Մատաղիսի սբ. Եղիշա եկեղեցին

Տեղադրությունը

Եկեղեցին գտնվում է Մատաղիս գյուղի կենտրոնում (նկ. 1)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha.jpg?v=1633552725" width="1353" height="562" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha.jpg?v=1633552725 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-300x125.jpg?v=1633552725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-1024x425.jpg?v=1633552725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-768x319.jpg?v=1633552725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-370x154.jpg?v=1633552725 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1024x768.jpg?v=1633498973" width="1024" height="768" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1024x768.jpg?v=1633498973 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-300x225.jpg?v=1633498973 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-768x576.jpg?v=1633498973 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-370x278.jpg?v=1633498973 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1.jpg?v=1633498973 1184w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևելքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևելքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Պատմական ակնարկ

Համաձայն հարավային մուտքի բարավորին փորագրված արձանագրության, եկեղեցու շինարարությունն ընթացել է 1892-98 թվականներին։ Արձանագրության մեջ ասվում է. «Շինեցաւ սուրբ Եղիշէի եկեղեցիս Մատաղիսա միաբան ժողովուրդականաց։ Սկսած է 1892 թ., ավարտված 1898 թ.» (նկ. 2)։ Մ. Բարխուդարյանցի 1894-95 թվականների այցելության ժամանակ եկեղեցին դեռ կիսակառույց էր և անկնունք  (Բարխուտարեանց 1895, 231)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1.jpg?v=1633499059" width="1087" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1.jpg?v=1633499059 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-300x225.jpg?v=1633499059 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1024x769.jpg?v=1633499059 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-768x577.jpg?v=1633499059 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-370x278.jpg?v=1633499059 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="նկ. 2 Եկեղեցու մուտքի բարավորի շինարարական արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու մուտքի բարավորի շինարարական արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ է՝ կառուցված տեղական բաց դարչնագույն կոպտատաշ և սրբատաշ քարերով։ Հուշարձանի չափսերն են՝ 15,07 մետր երկարություն և 8,16 մետր լայնություն (նկ. 3, 4)։ Ներսի կողմից ամբողջությամբ սվաղված է։ Կիսաշրջան բեմը բարձր է, ունի երկու ավանդատուն, թաղակապ է, տանիքը՝ հողածածկ (նկ. 5)։

Մուտքը հարավային կողմից է, արևելյան կողմից բացվում է երեք, հարավային կողմից երկու, իսկ  արևմտյան կողմից՝ մեկ լուսամուտ։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1.jpg?v=1633499169" width="1092" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1.jpg?v=1633499169 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-300x225.jpg?v=1633499169 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1024x767.jpg?v=1633499169 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-768x575.jpg?v=1633499169 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-370x277.jpg?v=1633499169 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="նկ. 3 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը արտաքինից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը արտաքինից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1.jpg?v=1633499294" width="1091" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1.jpg?v=1633499294 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-300x225.jpg?v=1633499294 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1024x768.jpg?v=1633499294 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-768x576.jpg?v=1633499294 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-370x277.jpg?v=1633499294 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="նկ. 5 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը ներսից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը ներսից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1.jpg?v=1633499207" width="1088" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1.jpg?v=1633499207 1088w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-300x225.jpg?v=1633499207 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-1024x768.jpg?v=1633499207 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-768x576.jpg?v=1633499207 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-370x278.jpg?v=1633499207 370w" sizes="(max-width: 1088px) 100vw, 1088px" title="նկ. 4 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը արտաքինից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը արտաքինից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Պատերազմից առաջ եկեղեցին ամբողջությամբ կանգուն էր։ Մատաղիս գյուղում Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ թեժ մարտեր են ընթացել և հայտնի չէ, ինչ չափով է հուշարձանը տուժել։ Պատերազմից հետո ադրբեջանցիների կողմից սոցիալական կայքերում տեսանյութ էր տարածվել, որտեղ երևում էր, ինչպես են զինվորական հագուստով մի քանի տղամարդ մտնում եկեղեցի, ջարդում սրբապատկերները։ Տեսանյութում երևում է նաև, որ հատակին կոտրված լցված են տարբեր առարկաներ (Մշակութային վանդալիզմ Մատաղիսի Սուրբ Եղիշա եկեղեցում - Monument Watch)։

Մատենագրական քննություն

Եկեղեցին համեմատաբար նոր է կառուցվել, ինչի պատճառով սկզբնաղբյուրները սակավ են։ Մեր նկարագրությունը հենվում է Մակար Բարխուտարյանցի փոխանցած տեղեկությունների և Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության կողմից կազմված հուշարձանի վկայագրի ներկայացված տեղեկությունների վրա։

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, Արօր:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մատաղիսի սբ. Եղիշա եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/մատաղիսի-սբ-եղիշա-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մատաղիսի սբ. Եղիշա եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Եկեղեցին գտնվում է Մատաղիս գյուղի կենտրոնում (նկ. 1)։ Պատմական ակնարկ Համաձայն հարավային մուտքի բարավորին փորագրված արձանագրության, եկեղեցու շինարարությունն ընթացել է 1892-98 թվականներին։ Արձանագրության մեջ ասվում է. «Շինեցաւ սուրբ Եղիշէի եկեղեցիս Մատաղիսա միաբան ժողովուրդականաց։ Սկսած է 1892 թ., ավարտված 1898 թ.» (նկ. 2)։ Մ. Բարխուդարյանցի 1894-95 թվականների այցելության ժամանակ եկեղեցին դեռ կիսակառույց էր և անկնունք  (Բարխուտարեանց 1895, 231)։ Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ է՝ կառուցված տեղական բաց դարչնագույն կոպտատաշ և սրբատաշ քարերով։ Հուշարձանի չափսերն են՝ 15,07 մետր երկարություն և 8,16 մետր լայնություն (նկ. 3, 4)։ Ներսի կողմից ամբողջությամբ սվաղված է։ Կիսաշրջան բեմը բարձր է, ունի երկու ավանդատուն, թաղակապ է, տանիքը՝ հողածածկ (նկ. 5)։ Մուտքը հարավային կողմից է, արևելյան կողմից բացվում է երեք, հարավային կողմից երկու, իսկ  արևմտյան կողմից՝ մեկ լուսամուտ։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/մատաղիսի-սբ-եղիշա-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:49:27+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-1.jpg?v=1633499499" />
	<meta property="og:image:width" content="1088" />
	<meta property="og:image:height" content="816" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b2%d5%ab%d5%bd%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a5%d5%b2%d5%ab%d5%b7%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b2%d5%ab%d5%bd%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a5%d5%b2%d5%ab%d5%b7%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Մատաղիսի սբ. Եղիշա եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-06T05:53:30+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:49:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b2%d5%ab%d5%bd%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a5%d5%b2%d5%ab%d5%b7%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b2%d5%ab%d5%bd%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a5%d5%b2%d5%ab%d5%b7%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b2%d5%ab%d5%bd%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a5%d5%b2%d5%ab%d5%b7%d5%a1-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մատաղիսի սբ. Եղիշա եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Монастырь Пткатаха

Локализация

Монастырь Пткатаха (рис. 1, 2) находится в Гадрутском районе, на территории между селами Тахут и Цакури, на левом участке шоссе Степанакерт-Гадрут.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax.jpg?v=1633200078" width="1358" height="556" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax.jpg?v=1633200078 1358w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax-300x123.jpg?v=1633200078 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax-1024x419.jpg?v=1633200078 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax-768x314.jpg?v=1633200078 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ptkatax-370x151.jpg?v=1633200078 370w" sizes="(max-width: 1358px) 100vw, 1358px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-scaled.jpg?v=1633180119" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-scaled.jpg?v=1633180119 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-300x225.jpg?v=1633180119 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1024x768.jpg?v=1633180119 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-768x576.jpg?v=1633180119 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1536x1152.jpg?v=1633180119 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2048x1536.jpg?v=1633180119 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-370x278.jpg?v=1633180119 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 1 Вид церкви с востока, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 1 Вид церкви с востока, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-scaled.jpg?v=1633180210" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-scaled.jpg?v=1633180210 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-300x169.jpg?v=1633180210 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1024x576.jpg?v=1633180210 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-768x432.jpg?v=1633180210 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1536x864.jpg?v=1633180210 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-2048x1152.jpg?v=1633180210 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-370x208.jpg?v=1633180210 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 2 Вид церкви с северо-востока, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 2 Вид церкви с северо-востока, 2016, фото Г. Будагян.

Исторический очерк

На данной территории находилось одноименное село, о котором скудную информацию предоставляет М.Бархударянц, упоминая о том, что «в Пткатахе есть несколько армянских родов» (Бархударянц 1895, 72). Жители поселения впоследствии переселились в соседнее село Цакури, а от Пткатаха до наших дней сохранилась только полуразрушенная церковь.

Архитектурно-композиционный анализ

Из всего монастыря уцелела только церковь, построенная в 1670-ом году (Арутюнян 1992, 402). Она представляет собой прямоугольный в плане однонефный зал с полукруглой абсидой в восточной части, по обе стороны которой находятся ризницы (рис. 3). Длина церкви – 10,50 метров, ширина – 5, 30 метров, высота – 4, 50 метров. Единственный вход находится в западной стороне (рис. 4). Церковь имеет четыре маленьких окна, одно из которых расположено на западной стороне, три – на восточной. Она была сводчатой и имела двускатную крышу. Церковь возведена из местных необработанных камней. В ее стены встроены хачкары без каких-либо дат (рис. 5). На одном из них оставлена надпись «крест Тадевоса», на другом – «крест Ало». Сохранился также фрагмент камня, который, по всей вероятности, носил строительную надпись (рис. 6).

На территории церкви сохранились надгробия и следы различных построек.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-scaled.jpg?v=1633180334" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-scaled.jpg?v=1633180334 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-300x169.jpg?v=1633180334 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1024x576.jpg?v=1633180334 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-768x432.jpg?v=1633180334 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1536x864.jpg?v=1633180334 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-2048x1152.jpg?v=1633180334 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-370x208.jpg?v=1633180334 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 3 Интерьер церкви, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 3 Интерьер церкви, 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-scaled.jpg?v=1633180412" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-scaled.jpg?v=1633180412 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-300x169.jpg?v=1633180412 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1024x576.jpg?v=1633180412 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-768x432.jpg?v=1633180412 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1536x864.jpg?v=1633180412 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-2048x1152.jpg?v=1633180412 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-370x208.jpg?v=1633180412 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 5 Хачкар встроенный в стену , 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 5 Хачкар встроенный в стену , 2016, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-scaled.jpg?v=1633180376" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-scaled.jpg?v=1633180376 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-300x225.jpg?v=1633180376 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-1024x768.jpg?v=1633180376 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-768x576.jpg?v=1633180376 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-1536x1152.jpg?v=1633180376 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2048x1536.jpg?v=1633180376 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-370x278.jpg?v=1633180376 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 4 Вид церкви с юго-запада, 2016, фото Г.Будагян" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 4 Вид церкви с юго-запада, 2016, фото Г.Будагян

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-scaled.jpg?v=1633180567" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-scaled.jpg?v=1633180567 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-300x169.jpg?v=1633180567 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-1024x576.jpg?v=1633180567 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-768x432.jpg?v=1633180567 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-1536x864.jpg?v=1633180567 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-2048x1152.jpg?v=1633180567 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-2-370x208.jpg?v=1633180567 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="рис. 6 Сохранившийся в церкви камень с лапидарной надписью, 2016, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

рис. 6 Сохранившийся в церкви камень с лапидарной надписью, 2016, фото Г. Будагян.

Состояние до, во время и после войны

От церкви остались только стены, свод полностью обрушен. В период военных действий второй арцахской войны церковь не пострадала. О состояние церкви после войны неизвестно ничего.

Литература

Бархударянц 1895 – Бархударян М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз)

Арутюнян 1992 – Арутюнян В., История армянской архитектуры, Ереван, Изд-во «Луйс» (на арм. яз)

Мкртчян Ш., Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, Изд-во «Айастан», Ереван, 1988

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Монастырь Пткатаха - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-пткатаха/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Монастырь Пткатаха - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Монастырь Пткатаха (рис. 1, 2) находится в Гадрутском районе, на территории между селами Тахут и Цакури, на левом участке шоссе Степанакерт-Гадрут." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/монастырь-пткатаха/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-07T10:58:48+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-1-scaled.jpg?v=1633180679" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%bf%d1%82%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%bf%d1%82%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0/","name":"Монастырь Пткатаха - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-02T13:19:30+00:00","dateModified":"2021-10-07T10:58:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%bf%d1%82%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%bf%d1%82%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b%d1%80%d1%8c-%d0%bf%d1%82%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Монастырь Пткатаха"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Монастырь Пткатаха - Monument Watch

Монастырь Пткатаха - Monument Watch


Մոշխմհատի սբ. Աստվածածին եկեղեցին

Տեղադրությունը

Եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում՝ ճանապարհի եզրին (նկ. 1)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci.jpg?v=1633701129" width="1372" height="549" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci.jpg?v=1633701129 1372w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-300x120.jpg?v=1633701129 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1024x410.jpg?v=1633701129 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-768x307.jpg?v=1633701129 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-370x148.jpg?v=1633701129 370w" sizes="(max-width: 1372px) 100vw, 1372px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1024x681.jpg?v=1637051261" width="1024" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1024x681.jpg?v=1637051261 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-300x199.jpg?v=1637051261 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-768x511.jpg?v=1637051261 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1536x1021.jpg?v=1637051261 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-2048x1362.jpg?v=1637051261 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-370x246.jpg?v=1637051261 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-272x182.jpg?v=1637051261 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 1 Եկեղեցու արտաքին տեսքը հարավ-արևմուտքից, լուս․՝ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու արտաքին տեսքը հարավ-արևմուտքից, լուս․՝ Հ․ Պետրոսյանի։

Պատմական ակնարկ

Եկեղեցու կառուցման մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։ Մ. Բարխուդարյանցը խոսելով Մոշխմհատ գյուղի մասին ընդամենը հիշատակում է եկեղեցու անունը և նշում, որ քահանան գալիս էր Ղևոնդեանց անապատից (Բարխուտարեանց 1895, 85)։

Եկեղեցու ճարտարապետական տեսքը հուշում է, որ այն կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին միանավ բազիլիկ է,  ուղղանկյուն հատակագծով: Կառույցի չափսերն են՝ 14,8 մետր երկարություն և 8,5 մետր լայնություն (նկ. 2)։  Կառուցված է տեղական կոպտատաշ կրաքարով, պատերի անկյունները, ինչպես նաև դռան և լուսամուտների եզրաքարերը սրբատաշ են։ Մուտքը հարավային կողմից է։ Արևելյան և արևմտյան պատերում բացված են մեկական, հարավային պատում՝ երկու լուսամուտներ։ Արևմտյան և հարավային պատերում՝ դրսից, ինչպես նաև ներսում՝ բեմի տակ, ագուցված են11-12-րդ դարերի խաչքարեր (նկ. 3, 4)։ Խաչքարերից մեկի ներքնամասում տեղադրված պատկերաքանդակը ներկայացնում է մորը և որդուն:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1.jpg?v=1633685573" width="1072" height="804" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1.jpg?v=1633685573 1072w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-300x225.jpg?v=1633685573 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-1024x768.jpg?v=1633685573 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-768x576.jpg?v=1633685573 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-370x278.jpg?v=1633685573 370w" sizes="(max-width: 1072px) 100vw, 1072px" title="նկ. 3 Եկեղեցու բեմի տակ ագուցված խաչքարերը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու բեմի տակ ագուցված խաչքարերը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1.jpg?v=1633685536" width="1054" height="790" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1.jpg?v=1633685536 1054w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-300x225.jpg?v=1633685536 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-1024x768.jpg?v=1633685536 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-768x576.jpg?v=1633685536 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-370x277.jpg?v=1633685536 370w" sizes="(max-width: 1054px) 100vw, 1054px" title="նկ. 2 Եկեղեցու արտաքին տեսքը հյուսիս-արևմուտքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու արտաքին տեսքը հյուսիս-արևմուտքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2.jpg?v=1633685603" width="1085" height="814" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2.jpg?v=1633685603 1085w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-300x225.jpg?v=1633685603 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-1024x768.jpg?v=1633685603 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-768x576.jpg?v=1633685603 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-370x278.jpg?v=1633685603 370w" sizes="(max-width: 1085px) 100vw, 1085px" title="նկ. 4 Եկեղեցու բեմի տակ ագուցված խաչքարերը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու բեմի տակ ագուցված խաչքարերը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Պատերազմից առաջ եկեղեցին հիմնականում կանգուն էր։ Ինչպես պատերազմի ընթացքի, այնպես և պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Մատենագրական քննություն

Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկությունները սակավ են։ Մակար Բարխուտարեանցն իր աշխատության մեջ որևէ մանրամասն չի հայտնում ոչ եկեղեցու կառուցման և ոչ նրա ճարտարապետության մասին։  Մեր նկարագրությունը մեծամասամբ հենվում է Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության կողմից կազմված հուշարձանի վկայագրի ներկայացված տեղեկությունների վրա։

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, Արօր:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մոշխմհատի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/մոշխմհատի-սբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մոշխմհատի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում՝ ճանապարհի եզրին (նկ. 1)։ Պատմական ակնարկ Եկեղեցու կառուցման մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։ Մ. Բարխուդարյանցը խոսելով Մոշխմհատ գյուղի մասին ընդամենը հիշատակում է եկեղեցու անունը և նշում, որ քահանան գալիս էր Ղևոնդեանց անապատից (Բարխուտարեանց 1895, 85)։ Եկեղեցու ճարտարապետական տեսքը հուշում է, որ այն կառուցվել է 19-րդ դարում։ Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին միանավ բազիլիկ է,  ուղղանկյուն հատակագծով: Կառույցի չափսերն են՝ 14,8 մետր երկարություն և 8,5 մետր լայնություն (նկ. 2)։  Կառուցված է տեղական կոպտատաշ կրաքարով, պատերի անկյունները, ինչպես նաև դռան և լուսամուտների եզրաքարերը սրբատաշ են։ Մուտքը հարավային կողմից է։ Արևելյան և արևմտյան պատերում բացված են մեկական, հարավային պատում՝ երկու լուսամուտներ։ Արևմտյան և հարավային պատերում՝ դրսից, ինչպես նաև ներսում՝ բեմի տակ, ագուցված են11-12-րդ դարերի խաչքարեր (նկ. 3, 4)։ Խաչքարերից մեկի ներքնամասում տեղադրված պատկերաքանդակը ներկայացնում է մորը և որդուն:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/մոշխմհատի-սբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-12-07T09:09:28+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-3.jpg?v=1633686216" />
	<meta property="og:image:width" content="1189" />
	<meta property="og:image:height" content="891" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%b8%d5%b7%d5%ad%d5%b4%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%b8%d5%b7%d5%ad%d5%b4%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Մոշխմհատի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-08T09:44:17+00:00","dateModified":"2021-12-07T09:09:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%b8%d5%b7%d5%ad%d5%b4%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%b8%d5%b7%d5%ad%d5%b4%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%b8%d5%b7%d5%ad%d5%b4%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մոշխմհատի սբ. Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Сурб Аствацацин в Мошхмхате

Локализация

Церковь находится  в центре села, на краю дороги (рис. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1.jpg?v=1633701166" width="1372" height="549" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1.jpg?v=1633701166 1372w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1-300x120.jpg?v=1633701166 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1-1024x410.jpg?v=1633701166 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1-768x307.jpg?v=1633701166 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Mosh._Acc_ekegeci-1-370x148.jpg?v=1633701166 370w" sizes="(max-width: 1372px) 100vw, 1372px" title="Tr_Mosh._Acc_ekegeci" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-1024x681.jpg?v=1637057821" width="1024" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-1024x681.jpg?v=1637057821 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-300x199.jpg?v=1637057821 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-768x511.jpg?v=1637057821 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-1536x1021.jpg?v=1637057821 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-2048x1362.jpg?v=1637057821 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-370x246.jpg?v=1637057821 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/DSC_5532-1-272x182.jpg?v=1637057821 272w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 1 Внешний вид церкви с юго-запада, фото Г. Петросяна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Внешний вид церкви с юго-запада, фото Г. Петросяна.

Исторический очерк

Никаких исторических сведений о строительстве церкви нет. М.Бархударянц, говоря о селе Мошхмхат, всего лишь упоминает его название и отмечает, что священник этой церкви приходил из Пустыни Гевондяц (Бархударянц 1895, 85). Архитектура церкви указывает на то, что она была построена в 19-ом веке.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь представляет собой однонефную, прямоугольную в плане базилику. Постройка имеет длину 14.8 метров и ширину 8.5 метров (рис. 2). Она полностью сооружена из местного груботесанного известняка, а углы стен, обрамления окон и двери выложены их чистотесанного камня. Вход в церковь находился в северной стороне. На восточной и западной стенах имелось по одному окну, а на южной – два.

В западную и южную стены снаружи и внутри (в солею) встроены хачкары 11-12-ых веков (рис. 3, 4). В нижней части барельефа одного из хачкаров имеется изображение матери и сына.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1.jpg?v=1633685573" width="1072" height="804" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1.jpg?v=1633685573 1072w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-300x225.jpg?v=1633685573 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-1024x768.jpg?v=1633685573 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-768x576.jpg?v=1633685573 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1-370x278.jpg?v=1633685573 370w" sizes="(max-width: 1072px) 100vw, 1072px" title="Рис. 3 Хачкары, встроенные в солею церкви, фото из паспорта памятника МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Хачкары, встроенные в солею церкви, фото из паспорта памятника МОНКС РА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1.jpg?v=1633685536" width="1054" height="790" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1.jpg?v=1633685536 1054w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-300x225.jpg?v=1633685536 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-1024x768.jpg?v=1633685536 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-768x576.jpg?v=1633685536 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1-370x277.jpg?v=1633685536 370w" sizes="(max-width: 1054px) 100vw, 1054px" title="Рис. 2 Внешний вид церкви с северо-запада, фото из паспорта памятника МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Внешний вид церкви с северо-запада, фото из паспорта памятника МОНКС РА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2.jpg?v=1633685603" width="1085" height="814" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2.jpg?v=1633685603 1085w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-300x225.jpg?v=1633685603 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-1024x768.jpg?v=1633685603 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-768x576.jpg?v=1633685603 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-2-370x278.jpg?v=1633685603 370w" sizes="(max-width: 1085px) 100vw, 1085px" title="Рис. 4 Хачкары, встроенные в солею церкви, фото из паспорта памятника МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Хачкары, встроенные в солею церкви, фото из паспорта памятника МОНКС РА.

Состояние до, во время и после войны

До войны церковь была целой. О состоянии памятника во время и после войны ничего не известно.

Анализ письменных источников

Исторических данных о церкви довольно мало. Макар Бархударянц в своем труде детально не сообщает ни о строительстве церкви, ни о ее архитектуре. Наше описание большей частью основано на данных из паспорта памятника, предоставленных МОНКС Республики Арцах.

Литература

Бархударянц 1895 – Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз)

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Аствацацин в Мошхмхате - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-в-мошхмхате/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Аствацацин в Мошхмхате - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь находится  в центре села, на краю дороги (рис. 1). Исторический очерк Никаких исторических сведений о строительстве церкви нет. М.Бархударянц, говоря о селе Мошхмхат, всего лишь упоминает его название и отмечает, что священник этой церкви приходил из Пустыни Гевондяц (Бархударянц 1895, 85). Архитектура церкви указывает на то, что она была построена в 19-ом веке. Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой однонефную, прямоугольную в плане базилику. Постройка имеет длину 14.8 метров и ширину 8.5 метров (рис. 2). Она полностью сооружена из местного груботесанного известняка, а углы стен, обрамления окон и двери выложены их чистотесанного камня. Вход в церковь находился в северной стороне. На восточной и западной стенах имелось по одному окну, а на южной – два. В западную и южную стены снаружи и внутри (в солею) встроены хачкары 11-12-ых веков (рис. 3, 4). В нижней части барельефа одного из хачкаров имеется изображение матери и сына." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-в-мошхмхате/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-11-16T10:48:08+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-3.jpg?v=1633686216" />
	<meta property="og:image:width" content="1189" />
	<meta property="og:image:height" content="891" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%be%d1%88%d1%85%d0%bc%d1%85%d0%b0%d1%82%d0%b5/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%be%d1%88%d1%85%d0%bc%d1%85%d0%b0%d1%82%d0%b5/","name":"Церковь Сурб Аствацацин в Мошхмхате - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-08T09:44:17+00:00","dateModified":"2021-11-16T10:48:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%be%d1%88%d1%85%d0%bc%d1%85%d0%b0%d1%82%d0%b5/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%be%d1%88%d1%85%d0%bc%d1%85%d0%b0%d1%82%d0%b5/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%be%d1%88%d1%85%d0%bc%d1%85%d0%b0%d1%82%d0%b5/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Аствацацин в Мошхмхате"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Св. Егиша в Матагисе

Локализация

Церковь находится в центре села Матагис (рис. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha.jpg?v=1633552725" width="1353" height="562" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha.jpg?v=1633552725 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-300x125.jpg?v=1633552725 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-1024x425.jpg?v=1633552725 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-768x319.jpg?v=1633552725 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Eghisha-370x154.jpg?v=1633552725 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1024x768.jpg?v=1633498973" width="1024" height="768" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1024x768.jpg?v=1633498973 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-300x225.jpg?v=1633498973 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-768x576.jpg?v=1633498973 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-370x278.jpg?v=1633498973 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1.jpg?v=1633498973 1184w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 1 Общий вид церкви с юго-востока, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид церкви с юго-востока, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․

Исторический очерк

Согласно надписи, оставленной на тимпане южного фасада, строительство продолжалось с 1892 по 1898 гг. Надпись гласит: «Построил церковь святого Егиша монах из Матагиса для народа. (Строительство) было начато в 1892-ом году, окончено в 1898-ом» (рис. 2) Во время посещения этих мест М.Бархударянцем в 1894-1895-ых годах церковь еще была на стадии строительства и освящена не была (Бархударянц 1895, 231).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1.jpg?v=1633499059" width="1087" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1.jpg?v=1633499059 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-300x225.jpg?v=1633499059 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-1024x769.jpg?v=1633499059 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-768x577.jpg?v=1633499059 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-1-370x278.jpg?v=1633499059 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="Рис. 2 Строительная надпись на типане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Строительная надпись на типане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․

Архитектурно-композиционное описание

Церковь представляет собой трехнефную базилику, построенную из грубо обработанных и чистотесанных светло-коричневых камней. Памятник имеет длину 15,7 метров и ширину 8,16 метров (рис. 3, 4). Изнутри она полностью отштукатурена. Престол высокий, имеет полукруглую форму. По обе его стороны расположены ризницы. Церковь сводчатая, покрыта земляной насыпью (рис. 5).

Вход расположен на южной стороне. На восточной стене три окна, на южной – два, на западной – одно.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1.jpg?v=1633499169" width="1092" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1.jpg?v=1633499169 1092w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-300x225.jpg?v=1633499169 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-1024x767.jpg?v=1633499169 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-768x575.jpg?v=1633499169 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-1-370x277.jpg?v=1633499169 370w" sizes="(max-width: 1092px) 100vw, 1092px" title="Рис. 3 Общий вид церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Общий вид церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1.jpg?v=1633499294" width="1091" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1.jpg?v=1633499294 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-300x225.jpg?v=1633499294 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1024x768.jpg?v=1633499294 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-768x576.jpg?v=1633499294 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-370x277.jpg?v=1633499294 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="Рис. 5 Интерьер церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Интерьер церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1.jpg?v=1633499207" width="1088" height="816" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1.jpg?v=1633499207 1088w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-300x225.jpg?v=1633499207 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-1024x768.jpg?v=1633499207 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-768x576.jpg?v=1633499207 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-370x278.jpg?v=1633499207 370w" sizes="(max-width: 1088px) 100vw, 1088px" title="Рис. 4 Общий вид церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Общий вид церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА․

Состояние до, во время и после войны

До войны церковь была цела. В период второй арцахской войны в селе Матагис проходили ожесточенные бои, и неизвестно насколько пострадал памятник. После войны азербайджанцы распространили в соцсетях видеоролик, где видно, как в церковь входят несколько мужчин в военной форме и начинают ломать иконы. Видно также, что на полу валяются сломанные предметы.

Анализ письменных источников

Церковь построена относительно недавно, посему письменных источников очень мало. Наше описание основано на данных, предоставленных Макаром Бархударянцем, а также на информации из паспорта памятника, составленного МОНКС республики Арцах.

Литература

Бархударянц 1895 – Бархударянц М., Арцах, Изд. «Арор», Баку (на арм.яз)․

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Св. Егиша в Матагисе - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-св-егиша-в-матагисе/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Св. Егиша в Матагисе - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь находится в центре села Матагис (рис. 1). Исторический очерк Согласно надписи, оставленной на тимпане южного фасада, строительство продолжалось с 1892 по 1898 гг. Надпись гласит: «Построил церковь святого Егиша монах из Матагиса для народа. (Строительство) было начато в 1892-ом году, окончено в 1898-ом» (рис. 2) Во время посещения этих мест М.Бархударянцем в 1894-1895-ых годах церковь еще была на стадии строительства и освящена не была (Бархударянц 1895, 231). Архитектурно-композиционное описание Церковь представляет собой трехнефную базилику, построенную из грубо обработанных и чистотесанных светло-коричневых камней. Памятник имеет длину 15,7 метров и ширину 8,16 метров (рис. 3, 4). Изнутри она полностью отштукатурена. Престол высокий, имеет полукруглую форму. По обе его стороны расположены ризницы. Церковь сводчатая, покрыта земляной насыпью (рис. 5). Вход расположен на южной стороне. На восточной стене три окна, на южной – два, на западной – одно." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-св-егиша-в-матагисе/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-09T19:07:39+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-1-1.jpg?v=1633499499" />
	<meta property="og:image:width" content="1088" />
	<meta property="og:image:height" content="816" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b2-%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d1%88%d0%b0-%d0%b2-%d0%bc%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b8%d1%81%d0%b5/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b2-%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d1%88%d0%b0-%d0%b2-%d0%bc%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b8%d1%81%d0%b5/","name":"Церковь Св. Егиша в Матагисе - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-06T05:53:30+00:00","dateModified":"2021-10-09T19:07:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b2-%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d1%88%d0%b0-%d0%b2-%d0%bc%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b8%d1%81%d0%b5/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b2-%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d1%88%d0%b0-%d0%b2-%d0%bc%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b8%d1%81%d0%b5/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b2-%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d1%88%d0%b0-%d0%b2-%d0%bc%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%b3%d0%b8%d1%81%d0%b5/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Св. Егиша в Матагисе"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Մելիքաշենի սբ. Հարություն եկեղեցին

Տեղադրությունը

Եկեղեցին գտնվում է գյուղի ծայրամասում՝ ճանապարհի եզրին (նկ. 1)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen.jpg?v=1634072598" width="1354" height="584" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen.jpg?v=1634072598 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-300x129.jpg?v=1634072598 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1024x442.jpg?v=1634072598 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-768x331.jpg?v=1634072598 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-370x160.jpg?v=1634072598 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-1024x769.jpg?v=1634029635" width="1024" height="769" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-1024x769.jpg?v=1634029635 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-300x225.jpg?v=1634029635 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-768x577.jpg?v=1634029635 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-370x278.jpg?v=1634029635 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1.jpg?v=1634029635 1204w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևելքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ-արևելքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Պատմական ակնարկ

Հուշարձանի մասին պատմական տեղեկությունները սակավ են։ Ըստ բարավորի վրայի արձանագրության, եկեղեցին կառուցվել է 1889 թվականին։ Արձանագրության մեջ ասվում է. «Մելիքջալու գեղջ բնա/կիչքս շինեցինք Սբ. Յարու/թեան եկեղեցիս 1889 թ.» (նկ. 2, 3)։

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, միանավ թաղակապ բազիլիկ է։ Ծածկը, որ թիթեղապատ է եղել, չի պահպանվել (նկ. 4)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1.jpg?v=1634029748" width="1090" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1.jpg?v=1634029748 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-300x225.jpg?v=1634029748 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-1024x768.jpg?v=1634029748 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-768x576.jpg?v=1634029748 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-370x278.jpg?v=1634029748 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="նկ. 3 Եկեղեցու մուտքի բարավորի արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու մուտքի բարավորի արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1.jpg?v=1634029703" width="1087" height="815" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1.jpg?v=1634029703 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-300x225.jpg?v=1634029703 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-1024x768.jpg?v=1634029703 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-768x576.jpg?v=1634029703 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-370x277.jpg?v=1634029703 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="նկ. 2 Եկեղեցու մուտքի բարավորի արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու մուտքի բարավորի արձանագրությունը, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2.jpg?v=1634029782" width="1090" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2.jpg?v=1634029782 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-300x225.jpg?v=1634029782 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-1024x768.jpg?v=1634029782 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-768x576.jpg?v=1634029782 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-370x278.jpg?v=1634029782 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="նկ. 4 Եկեղեցու արտաքին տեսքը արևմուտքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու արտաքին տեսքը արևմուտքից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Եկեղեցու միակ մուտքը հարավային կողմից է, ունի հինգ լուսամուտ, որից մեկը հարավային, երեքը արևելյան և մեկը արևմտյան կողմերից։ Կառուցված է կոպտատաշ դարչնագույն քարով, իսկ անկյունային եզրաքարերը, շքամուտքը և լուսամուտների շրջանակները սրբատաշ են։ Ներսի կողմից ամբողջությամբ սվաղված է (նկ. 5)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1.jpg?v=1634029836" width="1091" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1.jpg?v=1634029836 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-300x225.jpg?v=1634029836 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-1024x768.jpg?v=1634029836 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-768x576.jpg?v=1634029836 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-370x277.jpg?v=1634029836 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="նկ. 5 Եկեղեցու տեսքը ներսից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Եկեղեցու տեսքը ներսից, լուս․՝ ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից։

Խորհրդային իշխանության տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է տնտեսական նպատակներով։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Պատերազմից առաջ եկեղեցին ամբողջությամբ կանգուն էր, բացակայում էին տանիքի թիթեղները։ Ինչպես պատերազմի ընթացքի, այնպես և պատերազմից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Մատենագրական քննություն

Եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին և հավանաբար դա է պատճառը, որ գրավոր տեղեկությունները նրա մասին սակավ են։ Մեր նկարագրությունը հենվում է Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության կողմից կազմված հուշարձանի վկայագրի ներկայացված տեղեկությունների վրա։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մելիքաշենի սբ. Հարություն եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/մելիքաշենի-սբ-հարություն-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մելիքաշենի սբ. Հարություն եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Եկեղեցին գտնվում է գյուղի ծայրամասում՝ ճանապարհի եզրին (նկ. 1)։ Պատմական ակնարկ Հուշարձանի մասին պատմական տեղեկությունները սակավ են։ Ըստ բարավորի վրայի արձանագրության, եկեղեցին կառուցվել է 1889 թվականին։ Արձանագրության մեջ ասվում է. «Մելիքջալու գեղջ բնա/կիչքս շինեցինք Սբ. Յարու/թեան եկեղեցիս 1889 թ.» (նկ. 2, 3)։ Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, միանավ թաղակապ բազիլիկ է։ Ծածկը, որ թիթեղապատ է եղել, չի պահպանվել (նկ. 4)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/մելիքաշենի-սբ-հարություն-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:50:36+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-2.jpg?v=1634029964" />
	<meta property="og:image:width" content="1204" />
	<meta property="og:image:height" content="904" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Մելիքաշենի սբ. Հարություն եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-12T09:24:04+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:50:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%ab%d6%84%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մելիքաշենի սբ. Հարություն եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Сурб Арутюн в Меликашене

Локализация

Церковь расположена в конце села, на краю дороги (рис. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1.jpg?v=1634072679" width="1354" height="584" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1.jpg?v=1634072679 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1-300x129.jpg?v=1634072679 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1-1024x442.jpg?v=1634072679 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1-768x331.jpg?v=1634072679 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Tr_Ekegeci_Melikashen-1-370x160.jpg?v=1634072679 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="Tr_Ekegeci_Melikashen" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-1024x769.jpg?v=1634029635" width="1024" height="769" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-1024x769.jpg?v=1634029635 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-300x225.jpg?v=1634029635 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-768x577.jpg?v=1634029635 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1-370x278.jpg?v=1634029635 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-1.jpg?v=1634029635 1204w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 1 Общий вид церкви с юго-запада, фото из паспорта памятника, МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид церкви с юго-запада, фото из паспорта памятника, МОНКС РА.

Исторический очерк

Исторических сведений о памятнике очень мало. Согласно надписи на тимпане церкви, она была построена в 1889-ом году. Надпись гласит: «Жители села Меликджалу построили церковь Сурб Арутюн в 1889-ом году» (рис.2, 3).

Архитектурно-композиционное описание

Церковь имеет прямоугольную планировку и представляет собой сводчатую базилику. Кровля была металлической и не сохранилась (рис. 4).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1.jpg?v=1634029748" width="1090" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1.jpg?v=1634029748 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-300x225.jpg?v=1634029748 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-1024x768.jpg?v=1634029748 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-768x576.jpg?v=1634029748 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-2-1-370x278.jpg?v=1634029748 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="Рис. 3 Надпись на тимпане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Надпись на тимпане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1.jpg?v=1634029703" width="1087" height="815" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1.jpg?v=1634029703 1087w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-300x225.jpg?v=1634029703 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-1024x768.jpg?v=1634029703 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-768x576.jpg?v=1634029703 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-2-1-370x277.jpg?v=1634029703 370w" sizes="(max-width: 1087px) 100vw, 1087px" title="Рис. 2 Надпись на тимпане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Надпись на тимпане у входа в церковь, фото из паспорта памятника, МОНКС РА.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2.jpg?v=1634029782" width="1090" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2.jpg?v=1634029782 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-300x225.jpg?v=1634029782 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-1024x768.jpg?v=1634029782 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-768x576.jpg?v=1634029782 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-2-2-370x278.jpg?v=1634029782 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="Рис. 4 Общий вид церкви с запада, фото из паспорта памятника, МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Общий вид церкви с запада, фото из паспорта памятника, МОНКС РА.

Единственный вход в церковь был расположен на южной стороне. Церковь имеет пять окон, одно из которых находится на южной стороне, три на восточной и одно на западной. Храм сооружен из груботесанных коричневых камней, а его углы, портал и наличники окон выложены из чисто тесанного камня. Стены внутри церкви покрыты штукатуркой (рис. 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1.jpg?v=1634029836" width="1091" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1.jpg?v=1634029836 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-300x225.jpg?v=1634029836 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-1024x768.jpg?v=1634029836 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-768x576.jpg?v=1634029836 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-1-1-370x277.jpg?v=1634029836 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="Рис. 5 Интерьер церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Интерьер церкви, фото из паспорта памятника, МОНКС РА.

В годы советской власти  церковь использовалась в хозяйственных целях.

Состояние до, во время и после войны

До войны церковь в хорошем состоянии, отсутствовало лишь металлическое покрытие.

Данные о состоянии церкви как во время войны, так и после нее, отсутствуют.

Анализ письменных источников

Церковь была построена в 19-ом веке, и, видимо, в этом причина скудной информации о ней. Наше описание основано на данных паспорта памятника, предоставленных МОНКС республики Арцах.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Арутюн в Меликашене - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-арутюн-в-меликашене/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Арутюн в Меликашене - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь расположена в конце села, на краю дороги (рис. 1). Исторический очерк Исторических сведений о памятнике очень мало. Согласно надписи на тимпане церкви, она была построена в 1889-ом году. Надпись гласит: «Жители села Меликджалу построили церковь Сурб Арутюн в 1889-ом году» (рис.2, 3). Архитектурно-композиционное описание Церковь имеет прямоугольную планировку и представляет собой сводчатую базилику. Кровля была металлической и не сохранилась (рис. 4)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-арутюн-в-меликашене/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-12T21:05:05+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-1-2.jpg?v=1634029964" />
	<meta property="og:image:width" content="1204" />
	<meta property="og:image:height" content="904" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%82%d1%8e%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b5/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%82%d1%8e%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b5/","name":"Церковь Сурб Арутюн в Меликашене - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-12T09:24:04+00:00","dateModified":"2021-10-12T21:05:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%82%d1%8e%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b5/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%82%d1%8e%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b5/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%82%d1%8e%d0%bd-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b5/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Арутюн в Меликашене"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Արևշատի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին

Տեղադրությունը

Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հադրութի շրջանի Արևշատ (Դոլանլար) գյուղում։ Տեղակայված է Արևշատի հին թաղամասում,  գյուղի արևելյան եզրին (նկ․ 1)։ 2020 թվականի պատերազմի հետևանքով Արևշատը ինչպես և Հադրութի ամբողջ շրջանը օկուպացված են Ադրբեջանի կողմից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin.jpg?v=1634291293" width="1354" height="602" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin.jpg?v=1634291293 1354w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin-300x133.jpg?v=1634291293 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin-1024x455.jpg?v=1634291293 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin-768x341.jpg?v=1634291293 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/Surb-Astvatsatsin-370x165.jpg?v=1634291293 370w" sizes="(max-width: 1354px) 100vw, 1354px" title="Surb Astvatsatsin" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1-1024x768.jpg?v=1634291345" width="1024" height="768" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1-1024x768.jpg?v=1634291345 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1-300x225.jpg?v=1634291345 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1-768x576.jpg?v=1634291345 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1-370x277.jpg?v=1634291345 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-1.jpg?v=1634291345 1187w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ արևմուտքից․ լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավ արևմուտքից․ լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբում։ Այն  ուղղանկյուն հատակագծով  եռանավ շինություն է (նկ․ 2)։ Կառուցվել է տեղական կոպտատաշ քարերով, դեղնավուն կրաքարով և կրաշաղախով։ Ներսույթի պատերը սվաղվել են։ Սրբատաշ  են միայն դռների և լուսամուտների արտաքին  անկյունաքարերը։

Արևելյան կողմում կիսաշրջանաձև խորանն է։ Խորանի գմբեթարդը եղել է թաղակապ, սակայն չի պահպանվել։ Խորանին զուգահեռ գտնվում են ավանդատները։ Առաստաղը եղել է գերանակապ, տանիքի ծանրությունն իրենց վրա են  կրել փայտե սյուները։ Տանիքը եղել է երկթեք և կղմինդրածածկ, որը հետագայում փոխարինվել է մետաղական թիթեղով։ Ոչ ծածկը և ոչ էլ սյուները չեն պահպանվել։ Եկեղեցին ավերվել է արցախյան առաջին պատերազմի տարիներին, «Օղակ» գործողության արդյունքում գյուղի ադրբեջանական օկուպացիայի տարիներին (1991-1993 թթ․), որի ժամանակ  հրկիզվել ու ավերվել է ոչ միայն եկեղեցին (նկ․ 3, 4), այլև ամբողջ գյուղը, գերեզմանոցը և տարածքի գրեթե բոլոր հուշարձանները։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-3.jpg?v=1634291454" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-3.jpg?v=1634291454 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-3-300x225.jpg?v=1634291454 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-3-768x576.jpg?v=1634291454 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/003-3-370x278.jpg?v=1634291454 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ. 3 Եկեղեցին հարավ-արևմտյան կողմից, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցին հարավ-արևմտյան կողմից, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-3.jpg?v=1634291414" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-3.jpg?v=1634291414 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-3-300x225.jpg?v=1634291414 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-3-768x576.jpg?v=1634291414 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/002-3-370x278.jpg?v=1634291414 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ. 2 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու ներսը արևմուտքից, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3.jpg?v=1634291543" width="1086" height="814" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3.jpg?v=1634291543 1086w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3-300x225.jpg?v=1634291543 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3-1024x768.jpg?v=1634291543 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3-768x576.jpg?v=1634291543 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/004-3-370x277.jpg?v=1634291543 370w" sizes="(max-width: 1086px) 100vw, 1086px" title="նկ. 4 Եկեղեցու  ներսը, և ավերված արևմտյան լուսամուտը, լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու  ներսը, և ավերված արևմտյան լուսամուտը, լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ բացված հարավային ճակատից (նկ․ 5)։ Մուտքի աջ և ձախ հատվածները զարդարված են գեղաքանդակ որմնախոյակներով (նկ․ 6, 7)։  Լուսավորությունը կատարվել է արևմտյան ճակատի մեկ, հարավային ճակատի երեքական մեծ և արևելքից խորանի ու զույգ ավանդատների մեկական փոքրիկ լուսամուտներով։

Խորհրդային տարիներին եկեղեցին ծառայեցվել է տնտեսական նպատակներով, վերածված է եղել պահեստի և որոշակի կցակառուցումների է ենթարկվել։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-1.jpg?v=1634291667" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-1.jpg?v=1634291667 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-1-300x225.jpg?v=1634291667 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-1-768x576.jpg?v=1634291667 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/006-1-370x278.jpg?v=1634291667 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ. 6 Մուտքի ձախակողմյան որմնախոյակը, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Մուտքի ձախակողմյան որմնախոյակը, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո

2020 թվականի պատերազմական գործողությունների ժամանակ  հուշարձանը չի տուժել։ Շրջանի օկուպացումից հետո հուշարձանի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1.jpg?v=1634291629" width="1085" height="813" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1.jpg?v=1634291629 1085w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1-300x225.jpg?v=1634291629 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1-1024x767.jpg?v=1634291629 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1-768x575.jpg?v=1634291629 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/005-2-1-370x277.jpg?v=1634291629 370w" sizes="(max-width: 1085px) 100vw, 1085px" title="նկ.  5 Եկեղեցու մուտքը, լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ.  5 Եկեղեցու մուտքը, լուս․՝ Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության շտեմարան։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-1.jpg?v=1634308974" width="683" height="512" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-1.jpg?v=1634308974 683w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-1-300x225.jpg?v=1634308974 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/007-1-370x277.jpg?v=1634308974 370w" sizes="(max-width: 683px) 100vw, 683px" title="նկ. 7 Մուտքի աջակողմյան որմնախոյակը, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 7 Մուտքի աջակողմյան որմնախոյակը, լուս․՝ Վ․ Բադալյանի։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Արևշատի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/արևշատի-սուրբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Արևշատի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հադրութի շրջանի Արևշատ (Դոլանլար) գյուղում։ Տեղակայված է Արևշատի հին թաղամասում,  գյուղի արևելյան եզրին (նկ․ 1)։ 2020 թվականի պատերազմի հետևանքով Արևշատը ինչպես և Հադրութի ամբողջ շրջանը օկուպացված են Ադրբեջանի կողմից։ Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբում։ Այն  ուղղանկյուն հատակագծով  եռանավ շինություն է (նկ․ 2)։ Կառուցվել է տեղական կոպտատաշ քարերով, դեղնավուն կրաքարով և կրաշաղախով։ Ներսույթի պատերը սվաղվել են։ Սրբատաշ  են միայն դռների և լուսամուտների արտաքին  անկյունաքարերը։ Արևելյան կողմում կիսաշրջանաձև խորանն է։ Խորանի գմբեթարդը եղել է թաղակապ, սակայն չի պահպանվել։ Խորանին զուգահեռ գտնվում են ավանդատները։ Առաստաղը եղել է գերանակապ, տանիքի ծանրությունն իրենց վրա են  կրել փայտե սյուները։ Տանիքը եղել է երկթեք և կղմինդրածածկ, որը հետագայում փոխարինվել է մետաղական թիթեղով։ Ոչ ծածկը և ոչ էլ սյուները չեն պահպանվել։ Եկեղեցին ավերվել է արցախյան առաջին պատերազմի տարիներին, «Օղակ» գործողության արդյունքում գյուղի ադրբեջանական օկուպացիայի տարիներին (1991-1993 թթ․), որի ժամանակ  հրկիզվել ու ավերվել է ոչ միայն եկեղեցին (նկ․ 3, 4), այլև ամբողջ գյուղը, գերեզմանոցը և տարածքի գրեթե բոլոր հուշարձանները։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/արևշատի-սուրբ-աստվածածին-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:50:42+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/10/001-2-2.jpg?v=1634291832" />
	<meta property="og:image:width" content="1187" />
	<meta property="og:image:height" content="890" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Արևշատի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-10-15T09:57:40+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:50:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab-%d5%bd%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Արևշատի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->