Церковь Сурб Вардан в Пустыни села Тох

Локализация

Церковь находится в Гадрутском районе, в западной части села Тох, на косом склоне (рис.1). С октября 2021-го года село Тох находится в азербайджанской оккупации.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat.jpg?v=1654164785" width="1352" height="459" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat.jpg?v=1654164785 1352w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat-300x102.jpg?v=1654164785 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat-1024x348.jpg?v=1654164785 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat-768x261.jpg?v=1654164785 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Anapat-370x126.jpg?v=1654164785 370w" sizes="(max-width: 1352px) 100vw, 1352px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-scaled.jpg?v=1653898269" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-scaled.jpg?v=1653898269 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-300x225.jpg?v=1653898269 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-1024x768.jpg?v=1653898269 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-768x576.jpg?v=1653898269 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-1536x1152.jpg?v=1653898269 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-2048x1536.jpg?v=1653898269 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-370x278.jpg?v=1653898269 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1 Пустынь Кусанац с юго-востока, 2015, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Пустынь Кусанац с юго-востока, 2015, фото Г. Будагян.

Исторический очерк

Основные данные о строительстве церкви Пустыни сообщает предание, сохранившееся среди сельчан, согласно которой «некий человек из княжеского рода принял ислам, потом сильно пожалел об этом и с искренним желанием построил Сурб Степанос и церкви Пустыни Кусанац» (Джалалянц 1858, 260). Согласно Седраку Бархударяну, церковь называлась Сурб Вардан (САН 5, 174).

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь представляет собой прямоугольный зал, который с восточной стороны завершается абсидой и примыкающими к нему с южной и северной сторон ризницами. Сводчатое перекрытие опирается на стрельчатые арки, образованные пилястрами продольных стен молельного зала. Перекрытие снаружи покрыто землей. Западная стена церкви и часть северной находятся под землей (рис. 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1-3.jpg?v=1653898745" width="690" height="470" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1-3.jpg?v=1653898745 690w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1-3-300x204.jpg?v=1653898745 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1-3-370x252.jpg?v=1653898745 370w" sizes="(max-width: 690px) 100vw, 690px" title="Рис. 2 Церковь с севера, фото из электронного каталога ГНО «Государственной службы охраны исторической среды» Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Церковь с севера, фото из электронного каталога ГНО «Государственной службы охраны исторической среды» Республики Арцах.

Вход в церковь открыт с юга, освещение осуществляется благодаря четырем маленьким окнам, три из которых открыты с восточной стороны, одно - с северной. На одном из хачкаров тимпана сохранилась единственная надпись: «Крест этот Вардан» (Бархударянц 1895, 51). Внутри церкви сохранилось несколько надгробий, которые большей частью покрыты землей (рис. 3). Одно из них принадлежит Мелику Бахтаму. Как сообщает надпись, он скончался в 1787-ом году от отравления Ибрагим-ханом (САН 5, 178). Вокруг церкви простирается кладбище, большая часть надгробий которого датируется 19-20-ми веками (рис. 4).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2.jpg?v=1653898716" width="1365" height="2048" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2.jpg?v=1653898716 1365w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2-200x300.jpg?v=1653898716 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2-683x1024.jpg?v=1653898716 683w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2-768x1152.jpg?v=1653898716 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2-1024x1536.jpg?v=1653898716 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1-2-247x370.jpg?v=1653898716 247w" sizes="(max-width: 1365px) 100vw, 1365px" title="Рис. 3 Церковь внутри, 2016, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Церковь внутри, 2016, фото С. Даниеляна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-4.jpg?v=1653898786" width="690" height="475" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-4.jpg?v=1653898786 690w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-4-300x207.jpg?v=1653898786 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-4-370x255.jpg?v=1653898786 370w" sizes="(max-width: 690px) 100vw, 690px" title="Рис. 4 Один из участков кладбища, фото из каталога ГНО «Государственной службы охраны исторической среды» Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Один из участков кладбища, фото из каталога ГНО «Государственной службы охраны исторической среды» Республики Арцах.

Состояние до, во время и после войны

Церковь в период вооруженных действий не пострадала

Анализ письменных источников

О церкви Пустыни писал М.Бархударян, отмечая, что «...внутри церкви находится могила Мелика Бахтама, которая покрыта землей. Рядом с церковью просматриваются очертания келий, дворов и фрагментов жилищ, которые, как говорят, принадлежали девичьему монастырю в Пустыни...» (Бархударян 1895, 51). По свидетельству того же автора, в поселении Тох хранился серебряный крест, на котором имелась надпись: «В память о Сапари Беке, сыне Мелика Есаи, который дал Пустыни Кусанац Тоха. Это мощи патриарха Яковба и Теодороса» (Бархударянц 1985, 49).

К вопросам, касающимся локализации, архитектуры, истории Пустыни Кусанац, обращался Г.Мкртчян (Мкртчян 1985, 95).

Литература

Бархударянц 1895 – Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз).

САН 5, Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.).

Воскян Х., Монастыри Арцаха, Вена, 1953 (на арм.яз.).

Мкртчян Ш., Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Изд-во «Айастан», Ереван, 1988.

Джалалянц С., Путешествие по Великой Армении. Часть 2, Тифлис, 1858 (на арм.яз).

Локализация Церковь находится в Гадрутском районе, в западной части села Тох, на косом склоне (рис.1). С октября 2021-го года село Тох находится в азербайджанской оккупации. Исторический очерк Основные данные о строительстве церкви Пустыни сообщает предание, сохранившееся среди сельчан, согласно которой «некий человек из княжеского рода принял ислам, потом сильно пожалел об этом и с искренним желанием построил Сурб Степанос и церкви Пустыни Кусанац» (Джалалянц 1858, 260). Согласно Седраку Бархударяну, церковь называлась Сурб Вардан (САН 5, 174). Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольный зал, который с восточной стороны завершается абсидой и примыкающими к нему с южной и северной сторон ризницами. Сводчатое перекрытие опирается на стрельчатые арки, образованные пилястрами продольных стен молельного зала. Перекрытие снаружи покрыто землей. Западная стена церкви и часть северной находятся под землей (рис. 2). Вход в церковь открыт с юга, освещение осуществляется благодаря четырем маленьким окнам, три из которых открыты с восточной стороны, одно – с северной. На одном из хачкаров тимпана сохранилась единственная надпись: «Крест этот Вардан» (Бархударянц 1895, 51). Внутри церкви сохранилось несколько надгробий, которые большей частью покрыты землей (рис. 3). Одно из них принадлежит Мелику Бахтаму. Как сообщает надпись, он скончался в 1787-ом году от отравления Ибрагим-ханом (САН 5, 178). Вокруг церкви простирается кладбище, большая часть надгробий которого датируется 19-20-ми веками (рис. 4).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Вардан в Пустыни села Тох - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-вардан-в-пустыни-села-тох/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Вардан в Пустыни села Тох - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь находится в Гадрутском районе, в западной части села Тох, на косом склоне (рис.1). С октября 2021-го года село Тох находится в азербайджанской оккупации. Исторический очерк Основные данные о строительстве церкви Пустыни сообщает предание, сохранившееся среди сельчан, согласно которой «некий человек из княжеского рода принял ислам, потом сильно пожалел об этом и с искренним желанием построил Сурб Степанос и церкви Пустыни Кусанац» (Джалалянц 1858, 260). Согласно Седраку Бархударяну, церковь называлась Сурб Вардан (САН 5, 174). Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольный зал, который с восточной стороны завершается абсидой и примыкающими к нему с южной и северной сторон ризницами. Сводчатое перекрытие опирается на стрельчатые арки, образованные пилястрами продольных стен молельного зала. Перекрытие снаружи покрыто землей. Западная стена церкви и часть северной находятся под землей (рис. 2). Вход в церковь открыт с юга, освещение осуществляется благодаря четырем маленьким окнам, три из которых открыты с восточной стороны, одно - с северной. На одном из хачкаров тимпана сохранилась единственная надпись: «Крест этот Вардан» (Бархударянц 1895, 51). Внутри церкви сохранилось несколько надгробий, которые большей частью покрыты землей (рис. 3). Одно из них принадлежит Мелику Бахтаму. Как сообщает надпись, он скончался в 1787-ом году от отравления Ибрагим-ханом (САН 5, 178). Вокруг церкви простирается кладбище, большая часть надгробий которого датируется 19-20-ми веками (рис. 4)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-вардан-в-пустыни-села-тох/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-07T10:49:19+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1-2-scaled.jpg?v=1653898269" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b2-%d0%bf%d1%83%d1%81%d1%82%d1%8b%d0%bd%d0%b8-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%be%d1%85/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b2-%d0%bf%d1%83%d1%81%d1%82%d1%8b%d0%bd%d0%b8-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%be%d1%85/","name":"Церковь Сурб Вардан в Пустыни села Тох - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-05-30T08:22:05+00:00","dateModified":"2022-06-07T10:49:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b2-%d0%bf%d1%83%d1%81%d1%82%d1%8b%d0%bd%d0%b8-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%be%d1%85/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b2-%d0%bf%d1%83%d1%81%d1%82%d1%8b%d0%bd%d0%b8-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%be%d1%85/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b2-%d0%bf%d1%83%d1%81%d1%82%d1%8b%d0%bd%d0%b8-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%be%d1%85/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Вардан в Пустыни села Тох"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Location

The bridge is located on the Karkar River in the Karintak village of the Shushi region of the Republic of Artsakh (Figs. 1, 2, Karapetyan 2009, 106). The village of Karintak is currently occupied by Azerbaijan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje.jpg?v=1654532462" width="1358" height="439" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje.jpg?v=1654532462 1358w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-300x97.jpg?v=1654532462 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-1024x331.jpg?v=1654532462 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-768x248.jpg?v=1654532462 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-370x120.jpg?v=1654532462 370w" sizes="(max-width: 1358px) 100vw, 1358px" title="Simonents bridje" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786" width="800" height="520" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-300x195.jpg?v=1654499786 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-768x499.jpg?v=1654499786 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-370x241.jpg?v=1654499786 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Fig. 1 General view of the bridge, photo by Research on Armenian Architecture NGO." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 General view of the bridge, photo by Research on Armenian Architecture NGO.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1.jpg?v=1654499826" width="800" height="354" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1.jpg?v=1654499826 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-300x133.jpg?v=1654499826 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-768x340.jpg?v=1654499826 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-370x164.jpg?v=1654499826 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Fig. 2 The Bridge's layout and section, photo by Research on Armenian Architecture NGO." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The Bridge's layout and section, photo by Research on Armenian Architecture NGO.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1.jpg?v=1654499909" width="800" height="615" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1.jpg?v=1654499909 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-300x231.jpg?v=1654499909 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-768x590.jpg?v=1654499909 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-370x284.jpg?v=1654499909 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Fig. 3 The Bridge's constructional inscription, photo by Research on Armenian Architecture NGO." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The Bridge's constructional inscription, photo by Research on Armenian Architecture NGO.

Architectural-compositional examination

The monument is a single-span bridge; the piers are made of rough, unpolished stones of various sizes, while the arch is built of polished stones. The span's length is 6.2 meters, and the passage's width is 3.30 meters. The bridge is 5.40 meters above sea level (Karapetyan, 2009, 106).

 The condition before, during, and after the war

During the Artsakh conflicts, the bridge was not harmed.

Bibliography

Karapetyan 2009 - Karapetyan S., the Bridges of Artsakh, Yerevan.

Historical overview

According to the constructional inscription (Figs. 3, 4), the bridge was built in 1838 by Hakob Simonyan. "This bridge was built in 1838 as a symbol of sincere devotion to Christ by Hakob Simonyan," it says. This inscription is based on Samvel Karapetyan's book dedicated to the bridges of Artsakh. We present the text in accordance with that book.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004.jpg?v=1654499946" width="800" height="1148" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004.jpg?v=1654499946 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-209x300.jpg?v=1654499946 209w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-714x1024.jpg?v=1654499946 714w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-768x1102.jpg?v=1654499946 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-258x370.jpg?v=1654499946 258w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Fig. 4 The Bridge's measurement, photo by Research on Armenian Architecture NGO." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The Bridge's measurement, photo by Research on Armenian Architecture NGO.

Location The bridge is located on the Karkar River in the Karintak village of the Shushi region of the Republic of Artsakh (Figs. 1, 2, Karapetyan 2009, 106). The village of Karintak is currently occupied by Azerbaijan. Architectural-compositional examination  The monument is a single-span bridge; the piers are made of rough, unpolished stones of various sizes, while the arch is built of polished stones. The span’s length is 6.2 meters, and the passage’s width is 3.30 meters. The bridge is 5.40 meters above sea level (Karapetyan, 2009, 106). The condition before, during, and after the war During the Artsakh conflicts, the bridge was not harmed. Bibliography Karapetyan 2009 – Karapetyan S., the Bridges of Artsakh, Yerevan. Historical overview According to the constructional inscription (Figs. 3, 4), the bridge was built in 1838 by Hakob Simonyan. “This bridge was built in 1838 as a symbol of sincere devotion to Christ by Hakob Simonyan,” it says. This inscription is based on Samvel Karapetyan’s book dedicated to the bridges of Artsakh. We present the text in accordance with that book.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Simonents Bridge - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Simonents Bridge - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location The bridge is located on the Karkar River in the Karintak village of the Shushi region of the Republic of Artsakh (Figs. 1, 2, Karapetyan 2009, 106). The village of Karintak is currently occupied by Azerbaijan. Architectural-compositional examination  The monument is a single-span bridge; the piers are made of rough, unpolished stones of various sizes, while the arch is built of polished stones. The span's length is 6.2 meters, and the passage's width is 3.30 meters. The bridge is 5.40 meters above sea level (Karapetyan, 2009, 106). The condition before, during, and after the war During the Artsakh conflicts, the bridge was not harmed. Bibliography Karapetyan 2009 - Karapetyan S., the Bridges of Artsakh, Yerevan. Historical overview According to the constructional inscription (Figs. 3, 4), the bridge was built in 1838 by Hakob Simonyan. "This bridge was built in 1838 as a symbol of sincere devotion to Christ by Hakob Simonyan," it says. This inscription is based on Samvel Karapetyan's book dedicated to the bridges of Artsakh. We present the text in accordance with that book." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-07T10:54:59+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786" />
	<meta property="og:image:width" content="800" />
	<meta property="og:image:height" content="520" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/","name":"The Simonents Bridge - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-06-06T07:20:37+00:00","dateModified":"2022-06-07T10:54:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-simonents-bridge/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Simonents Bridge"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

The Simonents Bridge - Monument Watch


Мост Цртнота

Локализация

Мост расположен в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе Республики Арцах, между историческими селами Цртнот и Холозанц, в 1,5 км к северо-западу от села Цртнот, на реке Трту (Карапетян 2019, 394).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge.jpg?v=1654165288" width="1354" height="511" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge.jpg?v=1654165288 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge-300x113.jpg?v=1654165288 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge-1024x386.jpg?v=1654165288 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge-768x290.jpg?v=1654165288 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/TSrtnot-bridge-370x140.jpg?v=1654165288 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="TSrtnot bridge" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

Исторические сведения о мосте отсутствуют. Села Цртнот и Холозанц упоминаются среди эпиграфических надписей (САН 5, 216) и списка имущества 1763-го года наряду с другими селами, принадлежащими монастырю (Карапетян 2000, 53). После обоснования в Карвачарском районе кочевых племен (курдов), оба села получают новые названия, являющиеся  искаженными и переведенными формами старых: Союгбулаг (Цртнахбюр) и Холазей-Алхасл.

Архитектурно-композиционное описание

Мост однопролетный. Построен из необработанных камней, в основном из речного булыжника на известковом растворе (рис. 1-3). Ширина проезжей части моста – 2,05 м, пролета – 7,10 м. Принимая во внимание конструктивные особенности моста и сравнивая его с другими мостами, исследователь памятников Самвел Карапетян датирует его примерно 13-16-ми веками (Карапетян 2019, 394).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-scaled.jpg?v=1654158626" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-scaled.jpg?v=1654158626 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-300x201.jpg?v=1654158626 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1024x685.jpg?v=1654158626 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-768x514.jpg?v=1654158626 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1536x1028.jpg?v=1654158626 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-2048x1371.jpg?v=1654158626 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-370x248.jpg?v=1654158626 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-272x182.jpg?v=1654158626 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1 Общий вид моста, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид моста, фото С. Даниеляна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-scaled.jpg?v=1654158985" width="2560" height="1714" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-scaled.jpg?v=1654158985 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-300x201.jpg?v=1654158985 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1024x685.jpg?v=1654158985 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-768x514.jpg?v=1654158985 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1536x1028.jpg?v=1654158985 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-2048x1371.jpg?v=1654158985 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-370x248.jpg?v=1654158985 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-272x182.jpg?v=1654158985 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 3 Кладка моста, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Кладка моста, фото С. Даниеляна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-scaled.jpg?v=1654158813" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-scaled.jpg?v=1654158813 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-300x200.jpg?v=1654158813 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1024x683.jpg?v=1654158813 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-768x512.jpg?v=1654158813 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1536x1024.jpg?v=1654158813 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2048x1365.jpg?v=1654158813 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-370x247.jpg?v=1654158813 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-272x182.jpg?v=1654158813 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Однопролетная часть моста, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Однопролетная часть моста, фото С. Даниеляна.

Состояние до, во время и после войны

В период Арцахских войн мост не пострадал. После оккупации Карвачарского района Азербайджаном, мост цел. В середине 1980-х годов мост союгбулагские, обазербайджаненные курды «ремонтировали» его – залив бетоном всю проезжую часть, тем самым увеличив нагрузку свода (Карапетян 2000, 53).

Литература

САН 5 - Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.).

Карапетян 2000 - Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван.

Карапетян 2019 – Карапетян С., Мраваканк, Ереван (на врм.яз.).

Локализация Мост расположен в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе Республики Арцах, между историческими селами Цртнот и Холозанц, в 1,5 км к северо-западу от села Цртнот, на реке Трту (Карапетян 2019, 394). Исторический очерк Исторические сведения о мосте отсутствуют. Села Цртнот и Холозанц упоминаются среди эпиграфических надписей (САН 5, 216) и списка имущества 1763-го года наряду с другими селами, принадлежащими монастырю (Карапетян 2000, 53). После обоснования в Карвачарском районе кочевых племен (курдов), оба села получают новые названия, являющиеся  искаженными и переведенными формами старых: Союгбулаг (Цртнахбюр) и Холазей-Алхасл. Архитектурно-композиционное описание Мост однопролетный. Построен из необработанных камней, в основном из речного булыжника на известковом растворе (рис. 1-3). Ширина проезжей части моста – 2,05 м, пролета – 7,10 м. Принимая во внимание конструктивные особенности моста и сравнивая его с другими мостами, исследователь памятников Самвел Карапетян датирует его примерно 13-16-ми веками (Карапетян 2019, 394). Состояние до, во время и после войны В период Арцахских войн мост не пострадал. После оккупации Карвачарского района Азербайджаном, мост цел. В середине 1980-х годов мост союгбулагские, обазербайджаненные курды «ремонтировали» его – залив бетоном всю проезжую часть, тем самым увеличив нагрузку свода (Карапетян 2000, 53). Литература САН 5 – Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.). Карапетян 2000 – Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван. Карапетян 2019 – Карапетян С., Мраваканк, Ереван (на врм.яз.).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Мост Цртнота - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-цртнота/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Мост Цртнота - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Мост расположен в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе Республики Арцах, между историческими селами Цртнот и Холозанц, в 1,5 км к северо-западу от села Цртнот, на реке Трту (Карапетян 2019, 394). Исторический очерк Исторические сведения о мосте отсутствуют. Села Цртнот и Холозанц упоминаются среди эпиграфических надписей (САН 5, 216) и списка имущества 1763-го года наряду с другими селами, принадлежащими монастырю (Карапетян 2000, 53). После обоснования в Карвачарском районе кочевых племен (курдов), оба села получают новые названия, являющиеся  искаженными и переведенными формами старых: Союгбулаг (Цртнахбюр) и Холазей-Алхасл. Архитектурно-композиционное описание Мост однопролетный. Построен из необработанных камней, в основном из речного булыжника на известковом растворе (рис. 1-3). Ширина проезжей части моста – 2,05 м, пролета – 7,10 м. Принимая во внимание конструктивные особенности моста и сравнивая его с другими мостами, исследователь памятников Самвел Карапетян датирует его примерно 13-16-ми веками (Карапетян 2019, 394). Состояние до, во время и после войны В период Арцахских войн мост не пострадал. После оккупации Карвачарского района Азербайджаном, мост цел. В середине 1980-х годов мост союгбулагские, обазербайджаненные курды «ремонтировали» его – залив бетоном всю проезжую часть, тем самым увеличив нагрузку свода (Карапетян 2000, 53). Литература САН 5 - Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.). Карапетян 2000 - Карапетян С., Памятники Армянской культуры в зоне Нагорного Карабаха, Изд-во «Гитутюн», Ереван. Карапетян 2019 – Карапетян С., Мраваканк, Ереван (на врм.яз.)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-цртнота/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-09T06:15:34+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-scaled.jpg?v=1654158626" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1714" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%86%d1%80%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%86%d1%80%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%b0/","name":"Мост Цртнота - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-06-02T08:55:24+00:00","dateModified":"2022-06-09T06:15:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%86%d1%80%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%86%d1%80%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%86%d1%80%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%82%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Мост Цртнота"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Мост Цртнота - Monument Watch


Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին

Տեղադրությունը

Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Շուշի քաղաքի վերին թաղում, Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցուց մոտ 600 մետր հարավ-արևմուտք։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots.jpg?v=1654791479" width="1358" height="646" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots.jpg?v=1654791479 1358w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots-300x143.jpg?v=1654791479 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots-1024x487.jpg?v=1654791479 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots-768x365.jpg?v=1654791479 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Meghretsots-370x176.jpg?v=1654791479 370w" sizes="(max-width: 1358px) 100vw, 1358px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Եկեղեցին կառուցել են մեղրեցի ներգաղթյալները՝ համանուն թաղամասում` 1838 թվականին: Կառուցման արձանագրության մեջ հիշատակված է որպես սբ. Ամենափրկիչ Մեղրեցոց եկեղեցի, որը կառուցվել է Մահտեսի Հախումյանցի ծախսերով (Բարխուտարեանց 1895, 132):

Եկեղեցին 1960-ական թվականներին քանդվել, հարմարեցվել և վեր է ածվել ամառային բացօթյա կինոթատրոնի (նկ. 1): Ականատեսների վկայությամբ՝ գրեթե անհնար էր քանդել եկեղեցու ամուր և հաստ պատերը:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-scaled.jpg?v=1654756263" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-scaled.jpg?v=1654756263 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-300x225.jpg?v=1654756263 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-1024x768.jpg?v=1654756263 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-768x576.jpg?v=1654756263 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-1536x1152.jpg?v=1654756263 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-2048x1536.jpg?v=1654756263 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-370x278.jpg?v=1654756263 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը պեղումներից առաջ, լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը պեղումներից առաջ, լուս․ Ն․ Երանյանի։

Խորհրդային տարիներին ադրբեջանական իշխանությունների՝ հայկական մշակութային ժառանգության բռնայուրացման արդյունքում (Պետրոսյան 2010, 137-148) պայթեցումներով քանդել են պատերի մեծ մասը, իսկ մեկ մետրից բարձր պահպանված հիմնապատերը ներառվել են ասֆալտի տակ (Մկրտչյան 1980, 159): 2017 թվականին տեղում պեղումներ է իրականացրել ԱՀ «Պատմական միջավայրի պահպանության պետական ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հնագիտական արշավախումբը, որի արդյունքում հեռացվել է ասֆալտի շերտը և բացվել են եկեղեցու հիմքերը (նկ. 2, 3)։ Նախքան պեղումները տարածքն ամբողջությամբ ասֆալտապատ էր: Տեղում երևում էին միայն խորանը և երկու ավանդատները (նկ. 4):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-scaled.jpg?v=1654756322" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-scaled.jpg?v=1654756322 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-300x225.jpg?v=1654756322 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-1024x768.jpg?v=1654756322 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-768x576.jpg?v=1654756322 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-1536x1152.jpg?v=1654756322 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-2048x1536.jpg?v=1654756322 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-2-370x278.jpg?v=1654756322 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 2 Եկեղեցու տարածքի ասֆալտի շերտի հեռացման աշխատանքները, լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 2 Եկեղեցու տարածքի ասֆալտի շերտի հեռացման աշխատանքները, լուս․ Ն․ Երանյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-scaled.jpg?v=1654756442" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-scaled.jpg?v=1654756442 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-300x225.jpg?v=1654756442 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-1024x768.jpg?v=1654756442 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-768x576.jpg?v=1654756442 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-1536x1152.jpg?v=1654756442 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-2048x1536.jpg?v=1654756442 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-1-370x278.jpg?v=1654756442 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 4 Եկեղեցու խորանը և երկու ավանդատները, լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 4 Եկեղեցու խորանը և երկու ավանդատները, լուս․ Ն․ Երանյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-scaled.jpg?v=1654756500" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-scaled.jpg?v=1654756500 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-225x300.jpg?v=1654756500 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-768x1024.jpg?v=1654756500 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-1152x1536.jpg?v=1654756500 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-1536x2048.jpg?v=1654756500 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/005-278x370.jpg?v=1654756500 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="Նկ. 5 Հարավային մուտքի սրբատաշ եզրերը և սալահատակված բակը, լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 5 Հարավային մուտքի սրբատաշ եզրերը և սալահատակված բակը, լուս․ Ն․ Երանյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Պատերազմից առաջ տեղում կանգուն էր միայն արևելյան պատը և մյուս պատերի՝ մինչև 1 մետր բարձրությամբ հիմքերը։ Ինչպես պատերազմի ընթացքի, այնպես և պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Հուշարձանն այժմ գտնվում է ադրբեջանական օկուպացիայի տակ։

Մատենագրական քննություն

Եկեղեցու մասին հիմնավոր տեղեկություններ է հաղորդում Մակար Բարխուդարյանցը (Բարխուտարեանց 1895)։ Խորհրդային տարիներին հուշարձանի վիճակի վերաբերյալ տեղեկությունները ստանում ենք Շ. Մկրտչյանի՝ Արցախի պատմա-ճարտարապետական հուշարձաններին նվիրված աշխատությունից (Մկրտչյան 1985)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-scaled.jpg?v=1654756382" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-scaled.jpg?v=1654756382 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-300x225.jpg?v=1654756382 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-1024x768.jpg?v=1654756382 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-768x576.jpg?v=1654756382 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-1536x1152.jpg?v=1654756382 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-2048x1536.jpg?v=1654756382 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-1-370x278.jpg?v=1654756382 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 3 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը պեղումներից հետո, լուս․ Ն․ Երանյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 3 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը պեղումներից հետո, լուս․ Ն․ Երանյանի։

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Ըստ Մակար Բարխուդարյանցի՝ եկեղեցին կառուցված է եղել գրեթե նույն սկզբունքներով, ինչ Շուշիում կառուցված Ագուլեցոց եկեղեցին. աղոթասրահն ունեցել է ուղղանկյուն ծավալատարածական հորինվածք։ Թաղակապ կամարները հանգել են սրահի կենտրոնում բարձրացված չորս սյուների և երկայնական պատերի երեք զույգ որմնասյուների վրա: Ունեցել է երկու մուտք հարավային և արևմտյան կողմերից և 10 լուսամուտ։ Զանգակատունը եղել է եռահարկ՝ կառուցված սրբատաշ քարից։ Ութանկայուն ռոտոնդայի նման մի փոքրիկ զանգակատուն էլ եղել է եկեղեցու տանիքի մեջտեղում, ինչը բնորոշ է Արցախի համաժամանակյա բազմաթիվ եկեղեցիներին։

Համաձայն Մակար Բարխուդարյանցի` հարավային դռան ճակատային քարի վրա եղել է հետևյալ արձանագրությունը. «1838 Մահտեսի Պապայ Հախումեանց տոհմին չուներ զաւակ մարմնաւոր ինքեան զօր հասին պատրաստեաց կտակ շինել զտաճար սուրբ եկեղեցւոյ մի երկնահանգոյն, որ տայ վերճեմել մարդկային սեռից ի բարին անհուն յանուն Տիրամայր սուրբ Աստվածածնին կենաց պատճառի յիշատակ հոգւոյն ընդ անցաւորին յայսմ աշխարհի նախ քան կատարել նոր նպատակի հողացաւ մարմին, որ աստ կայ եդեալ ի մեջ տաճարիս պերճ գերեզմանիս» (Բարխուտարեանց 1895, 132-133)։ Ներկայումս անհայտ է, թե որտեղ է գտնվում բարավորի նշված սալը։

Համաձայն «Մեղրեցոց եկեղեցու վերանորոգման վերաբերյալ Ղարաբաղի հոգևոր ատյանի 1839 թ. մայիսի 13-ի եզրակացության (ՀՀ ՊԿՊԱ, ֆ. 56, ց. 1, գ. 415, թ. 2-3, ձեռագիր, բնագիր)»՝ սկզբում տեղում եղել է փայտաշեն եկեղեցի: Փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ 1839 թ. հետո նոր պիտի կառուցվեր եկեղեցին: Հավանական է, որ ճակատային քարի արձանագրության մեջ ներկայացված է եկեղեցու նախնական՝ փայտաշեն կառույցի թվականը։

Եկեղեցու չափերն են՝ 24,75*12,77 մետր, որի պատերի հաստությունը հասնում է մինչև 1,6 մետրի։

Եկեղեցին ունեցել է երկու՝ հարավային և արևմտյան մուտք, որոնց կից արտաքին մասերը սալահատակված են եղել (նկ. 5)։  Դատելով որմնասյուների և հյուսիս-արևմտյան մույթի հիմնատակի առկայությունից կարելի է ենթադրել, որ հավաստի են Մ. Բարխուդարյանցի տեղեկություններն այն մասին, որ ուղղանկյուն ծավալատարածական հատակագծումով եկեղեցու թաղակապ կամարները հանգել են սրահի կենտրոնում բարձրացված չորս սյուների և երեք զույգ որմնասյուների վրա:

Մեղրեցոց եկեղեցին իր ծավալատարածական և ճարտարապետական լուծումներով կրկնում է 17-19-րդ դարերում Արցախի հայտնի եկեղեցիների տիպը (նկ. 6)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006.jpeg?v=1654756746" width="1048" height="780" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006.jpeg?v=1654756746 1048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006-300x223.jpeg?v=1654756746 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006-1024x762.jpeg?v=1654756746 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006-768x572.jpeg?v=1654756746 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/006-370x275.jpeg?v=1654756746 370w" sizes="(max-width: 1048px) 100vw, 1048px" title="Նկ. 6 Եկեղեցու հատակագիծը Մ․ Տիտանյանի։ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 6 Եկեղեցու հատակագիծը Մ․ Տիտանյանի։

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, Արօր:

Մկրտչյան 1985 - Մկրտչյան Շ., Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, Հայաստան:

Պետրոսյան 2010 - Պետրոսյան Հ., Մշակութային էթնոցիդն Արցախում (մշակութային ժառանգության բռնայուրացման մեխանիզմը), Ադրբեջանի պետական ահաբեկչությունը և էթնիկական զտումների քաղաքականությունը Լեռնային Ղարաբաղի դեմ, Շուշի, էջ 137-148:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/մեղրեցոց-սբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Շուշի քաղաքի վերին թաղում, Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցուց մոտ 600 մետր հարավ-արևմուտք։ Պատմական ակնարկ Եկեղեցին կառուցել են մեղրեցի ներգաղթյալները՝ համանուն թաղամասում` 1838 թվականին: Կառուցման արձանագրության մեջ հիշատակված է որպես սբ. Ամենափրկիչ Մեղրեցոց եկեղեցի, որը կառուցվել է Մահտեսի Հախումյանցի ծախսերով (Բարխուտարեանց 1895, 132): Եկեղեցին 1960-ական թվականներին քանդվել, հարմարեցվել և վեր է ածվել ամառային բացօթյա կինոթատրոնի (նկ. 1): Ականատեսների վկայությամբ՝ գրեթե անհնար էր քանդել եկեղեցու ամուր և հաստ պատերը: Խորհրդային տարիներին ադրբեջանական իշխանությունների՝ հայկական մշակութային ժառանգության բռնայուրացման արդյունքում (Պետրոսյան 2010, 137-148) պայթեցումներով քանդել են պատերի մեծ մասը, իսկ մեկ մետրից բարձր պահպանված հիմնապատերը ներառվել են ասֆալտի տակ (Մկրտչյան 1980, 159): 2017 թվականին տեղում պեղումներ է իրականացրել ԱՀ «Պատմական միջավայրի պահպանության պետական ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հնագիտական արշավախումբը, որի արդյունքում հեռացվել է ասֆալտի շերտը և բացվել են եկեղեցու հիմքերը (նկ. 2, 3)։ Նախքան պեղումները տարածքն ամբողջությամբ ասֆալտապատ էր: Տեղում երևում էին միայն խորանը և երկու ավանդատները (նկ. 4):   Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո Պատերազմից առաջ տեղում կանգուն էր միայն արևելյան պատը և մյուս պատերի՝ մինչև 1 մետր բարձրությամբ հիմքերը։ Ինչպես պատերազմի ընթացքի, այնպես և պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։ Հուշարձանն այժմ գտնվում է ադրբեջանական օկուպացիայի տակ։ Մատենագրական քննություն Եկեղեցու մասին հիմնավոր տեղեկություններ է հաղորդում Մակար Բարխուդարյանցը (Բարխուտարեանց 1895)։ Խորհրդային տարիներին հուշարձանի վիճակի վերաբերյալ տեղեկությունները ստանում ենք Շ. Մկրտչյանի՝ Արցախի պատմա-ճարտարապետական հուշարձաններին նվիրված աշխատությունից (Մկրտչյան 1985)։ Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Ըստ Մակար Բարխուդարյանցի՝ եկեղեցին կառուցված է եղել գրեթե նույն սկզբունքներով, ինչ Շուշիում կառուցված Ագուլեցոց եկեղեցին. աղոթասրահն ունեցել է ուղղանկյուն ծավալատարածական հորինվածք։ Թաղակապ կամարները հանգել են սրահի կենտրոնում բարձրացված չորս սյուների և երկայնական պատերի երեք զույգ որմնասյուների վրա: Ունեցել է երկու մուտք հարավային և արևմտյան կողմերից և 10 լուսամուտ։ Զանգակատունը եղել է եռահարկ՝ կառուցված սրբատաշ քարից։ Ութանկայուն ռոտոնդայի նման մի փոքրիկ զանգակատուն էլ եղել է եկեղեցու տանիքի մեջտեղում, ինչը բնորոշ է Արցախի համաժամանակյա բազմաթիվ եկեղեցիներին։ Համաձայն Մակար Բարխուդարյանցի` հարավային դռան ճակատային քարի վրա եղել է հետևյալ արձանագրությունը. «1838 Մահտեսի Պապայ Հախումեանց տոհմին չուներ զաւակ մարմնաւոր ինքեան զօր հասին պատրաստեաց կտակ շինել զտաճար սուրբ եկեղեցւոյ մի երկնահանգոյն, որ տայ վերճեմել մարդկային սեռից ի բարին անհուն յանուն Տիրամայր սուրբ Աստվածածնին կենաց պատճառի յիշատակ հոգւոյն ընդ անցաւորին յայսմ աշխարհի նախ քան կատարել նոր նպատակի հողացաւ մարմին, որ աստ կայ եդեալ ի մեջ տաճարիս պերճ գերեզմանիս» (Բարխուտարեանց 1895, 132-133)։ Ներկայումս անհայտ է, թե որտեղ է գտնվում բարավորի նշված սալը։ Համաձայն «Մեղրեցոց եկեղեցու վերանորոգման վերաբերյալ Ղարաբաղի հոգևոր ատյանի 1839 թ. մայիսի 13-ի եզրակացության (ՀՀ ՊԿՊԱ, ֆ. 56, ց. 1, գ. 415, թ. 2-3, ձեռագիր, բնագիր)»՝ սկզբում տեղում եղել է փայտաշեն եկեղեցի: Փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ 1839 թ. հետո նոր պիտի կառուցվեր եկեղեցին: Հավանական է, որ ճակատային քարի արձանագրության մեջ ներկայացված է եկեղեցու նախնական՝ փայտաշեն կառույցի թվականը։ Եկեղեցու չափերն են՝ 24,75*12,77 մետր, որի պատերի հաստությունը հասնում է մինչև 1,6 մետրի։ Եկեղեցին ունեցել է երկու՝ հարավային և արևմտյան մուտք, որոնց կից արտաքին մասերը սալահատակված են եղել (նկ. 5)։  Դատելով որմնասյուների և հյուսիս-արևմտյան մույթի հիմնատակի առկայությունից կարելի է ենթադրել, որ հավաստի են Մ. Բարխուդարյանցի տեղեկություններն այն մասին, որ ուղղանկյուն ծավալատարածական հատակագծումով եկեղեցու թաղակապ կամարները հանգել են սրահի կենտրոնում բարձրացված չորս սյուների և երեք զույգ որմնասյուների վրա: Մեղրեցոց եկեղեցին իր ծավալատարածական և ճարտարապետական լուծումներով կրկնում է 17-19-րդ դարերում Արցախի հայտնի եկեղեցիների տիպը (նկ. 6)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/մեղրեցոց-սբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-09T16:18:10+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-1-scaled.jpg?v=1654756263" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d6%80%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d6%80%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-06-09T06:39:30+00:00","dateModified":"2022-06-09T16:18:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d6%80%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d6%80%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d6%80%d5%a5%d6%81%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մեղրեցոց սբ. Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Location

The Khachen mausoleum is located within the administrative borders of the Armenakavan village, in the Artsakh Republic's Askeran region, approximately 1 kilometer from the village. During the Soviet era, these territories were within the administrative borders of the Aghdam region's Khachen-Dobatlu and Jinli villages (Karapetyan 1999, 227, Kortoshyan 2020, 36). Azerbaijan currently occupies these territories.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum.jpg?v=1647941772" width="1353" height="475" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum.jpg?v=1647941772 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum-300x105.jpg?v=1647941772 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum-1024x359.jpg?v=1647941772 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum-768x270.jpg?v=1647941772 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Khachen-mausoleum-370x130.jpg?v=1647941772 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" title="Khachen mausoleum" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Historical overview

The main information about the mausoleum's construction, architect, and patron is obtained from an Arabic inscription engraved just above the north entrance, which has been published numerous times, but in almost all editions, there are alternative versions related to the names of the mausoleum's patron and architect. This fact was indicated by experts who conducted research at the mausoleum during the Soviet era. According to L. Bretanitsky, the misinterpretations are due to the fact that it was engraved by a non-specialist or incompetent engraver (Bretanitsky 1961, 238). During the Soviet era, the architect of the mausoleum was referred to as Shahbenzer, Shakhenzi, or even Shakhbegozar (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The same issue arises as the patron's name is read as Kutlu, Musa Khoja's son, Katava Khoja, or Kutlu Khvaja, Musa's son (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The year of construction is clearly 1314.

Architectural-compositional examination

The mausoleum is two stories high, with an underground chamber tomb and a ground chapel. Both the chamber tomb and the hall above it have a cross-shaped volume and architectural plan inwardly (Fig. 1). The chapel is situated on a three-degree stylobate and is polyhedron-shaped outwardly (it has 12 faces) with a ridged hood; in volumetric solution, the mausoleum is similar to the domes of Christian churches from the time. The monument is built of polished yellow limestone (Fig. 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-scaled.jpg?v=1647941608" width="2560" height="1624" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-scaled.jpg?v=1647941608 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-300x190.jpg?v=1647941608 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1024x650.jpg?v=1647941608 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-768x487.jpg?v=1647941608 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1536x974.jpg?v=1647941608 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2048x1299.jpg?v=1647941608 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-370x235.jpg?v=1647941608 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 1 The architectural plan of the mausoleum, S. Karapetyan, The Muslim Monuments of the Armenian Architecture of Artsakh, 2010, Yerevan, page 7." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 The architectural plan of the mausoleum, S. Karapetyan, The Muslim Monuments of the Armenian Architecture of Artsakh, 2010, Yerevan, page 7.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-scaled.jpg?v=1647929871" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-scaled.jpg?v=1647929871 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-300x199.jpg?v=1647929871 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-1024x681.jpg?v=1647929871 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-768x511.jpg?v=1647929871 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-1536x1021.jpg?v=1647929871 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-2048x1362.jpg?v=1647929871 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-370x246.jpg?v=1647929871 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-272x182.jpg?v=1647929871 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 2 The general view of the mausoleum, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The general view of the mausoleum, photo by H. Petrosyan.

The niches open outwardly through the faces, finishing with a stalactite upper section (Fig. 3). The herbivorous and predatory animals (deer, roe deer, leopard, and bull, a leopard choking a deer, a predatory griffin, and other mythological animals) are sculpted around the arrow-shaped arches. Animal sculptures are made with shallow furrows, then polished and stained with a dark red dye (Figs. 4-6). The mausoleum's entrance is on the north side and is richly decorated with rosettes adorned with geometric and plant ornaments. The chapel concludes with a stalactite-style dome, and the chamber tomb has a cruciform-arched roof (Figs. 7, 8). The mihrab to the south of the mausoleum is similarly lavishly decorated (Bretanitsky, 1961, 227-230; Bretanitsky, 1966, 188-191).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-768x511.jpg?v=1647930080" width="768" height="511" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-768x511.jpg?v=1647930080 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-300x199.jpg?v=1647930080 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-1024x681.jpg?v=1647930080 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-1536x1021.jpg?v=1647930080 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-2048x1362.jpg?v=1647930080 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-370x246.jpg?v=1647930080 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-3-272x182.jpg?v=1647930080 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 3 Entrance to the chapel of the mausoleum and niches, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 Entrance to the chapel of the mausoleum and niches, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-768x511.jpg?v=1647930193" width="768" height="511" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-768x511.jpg?v=1647930193 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-300x199.jpg?v=1647930193 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-1024x681.jpg?v=1647930193 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-1536x1021.jpg?v=1647930193 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-2048x1362.jpg?v=1647930193 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-370x246.jpg?v=1647930193 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-3-272x182.jpg?v=1647930193 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 5 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-scaled.jpg?v=1647930384" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-scaled.jpg?v=1647930384 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-199x300.jpg?v=1647930384 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-681x1024.jpg?v=1647930384 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-768x1155.jpg?v=1647930384 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-1021x1536.jpg?v=1647930384 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-1362x2048.jpg?v=1647930384 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/007-2-246x370.jpg?v=1647930384 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="Fig. 7 The stalactite vault of the chapel, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 The stalactite vault of the chapel, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-768x511.jpg?v=1647930142" width="768" height="511" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-768x511.jpg?v=1647930142 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-300x199.jpg?v=1647930142 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-1024x681.jpg?v=1647930142 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-1536x1021.jpg?v=1647930142 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-2048x1362.jpg?v=1647930142 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-370x246.jpg?v=1647930142 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-3-272x182.jpg?v=1647930142 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 4 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-scaled.jpg?v=1647930238" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-scaled.jpg?v=1647930238 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-300x199.jpg?v=1647930238 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-1024x681.jpg?v=1647930238 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-768x511.jpg?v=1647930238 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-1536x1021.jpg?v=1647930238 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-2048x1362.jpg?v=1647930238 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-370x246.jpg?v=1647930238 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-2-272x182.jpg?v=1647930238 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 6 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The images of animals around the arrow-shaped arches, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-scaled.jpg?v=1647930438" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-scaled.jpg?v=1647930438 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-300x199.jpg?v=1647930438 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-1024x681.jpg?v=1647930438 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-768x511.jpg?v=1647930438 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-1536x1021.jpg?v=1647930438 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-2048x1362.jpg?v=1647930438 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-370x246.jpg?v=1647930438 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/008-1-272x182.jpg?v=1647930438 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 8 The roof of the chapel from the interior, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 8 The roof of the chapel from the interior, photo by H. Petrosyan.

All researchers who have referred to the mausoleum have established the connection between its architecture, appearance, decoration and Christian architecture of the South Caucasus, presenting the mausoleum as a unique mixture of Muslim and Christian arts and styles (Bretanitsky 1961, 227-228, 240).

Bretanitsky, who spoke more extensively on the mausoleum's architecture and appearance, noted a clear resemblance between this mausoleum and the church-mausoleum in Yeghvard (Fig. 9). T. A. Izmaylova, an art expert, was the first to note this resemblance (Bretanitsky 1961, 228, 232; Bretanitsky 1966, 188).

Shahik Vardpet (Manuscript: Master Shahik, first half of the 14th century-Monument Watch) constructed the St. Astvatsatsin Church-Mausoleum in Yeghvard in 1301, as evidenced by an inscription on the cap of one of the windows "Vardpet (Master, Architect) Shahik" (Fig. 10) (Hovsepian, 1921-1922, 184). Shahik Vardpet also constructed the Islamic mausoleum, recently found in the center of Yerevan, which, like the Khachen mausoleum, has a cross-shaped architectural plan with the same stalactite vaults crowning the "arms of the cross." The same inscription is engraved inside the upper section of the entrance to Yerevan's mausoleum "Shahik Vardpet (1319)" in Armenian and Persian languages (Kalantaryan, Melkonyan 2005, 124). According to L. Bretanitsky, Khachen's mausoleum is covered with multicolored glazed tiles (Bretanitsky 1961, 236). Unfortunately, no description or even photographs are provided by the author. It's worth noting that the Islamic mausoleum in Yerevan had lavish glazed tiles on the inside as well, fragments of which were discovered during excavations (Kalantaryan, Melkonyan 2005, 124).The glazed tiles are enchased in the drum of Yeghvard church's upper row (Fig. 11). Some have Persian inscriptions—quotations from Firdus' poem "Shah Name."

Gyuzalyan read the Persian inscriptions (Guzalyan 1984, 158–159) and the architect's name as Shakhenzi in the inscription of Khachen's mausoleum (Bretanitsky 1966, 195). The tiles of Yeghvard are excellent examples of Persian gleaming pottery. These tiles can also be found in Dvin, Ani, Garni, Tiknuni Fortress, Vayots Dzor Spitakavor Monastery, and Kirants Monastery (Zhamkochyan, Kalantaryan 1971, 277-278, 130-281, 280-281, Poromohammadi 2014, 138-139). Due to the obvious similarities between the Yeghvard Church and the Khachen Mausoleum (Figs. 12–14), monument expert S. Karapetyan suggests that Shahik may have constructed the mausoleum (Karapetyan 1999, 227). R. Kortoshyan strongly believes that, based on the Persian inscription on the Yerevan Mausoleum and connections between other buildings built by Vardpet Shahik and the Khachen Mausoleum, the architect's name in Khachen's inscription should be read as Shahik (Kortoshyan 2020, 39).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-scaled.jpg?v=1647930859" width="1702" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-scaled.jpg?v=1647930859 1702w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-199x300.jpg?v=1647930859 199w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-681x1024.jpg?v=1647930859 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-768x1155.jpg?v=1647930859 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-1021x1536.jpg?v=1647930859 1021w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-1362x2048.jpg?v=1647930859 1362w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/009-246x370.jpg?v=1647930859 246w" sizes="(max-width: 1702px) 100vw, 1702px" title="Fig. 9 The general view of Yeghvard’s St. Astvatsatsin Church from the west, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 9 The general view of Yeghvard’s St. Astvatsatsin Church from the west, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-scaled.jpg?v=1647931131" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-scaled.jpg?v=1647931131 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-300x199.jpg?v=1647931131 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-1024x681.jpg?v=1647931131 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-768x511.jpg?v=1647931131 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-1536x1021.jpg?v=1647931131 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-2048x1362.jpg?v=1647931131 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-370x246.jpg?v=1647931131 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/011-272x182.jpg?v=1647931131 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 11 The glazed tiles of St. Astvatsatsin Church in Yeghvard, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 11 The glazed tiles of St. Astvatsatsin Church in Yeghvard, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-scaled.jpg?v=1647931265" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-scaled.jpg?v=1647931265 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-300x199.jpg?v=1647931265 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-1024x681.jpg?v=1647931265 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-768x511.jpg?v=1647931265 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-1536x1021.jpg?v=1647931265 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-2048x1362.jpg?v=1647931265 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-370x246.jpg?v=1647931265 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/013-272x182.jpg?v=1647931265 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 13 St. Astvatsatsin's Church in Yeghvard. An animal image, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 13 St. Astvatsatsin's Church in Yeghvard. An animal image, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-scaled.jpg?v=1647931077" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-scaled.jpg?v=1647931077 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-300x199.jpg?v=1647931077 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-1024x681.jpg?v=1647931077 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-768x511.jpg?v=1647931077 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-1536x1021.jpg?v=1647931077 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-2048x1362.jpg?v=1647931077 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-370x246.jpg?v=1647931077 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/010-272x182.jpg?v=1647931077 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 10 The inscription of Vardpet Shahik on St. Astvatsatsin Church in Yeghvard, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 10 The inscription of Vardpet Shahik on St. Astvatsatsin Church in Yeghvard, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-scaled.jpg?v=1647931212" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-scaled.jpg?v=1647931212 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-300x199.jpg?v=1647931212 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-1024x681.jpg?v=1647931212 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-768x511.jpg?v=1647931212 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-1536x1021.jpg?v=1647931212 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-2048x1362.jpg?v=1647931212 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-370x246.jpg?v=1647931212 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/012-272x182.jpg?v=1647931212 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 12 A beast fight scene from Yeghvard's St. Astvatsatsin Church, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 12 A beast fight scene from Yeghvard's St. Astvatsatsin Church, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-scaled.jpg?v=1647931330" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-scaled.jpg?v=1647931330 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-300x199.jpg?v=1647931330 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-1024x681.jpg?v=1647931330 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-768x511.jpg?v=1647931330 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-1536x1021.jpg?v=1647931330 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-2048x1362.jpg?v=1647931330 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-370x246.jpg?v=1647931330 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/014-272x182.jpg?v=1647931330 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 14 St. Astvatsatsin's Church in Yeghvard. Pictures of animals above the second floor entrance, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 14 St. Astvatsatsin's Church in Yeghvard. Pictures of animals above the second floor entrance, photo by H. Petrosyan.

Many authors noted connections between animal compositions and Sasanian metalwork, as well as the sculptures of the Holy Cross Church in Akhtamar, while also perceiving a direct connection with Seljuk art. Typically, parallel examples are presented in a number of Islamic mausoleums in Asia Minor (Anatolia), where Armenian-Georgian architecture was clearly the main influence, and in the two-story church-tombs of the South Caucasus (Bretanitsky 1961, 232-234). Furthermore, animal depictions and beast fights were popular in the East; we can see them on ceramics, such as figures on stamped pitchers (Petrosyan 1988, 54). The beast fight was reminiscent of the fight for life, the endless struggle to overcome death (Petrosyan 2014, 306-307).

The authors that conducted the research on the monument's architecture discovered similarities between the stalactite vault, apse, and the Gavits in Armenia and Artsakh (Bretanitsky 1966, 194–195).

The condition before, during, and after the war

Residents of the nearby Azerbaijani villages engraved inscriptions with their names on the walls of the mausoleum during the Soviet era, as evidenced by photos taken at the time. The mausoleum was not damaged during the Artsakh wars, and it is now safe and unharmed. Cleaning was carried out on its territory on a regular basis, as planned by Artsakh's relevant structures, and a specific sign was also installed.

Bibliography

Zhamkochyan 1971-Zhamkochyan A., Kalantaryan A., The glazed tiles of Yeghvard Astvatsatsin Church, Historical-Philological Journal, N 4, pp. 277-281.

Karapetyan 1999-Karapetyan, S., Monuments of Armenian culture in the regions occupied by Soviet Azerbaijan, Yerevan.

Karapetyan 2010-Karapetyan S., the Muslim Monuments of Armenian Architecture in Artsakh, Yerevan.

Hovsepian 1921-1922- Hovsepian G., Azizbeks and their construction work, Bulletin of the Scientific Institute of Armenia, Books A and B, pp. 177-206.

Petrosyan 1988-Petrosyan H., Garni in the IX-XIV centuries, Yerevan.

Petrosyan 2014-Petrosyan H., An Attempt of Causal, Pictorial-Semantic Examination of the Late Medieval (15-18th century) Tombstone Sculpture of Armenia, Bulletin of the Matenadaran, N 21, Yerevan, pp. 301-309.

Poromohammadi 2014-Poromohammadi Paris, from the history of Armenian-Iranian cultural relations of XIII-XIV centuries, Bulletin of the Armenian studies, N 1, pp. 136-148.

Kalantaryan 2005-Kalantaryan A., Melkonyan H., Archaeological Works in Armenia in 1990-2003, Yerevan.

Kortoshyan 2020-Kortoshyan, R., the Arabic Inscription of the Khachen-Dorbatli Mausoleum, Vardzq, N 14, pp. 36-40.

Guzalyan 1984-Guzalyan, L., Iranian medieval tiles on the domed drum of the Virgin in Yeghvard, Historical and Philological Journal, N 2, pp. 153–174.

Bretanitsky 1961-Bretanitsky L., Krupkin E., Mamikonov L., Mausoleum in the village. Khachen-Dorbatly, Soviet Archeology, N 4, pp. 227–244.

Bretanitsky 1966-Bretanitsky, L., Architecture of Azerbaijan, XII-XV centuries, its place in the architecture of Southwest Asia, Moscow.

Neymat 2011-Neymat M., Corpus of epigraphic monuments of Azerbaijan, vol. V, Baku.

Location The Khachen mausoleum is located within the administrative borders of the Armenakavan village, in the Artsakh Republic’s Askeran region, approximately 1 kilometer from the village. During the Soviet era, these territories were within the administrative borders of the Aghdam region’s Khachen-Dobatlu and Jinli villages (Karapetyan 1999, 227, Kortoshyan 2020, 36). Azerbaijan currently occupies these territories. Historical overview The main information about the mausoleum’s construction, architect, and patron is obtained from an Arabic inscription engraved just above the north entrance, which has been published numerous times, but in almost all editions, there are alternative versions related to the names of the mausoleum’s patron and architect. This fact was indicated by experts who conducted research at the mausoleum during the Soviet era. According to L. Bretanitsky, the misinterpretations are due to the fact that it was engraved by a non-specialist or incompetent engraver (Bretanitsky 1961, 238). During the Soviet era, the architect of the mausoleum was referred to as Shahbenzer, Shakhenzi, or even Shakhbegozar (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The same issue arises as the patron’s name is read as Kutlu, Musa Khoja’s son, Katava Khoja, or Kutlu Khvaja, Musa’s son (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The year of construction is clearly 1314. Architectural-compositional examination  The mausoleum is two stories high, with an underground chamber tomb and a ground chapel. Both the chamber tomb and the hall above it have a cross-shaped volume and architectural plan inwardly (Fig. 1). The chapel is situated on a three-degree stylobate and is polyhedron-shaped outwardly (it has 12 faces) with a ridged hood; in volumetric solution, the mausoleum is similar to the domes of Christian churches from the time. The monument is built of polished yellow limestone (Fig. 2).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Islamic mausoleum of Khachen - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Islamic mausoleum of Khachen - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location The Khachen mausoleum is located within the administrative borders of the Armenakavan village, in the Artsakh Republic's Askeran region, approximately 1 kilometer from the village. During the Soviet era, these territories were within the administrative borders of the Aghdam region's Khachen-Dobatlu and Jinli villages (Karapetyan 1999, 227, Kortoshyan 2020, 36). Azerbaijan currently occupies these territories. Historical overview The main information about the mausoleum's construction, architect, and patron is obtained from an Arabic inscription engraved just above the north entrance, which has been published numerous times, but in almost all editions, there are alternative versions related to the names of the mausoleum's patron and architect. This fact was indicated by experts who conducted research at the mausoleum during the Soviet era. According to L. Bretanitsky, the misinterpretations are due to the fact that it was engraved by a non-specialist or incompetent engraver (Bretanitsky 1961, 238). During the Soviet era, the architect of the mausoleum was referred to as Shahbenzer, Shakhenzi, or even Shakhbegozar (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The same issue arises as the patron's name is read as Kutlu, Musa Khoja's son, Katava Khoja, or Kutlu Khvaja, Musa's son (Kortoshyan 2020, 38, Bretanitsky 1966, 195, Neymat 2011, 67). The year of construction is clearly 1314. Architectural-compositional examination  The mausoleum is two stories high, with an underground chamber tomb and a ground chapel. Both the chamber tomb and the hall above it have a cross-shaped volume and architectural plan inwardly (Fig. 1). The chapel is situated on a three-degree stylobate and is polyhedron-shaped outwardly (it has 12 faces) with a ridged hood; in volumetric solution, the mausoleum is similar to the domes of Christian churches from the time. The monument is built of polished yellow limestone (Fig. 2)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-02-05T11:54:49+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-4-scaled.jpg?v=1647929871" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1702" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="6 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/","name":"The Islamic mausoleum of Khachen - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-22T06:52:45+00:00","dateModified":"2023-02-05T11:54:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-islamic-mausoleum-of-khachen/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Islamic mausoleum of Khachen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Мост Симоненц

Локализация

Мост находится в селе Каринтак Шушинского района Республики Арцах, на реке Каркар (рис. 1, 2, Карапетян 2009, 106). Село Каринтак ныне оккупировано Азербайджаном.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje.jpg?v=1654532462" width="1358" height="439" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje.jpg?v=1654532462 1358w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-300x97.jpg?v=1654532462 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-1024x331.jpg?v=1654532462 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-768x248.jpg?v=1654532462 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/Simonents-bridje-370x120.jpg?v=1654532462 370w" sizes="(max-width: 1358px) 100vw, 1358px" title="Simonents bridje" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786" width="800" height="520" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-300x195.jpg?v=1654499786 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-768x499.jpg?v=1654499786 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1-370x241.jpg?v=1654499786 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Рис. 1 Общий вид моста, фото фонда ИАА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид моста, фото фонда ИАА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1.jpg?v=1654499826" width="800" height="354" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1.jpg?v=1654499826 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-300x133.jpg?v=1654499826 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-768x340.jpg?v=1654499826 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/002-1-370x164.jpg?v=1654499826 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Рис. 2 План моста и разрез, фото фонда ИАА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 План моста и разрез, фото фонда ИАА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1.jpg?v=1654499909" width="800" height="615" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1.jpg?v=1654499909 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-300x231.jpg?v=1654499909 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-768x590.jpg?v=1654499909 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/003-1-370x284.jpg?v=1654499909 370w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Рис. 3 Строительная надпись моста, фото фонда ИАА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Строительная надпись моста, фото фонда ИАА.

Архитектурно-композиционное описание

Мост однопролетный. Опоры сооружены из груботесанных больших и маленьких камней, а арка – из чистотесанных. Длина пролета – 6,25 м, ширина проезжей части – 3,30 м, высота на уровнем воды – 5, 40 м (Карапетян 2009, 106).

Состояние до, во время и после войны

Мост в период Арцахских войн не пострадал.

Литература

Карапетян 2009 - Карапетян С.,  Мосты Арцаха, Научные исследования ООИАА, Книга 12, Ереван.

Исторический очерк

Согласно строительной надписи (рис. 3, 4), мост был построен в 1838-ом году Акобом Симоняном: «Этот мост я, Акоб Симонов, слуга Христа, дал построить в 1838-ом году» (Карапетян 2009, 106). Надпись впервые была опубликована в книге Самвела Карапетяна, посвященной мостам. Текст приводим по данной книге.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004.jpg?v=1654499946" width="800" height="1148" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004.jpg?v=1654499946 800w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-209x300.jpg?v=1654499946 209w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-714x1024.jpg?v=1654499946 714w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-768x1102.jpg?v=1654499946 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/004-258x370.jpg?v=1654499946 258w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" title="Рис. 4 Обмер моста, фото фонда ИАА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Обмер моста, фото фонда ИАА.

Локализация Мост находится в селе Каринтак Шушинского района Республики Арцах, на реке Каркар (рис. 1, 2, Карапетян 2009, 106). Село Каринтак ныне оккупировано Азербайджаном. Архитектурно-композиционное описание Мост однопролетный. Опоры сооружены из груботесанных больших и маленьких камней, а арка – из чистотесанных. Длина пролета – 6,25 м, ширина проезжей части – 3,30 м, высота на уровнем воды – 5, 40 м (Карапетян 2009, 106). Состояние до, во время и после войны Мост в период Арцахских войн не пострадал. Литература Карапетян 2009 – Карапетян С.,  Мосты Арцаха, Научные исследования ООИАА, Книга 12, Ереван. Исторический очерк Согласно строительной надписи (рис. 3, 4), мост был построен в 1838-ом году Акобом Симоняном: «Этот мост я, Акоб Симонов, слуга Христа, дал построить в 1838-ом году» (Карапетян 2009, 106). Надпись впервые была опубликована в книге Самвела Карапетяна, посвященной мостам. Текст приводим по данной книге.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Мост Симоненц - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-симоненц/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Мост Симоненц - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Мост находится в селе Каринтак Шушинского района Республики Арцах, на реке Каркар (рис. 1, 2, Карапетян 2009, 106). Село Каринтак ныне оккупировано Азербайджаном. Архитектурно-композиционное описание Мост однопролетный. Опоры сооружены из груботесанных больших и маленьких камней, а арка – из чистотесанных. Длина пролета – 6,25 м, ширина проезжей части – 3,30 м, высота на уровнем воды – 5, 40 м (Карапетян 2009, 106). Состояние до, во время и после войны Мост в период Арцахских войн не пострадал. Литература Карапетян 2009 - Карапетян С.,  Мосты Арцаха, Научные исследования ООИАА, Книга 12, Ереван. Исторический очерк Согласно строительной надписи (рис. 3, 4), мост был построен в 1838-ом году Акобом Симоняном: «Этот мост я, Акоб Симонов, слуга Христа, дал построить в 1838-ом году» (Карапетян 2009, 106). Надпись впервые была опубликована в книге Самвела Карапетяна, посвященной мостам. Текст приводим по данной книге." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/мост-симоненц/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-10T15:22:13+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/06/001-1.jpg?v=1654499786" />
	<meta property="og:image:width" content="800" />
	<meta property="og:image:height" content="520" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%86/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%86/","name":"Мост Симоненц - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-06-06T07:20:37+00:00","dateModified":"2022-06-10T15:22:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%86/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%86/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d1%81%d1%82-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%86/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Мост Симоненц"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Мост Симоненц - Monument Watch