Գտնվում է Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղատեղիի կենտրոնական հատվածում (նկ․ 1, 2)։ Ճարտարապետական կառուցվածքով 19-րդ դարին բնորոշ կառույց է, սակայն պատերի շարվածքի մեջ օգտագործված ավելի վաղ շրջանի տապանաքարերը և խաչքարերը փաստում են, որ ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է այստեղ եղած հին եկեղեցու հիմքերի վրա։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh.jpg?v=1651483124" width="2069" height="1566" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh.jpg?v=1651483124 2069w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-300x227.jpg?v=1651483124 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-1024x775.jpg?v=1651483124 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-768x581.jpg?v=1651483124 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-1536x1163.jpg?v=1651483124 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-2048x1550.jpg?v=1651483124 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-370x280.jpg?v=1651483124 370w" sizes="(max-width: 2069px) 100vw, 2069px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-scaled.jpg?v=1651483203" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-scaled.jpg?v=1651483203 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-300x199.jpg?v=1651483203 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1024x681.jpg?v=1651483203 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-768x511.jpg?v=1651483203 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1536x1021.jpg?v=1651483203 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-2048x1362.jpg?v=1651483203 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-370x246.jpg?v=1651483203 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-272x182.jpg?v=1651483203 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ․ 1 Քարագլուխ գյուղը և եկեղեցին հարավ-արևելքից, 2011, լուս․ Հ. Պետրոսյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 1 Քարագլուխ գյուղը և եկեղեցին հարավ-արևելքից, 2011, լուս․ Հ. Պետրոսյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-300x169.jpg?v=1651483322 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1024x576.jpg?v=1651483322 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-768x432.jpg?v=1651483322 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1536x864.jpg?v=1651483322 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-2048x1152.jpg?v=1651483322 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-370x208.jpg?v=1651483322 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 2 Եկեղեցին հարավից, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցին հարավից, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

Եկեղեցու մասին Մ․ Բարխուդարյանը նշում է, որ այն ունեցել փայտաշեն ծածկ։ Ներկայումս ծածկը բացակայում է։

Կառուցված է տեղական սպիտակավուն կոպտատաշ քարերով և կրաշաղախով։ Ունի 14,5 մետր երկարություն, 6,6 մետր լայնություն։ Միանավ ուղղանկյուն սրահ է, արևելյան կողմում ունի կիսաշրջանաձև խորան, երկու ավանդատներով։ Ունի հարավային և արևելյան կողմերում բացվող երեք փոքր լուսամուտներ։ Միակ մուտքը բացվում է հարավից (նկ․ 3)։

Եկեղեցու տարածքում և պատերին պահպանվել են պատկերաքանդակներ, արձանագրություններ պարունակող մի քանի հետաքրքիր խաչքարեր ու տապանաքարեր (նկ․ 4, 5)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-scaled.jpg?v=1651483501" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-scaled.jpg?v=1651483501 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-169x300.jpg?v=1651483501 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-576x1024.jpg?v=1651483501 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-768x1365.jpg?v=1651483501 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-864x1536.jpg?v=1651483501 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1152x2048.jpg?v=1651483501 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-208x370.jpg?v=1651483501 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="նկ. 3 Եկեղեցու մուտքը, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու մուտքը, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

Մուտքի դիմաց տեղադրված խաչքարի վրա արձանագրված է․ «Ես Ճահանս կանկ[ն]/եցի զխաչս եղբ/այր Փիրուզպա[խտին]» (ԴՀՎ 5, 141, նկ․ 6)։

Հարավային պատին, մուտքից ձախ ագուցված խաչքարին․«Ես Սումբատ կանկ[ն]եցի զխաչս [Հ]ամ ․․․ամն / կողակից իմ Հաւանայ և Հեղան․․․, մուտքից ձախ․Ս[ուր]բ խ[ա]չս / փրկութ[ի]» (ԴՀՎ 5, 141, նկ․ 7)։

Հարավային պատին, շինության ներսի հատվածում նույնպես պահպանվել են պատի մեջ ագուցված տապանաքարեր և խաչքարեր (նկ․ 8, 9)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-scaled.jpg?v=1651483602" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-scaled.jpg?v=1651483602 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-300x169.jpg?v=1651483602 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-1024x576.jpg?v=1651483602 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-768x432.jpg?v=1651483602 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-1536x864.jpg?v=1651483602 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-2048x1152.jpg?v=1651483602 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-370x208.jpg?v=1651483602 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 4 Տապանաքար եկեղեցու տարածքում, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Տապանաքար եկեղեցու տարածքում, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-576x1024.jpg?v=1651483902" width="576" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-576x1024.jpg?v=1651483902 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-169x300.jpg?v=1651483902 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-768x1365.jpg?v=1651483902 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-864x1536.jpg?v=1651483902 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-1152x2048.jpg?v=1651483902 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-208x370.jpg?v=1651483902 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-scaled.jpg?v=1651483902 1440w" sizes="(max-width: 576px) 100vw, 576px" title="նկ. 5 Խաչքար հարավային պատին, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Խաչքար հարավային պատին, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-169x300.jpg?v=1651484393" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-169x300.jpg?v=1651484393 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-576x1024.jpg?v=1651484393 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-768x1365.jpg?v=1651484393 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-864x1536.jpg?v=1651484393 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-1152x2048.jpg?v=1651484393 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-208x370.jpg?v=1651484393 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-scaled.jpg?v=1651484393 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="նկ. 6 Արձանագիր խաչքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Արձանագիր խաչքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-225x300.jpg?v=1651484481" width="225" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-225x300.jpg?v=1651484481 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-768x1024.jpg?v=1651484481 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-1152x1536.jpg?v=1651484481 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-1536x2048.jpg?v=1651484481 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-278x370.jpg?v=1651484481 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-scaled.jpg?v=1651484481 1920w" sizes="(max-width: 225px) 100vw, 225px" title="նկ. 7 Հարավային պատի մուտքից ձախ արձանագիր խաչքարը, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 7 Հարավային պատի մուտքից ձախ արձանագիր խաչքարը, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-169x300.jpg?v=1651484597" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-169x300.jpg?v=1651484597 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-576x1024.jpg?v=1651484597 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-768x1365.jpg?v=1651484597 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-864x1536.jpg?v=1651484597 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-1152x2048.jpg?v=1651484597 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-208x370.jpg?v=1651484597 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-scaled.jpg?v=1651484597 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="նկ. 8 Հարավային պատին ագուցված ներսից ագուցված տապանաքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 8 Հարավային պատին ագուցված ներսից ագուցված տապանաքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-169x300.jpg?v=1651484674" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-169x300.jpg?v=1651484674 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-576x1024.jpg?v=1651484674 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-768x1365.jpg?v=1651484674 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-864x1536.jpg?v=1651484674 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-1152x2048.jpg?v=1651484674 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-208x370.jpg?v=1651484674 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-scaled.jpg?v=1651484674 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="նկ. 9 Հարավային պատին ներսից ագուցված խաչքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 9 Հարավային պատին ներսից ագուցված խաչքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

Գրականություն

Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, 1895։

ԴՀՎ 5 - Դիվան հայ վիմագրության, պր. 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյանը, Երևան, 1982։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Քարագլխի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/շիկաքար-քարագլխի-հուշարձանները-քարա/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Քարագլխի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Գտնվում է Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղատեղիի կենտրոնական հատվածում (նկ․ 1, 2)։ Ճարտարապետական կառուցվածքով 19-րդ դարին բնորոշ կառույց է, սակայն պատերի շարվածքի մեջ օգտագործված ավելի վաղ շրջանի տապանաքարերը և խաչքարերը փաստում են, որ ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է այստեղ եղած հին եկեղեցու հիմքերի վրա։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/շիկաքար-քարագլխի-հուշարձանները-քարա/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-07T08:46:18+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1440" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1/","name":"Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Քարագլխի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-05-02T09:45:30+00:00","dateModified":"2022-06-07T08:46:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Քարագլխի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Сурб Ванес

Локализация

В 1.9 км к северо-востоку от села Джрахацнер Аскеранского района Республики Арцах, на горной лесистой равнине к югу от места слияния притоков реки Варанда Наватхан и Хачинтап расположено село под названием Грали. На территории села в полуразрушенном состоянии сохранилась церковь Сурб Ванес (Сурб Ованнес), кладбище и развалины разных построек (рис. 1). Жители села в начале 19-го века основали современное село Джрахацнер.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes.jpg?v=1651214777" width="1355" height="546" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes.jpg?v=1651214777 1355w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes-300x121.jpg?v=1651214777 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes-1024x413.jpg?v=1651214777 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes-768x309.jpg?v=1651214777 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Tr-sb-Vanes-370x149.jpg?v=1651214777 370w" sizes="(max-width: 1355px) 100vw, 1355px" title="Tr sb Vanes" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1.jpg?v=1651214804" width="1024" height="768" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1.jpg?v=1651214804 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1-300x225.jpg?v=1651214804 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1-768x576.jpg?v=1651214804 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1-370x278.jpg?v=1651214804 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 1 Церковь Сурб Ванес и кладбище с юго-запада, фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Церковь Сурб Ванес и кладбище с юго-запада, фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․

Исторический обзор

Исторические данные о селе и комплексе памятников отсутствуют. Информации относительно строительства церкви нет. Возможно, она была перестроена во второй половине 17-го века на месте бывшего святилища. Об этом свидетельствуют дарственные хачкары, встроенные в стены церкви и относящиеся к 16-18-ым векам, и надписи (рис. 2, 3). Самым старым на памятнике является хачкар 12-13-х веков, вставленный в восточный фасад (рис. 4). Вокруг церкви простирается кладбище, сохранившиеся надгробия которого в основном относятся к 18-19-му векам (рис. 5, 6). После того, как село было покинуто, церковь Сурб Ванес служила святилищем для жителей ближайших деревень.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1.jpg?v=1651214955" width="2208" height="1543" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1.jpg?v=1651214955 2208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-300x210.jpg?v=1651214955 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-1024x716.jpg?v=1651214955 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-768x537.jpg?v=1651214955 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-1536x1073.jpg?v=1651214955 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-2048x1431.jpg?v=1651214955 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1-370x259.jpg?v=1651214955 370w" sizes="(max-width: 2208px) 100vw, 2208px" title="Рис. 2 Хачкары, встроенные в стены церкви,  фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Хачкары, встроенные в стены церкви,  фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1-300x225.jpg?v=1651215051" width="300" height="225" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1-300x225.jpg?v=1651215051 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1-1024x768.jpg?v=1651215051 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1-768x576.jpg?v=1651215051 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1-370x278.jpg?v=1651215051 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1.jpg?v=1651215051 1093w" sizes="(max-width: 300px) 100vw, 300px" title="Рис. 5 Кладбище и надгробия, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Кладбище и надгробия, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1.jpg?v=1651214997" width="1228" height="1664" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1.jpg?v=1651214997 1228w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1-221x300.jpg?v=1651214997 221w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1-756x1024.jpg?v=1651214997 756w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1-768x1041.jpg?v=1651214997 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1-1134x1536.jpg?v=1651214997 1134w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-1-1-273x370.jpg?v=1651214997 273w" sizes="(max-width: 1228px) 100vw, 1228px" title="Рис. 3 Хачкары, встроенные в стены церкви,  фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Хачкары, встроенные в стены церкви,  фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1.jpg?v=1651215022" width="960" height="744" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1.jpg?v=1651215022 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1-300x233.jpg?v=1651215022 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1-768x595.jpg?v=1651215022 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1-370x287.jpg?v=1651215022 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="Рис. 4 Хачкар 12-13-го веков, встроенный в стену западного фасада, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Хачкар 12-13-го веков, встроенный в стену западного фасада, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1-300x225.jpg?v=1651215106" width="300" height="225" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1-300x225.jpg?v=1651215106 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1-1024x768.jpg?v=1651215106 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1-768x576.jpg?v=1651215106 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1-370x278.jpg?v=1651215106 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1.jpg?v=1651215106 1092w" sizes="(max-width: 300px) 100vw, 300px" title="Рис. 6 Кладбище и надгробия, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Кладбище и надгробия, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах․

Архитектурно-композиционный анализ

Постройка представляет собой сводчатый однонефный зал с внешними размерами 6,4x2,6 и наибольшей высотой 5,5 м. Сооружена из местных груботесанных камней  на известковом растворе. На восточной стороне полукруглая абсида, в южной части которой имеется небольшая ниша, предназначенная для хранения в ней церковной утвари (рис. 7). Единственный вход с запада (рис. 8). Освещение осуществлялось с восточной стороны сквозь расширяющееся вовнутрь маленькое окно. Согласно дарственной надписи, престол алтаря в абсиде был установлен в 1812-ом году (рис. 9). Юго-западная часть перекрытия церкви разрушена.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1.jpg?v=1651215206" width="1024" height="768" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1.jpg?v=1651215206 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1-300x225.jpg?v=1651215206 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1-768x576.jpg?v=1651215206 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1-370x278.jpg?v=1651215206 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="Рис. 7 Абсида церкви, фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner https://www.facebook.com/Jraxacner." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Абсида церкви, фото из страницы в Фейсбук общины Джрахацнер https://www.facebook.com/Jraxacner https://www.facebook.com/Jraxacner.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1.jpg?v=1651215285" width="1091" height="818" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1.jpg?v=1651215285 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1-300x225.jpg?v=1651215285 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1-1024x768.jpg?v=1651215285 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1-768x576.jpg?v=1651215285 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1-370x277.jpg?v=1651215285 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="Рис. 8 Западный фасад и вход, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 8 Западный фасад и вход, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1.jpg?v=1651215327" width="1091" height="819" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1.jpg?v=1651215327 1091w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1-300x225.jpg?v=1651215327 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1-1024x769.jpg?v=1651215327 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1-768x577.jpg?v=1651215327 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1-370x278.jpg?v=1651215327 370w" sizes="(max-width: 1091px) 100vw, 1091px" title="Рис. 9 Алтарь церкви и святой престол, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 9 Алтарь церкви и святой престол, фото из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах.

Состояние до, во время и после войны

Во время военных действий Джрахацнер и окружные села были подвергнуты сильному обстрелу. После прекращения вооруженных действий памятники оказались на армяно-азербаджанской линии соприкосновения под наблюдением Азербайджана. О состоянии памятника после войны никакой информации нет.

Литература

Описание церкви основано на данных из паспорта памятника, составленного МОНКС Республики Арцах.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Ванес - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-ванес/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Ванес - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация В 1.9 км к северо-востоку от села Джрахацнер Аскеранского района Республики Арцах, на горной лесистой равнине к югу от места слияния притоков реки Варанда Наватхан и Хачинтап расположено село под названием Грали. На территории села в полуразрушенном состоянии сохранилась церковь Сурб Ванес (Сурб Ованнес), кладбище и развалины разных построек (рис. 1). Жители села в начале 19-го века основали современное село Джрахацнер. Исторический обзор Исторические данные о селе и комплексе памятников отсутствуют. Информации относительно строительства церкви нет. Возможно, она была перестроена во второй половине 17-го века на месте бывшего святилища. Об этом свидетельствуют дарственные хачкары, встроенные в стены церкви и относящиеся к 16-18-ым векам, и надписи (рис. 2, 3). Самым старым на памятнике является хачкар 12-13-х веков, вставленный в восточный фасад (рис. 4). Вокруг церкви простирается кладбище, сохранившиеся надгробия которого в основном относятся к 18-19-му векам (рис. 5, 6). После того, как село было покинуто, церковь Сурб Ванес служила святилищем для жителей ближайших деревень." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-ванес/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-05-06T13:33:18+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-1-1-1.jpg?v=1651214804" />
	<meta property="og:image:width" content="1024" />
	<meta property="og:image:height" content="768" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%81/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%81/","name":"Церковь Сурб Ванес - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-29T06:56:48+00:00","dateModified":"2022-05-06T13:33:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%81/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%81/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%81/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Ванес"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Церковь Сурб Ванес - Monument Watch

Церковь Сурб Ванес - Monument Watch


Գտնվում է Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղից հարավ անտառապատ բլրի վրա։ Գերեզմանոցը բավական մեծ տարածք է զբաղեցնում, մոտ 0,3 հա։ Տապանաքարերի մի մասը պարզ, անմշակ քարերից է, սակայն գերակշռողը կանոնավոր սեղանաձև են (նկ․ 1, 2)։ Խաչքարերից որոշները տեղաշարժած են իրենց հիմնական վայրից (նկ․ 3), պահպանվել են նաև խաչքարերի տարբեր չափսերի բեկորներ։ Գերեզմանոցում շիրմաքարերն ու խաչքարերը ժամանակագրորեն կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբերի՝ 13–14-րդ դարեր և 17–20-րդ դարեր։ Ընդ որում հին և նոր թաղումները տեղագրորեն խմբավորված չեն և հիմնականում խառն են։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut.jpg?v=1650612528" width="2069" height="1566" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut.jpg?v=1650612528 2069w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-300x227.jpg?v=1650612528 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-1024x775.jpg?v=1650612528 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-768x581.jpg?v=1650612528 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-1536x1163.jpg?v=1650612528 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-2048x1550.jpg?v=1650612528 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Khacin-khut-370x280.jpg?v=1650612528 370w" sizes="(max-width: 2069px) 100vw, 2069px" title="Khacin khut" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-scaled.jpg?v=1650612697" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-scaled.jpg?v=1650612697 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-300x199.jpg?v=1650612697 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-1024x681.jpg?v=1650612697 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-768x511.jpg?v=1650612697 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-1536x1021.jpg?v=1650612697 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-2048x1362.jpg?v=1650612697 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-370x246.jpg?v=1650612697 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-272x182.jpg?v=1650612697 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 1 Գերեզմանոցի տապանաքարերից, 2021, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Գերեզմանոցի տապանաքարերից, 2021, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-scaled.jpg?v=1650612860" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-scaled.jpg?v=1650612860 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-300x199.jpg?v=1650612860 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-1024x681.jpg?v=1650612860 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-768x511.jpg?v=1650612860 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-1536x1021.jpg?v=1650612860 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-2048x1362.jpg?v=1650612860 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-370x246.jpg?v=1650612860 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-2-272x182.jpg?v=1650612860 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 3 Խաչքար գերեզմանոցից արևմուտք, դեպի Շիկաքար տանող ճանապարհի ձախ հատվածում, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Խաչքար գերեզմանոցից արևմուտք, դեպի Շիկաքար տանող ճանապարհի ձախ հատվածում, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

Գերեզմանատան տարածքում իրենց արվեստով, մեծությամբ և վիմագրով աչքի ընկնող մի քանի խաչքարեր կան։ Դրանցից մեկի արձանագրությունը խաչքարի թիկունքին է․ «Թի[ւն] ։ՉԲ։ (1253 թ.)։ Իշխանո/ւթի[ւն] Հասանա/յ, ես՝ Սնպատ և/ եղբարք իմ կա/նկեցի զխաչս/ բարէխաւս ա/ռ Ք[րիստո]ս ինձ և ամ/ուսին իմոյ Կատ/ային, զոր ետ պա/րոն մեզ հայրեն/իք և գերեզմա/նայտեղ։ Ք[րիստո]ս/ աւգնէ իւ/ր որդեա/ցն, ամ/են» (ԴՀՎ 1982,140, նկ․ 4)։ Արձանագրության մեջ հիշատակված Հասանը՝ Խաչենի տիրակալ Հասան Ջալալն է, որն ունեցել մեկ ուստր և երեք դուստր։ Տվյալ դեպքում որդիների տակ պիտի հասկանալ նրա զավակներին՝ անկախ սեռից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-scaled.jpg?v=1650613022" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-scaled.jpg?v=1650613022 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-169x300.jpg?v=1650613022 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-576x1024.jpg?v=1650613022 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-768x1365.jpg?v=1650613022 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-864x1536.jpg?v=1650613022 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-1152x2048.jpg?v=1650613022 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-2-208x370.jpg?v=1650613022 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="նկ. 4 Արձանագրությունը խաչքարի թիկունքին, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Արձանագրությունը խաչքարի թիկունքին, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-scaled.jpg?v=1650613432" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-scaled.jpg?v=1650613432 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-300x199.jpg?v=1650613432 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1024x681.jpg?v=1650613432 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-768x511.jpg?v=1650613432 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1536x1021.jpg?v=1650613432 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-2048x1362.jpg?v=1650613432 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-370x246.jpg?v=1650613432 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-272x182.jpg?v=1650613432 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 7 Արձանագիր խաչքարի ստորին հատվածը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 7 Արձանագիր խաչքարի ստորին հատվածը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-scaled.jpg?v=1650613661" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-scaled.jpg?v=1650613661 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-169x300.jpg?v=1650613661 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-576x1024.jpg?v=1650613661 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-768x1365.jpg?v=1650613661 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-864x1536.jpg?v=1650613661 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1152x2048.jpg?v=1650613661 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-208x370.jpg?v=1650613661 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="նկ. 8 Արձանագիր խաչքարի վերնամասը, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 8 Արձանագիր խաչքարի վերնամասը, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-scaled.jpg?v=1650612807" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-scaled.jpg?v=1650612807 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-169x300.jpg?v=1650612807 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-576x1024.jpg?v=1650612807 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-768x1365.jpg?v=1650612807 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-864x1536.jpg?v=1650612807 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-1152x2048.jpg?v=1650612807 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-1-208x370.jpg?v=1650612807 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="նկ. 2 Գերեզմանոցի տապանաքարերից, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Գերեզմանոցի տապանաքարերից, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Խաչքարի դիմերեսին պատկերված են Սնպատը, կինը՝ Կատան և զավակը, խնջույքի սեղանի շուրջ (նկ․ 5, 6)։ Ընտանեկան խնջույքն Արցախի խաչքարային պատկերաքանդակի տարածված թեմաներից էր։

Սրանից դեպի հարավ գտնվող երկու մասի բաժանված խաչքարերից մեկի վրա կարդում ենք. «Մեք/՝ Հևետ/իքայ որ/դիքս՝ Պապա/[ք], Սնպատ, Սարգիս...» (ԴՀՎ 5, 140, նկ․ 7, 8)։ Այս խաչքարը ևս վերաբերում է 13-րդ դարի կեսերին։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-scaled.jpg?v=1650613162" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-scaled.jpg?v=1650613162 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-225x300.jpg?v=1650613162 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-768x1024.jpg?v=1650613162 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-1152x1536.jpg?v=1650613162 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-1536x2048.jpg?v=1650613162 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-2-278x370.jpg?v=1650613162 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ. 5 Խաչքարի դիմային հատվածը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Խաչքարի դիմային հատվածը, լուս․ Հ․ Պետրոսյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-scaled.jpg?v=1650613202" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-scaled.jpg?v=1650613202 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-300x199.jpg?v=1650613202 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-1024x681.jpg?v=1650613202 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-768x511.jpg?v=1650613202 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-1536x1021.jpg?v=1650613202 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-2048x1362.jpg?v=1650613202 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-370x246.jpg?v=1650613202 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-1-272x182.jpg?v=1650613202 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 6 Խաչքարի պատկերաքանդակի մանրամասն, լուս․ Հ, Պետրոսյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 6 Խաչքարի պատկերաքանդակի մանրամասն, լուս․ Հ, Պետրոսյանի։

Նոր տապանաքարերից առանձնանում է սուրը ձեռքին հեծյալի բարձրաքանդակով մի շիրմաքար, որի վրա կարդում ենք․ «Այսէ տապան լուսահոգի Յարութիւնի Մովսէսեան-Գրիգորեանց, որը տաճկական պատերազմի ժամանակ Քարագլուխ գիւղը վերցնելու օրը չխնայելով իւր երիտասարտական կեանքը ազգի համար զոհ գնացաւ տաճկական գնդակի հարուածով` ջուխտ խաչերի առջև 23-ին սեպտեմբերի 1918 թւ․ 35 տարի հասակում» (նկ․ 9)։

Խաչին խութ տեղամասից դեպի արևելք, Աղաքար կոչվող հանդամասում պահպանվել են բնակատեղիի հետքեր, բազմաթիվ տապանաքարեր, որոնք վերաբերում են 16 -17-րդ դարերին։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-scaled.jpg?v=1650613979" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-scaled.jpg?v=1650613979 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-300x225.jpg?v=1650613979 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1024x768.jpg?v=1650613979 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-768x576.jpg?v=1650613979 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-1536x1152.jpg?v=1650613979 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-2048x1536.jpg?v=1650613979 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/009-370x278.jpg?v=1650613979 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ. 9 Գերեզմանոցի տապանաքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 9 Գերեզմանոցի տապանաքար, 2021, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 - Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու։

ԴՀՎ 5 - Դիվան հայ վիմագրության, պր. 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյանը, Երևան, 1982։

Գտնվում է Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղից հարավ անտառապատ բլրի վրա։ Գերեզմանոցը բավական մեծ տարածք է զբաղեցնում, մոտ 0,3 հա։ Տապանաքարերի մի մասը պարզ, անմշակ քարերից է, սակայն գերակշռողը կանոնավոր սեղանաձև են (նկ․ 1, 2)։ Խաչքարերից որոշները տեղաշարժած են իրենց հիմնական վայրից (նկ․ 3), պահպանվել են նաև խաչքարերի տարբեր չափսերի բեկորներ։ Գերեզմանոցում շիրմաքարերն ու խաչքարերը ժամանակագրորեն կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբերի՝ 13–14-րդ դարեր և 17–20-րդ դարեր։ Ընդ որում հին և նոր թաղումները տեղագրորեն խմբավորված չեն և հիմնականում խառն են։ Գերեզմանատան տարածքում իրենց արվեստով, մեծությամբ և վիմագրով աչքի ընկնող մի քանի խաչքարեր կան։ Դրանցից մեկի արձանագրությունը խաչքարի թիկունքին է․ «Թի[ւն] ։ՉԲ։ (1253 թ.)։ Իշխանո/ւթի[ւն] Հասանա/յ, ես՝ Սնպատ և/ եղբարք իմ կա/նկեցի զխաչս/ բարէխաւս ա/ռ Ք[րիստո]ս ինձ և ամ/ուսին իմոյ Կատ/ային, զոր ետ պա/րոն մեզ հայրեն/իք և գերեզմա/նայտեղ։ Ք[րիստո]ս/ աւգնէ իւ/ր որդեա/ցն, ամ/են» (ԴՀՎ 1982,140, նկ․ 4)։ Արձանագրության մեջ հիշատակված Հասանը՝ Խաչենի տիրակալ Հասան Ջալալն է, որն ունեցել մեկ ուստր և երեք դուստր։ Տվյալ դեպքում որդիների տակ պիտի հասկանալ նրա զավակներին՝ անկախ սեռից։ Խաչքարի դիմերեսին պատկերված են Սնպատը, կինը՝ Կատան և զավակը, խնջույքի սեղանի շուրջ (նկ․ 5, 6)։ Ընտանեկան խնջույքն Արցախի խաչքարային պատկերաքանդակի տարածված թեմաներից էր։ Սրանից դեպի հարավ գտնվող երկու մասի բաժանված խաչքարերից մեկի վրա կարդում ենք. «Մեք/՝ Հևետ/իքայ որ/դիքս՝ Պապա/[ք], Սնպատ, Սարգիս…» (ԴՀՎ 5, 140, նկ․ 7, 8)։ Այս խաչքարը ևս վերաբերում է 13-րդ դարի կեսերին։ Նոր տապանաքարերից առանձնանում է սուրը ձեռքին հեծյալի բարձրաքանդակով մի շիրմաքար, որի վրա կարդում ենք․ «Այսէ տապան լուսահոգի Յարութիւնի Մովսէսեան-Գրիգորեանց, որը տաճկական պատերազմի ժամանակ Քարագլուխ գիւղը վերցնելու օրը չխնայելով իւր երիտասարտական կեանքը ազգի համար զոհ գնացաւ տաճկական գնդակի հարուածով` ջուխտ խաչերի առջև 23-ին սեպտեմբերի 1918 թւ․ 35 տարի հասակում» (նկ․ 9)։ Խաչին խութ տեղամասից դեպի արևելք, Աղաքար կոչվող հանդամասում պահպանվել են բնակատեղիի հետքեր, բազմաթիվ տապանաքարեր, որոնք վերաբերում են 16 -17-րդ դարերին։ Գրականություն Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու։ ԴՀՎ 5 – Դիվան հայ վիմագրության, պր. 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյանը, Երևան, 1982։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Խաչին խութ գերեզմանոցը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/շիկաքար-քարագլխի-հուշարձանները-խաչի/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Խաչին խութ գերեզմանոցը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Գտնվում է Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղից հարավ անտառապատ բլրի վրա։ Գերեզմանոցը բավական մեծ տարածք է զբաղեցնում, մոտ 0,3 հա։ Տապանաքարերի մի մասը պարզ, անմշակ քարերից է, սակայն գերակշռողը կանոնավոր սեղանաձև են (նկ․ 1, 2)։ Խաչքարերից որոշները տեղաշարժած են իրենց հիմնական վայրից (նկ․ 3), պահպանվել են նաև խաչքարերի տարբեր չափսերի բեկորներ։ Գերեզմանոցում շիրմաքարերն ու խաչքարերը ժամանակագրորեն կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբերի՝ 13–14-րդ դարեր և 17–20-րդ դարեր։ Ընդ որում հին և նոր թաղումները տեղագրորեն խմբավորված չեն և հիմնականում խառն են։ Գերեզմանատան տարածքում իրենց արվեստով, մեծությամբ և վիմագրով աչքի ընկնող մի քանի խաչքարեր կան։ Դրանցից մեկի արձանագրությունը խաչքարի թիկունքին է․ «Թի[ւն] ։ՉԲ։ (1253 թ.)։ Իշխանո/ւթի[ւն] Հասանա/յ, ես՝ Սնպատ և/ եղբարք իմ կա/նկեցի զխաչս/ բարէխաւս ա/ռ Ք[րիստո]ս ինձ և ամ/ուսին իմոյ Կատ/ային, զոր ետ պա/րոն մեզ հայրեն/իք և գերեզմա/նայտեղ։ Ք[րիստո]ս/ աւգնէ իւ/ր որդեա/ցն, ամ/են» (ԴՀՎ 1982,140, նկ․ 4)։ Արձանագրության մեջ հիշատակված Հասանը՝ Խաչենի տիրակալ Հասան Ջալալն է, որն ունեցել մեկ ուստր և երեք դուստր։ Տվյալ դեպքում որդիների տակ պիտի հասկանալ նրա զավակներին՝ անկախ սեռից։ Խաչքարի դիմերեսին պատկերված են Սնպատը, կինը՝ Կատան և զավակը, խնջույքի սեղանի շուրջ (նկ․ 5, 6)։ Ընտանեկան խնջույքն Արցախի խաչքարային պատկերաքանդակի տարածված թեմաներից էր։ Սրանից դեպի հարավ գտնվող երկու մասի բաժանված խաչքարերից մեկի վրա կարդում ենք. «Մեք/՝ Հևետ/իքայ որ/դիքս՝ Պապա/[ք], Սնպատ, Սարգիս...» (ԴՀՎ 5, 140, նկ․ 7, 8)։ Այս խաչքարը ևս վերաբերում է 13-րդ դարի կեսերին։ Նոր տապանաքարերից առանձնանում է սուրը ձեռքին հեծյալի բարձրաքանդակով մի շիրմաքար, որի վրա կարդում ենք․ «Այսէ տապան լուսահոգի Յարութիւնի Մովսէսեան-Գրիգորեանց, որը տաճկական պատերազմի ժամանակ Քարագլուխ գիւղը վերցնելու օրը չխնայելով իւր երիտասարտական կեանքը ազգի համար զոհ գնացաւ տաճկական գնդակի հարուածով` ջուխտ խաչերի առջև 23-ին սեպտեմբերի 1918 թւ․ 35 տարի հասակում» (նկ․ 9)։ Խաչին խութ տեղամասից դեպի արևելք, Աղաքար կոչվող հանդամասում պահպանվել են բնակատեղիի հետքեր, բազմաթիվ տապանաքարեր, որոնք վերաբերում են 16 -17-րդ դարերին։ Գրականություն Բարխուտարեանց 1895 - Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու։ ԴՀՎ 5 - Դիվան հայ վիմագրության, պր. 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյանը, Երևան, 1982։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/շիկաքար-քարագլխի-հուշարձանները-խաչի/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-07T08:59:38+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-2-scaled.jpg?v=1650612697" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1702" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%ab/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%ab/","name":"Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Խաչին խութ գերեզմանոցը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-05-08T06:20:19+00:00","dateModified":"2022-06-07T08:59:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%ab/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%ab/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b7%d5%ab%d5%af%d5%a1%d6%84%d5%a1%d6%80-%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a3%d5%ac%d5%ad%d5%ab-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%ab/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Շիկաքար-Քարագլխի հուշարձանները. Խաչին խութ գերեզմանոցը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


The Shikakar-Qaraglukh fortress is located on a triangular promontory on the eastern edge of Shikakar mountain, 1 km north-west of Khramort village in the Askeran region. It is one of Khachen's most notable ancient fortresses. Shikakar-Karaglukh is an important center of the Armenian liberation struggle. It was the center and residence of the Armenian lord Sahl (Sahak) Smbatyan around the beginning of the 9th century. The lord of Shikakar fortress was so well-known that even Arab texts from the time mention him. He was a captive of Babak, who destroyed Artsakh's provinces, and the co-founder of the Artsakh political structure with Isaiah ibn Musa (Ulubabyan 1975, 64–71; Hakobyan 2020, 176–177), which maintained and preserved the Artsakh Armenians' existence till the modern era. The Shikakar fortress is mentioned by Movses Dashkhurants as the residence of Lord Sahl Smbatyan. He writes, "When the Armenians secretly went to Partavay in 821 AD, a small group of them took hundreds of captives from the province of Amaras, Metsirants border at a spot called Shikakar." At that time, the powerful Sahli Smbatian attacked them with his brothers in the dawn light. Shikakar-Karaglukh became one of the centers of the Armenian liberation struggle in Artsakh in the 1920s, led by the centurions of Tarkhan and Bagh (Armenian-Russian relations 1967, 186, 188; Chobanyan 1994). It's likely that it was rebuilt on the ruins of Shikakar fortress.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress.jpg?v=1650654616" width="2069" height="1566" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress.jpg?v=1650654616 2069w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-300x227.jpg?v=1650654616 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-1024x775.jpg?v=1650654616 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-768x581.jpg?v=1650654616 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-1536x1163.jpg?v=1650654616 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-2048x1550.jpg?v=1650654616 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/Shikaqar-fortress-370x280.jpg?v=1650654616 370w" sizes="(max-width: 2069px) 100vw, 2069px" title="Shikaqar fortress" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Sargis Jalalyants called it Chalaghan in the mid-nineteenth century. "Karaglukh is an Armenian village built on the top of the Chalaghan fortress. After leaving it, I climbed the fortress, which was built by the powerful Armenian lord Chalaghan in the 16th century. On both sides of the fortress, there are unimaginably high gorges. The lord Chalaghan himself lived here and killed many mountaineers with a sword, freeing many captives, from whom the mountaineers, feared, stopped their daring entry into these areas "(Jalalyants 1858, 525).

Makar Barkhudaryants provides more precise information on the village of Karaglukh and mentions some facts linked to the foundation and installation of the fortress based on lithographs gathered on the spot. "In ancient times, this village was a famous fortress," he writes. “Half of the population is indigenous, and the other half has relocated from the Great Syunik region's Darapas and Barkyushat settlements” (Barkhutaryans 1895, 107). He writes about the fortress as well, "We believe Shikar Fortress was built when Aghvanq came under the control of the Armenian kings." As evidenced by the inscription on the old tomb of Karaglukh, Hasan the Great gave this fortress to a lord named Smbat. "

Shikakar-Karaglukh dominates the Artsakh steppe and divides the Karkar and Khachen river valleys. It is at a height of 1011.5 meters above sea level, more than 500 meters higher than the steppe. The fortress formed a defensive circle with Khokhanaberd, Kachaghakaberd, and Natarin fortresses. The fortress held control of the Khachenaget valley, which reaches to the center of Khachen's rule, and the crucial route that connects the mountainous part of the region with the valley, by dominating the surroundings from a high vantage point. From the fortress, the land rising from the uplands and lowlands to the Karkar River valley is clearly visible (Fig. 1). The upper part of the fortress is a flat valley (Fig. 2) with a steep gorge on the eastern and northern sides and forested stone walls on the southern side (Fig. 3). From east to west, it is divided into three sections: The eastern pinnacle (Fig. 4) is about 25 meters long and is devoid of artificial structures. The main structures were located in the center section of the citadel on the west side (Fig. 5). The fortress has an area of 8550 square meters (190 x 45 meters). To this day, traces of fortifications can be found in various places of the citadel (Figs. 6, 7). M. Barkhudaryan claims that "From the east and west, the fortress had two entrances." As can be observed from the remnants, the side sides of the doors were fortified with stone walls "(Barkhutaryan 1895, 127).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-scaled.jpg?v=1650654759" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-scaled.jpg?v=1650654759 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-300x169.jpg?v=1650654759 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-1024x576.jpg?v=1650654759 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-768x432.jpg?v=1650654759 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-1536x864.jpg?v=1650654759 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-2048x1152.jpg?v=1650654759 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-370x208.jpg?v=1650654759 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 1 The view from the fortress to the plain, 2021, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 The view from the fortress to the plain, 2021, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-scaled.jpg?v=1650654786" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-scaled.jpg?v=1650654786 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-300x169.jpg?v=1650654786 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-1024x576.jpg?v=1650654786 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-768x432.jpg?v=1650654786 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-1536x864.jpg?v=1650654786 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-2048x1152.jpg?v=1650654786 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/002-3-370x208.jpg?v=1650654786 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 2 The upper half of the fortress's flat area, 2021, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The upper half of the fortress's flat area, 2021, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-scaled.jpg?v=1650654845" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-scaled.jpg?v=1650654845 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-300x225.jpg?v=1650654845 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1024x768.jpg?v=1650654845 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-768x576.jpg?v=1650654845 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-1536x1152.jpg?v=1650654845 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-2048x1536.jpg?v=1650654845 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/004-3-370x278.jpg?v=1650654845 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 4 The eastern pinnacle of the fortress, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The eastern pinnacle of the fortress, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-scaled.jpg?v=1650654908" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-scaled.jpg?v=1650654908 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-300x199.jpg?v=1650654908 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1024x681.jpg?v=1650654908 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-768x511.jpg?v=1650654908 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-1536x1021.jpg?v=1650654908 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-2048x1362.jpg?v=1650654908 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-370x246.jpg?v=1650654908 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/006-2-272x182.jpg?v=1650654908 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 6 A section of the wall, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 A section of the wall, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-scaled.jpg?v=1650654813" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-scaled.jpg?v=1650654813 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-300x199.jpg?v=1650654813 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-1024x681.jpg?v=1650654813 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-768x511.jpg?v=1650654813 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-1536x1021.jpg?v=1650654813 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-2048x1362.jpg?v=1650654813 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-370x246.jpg?v=1650654813 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/003-3-272x182.jpg?v=1650654813 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 3 The section of the south-eastern rock walls, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The section of the south-eastern rock walls, photo by H. Petrosyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-scaled.jpg?v=1650654881" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-scaled.jpg?v=1650654881 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-300x169.jpg?v=1650654881 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1024x576.jpg?v=1650654881 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-768x432.jpg?v=1650654881 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-1536x864.jpg?v=1650654881 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-2048x1152.jpg?v=1650654881 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/005-3-370x208.jpg?v=1650654881 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 5 The khachkar preserved in the territory of the fortress, 2021, photo by G. Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The khachkar preserved in the territory of the fortress, 2021, photo by G. Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-scaled.jpg?v=1650654934" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-scaled.jpg?v=1650654934 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-300x199.jpg?v=1650654934 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1024x681.jpg?v=1650654934 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-768x511.jpg?v=1650654934 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-1536x1021.jpg?v=1650654934 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-2048x1362.jpg?v=1650654934 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-370x246.jpg?v=1650654934 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/007-1-272x182.jpg?v=1650654934 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 7 A section of the battlement, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 A section of the battlement, photo by H. Petrosyan.

The fortress's western and south-western sections were poorly protected, with no artificial barriers created, although this did not severely affect the fortress's defensive capacity, as the enemy had to conquer ridge branches and forested areas in this zone. Caves on the high cliffs, which were used as safe havens and hiding places during the battle, added to the fortress's resistance (Fig. 8).

The Khachin Khut cemetery, Karaglukh village, the old Khramort rural settlement, the church and cemetery, and the old cemetery of Parukh village are all located on the slopes at the top of the ridge branch, in addition to the remnants of the fortress.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-scaled.jpg?v=1650654975" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-scaled.jpg?v=1650654975 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-300x199.jpg?v=1650654975 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1024x681.jpg?v=1650654975 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-768x511.jpg?v=1650654975 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-1536x1021.jpg?v=1650654975 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-2048x1362.jpg?v=1650654975 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-370x246.jpg?v=1650654975 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/008-1-272x182.jpg?v=1650654975 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 8 The cav, photo by H. Petrosyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 8 The cav, photo by H. Petrosyan.

Bibliography

Barkhutaryants 1895—Barkhutaryants M., Artsakh, Baku, Aror.

Kagankatuatsi, 1983-Movses Kagankatuatsi, History of the Aghvan Land, the original examination and introduction by V. Arakelyan, Yerevan.

Hakobyan 2020-Hakobyan A., The dynasties in Aghvank and East Armenia to the late 13th century (historical-sourceological examination). "Science" publishing house, Yerevan.

Jalaleants, 1858–Jalaleants S., Journey to Greater Armenia, part B, Tifilis.

Chobanyan, 1994, -On the Issue of Identification of Shosh and Karaglukh Sghnakhs, Historical-Philological Journal, No. 1, pp. 183-187.

Ulubabyan, 1975–Ulubabyan, B., The reigns of Khachen in the 10th–16th centuries, published by the Academy of Sciences of the Armenian SSR, Yerevan.

Armenian-Russian relations in 1967-Armenian-Russian relations in the first third of the 18th century. Collection of documents. Ed. by A. G. Ioannisyan, vol. II, part II, Yerevan.

The Shikakar-Qaraglukh fortress is located on a triangular promontory on the eastern edge of Shikakar mountain, 1 km north-west of Khramort village in the Askeran region. It is one of Khachen’s most notable ancient fortresses. Shikakar-Karaglukh is an important center of the Armenian liberation struggle. It was the center and residence of the Armenian lord Sahl (Sahak) Smbatyan around the beginning of the 9th century. The lord of Shikakar fortress was so well-known that even Arab texts from the time mention him. He was a captive of Babak, who destroyed Artsakh’s provinces, and the co-founder of the Artsakh political structure with Isaiah ibn Musa (Ulubabyan 1975, 64–71; Hakobyan 2020, 176–177), which maintained and preserved the Artsakh Armenians’ existence till the modern era. The Shikakar fortress is mentioned by Movses Dashkhurants as the residence of Lord Sahl Smbatyan. He writes, “When the Armenians secretly went to Partavay in 821 AD, a small group of them took hundreds of captives from the province of Amaras, Metsirants border at a spot called Shikakar.” At that time, the powerful Sahli Smbatian attacked them with his brothers in the dawn light. Shikakar-Karaglukh became one of the centers of the Armenian liberation struggle in Artsakh in the 1920s, led by the centurions of Tarkhan and Bagh (Armenian-Russian relations 1967, 186, 188; Chobanyan 1994). It’s likely that it was rebuilt on the ruins of Shikakar fortress.   Sargis Jalalyants called it Chalaghan in the mid-nineteenth century. “Karaglukh is an Armenian village built on the top of the Chalaghan fortress. After leaving it, I climbed the fortress, which was built by the powerful Armenian lord Chalaghan in the 16th century. On both sides of the fortress, there are unimaginably high gorges. The lord Chalaghan himself lived here and killed many mountaineers with a sword, freeing many captives, from whom the mountaineers, feared, stopped their daring entry into these areas “(Jalalyants 1858, 525). Makar Barkhudaryants provides more precise information on the village of Karaglukh and mentions some facts linked to the foundation and installation of the fortress based on lithographs gathered on the spot. “In ancient times, this village was a famous fortress,” he writes. “Half of the population is indigenous, and the other half has relocated from the Great Syunik region’s Darapas and Barkyushat settlements” (Barkhutaryans 1895, 107). He writes about the fortress as well, “We believe Shikar Fortress was built when Aghvanq came under the control of the Armenian kings.” As evidenced by the inscription on the old tomb of Karaglukh, Hasan the Great gave this fortress to a lord named Smbat. ” Shikakar-Karaglukh dominates the Artsakh steppe and divides the Karkar and Khachen river valleys. It is at a height of 1011.5 meters above sea level, more than 500 meters higher than the steppe. The fortress formed a defensive circle with Khokhanaberd, Kachaghakaberd, and Natarin fortresses. The fortress held control of the Khachenaget valley, which reaches to the center of Khachen’s rule, and the crucial route that connects the mountainous part of the region with the valley, by dominating the surroundings from a high vantage point. From the fortress, the land rising from the uplands and lowlands to the Karkar River valley is clearly visible (Fig. 1). The upper part of the fortress is a flat valley (Fig. 2) with a steep gorge on the eastern and northern sides and forested stone walls on the southern side (Fig. 3). From east to west, it is divided into three sections: The eastern pinnacle (Fig. 4) is about 25 meters long and is devoid of artificial structures. The main structures were located in the center section of the citadel on the west side (Fig. 5). The fortress has an area of 8550 square meters (190 x 45 meters). To this day, traces of fortifications can be found in various places of the citadel (Figs. 6, 7). M. Barkhudaryan claims that “From the east and west, the fortress had two entrances.” As can be observed from the remnants, the side sides of the doors were fortified with stone walls “(Barkhutaryan 1895, 127).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The monuments of Shikaqar- Qaraglukh: The fortress - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The monuments of Shikaqar- Qaraglukh: The fortress - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="The Shikakar-Qaraglukh fortress is located on a triangular promontory on the eastern edge of Shikakar mountain, 1 km north-west of Khramort village in the Askeran region. It is one of Khachen's most notable ancient fortresses. Shikakar-Karaglukh is an important center of the Armenian liberation struggle. It was the center and residence of the Armenian lord Sahl (Sahak) Smbatyan around the beginning of the 9th century. The lord of Shikakar fortress was so well-known that even Arab texts from the time mention him. He was a captive of Babak, who destroyed Artsakh's provinces, and the co-founder of the Artsakh political structure with Isaiah ibn Musa (Ulubabyan 1975, 64–71; Hakobyan 2020, 176–177), which maintained and preserved the Artsakh Armenians' existence till the modern era. The Shikakar fortress is mentioned by Movses Dashkhurants as the residence of Lord Sahl Smbatyan. He writes, "When the Armenians secretly went to Partavay in 821 AD, a small group of them took hundreds of captives from the province of Amaras, Metsirants border at a spot called Shikakar." At that time, the powerful Sahli Smbatian attacked them with his brothers in the dawn light. Shikakar-Karaglukh became one of the centers of the Armenian liberation struggle in Artsakh in the 1920s, led by the centurions of Tarkhan and Bagh (Armenian-Russian relations 1967, 186, 188; Chobanyan 1994). It's likely that it was rebuilt on the ruins of Shikakar fortress.   Sargis Jalalyants called it Chalaghan in the mid-nineteenth century. "Karaglukh is an Armenian village built on the top of the Chalaghan fortress. After leaving it, I climbed the fortress, which was built by the powerful Armenian lord Chalaghan in the 16th century. On both sides of the fortress, there are unimaginably high gorges. The lord Chalaghan himself lived here and killed many mountaineers with a sword, freeing many captives, from whom the mountaineers, feared, stopped their daring entry into these areas "(Jalalyants 1858, 525). Makar Barkhudaryants provides more precise information on the village of Karaglukh and mentions some facts linked to the foundation and installation of the fortress based on lithographs gathered on the spot. "In ancient times, this village was a famous fortress," he writes. “Half of the population is indigenous, and the other half has relocated from the Great Syunik region's Darapas and Barkyushat settlements” (Barkhutaryans 1895, 107). He writes about the fortress as well, "We believe Shikar Fortress was built when Aghvanq came under the control of the Armenian kings." As evidenced by the inscription on the old tomb of Karaglukh, Hasan the Great gave this fortress to a lord named Smbat. " Shikakar-Karaglukh dominates the Artsakh steppe and divides the Karkar and Khachen river valleys. It is at a height of 1011.5 meters above sea level, more than 500 meters higher than the steppe. The fortress formed a defensive circle with Khokhanaberd, Kachaghakaberd, and Natarin fortresses. The fortress held control of the Khachenaget valley, which reaches to the center of Khachen's rule, and the crucial route that connects the mountainous part of the region with the valley, by dominating the surroundings from a high vantage point. From the fortress, the land rising from the uplands and lowlands to the Karkar River valley is clearly visible (Fig. 1). The upper part of the fortress is a flat valley (Fig. 2) with a steep gorge on the eastern and northern sides and forested stone walls on the southern side (Fig. 3). From east to west, it is divided into three sections: The eastern pinnacle (Fig. 4) is about 25 meters long and is devoid of artificial structures. The main structures were located in the center section of the citadel on the west side (Fig. 5). The fortress has an area of 8550 square meters (190 x 45 meters). To this day, traces of fortifications can be found in various places of the citadel (Figs. 6, 7). M. Barkhudaryan claims that "From the east and west, the fortress had two entrances." As can be observed from the remnants, the side sides of the doors were fortified with stone walls "(Barkhutaryan 1895, 127)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-13T06:54:35+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/04/001-3-scaled.jpg?v=1650654759" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1440" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="5 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/","name":"The monuments of Shikaqar- Qaraglukh: The fortress - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-04-22T19:16:59+00:00","dateModified":"2022-06-13T06:54:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-monuments-of-shikaqar-qaraglukh-the-fortress/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The monuments of Shikaqar- Qaraglukh: The fortress"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь расположена в центральной части села Караглух Аскеранского района (рис. 1, 2). По архитектурной конструкции она является характерной для 19-го века постройкой, однако использованные в кладке стен надгробия и хачкары более раннего периода свидетельствуют о том, что нынешняя церковь была построена на фундаменте старой церкви.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh.jpg?v=1651483124" width="2069" height="1566" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh.jpg?v=1651483124 2069w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-300x227.jpg?v=1651483124 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-1024x775.jpg?v=1651483124 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-768x581.jpg?v=1651483124 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-1536x1163.jpg?v=1651483124 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-2048x1550.jpg?v=1651483124 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/Astvatsatsin-Qaraglukh-370x280.jpg?v=1651483124 370w" sizes="(max-width: 2069px) 100vw, 2069px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-scaled.jpg?v=1651483203" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-scaled.jpg?v=1651483203 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-300x199.jpg?v=1651483203 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1024x681.jpg?v=1651483203 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-768x511.jpg?v=1651483203 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-1536x1021.jpg?v=1651483203 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-2048x1362.jpg?v=1651483203 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-370x246.jpg?v=1651483203 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/001-272x182.jpg?v=1651483203 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 1 Село Караглух и церковь с юго-востока, 2021, фото Г. Петросяна" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Село Караглух и церковь с юго-востока, 2021, фото Г. Петросяна

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-300x169.jpg?v=1651483322 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1024x576.jpg?v=1651483322 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-768x432.jpg?v=1651483322 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-1536x864.jpg?v=1651483322 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-2048x1152.jpg?v=1651483322 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-370x208.jpg?v=1651483322 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Церковь с юга, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Церковь с юга, 2021, фото Г. Будагян.

М. Бархударянц отмечает, что она имела деревянное перекрытие. Ныне оно отсутствует. Построена из местных груботесанных камней белого оттенка с использованием известкового раствора. Имеет длину 14,5 м и ширину 6,6 м. Это - прямоугольный однодневный зал с полукруглой абсидой в восточной части и двумя ризницами. На южной и восточной сторонах открыто три маленьких окна. Единственный вход открыт с юга (рис. 3).

На территории церкви и на стенах сохранилось несколько интересных хачкаров и надгробий со скульптурными изображениями и надписями (рис. 4, 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-scaled.jpg?v=1651483501" width="1440" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-scaled.jpg?v=1651483501 1440w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-169x300.jpg?v=1651483501 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-576x1024.jpg?v=1651483501 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-768x1365.jpg?v=1651483501 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-864x1536.jpg?v=1651483501 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-1152x2048.jpg?v=1651483501 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/003-208x370.jpg?v=1651483501 208w" sizes="(max-width: 1440px) 100vw, 1440px" title="Рис. 3 Вход церкви, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Вход церкви, 2021, фото Г. Будагян.

На хачкаре, установленном напротив входа, высечена надпись: "Я, Чаган, воздвиг сей крест своему брату Пирузпа[хту]" (САН 5, 141, рис. 6).

На хачкаре, встроенном в южную стену слева от входа написано: "Я, Сумбат, воздвиг сей крест Амамн, супруге моей, Авану и Гехану... слева от входа. Святой крест спасения" (САН 5, 141, рис. 7).

На южной стене, во внутренней части постройки также сохранились встроенные в стену надгробия и хачкары (рис. 8, 9).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-scaled.jpg?v=1651483602" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-scaled.jpg?v=1651483602 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-300x169.jpg?v=1651483602 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-1024x576.jpg?v=1651483602 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-768x432.jpg?v=1651483602 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-1536x864.jpg?v=1651483602 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-2048x1152.jpg?v=1651483602 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/004-370x208.jpg?v=1651483602 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 4 Надгробие на территории церкви, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Надгробие на территории церкви, 2021, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-576x1024.jpg?v=1651483902" width="576" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-576x1024.jpg?v=1651483902 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-169x300.jpg?v=1651483902 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-768x1365.jpg?v=1651483902 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-864x1536.jpg?v=1651483902 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-1152x2048.jpg?v=1651483902 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-208x370.jpg?v=1651483902 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/005-scaled.jpg?v=1651483902 1440w" sizes="(max-width: 576px) 100vw, 576px" title="Рис. 5 Хачкар на южной стене, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Хачкар на южной стене, 2021, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-169x300.jpg?v=1651484393" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-169x300.jpg?v=1651484393 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-576x1024.jpg?v=1651484393 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-768x1365.jpg?v=1651484393 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-864x1536.jpg?v=1651484393 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-1152x2048.jpg?v=1651484393 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-208x370.jpg?v=1651484393 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/006-scaled.jpg?v=1651484393 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="Рис. 6 Хачкар с надписью, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Хачкар с надписью, 2021, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-225x300.jpg?v=1651484481" width="225" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-225x300.jpg?v=1651484481 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-768x1024.jpg?v=1651484481 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-1152x1536.jpg?v=1651484481 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-1536x2048.jpg?v=1651484481 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-278x370.jpg?v=1651484481 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/007-scaled.jpg?v=1651484481 1920w" sizes="(max-width: 225px) 100vw, 225px" title="Рис. 7 Хачкар с надписью слева от входа, на южной стене, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Хачкар с надписью слева от входа, на южной стене, 2021, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-169x300.jpg?v=1651484597" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-169x300.jpg?v=1651484597 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-576x1024.jpg?v=1651484597 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-768x1365.jpg?v=1651484597 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-864x1536.jpg?v=1651484597 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-1152x2048.jpg?v=1651484597 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-208x370.jpg?v=1651484597 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/008-scaled.jpg?v=1651484597 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="Рис. 8 Надгробный камень, вставленный в южную стену внутри церкви, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 8 Надгробный камень, вставленный в южную стену внутри церкви, 2021, фото Г. Будагян.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-169x300.jpg?v=1651484674" width="169" height="300" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-169x300.jpg?v=1651484674 169w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-576x1024.jpg?v=1651484674 576w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-768x1365.jpg?v=1651484674 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-864x1536.jpg?v=1651484674 864w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-1152x2048.jpg?v=1651484674 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-208x370.jpg?v=1651484674 208w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/009-scaled.jpg?v=1651484674 1440w" sizes="(max-width: 169px) 100vw, 169px" title="Рис. 9 Хачкар, вставленный в южную стену внутри церкви, 2021, фото Г. Будагян." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 9 Хачкар, вставленный в южную стену внутри церкви, 2021, фото Г. Будагян.

Литература

Бархударянц М., Арцах, "Арор", Баку, 1895 (на арм.яз.).

САН 5 - Свод армянских надписей, т.5, Арцах, составитель: С.Бархударян, Ереван, 1982.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Памятники Шикакар-Караглуха. Церковь Сурб Аствацацин - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/памятники-шикакар-караглуха-церковь/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Памятники Шикакар-Караглуха. Церковь Сурб Аствацацин - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Церковь расположена в центральной части села Караглух Аскеранского района (рис. 1, 2). По архитектурной конструкции она является характерной для 19-го века постройкой, однако использованные в кладке стен надгробия и хачкары более раннего периода свидетельствуют о том, что нынешняя церковь была построена на фундаменте старой церкви." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/памятники-шикакар-караглуха-церковь/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-06-07T08:51:03+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/05/002-scaled.jpg?v=1651483322" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1440" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-%d1%88%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b3%d0%bb%d1%83%d1%85%d0%b0-%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-%d1%88%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b3%d0%bb%d1%83%d1%85%d0%b0-%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c/","name":"Памятники Шикакар-Караглуха. Церковь Сурб Аствацацин - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-05-02T09:45:30+00:00","dateModified":"2022-06-07T08:51:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-%d1%88%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b3%d0%bb%d1%83%d1%85%d0%b0-%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-%d1%88%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b3%d0%bb%d1%83%d1%85%d0%b0-%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-%d1%88%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%d0%b3%d0%bb%d1%83%d1%85%d0%b0-%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Памятники Шикакар-Караглуха. Церковь Сурб Аствацацин"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->