծելով մարմնի երեք մասերը՝ գլուխը, որը զբաղեցնում է ամբողջ կոթողի գրեթե 1/3-ը, ապա իրանը և ներքնամասը (նկ. 1-5): Կոթողներն ունեն մոտավորապես 30-60 սմ լայնություն, 120-140 սմ, երբեմն էլ մինչև 2 մետր բարձրություն, մոտ 20 սմ հաստություն։ Հայտնի բոլոր օրինակները կրաքարից են (Yeranyan 2020, 246-252):" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/արցախի-քարե-մարդակերպ-կոթողները/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-10-15T10:31:02+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1702" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a5-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ba-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a5-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ba-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/","name":"Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-10-12T11:54:14+00:00","dateModified":"2022-10-15T10:31:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a5-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ba-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a5-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ba-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%ad%d5%ab-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a5-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%af%d5%a5%d6%80%d5%ba-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Արցախի քարե մարդակերպ կոթողները"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Anthropomorphic stone obelisks are a crucial component of Artsakh's pre-Christian culture. They were not adequately examined and analyzed during the Soviet era for well-known reasons (Petrosyan 2010, 137-148). Moreover, existing studies have been politicized.

Several Azerbaijani researchers have depicted and identified Artsakh's anthropomorphic stone monuments as Caucasian Albanian, attempting to interpret their prevalence, particularly in Artsakh, as the presence of an Albanian ethnocultural substratum (Khalilov 1987, 22; Vaidov, Geyushev, Guliyev 1974, 446-447).

Hence, scientific research on these obelisks, including an examination of their precise chronology and ethno-cultural affiliation, is particularly vital, as it allows for the scientific rejection of Azerbaijan’s forgeries (Petrosyan, Yeranyan, 2022).

Although specific obelisks were discovered in the 1960s, their technical, iconographic, and semantic examination, chronology, and possible ethnographic issues remained unexplained, if not merely unsolved. As a result of Artsakh's liberation war, new opportunities for studying the region's ancient history and culture arose. The physical accessibility of the anthropomorphic obelisks was a crucial circumstance in allowing for comprehensive description, measurement, and photography, in addition to research into the historical and cultural environment.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1.jpg?v=1665829939" width="1354" height="401" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1.jpg?v=1665829939 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1-300x89.jpg?v=1665829939 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1-1024x303.jpg?v=1665829939 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1-768x227.jpg?v=1665829939 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/Nor-Karmiravan-1-370x110.jpg?v=1665829939 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Iconography

These monuments are rectangular, flat longitudinal anthropomorphic slabs with the human body as the main axis of composition, with all other components acquiring iconographic and conceptual value in that context. These slabs are divided into three sections by two horizontal grooves, emphasizing the three parts of the body: the head (which takes up nearly a third of the monument), the torso, and the underbelly (Figs. 1-5). The monuments are approximately 30–60 cm wide, 120–140 cm high, and 20 cm thick, with some reaching up to 2 meters in height. All of the known examples are made of limestone (Yeranyan 2020, 246-252).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-scaled.jpg?v=1665574833" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-scaled.jpg?v=1665574833 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-225x300.jpg?v=1665574833 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-768x1024.jpg?v=1665574833 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-1152x1536.jpg?v=1665574833 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-1536x2048.jpg?v=1665574833 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/001-1-278x370.jpg?v=1665574833 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 An anthropomorphic obelisk, the front view, BC. 8th–6th centuries, Bakhshun Tapa (Historical Geological Museum of Martakert).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-scaled.jpg?v=1665574982" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-scaled.jpg?v=1665574982 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-225x300.jpg?v=1665574982 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-768x1024.jpg?v=1665574982 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-1152x1536.jpg?v=1665574982 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-1536x2048.jpg?v=1665574982 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/002-2-278x370.jpg?v=1665574982 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 An anthropomorphic obelisk, the front view, BC. 8th–6th centuries, Bakhshun Tapa (Historical Geological Museum of Martakert).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-scaled.jpg?v=1665575064" width="1703" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-scaled.jpg?v=1665575064 1703w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-200x300.jpg?v=1665575064 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-681x1024.jpg?v=1665575064 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-768x1154.jpg?v=1665575064 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-1022x1536.jpg?v=1665575064 1022w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-1363x2048.jpg?v=1665575064 1363w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/003-1-246x370.jpg?v=1665575064 246w" sizes="(max-width: 1703px) 100vw, 1703px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 An anthropomorphic obelisk, BC, 8th–6th centuries, Gyavurkala.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-300x199.jpg?v=1665575119 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-1024x681.jpg?v=1665575119 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-768x511.jpg?v=1665575119 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-1536x1021.jpg?v=1665575119 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-2048x1362.jpg?v=1665575119 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-370x246.jpg?v=1665575119 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-272x182.jpg?v=1665575119 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 An anthropomorphic obelisk, the front view, BC. 8th–6th centuries, the surroundings of Martakert (Historical Geological Museum of Artsakh).

Topography

According to available data, there are currently over thirty monuments, the majority of which are located in a relatively closed region of field or steppe, in the longitudinal area that connects the highlands and the steppe of Artsakh, stretching nearly 30-40 km. These obelisks can be seen accumulating around Tigranakert in Artsakh, as well as Gyavurkala settlement and Nor Karmiravan village, which is not far from the latter, and some of them were relocated to the Artsakh State Historical-Geological Museum (Stepanakert) and Martakert Historical-Geological Museum and placed in the yard during the Soviet period. The studied region is located in the southeastern part of the Lesser Caucasus. It encompasses the western half of the Kur-Araksian plain, the eastern part of the Artsakh steppe, and the west of the Mil steppe, which lies east of it.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-scaled.jpg?v=1665575186" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-scaled.jpg?v=1665575186 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-199x300.jpg?v=1665575186 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-681x1024.jpg?v=1665575186 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-768x1155.jpg?v=1665575186 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-1021x1536.jpg?v=1665575186 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-1362x2048.jpg?v=1665575186 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/005-1-246x370.jpg?v=1665575186 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 An anthropomorphic obelisk, the front view, BC. 8th–6th centuries, Seisulan (Historical Geological Museum of Artsakh).

Chronology

When discussing the date and function of the monuments, it is important to note that only one group of over 30 monuments was discovered in its natural environment (in situ), which significantly complicates the problem. However, it is worth noting that excavations conducted in 2016 in the vicinity of the anthropomorphic obelisks discovered in Nor Karmiravan village of Martakert region revealed that the majority of them are located in the natural environment of their construction, on the tomb (Figs. 6, 7). The archaeological material discovered in the tomb dates back to the 8th–6th centuries BC (Fig. 8), which is also the most likely date for the obelisks.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-scaled.jpg?v=1665575375" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-scaled.jpg?v=1665575375 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-300x225.jpg?v=1665575375 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-1024x768.jpg?v=1665575375 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-768x576.jpg?v=1665575375 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-1536x1152.jpg?v=1665575375 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-2048x1536.jpg?v=1665575375 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/006-370x278.jpg?v=1665575375 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The Aerial photograph of Nor Karmiravan tomb, photo by A. Mkrtchyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-scaled.jpg?v=1665575427" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-scaled.jpg?v=1665575427 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-300x225.jpg?v=1665575427 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-1024x768.jpg?v=1665575427 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-768x576.jpg?v=1665575427 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-1536x1152.jpg?v=1665575427 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-2048x1536.jpg?v=1665575427 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/007-370x278.jpg?v=1665575427 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 The general view of the Nor Karmiravan tomb, photo by N. Yeranyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-scaled.jpg?v=1665575504" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-scaled.jpg?v=1665575504 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-300x200.jpg?v=1665575504 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-1024x681.jpg?v=1665575504 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-768x511.jpg?v=1665575504 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-1536x1022.jpg?v=1665575504 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-2048x1363.jpg?v=1665575504 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-370x246.jpg?v=1665575504 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/008-272x182.jpg?v=1665575504 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 8 The excavations of the Nor Karmiravan tomb, photo by N. Yeranyan.

Function

After examining the available data, we can conclude that the stone obelisks discovered in Artsakh were most likely tombstones or cult symbols that were placed on the top or center of the burial site with or without a pedestal, as well as on funerals. Many times in recent years, particularly after the second Artsakh war, some Azerbaijani specialists have criticized not only the approaches and ideas related to obelisk research but also the fact of studying them and conducting excavations around them in general.

According to official sources, they even applied to the Prosecutor's Office of Azerbaijan to initiate a criminal case against those who excavated in the area of Nor Karmiravan village of Martakert region around these stones (https://apa.az/az/incesenet-haqqinda/Arxeoloq-Arsax-sozunun-Dadivng-monastirinin-v-Xacin-knyazliginin-ermnilr-qtiyyn-aidiyyti-yoxdur-colorredMUSAHIBcolor-615839?fbclid=IwAR2cyHo3wbk7WEvREeamlPNUTUribGlonaSb4n-xd6cU_y19QMZvPwVYz30).

We think it is crucial to note that during the research and excavation of these obelisks in Artsakh, all laws of the Republic of Artsakh were followed, the excavations were carried out at the request of local authorities, and the results were processed following all professional methodological principles. Azerbaijani researchers' destructive behavior suggests that they lack scientific interest in obelisk research and that political inopportune approaches are more important to them.

Given that the majority of those obelisks remained under the control of the Azerbaijani armed forces after the tripartite declaration was signed on November 10, their future fate is uncertain.

Bibliography

Petrosyan 2010–Petrosyan H., Cultural ethnocide in Artsakh (mechanism of extortion of cultural heritage), state terrorism of Azerbaijan and the policy of ethnic cleansing against Nagorno Karabakh, Shushi, pp. 137-148.

Petrosyan, Yeranyan 2022-Petrosyan H., Yeranyan N., Monumental Culture of Artsakh, Yerevan.

Yeranyan 2020 – Yeranyan N. 2020, Main Results of the Study of Anthropomorphic Stelae in Artsakh, Archaeology of Armenia in regional context, Yerevan, 246-252.

Vaidov R. Geyushev R. Guliyev N.- New finds of stone obelisks in Azerbaijan, Archaeological Discoveries of 1973, Moscow," Nauka", 1974, pp. 446-447.

Khalilov M. Stone statues of Azerbaijan (IV century BC-VI century AD), Author, Canditate of Historical Sciences, Yerevan, 1987, page 22.

Anthropomorphic stone obelisks are a crucial component of Artsakh’s pre-Christian culture. They were not adequately examined and analyzed during the Soviet era for well-known reasons (Petrosyan 2010, 137-148). Moreover, existing studies have been politicized. Several Azerbaijani researchers have depicted and identified Artsakh’s anthropomorphic stone monuments as Caucasian Albanian, attempting to interpret their prevalence, particularly in Artsakh, as the presence of an Albanian ethnocultural substratum (Khalilov 1987, 22; Vaidov, Geyushev, Guliyev 1974, 446-447). Hence, scientific research on these obelisks, including an examination of their precise chronology and ethno-cultural affiliation, is particularly vital, as it allows for the scientific rejection of Azerbaijan’s forgeries (Petrosyan, Yeranyan, 2022). Although specific obelisks were discovered in the 1960s, their technical, iconographic, and semantic examination, chronology, and possible ethnographic issues remained unexplained, if not merely unsolved. As a result of Artsakh’s liberation war, new opportunities for studying the region’s ancient history and culture arose. The physical accessibility of the anthropomorphic obelisks was a crucial circumstance in allowing for comprehensive description, measurement, and photography, in addition to research into the historical and cultural environment. Iconography These monuments are rectangular, flat longitudinal anthropomorphic slabs with the human body as the main axis of composition, with all other components acquiring iconographic and conceptual value in that context. These slabs are divided into three sections by two horizontal grooves, emphasizing the three parts of the body: the head (which takes up nearly a third of the monument), the torso, and the underbelly (Figs. 1-5). The monuments are approximately 30–60 cm wide, 120–140 cm high, and 20 cm thick, with some reaching up to 2 meters in height. All of the known examples are made of limestone (Yeranyan 2020, 246-252).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The anthropomorphic stone obelisks of Artsakh - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The anthropomorphic stone obelisks of Artsakh - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Anthropomorphic stone obelisks are a crucial component of Artsakh's pre-Christian culture. They were not adequately examined and analyzed during the Soviet era for well-known reasons (Petrosyan 2010, 137-148). Moreover, existing studies have been politicized. Several Azerbaijani researchers have depicted and identified Artsakh's anthropomorphic stone monuments as Caucasian Albanian, attempting to interpret their prevalence, particularly in Artsakh, as the presence of an Albanian ethnocultural substratum (Khalilov 1987, 22; Vaidov, Geyushev, Guliyev 1974, 446-447). Hence, scientific research on these obelisks, including an examination of their precise chronology and ethno-cultural affiliation, is particularly vital, as it allows for the scientific rejection of Azerbaijan’s forgeries (Petrosyan, Yeranyan, 2022). Although specific obelisks were discovered in the 1960s, their technical, iconographic, and semantic examination, chronology, and possible ethnographic issues remained unexplained, if not merely unsolved. As a result of Artsakh's liberation war, new opportunities for studying the region's ancient history and culture arose. The physical accessibility of the anthropomorphic obelisks was a crucial circumstance in allowing for comprehensive description, measurement, and photography, in addition to research into the historical and cultural environment. Iconography These monuments are rectangular, flat longitudinal anthropomorphic slabs with the human body as the main axis of composition, with all other components acquiring iconographic and conceptual value in that context. These slabs are divided into three sections by two horizontal grooves, emphasizing the three parts of the body: the head (which takes up nearly a third of the monument), the torso, and the underbelly (Figs. 1-5). The monuments are approximately 30–60 cm wide, 120–140 cm high, and 20 cm thick, with some reaching up to 2 meters in height. All of the known examples are made of limestone (Yeranyan 2020, 246-252)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-11-03T19:45:42+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/10/004-1-scaled.jpg?v=1665575119" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1702" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/","name":"The anthropomorphic stone obelisks of Artsakh - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-10-12T11:54:14+00:00","dateModified":"2022-11-03T19:45:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-anthropomorphic-stone-obelisks-of-artsakh/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The anthropomorphic stone obelisks of Artsakh"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->