Location

The Church of the Holy Resurrection (figs. 1, 2) is located in the Hadrut region, in the village of Hin Kochbek on the south-eastern slope of Mount Arevasar.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek.jpg?v=1638201577" width="1355" height="536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek.jpg?v=1638201577 1355w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek-300x119.jpg?v=1638201577 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek-1024x405.jpg?v=1638201577 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek-768x304.jpg?v=1638201577 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/Hin_Kochbek-370x146.jpg?v=1638201577 370w" sizes="(max-width: 1355px) 100vw, 1355px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-768x576.jpg?v=1638167792" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-768x576.jpg?v=1638167792 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-300x225.jpg?v=1638167792 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-1024x768.jpg?v=1638167792 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-1536x1152.jpg?v=1638167792 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-2048x1536.jpg?v=1638167792 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-370x278.jpg?v=1638167792 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 1 The church from the East, 2011, photo by G․ Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 The church from the East, 2011, photo by G․ Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-scaled.jpg?v=1638167856" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-scaled.jpg?v=1638167856 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-300x225.jpg?v=1638167856 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-1024x768.jpg?v=1638167856 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-768x576.jpg?v=1638167856 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-1536x1152.jpg?v=1638167856 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-2048x1536.jpg?v=1638167856 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/002-1-1-370x278.jpg?v=1638167856 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 2 The church from the South, 2011, photo by G․ Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The church from the South, 2011, photo by G․ Budaghyan.

Historical Overview

Aygestan village is located 2.5-3 km east of Hadrut town. The present village was founded in 1960-1969, when residents moved from Old Kochbek, about 2 km north of the village, to a lower plain. No historical information has been preserved about the founding of Old Kochbek. One of the legends preserved from generation to generation by the villagers says that several families of Kochbek residents moved here from Jraberd.

Makar Barkhudariants, who visited here in the 1890s, mentions that “․․․ The inhabitants of Kochbek are native, the land is fertile. The priest of the Church of the Holy Resurrection comes from Hadrut” (Barkhudariants 1895, 46).

According to the inscription preserved on the pediment of the entrance door, the Church of the Holy Resurrection was built in 1741.

At the end of 1991 a part of the village was occupied by the Azerbaijanis; on January 9, 1992, the attempt of the Azerbaijani army to occupy the whole village ended in failure, after which the Armenian forces liberated the whole village. In the post-war period Kochbek was renamed Aygestan.

Aygestan is under Azerbaijani occupation since October 2020.

Architectural-Compositional Examination

It is a rectangular single-nave hall with a semicircular apse on the east side. The interior architectural particularity of the Church of the Holy Resurrection is the presence of a sacristy, which is located on the north side of the apse.

It is built mainly of rough stones; the edges of the western window and of the entrance, as well as the pediment are made of polished limestone. The only entrance opens from the south (fig. 3). The light comes from each one of the windows opening from the east, south and west. It is vaulted inside; on the outside it has a roof with two slopes covered with earth. Due to the slope of the site, the northern wall completely and part of the western wall are in the ground (fig. 4).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-768x1024.jpg?v=1638167997" width="768" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-768x1024.jpg?v=1638167997 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-225x300.jpg?v=1638167997 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-1152x1536.jpg?v=1638167997 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-1536x2048.jpg?v=1638167997 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-278x370.jpg?v=1638167997 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/003-1-1-scaled.jpg?v=1638167997 1920w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 3 The entrance of the church, 2018, photo by G․ Budaghyan. " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The entrance of the church, 2018, photo by G․ Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004.jpg?v=1638202042" width="749" height="562" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004.jpg?v=1638202042 749w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-300x225.jpg?v=1638202042 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/004-370x278.jpg?v=1638202042 370w" sizes="(max-width: 749px) 100vw, 749px" title="Fig. 4 The church from the West, 2018, photo by G․ Budaghyan.   " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The church from the West, 2018, photo by G․ Budaghyan.

The church is 13.5 meters long, 6.3 meters wide and 4.5 meters high.

The construction inscription of the church has been preserved on the pediment of the entrance. “The church of the Holy Resurrection was built in memory of Kozal, wife of Melik Yekan, of his son Arambek, of Isayibek. In the year 1741. Who will read it, let him say: “God have mercy. Father” (fig. 5). There are also inscriptions on the hewn stones of the entrance (fig. 6). The old cemetery extends to the south of the church; most of the tombstones have been preserved (fig. 7).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-768x1024.jpg?v=1638168197" width="768" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-768x1024.jpg?v=1638168197 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-225x300.jpg?v=1638168197 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-1152x1536.jpg?v=1638168197 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-1536x2048.jpg?v=1638168197 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-278x370.jpg?v=1638168197 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/006-11-scaled.jpg?v=1638168197 1920w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 6 The entrance stones with inscriptions, 2018, photo by G․ Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The entrance stones with inscriptions, 2018, photo by G․ Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-scaled.jpg?v=1638168131" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-scaled.jpg?v=1638168131 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-300x225.jpg?v=1638168131 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-1024x768.jpg?v=1638168131 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-768x576.jpg?v=1638168131 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-1536x1152.jpg?v=1638168131 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-2048x1536.jpg?v=1638168131 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/005-12-370x278.jpg?v=1638168131 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Fig. 5 The pediment of the entrance with inscription, 2011, photo by G․ Budaghyan. " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The pediment of the entrance with inscription, 2011, photo by G․ Budaghyan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-768x576.jpg?v=1638168353" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-768x576.jpg?v=1638168353 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-300x225.jpg?v=1638168353 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-1024x768.jpg?v=1638168353 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-1536x1152.jpg?v=1638168353 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-2048x1536.jpg?v=1638168353 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/007-5-370x278.jpg?v=1638168353 370w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Fig. 7 The old cemetery, 2011, photo by G․ Budaghyan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 The old cemetery, 2011, photo by G․ Budaghyan.

The State Before, During and After the War

The Church of the Holy Resurrection was used as a storehouse in the Soviet era, thanks to which it has been preserved in a relatively good condition. It did not suffer from the military operations of the first and second wars of Artsakh. There is no information about the post-war situation.

Bibliography

Barkhudaryans 1895 - Barkhudaryans M., Artsakh, Baku.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Aygestan Church of the Holy Resurrection - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Aygestan Church of the Holy Resurrection - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Location The Church of the Holy Resurrection (figs. 1, 2) is located in the Hadrut region, in the village of Hin Kochbek on the south-eastern slope of Mount Arevasar." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-06T10:12:33+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/11/001-1-1-scaled.jpg?v=1638167792" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="3 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/","name":"The Aygestan Church of the Holy Resurrection - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-11-29T06:47:17+00:00","dateModified":"2022-03-06T10:12:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-aygestan-church-of-the-holy-resurrection/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Aygestan Church of the Holy Resurrection"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Տեղադրությունը

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Ջրաղացներ գյուղում: Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383.jpg?v=1646578670" width="1356" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383.jpg?v=1646578670 1356w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-300x127.jpg?v=1646578670 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-1024x435.jpg?v=1646578670 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-768x326.jpg?v=1646578670 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-370x157.jpg?v=1646578670 370w" sizes="(max-width: 1356px) 100vw, 1356px" title="map Jragacner" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով գյուղը, հիշատակում է գյուղի նորաշեն սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Բարխուտարեանց 1895, 95):

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին տեղակայված է գյուղի կենտրոնում (նկ. 1): Այն միանավ թաղակապ սրահ է, թաղը կտրվածքում սլացիկ երկկենտրոն է (նկ. 2):  Եկեղեցին ունի բարձր բեմ, գրեթե ուղղանկյուն խորան և երկու ավանդատներ, ներքուստ պատերը սվաղված են (նկ. 3): Սուրբ Աստվածածինը կառուցված է կոպտատաշ քարերով, սրբատաշ են միայն անկյունաքարերը, մուտքերի և պատուհանների քարերը: Իր ճարտարապետական ոճով և պատերի շարվածքով եկեղեցին մոտ է Շուշիի քաղաքային ճարտարապետությանը և հավանաբար կառուցող վարպետները հենց Շուշիից էին: Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հարավից: Հարավային ճակատում առկա են երեք մեծ պատուհաններ (նկ.4):  Արևմտյան մուտքի բարավորին փորագրված է շինարարական արձանագրությունը (Յիշատակ է ս[ուր]բ Ա[ստուա]ծ[ա]ծնայ եկեղեցիս/, որ շինեցաւ Ջրաղացներ գիւղիւք 1882 թվին/, բոլոր հասարակութեան սեպհակ[ա]ն ծախքովն), համաձայն որի՝ եկեղեցին կառուցվել է 1882 թվականին գյուղի հավատավոր հասարակության կողմից (նկ. 5):

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744" width="1189" height="891" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744 1189w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-300x225.jpg?v=1646578744 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-1024x767.jpg?v=1646578744 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-768x576.jpg?v=1646578744 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-370x277.jpg?v=1646578744 370w" sizes="(max-width: 1189px) 100vw, 1189px" title="նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավից, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը հարավից, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-768x576.jpg?v=1646578797" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-768x576.jpg?v=1646578797 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-300x225.jpg?v=1646578797 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-1024x768.jpg?v=1646578797 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-370x277.jpg?v=1646578797 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2.jpg?v=1646578797 1091w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 3 Եկեղեցու խորանը և ավանդատները, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 3 Եկեղեցու խորանը և ավանդատները, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:

Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո

Խորհրդային տարիներին եկեղեցին վերածվել է պահեստի, նրա արևմտյան կողմից ավելացվել է կցակառույց: Եկեղեցին վերանորոգվել է: 2020 թվականի պատերազմից և գյուղի օկուպացիայից հետո եկեղեցին թեև չի ավերվել, սակայն առկա է տեսանյութ, որտեղ ադրբեջանցի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում հենց եկեղեցու ներսում: Ավելի մանրամասն տես.  Ադրբեջանի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում օկուպացված Ջրաղացներ գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում - Monument Watch:

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 - Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2.jpg?v=1646578771" width="1090" height="817" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2.jpg?v=1646578771 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-300x225.jpg?v=1646578771 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-1024x768.jpg?v=1646578771 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-768x576.jpg?v=1646578771 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-370x277.jpg?v=1646578771 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="նկ. 2 Եկեղեցու ներքին տեսքը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 2 Եկեղեցու ներքին տեսքը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-768x576.jpg?v=1646578829" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-768x576.jpg?v=1646578829 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-300x225.jpg?v=1646578829 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-1024x768.jpg?v=1646578829 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-370x277.jpg?v=1646578829 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2.jpg?v=1646578829 1091w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ. 4 Եկեղեցու հարավային ճակատը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 4 Եկեղեցու հարավային ճակատը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2.jpg?v=1646578853" width="1093" height="819" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2.jpg?v=1646578853 1093w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-300x225.jpg?v=1646578853 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-1024x767.jpg?v=1646578853 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-768x575.jpg?v=1646578853 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-370x277.jpg?v=1646578853 370w" sizes="(max-width: 1093px) 100vw, 1093px" title="նկ. 5 Եկեղեցու բարավորի շինարարական արձանագրությունը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 5 Եկեղեցու բարավորի շինարարական արձանագրությունը, լուս. ԱՀ ԿԳՄՍՆ վկայագրից:

Տեղադրությունը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Ջրաղացներ գյուղում: Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից: Պատմական ակնարկ Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով գյուղը, հիշատակում է գյուղի նորաշեն սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Բարխուտարեանց 1895, 95): Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին տեղակայված է գյուղի կենտրոնում (նկ. 1): Այն միանավ թաղակապ սրահ է, թաղը կտրվածքում սլացիկ երկկենտրոն է (նկ. 2):  Եկեղեցին ունի բարձր բեմ, գրեթե ուղղանկյուն խորան և երկու ավանդատներ, ներքուստ պատերը սվաղված են (նկ. 3): Սուրբ Աստվածածինը կառուցված է կոպտատաշ քարերով, սրբատաշ են միայն անկյունաքարերը, մուտքերի և պատուհանների քարերը: Իր ճարտարապետական ոճով և պատերի շարվածքով եկեղեցին մոտ է Շուշիի քաղաքային ճարտարապետությանը և հավանաբար կառուցող վարպետները հենց Շուշիից էին: Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հարավից: Հարավային ճակատում առկա են երեք մեծ պատուհաններ (նկ.4):  Արևմտյան մուտքի բարավորին փորագրված է շինարարական արձանագրությունը (Յիշատակ է ս[ուր]բ Ա[ստուա]ծ[ա]ծնայ եկեղեցիս/, որ շինեցաւ Ջրաղացներ գիւղիւք 1882 թվին/, բոլոր հասարակութեան սեպհակ[ա]ն ծախքովն), համաձայն որի՝ եկեղեցին կառուցվել է 1882 թվականին գյուղի հավատավոր հասարակության կողմից (նկ. 5): Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո Խորհրդային տարիներին եկեղեցին վերածվել է պահեստի, նրա արևմտյան կողմից ավելացվել է կցակառույց: Եկեղեցին վերանորոգվել է: 2020 թվականի պատերազմից և գյուղի օկուպացիայից հետո եկեղեցին թեև չի ավերվել, սակայն առկա է տեսանյութ, որտեղ ադրբեջանցի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում հենց եկեղեցու ներսում: Ավելի մանրամասն տես.  Ադրբեջանի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում օկուպացված Ջրաղացներ գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում – Monument Watch: Գրականություն Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Ջրաղացներ գյուղի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/ջրաղացներ-գյուղի-սբ-աստվածածին-եկեղե/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Ջրաղացներ գյուղի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Ջրաղացներ գյուղում: Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից: Պատմական ակնարկ Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով գյուղը, հիշատակում է գյուղի նորաշեն սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Բարխուտարեանց 1895, 95): Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին տեղակայված է գյուղի կենտրոնում (նկ. 1): Այն միանավ թաղակապ սրահ է, թաղը կտրվածքում սլացիկ երկկենտրոն է (նկ. 2):  Եկեղեցին ունի բարձր բեմ, գրեթե ուղղանկյուն խորան և երկու ավանդատներ, ներքուստ պատերը սվաղված են (նկ. 3): Սուրբ Աստվածածինը կառուցված է կոպտատաշ քարերով, սրբատաշ են միայն անկյունաքարերը, մուտքերի և պատուհանների քարերը: Իր ճարտարապետական ոճով և պատերի շարվածքով եկեղեցին մոտ է Շուշիի քաղաքային ճարտարապետությանը և հավանաբար կառուցող վարպետները հենց Շուշիից էին: Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հարավից: Հարավային ճակատում առկա են երեք մեծ պատուհաններ (նկ.4):  Արևմտյան մուտքի բարավորին փորագրված է շինարարական արձանագրությունը (Յիշատակ է ս[ուր]բ Ա[ստուա]ծ[ա]ծնայ եկեղեցիս/, որ շինեցաւ Ջրաղացներ գիւղիւք 1882 թվին/, բոլոր հասարակութեան սեպհակ[ա]ն ծախքովն), համաձայն որի՝ եկեղեցին կառուցվել է 1882 թվականին գյուղի հավատավոր հասարակության կողմից (նկ. 5): Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո Խորհրդային տարիներին եկեղեցին վերածվել է պահեստի, նրա արևմտյան կողմից ավելացվել է կցակառույց: Եկեղեցին վերանորոգվել է: 2020 թվականի պատերազմից և գյուղի օկուպացիայից հետո եկեղեցին թեև չի ավերվել, սակայն առկա է տեսանյութ, որտեղ ադրբեջանցի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում հենց եկեղեցու ներսում: Ավելի մանրամասն տես.  Ադրբեջանի զինվորականները մահմեդական աղոթք են հնչեցնում օկուպացված Ջրաղացներ գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում - Monument Watch: Գրականություն Բարխուտարեանց 1895 - Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/ջրաղացներ-գյուղի-սբ-աստվածածին-եկեղե/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-23T06:32:29+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744" />
	<meta property="og:image:width" content="1189" />
	<meta property="og:image:height" content="891" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5/","name":"Ջրաղացներ գյուղի սբ. Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-06T15:02:14+00:00","dateModified":"2022-03-23T06:32:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bb%d6%80%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%ab-%d5%bd%d5%a2-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ջրաղացներ գյուղի սբ. Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь Сурб Аствацацин села Джрахацнер

Локализация

Церковь Сурб Аствацацин находится в селе Джрахацнер Аскеранского района Республики Арцах. Село ныне оккупировано Азербайджаном.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383.jpg?v=1646578670" width="1356" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383.jpg?v=1646578670 1356w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-300x127.jpg?v=1646578670 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-1024x435.jpg?v=1646578670 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-768x326.jpg?v=1646578670 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/map-Jragacner-e1646580196383-370x157.jpg?v=1646578670 370w" sizes="(max-width: 1356px) 100vw, 1356px" title="map Jragacner" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

Исторические сведения о церкви отсутствуют. Макар Бархударянц при описании села упоминает новопостроенную церковь Сурб Аствацацин ( Бархударянц 1895, 95).

Архитектурно-композиционное описание

Церковь Сурб Аствацацин расположена в центре села (рис. 1). Это сводчатый однонефный зал, в поперечном сечении свод вытянутый, двухцентровый (рис. 2). Церковь имеет высокий престол, почти прямоугольную абсиду и две ризницы. Стены с внутренней стороны покрыты штукатуркой (рис. 3).

Сурб Аствацацин построен из груботесанных камней. Чистотесанные камни использованы лишь в углах, в обрамлении входа и окон. По своему архитектурному стилю и кладкой стен церковь близка к городской архитектуре Шуши и, возможно, мастера-строители были именно из Шуши. Церковь имеет два входа - с запада и юга. На южном фасаде имеется три больших окна (рис. 4). На тимпане западного входа высечена строительная надпись ("В память о том, что сея церковь Сурб Аствацацин была построена в селе Джрахацнер в 1882-ом году на собственные средства всего населения"), согласно которой церковь была возведена в 1882-ом году верующими жителями села (рис. 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744" width="1189" height="891" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744 1189w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-300x225.jpg?v=1646578744 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-1024x767.jpg?v=1646578744 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-768x576.jpg?v=1646578744 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2-370x277.jpg?v=1646578744 370w" sizes="(max-width: 1189px) 100vw, 1189px" title="Рис. 1 Общий вид церкви с юга, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид церкви с юга, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-768x576.jpg?v=1646578797" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-768x576.jpg?v=1646578797 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-300x225.jpg?v=1646578797 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-1024x768.jpg?v=1646578797 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2-370x277.jpg?v=1646578797 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-2.jpg?v=1646578797 1091w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис.3 Абсида церкви и ризницы, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.3 Абсида церкви и ризницы, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․

Состояние до, во время и после войны

В советские годы церковь была превращена в склад, с ее западной стороны была добавлена пристройка. В церкви производились ремонтные работы. Хотя после войны 2020-го года и оккупации села церковь не была разрушена, однако существует видеоматериал, в котором азербайджанские военнослужащие произносят мусульманскую молитву прямо внутри церкви (подробнее читай здесь).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2.jpg?v=1646578771" width="1090" height="817" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2.jpg?v=1646578771 1090w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-300x225.jpg?v=1646578771 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-1024x768.jpg?v=1646578771 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-768x576.jpg?v=1646578771 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-2-370x277.jpg?v=1646578771 370w" sizes="(max-width: 1090px) 100vw, 1090px" title="Рис.2 Внутренний вид церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.2 Внутренний вид церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-768x576.jpg?v=1646578829" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-768x576.jpg?v=1646578829 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-300x225.jpg?v=1646578829 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-1024x768.jpg?v=1646578829 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2-370x277.jpg?v=1646578829 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-2.jpg?v=1646578829 1091w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис.4 Южный фасад церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.4 Южный фасад церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2.jpg?v=1646578853" width="1093" height="819" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2.jpg?v=1646578853 1093w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-300x225.jpg?v=1646578853 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-1024x767.jpg?v=1646578853 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-768x575.jpg?v=1646578853 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-2-370x277.jpg?v=1646578853 370w" sizes="(max-width: 1093px) 100vw, 1093px" title="Рис.5 Строительная надпись на тимпане церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.5 Строительная надпись на тимпане церкви, фото из паспорта памятника МОНКС Республики Арцах․

Литература

1. Бархударянц 1895 - Бархударянц М., Арцах, "Арор", Баку (на арм.яз.)

Локализация Церковь Сурб Аствацацин находится в селе Джрахацнер Аскеранского района Республики Арцах. Село ныне оккупировано Азербайджаном. Исторический очерк Исторические сведения о церкви отсутствуют. Макар Бархударянц при описании села упоминает новопостроенную церковь Сурб Аствацацин ( Бархударянц 1895, 95). Архитектурно-композиционное описание Церковь Сурб Аствацацин расположена в центре села (рис. 1). Это сводчатый однонефный зал, в поперечном сечении свод вытянутый, двухцентровый (рис. 2). Церковь имеет высокий престол, почти прямоугольную абсиду и две ризницы. Стены с внутренней стороны покрыты штукатуркой (рис. 3). Сурб Аствацацин построен из груботесанных камней. Чистотесанные камни использованы лишь в углах, в обрамлении входа и окон. По своему архитектурному стилю и кладкой стен церковь близка к городской архитектуре Шуши и, возможно, мастера-строители были именно из Шуши. Церковь имеет два входа – с запада и юга. На южном фасаде имеется три больших окна (рис. 4). На тимпане западного входа высечена строительная надпись (“В память о том, что сея церковь Сурб Аствацацин была построена в селе Джрахацнер в 1882-ом году на собственные средства всего населения”), согласно которой церковь была возведена в 1882-ом году верующими жителями села (рис. 5). Состояние до, во время и после войны В советские годы церковь была превращена в склад, с ее западной стороны была добавлена пристройка. В церкви производились ремонтные работы. Хотя после войны 2020-го года и оккупации села церковь не была разрушена, однако существует видеоматериал, в котором азербайджанские военнослужащие произносят мусульманскую молитву прямо внутри церкви (подробнее читай здесь).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Аствацацин села Джрахацнер - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-села-джрахац/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Аствацацин села Джрахацнер - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь Сурб Аствацацин находится в селе Джрахацнер Аскеранского района Республики Арцах. Село ныне оккупировано Азербайджаном. Исторический очерк Исторические сведения о церкви отсутствуют. Макар Бархударянц при описании села упоминает новопостроенную церковь Сурб Аствацацин ( Бархударянц 1895, 95). Архитектурно-композиционное описание Церковь Сурб Аствацацин расположена в центре села (рис. 1). Это сводчатый однонефный зал, в поперечном сечении свод вытянутый, двухцентровый (рис. 2). Церковь имеет высокий престол, почти прямоугольную абсиду и две ризницы. Стены с внутренней стороны покрыты штукатуркой (рис. 3). Сурб Аствацацин построен из груботесанных камней. Чистотесанные камни использованы лишь в углах, в обрамлении входа и окон. По своему архитектурному стилю и кладкой стен церковь близка к городской архитектуре Шуши и, возможно, мастера-строители были именно из Шуши. Церковь имеет два входа - с запада и юга. На южном фасаде имеется три больших окна (рис. 4). На тимпане западного входа высечена строительная надпись ("В память о том, что сея церковь Сурб Аствацацин была построена в селе Джрахацнер в 1882-ом году на собственные средства всего населения"), согласно которой церковь была возведена в 1882-ом году верующими жителями села (рис. 5). Состояние до, во время и после войны В советские годы церковь была превращена в склад, с ее западной стороны была добавлена пристройка. В церкви производились ремонтные работы. Хотя после войны 2020-го года и оккупации села церковь не была разрушена, однако существует видеоматериал, в котором азербайджанские военнослужащие произносят мусульманскую молитву прямо внутри церкви (подробнее читай здесь)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-села-джрахац/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-10T18:50:10+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-2.jpg?v=1646578744" />
	<meta property="og:image:width" content="1189" />
	<meta property="og:image:height" content="891" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d0%b6%d1%80%d0%b0%d1%85%d0%b0%d1%86/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d0%b6%d1%80%d0%b0%d1%85%d0%b0%d1%86/","name":"Церковь Сурб Аствацацин села Джрахацнер - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-06T15:02:14+00:00","dateModified":"2022-03-10T18:50:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d0%b6%d1%80%d0%b0%d1%85%d0%b0%d1%86/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d0%b6%d1%80%d0%b0%d1%85%d0%b0%d1%86/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d0%b6%d1%80%d0%b0%d1%85%d0%b0%d1%86/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Аствацацин села Джрахацнер"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Церковь села Ехци (Килиса)

Локализация

Поселение Ехци находится в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе, в долине левостроннего оврага среднего течения реки Трту, на средней высоте 1620 м над уровнем моря, в центральной части села (рис. 1).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1.jpg" width="1339" height="398" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1.jpg 1339w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-300x89.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-1024x304.jpg 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-768x228.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Yeghtsi-church-1-370x110.jpg 370w" sizes="(max-width: 1339px) 100vw, 1339px" title="Yeghtsi-church" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Yeghtsi-church

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1.jpg?v=1646216249" width="2048" height="1365" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1.jpg?v=1646216249 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-300x200.jpg?v=1646216249 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1024x683.jpg?v=1646216249 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-768x512.jpg?v=1646216249 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216249 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-370x247.jpg?v=1646216249 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-272x182.jpg?v=1646216249 272w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="Рис.1 Поселение  Ехци (Килиса) и церковь, 2018, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис.1 Поселение  Ехци (Килиса) и церковь, 2018, фото С. Даниеляна.

Исторический очерк

Исторические сведения о селе неизвестны, неизвестно также его историческое название. Село было названо Ехци после переосвобождения Карвачара. По всей видимости, курды, обосновавшиеся в селе в конце 19-го века, назвали село Килиса (тур.яз. «церковь») по существовавшей здесь и сохранившейся в целости церкви. Судя по архитектурным и строительным решениям, она была построена в 17-ом веке.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь построена из местных груботесанных камней на известковом растворе (рис. 2). Она представляет собой однонефную сводчатую постройку (внешние размеры - 14,15х7,80 м). Полукруглое перекрытие опирается на две пары пилястр и псевдоарки (рис. 3). К абсиде в восточной части с севера и юга прилегают ризницы (рис. 4). Внутри, в северной стене, находится крестильная купель. Ризницы имеют прямоугольную планировку и лишены окон. Освещение церкви осуществлялось посредством четырех маленьких окон с восточной, южной и западной сторон. Единственный вход открыт с юга (рис. 5).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-scaled.jpg?v=1646216287" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-scaled.jpg?v=1646216287 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-300x200.jpg?v=1646216287 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1024x683.jpg?v=1646216287 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-768x512.jpg?v=1646216287 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216287 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-2048x1365.jpg?v=1646216287 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-370x247.jpg?v=1646216287 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-272x182.jpg?v=1646216287 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Рис. 2 Церковь с юго-запада, 2018, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Церковь с юго-запада, 2018, фото С. Даниеляна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-768x512.jpg?v=1646217273" width="768" height="512" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-768x512.jpg?v=1646217273 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-300x200.jpg?v=1646217273 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-1024x683.jpg?v=1646217273 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-1536x1024.jpg?v=1646217273 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-2048x1365.jpg?v=1646217273 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-370x247.jpg?v=1646217273 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/004-1-1-272x182.jpg?v=1646217273 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 4 Интерьер церкви с юго-запада, 2018, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Интерьер церкви с юго-запада, 2018, фото С. Даниеляна.

Наиболее выразительная часть церкви – портал, для обрамления и тимпана которого были использованы три хачкара, относящиеся к 11-му (левый) и 13-му (верхний и левый) векам (рис. 6). Боковые хачкары носят надписи. На пьедестале левого читаем: «Я, сын Хасана Сакра, воздвиг сей хачкар в ходатайство обо мне и моих ушедших (родных)» (Карапетян 2019, 382).

В нижней части другого хачкара есть надпись, содержащая дату, где читаем: «В 695—ый год армянского летоисчисления (1246), я, кузнец Григор, воздвиг сей крест в память обо мне и моей супруге» (Карапетян 2019, 380).

Целые и фрагментированные хачкары были использованы также в верхней части окон и по их боках. Вокруг церкви находилось кладбище, от которого почти ничего не осталось, за исключением надгробия, находящегося в южном дворе. Фрагменты остальных памятников и хачкаров с кладбища можно увидеть в стенах сельских домов, построенных в середине 20-го века, и в окрестностях.

На куске скалы, расположенной в 20-ти метрах к северу от церкви, сохранились десятки резных крестов (Карапетян 2019, 380-384).

Северная стена церкви покрыта землей и сливается со склоном. Западный участок перекрытия частично разрушен.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-768x512.jpg?v=1646216363" width="768" height="512" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-768x512.jpg?v=1646216363 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-300x200.jpg?v=1646216363 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1024x683.jpg?v=1646216363 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1536x1024.jpg?v=1646216363 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-2048x1365.jpg?v=1646216363 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-370x247.jpg?v=1646216363 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-272x182.jpg?v=1646216363 272w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 3 Интерьер церкви с восточной стороны 2018, фото С. Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Интерьер церкви с восточной стороны 2018, фото С. Даниеляна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1.jpg?v=1646217297" width="1007" height="739" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1.jpg?v=1646217297 1007w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-300x220.jpg?v=1646217297 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-768x564.jpg?v=1646217297 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/005-1-1-370x272.jpg?v=1646217297 370w" sizes="(max-width: 1007px) 100vw, 1007px" title="Рис. 5 План церкви, 1993, фото С. Карапетяна. " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 План церкви, 1993, фото С. Карапетяна.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-768x1024.jpg?v=1646217367" width="768" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-768x1024.jpg?v=1646217367 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-225x300.jpg?v=1646217367 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-1152x1536.jpg?v=1646217367 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1-278x370.jpg?v=1646217367 278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/006-1-1.jpg?v=1646217367 1372w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 6 Портал цеквви, 2018, фото Даниеляна." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Портал цеквви, 2018, фото Даниеляна.

Состояние до, во время и после войны

Во время арцахских войн церковь не пострадала. После оккупации Нор-Шаумянского (Карвачарского) района в декабре 2020-го года информация о памятнике отсутствует.

Литература

Карапетян 2019 – Карапетян С., Мракаванк, Ереван (на арм.яз.).

Локализация Поселение Ехци находится в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе, в долине левостроннего оврага среднего течения реки Трту, на средней высоте 1620 м над уровнем моря, в центральной части села (рис. 1). Исторический очерк Исторические сведения о селе неизвестны, неизвестно также его историческое название. Село было названо Ехци после переосвобождения Карвачара. По всей видимости, курды, обосновавшиеся в селе в конце 19-го века, назвали село Килиса (тур.яз. «церковь») по существовавшей здесь и сохранившейся в целости церкви. Судя по архитектурным и строительным решениям, она была построена в 17-ом веке. Архитектурно-композиционный анализ Церковь построена из местных груботесанных камней на известковом растворе (рис. 2). Она представляет собой однонефную сводчатую постройку (внешние размеры – 14,15х7,80 м). Полукруглое перекрытие опирается на две пары пилястр и псевдоарки (рис. 3). К абсиде в восточной части с севера и юга прилегают ризницы (рис. 4). Внутри, в северной стене, находится крестильная купель. Ризницы имеют прямоугольную планировку и лишены окон. Освещение церкви осуществлялось посредством четырех маленьких окон с восточной, южной и западной сторон. Единственный вход открыт с юга (рис. 5). Наиболее выразительная часть церкви – портал, для обрамления и тимпана которого были использованы три хачкара, относящиеся к 11-му (левый) и 13-му (верхний и левый) векам (рис. 6). Боковые хачкары носят надписи. На пьедестале левого читаем: «Я, сын Хасана Сакра, воздвиг сей хачкар в ходатайство обо мне и моих ушедших (родных)» (Карапетян 2019, 382). В нижней части другого хачкара есть надпись, содержащая дату, где читаем: «В 695—ый год армянского летоисчисления (1246), я, кузнец Григор, воздвиг сей крест в память обо мне и моей супруге» (Карапетян 2019, 380). Целые и фрагментированные хачкары были использованы также в верхней части окон и по их боках. Вокруг церкви находилось кладбище, от которого почти ничего не осталось, за исключением надгробия, находящегося в южном дворе. Фрагменты остальных памятников и хачкаров с кладбища можно увидеть в стенах сельских домов, построенных в середине 20-го века, и в окрестностях. На куске скалы, расположенной в 20-ти метрах к северу от церкви, сохранились десятки резных крестов (Карапетян 2019, 380-384). Северная стена церкви покрыта землей и сливается со склоном. Западный участок перекрытия частично разрушен.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь села Ехци (Килиса) - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-ехци-килиса/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь села Ехци (Килиса) - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Поселение Ехци находится в Нор-Шаумянском (Карвачарском) районе, в долине левостроннего оврага среднего течения реки Трту, на средней высоте 1620 м над уровнем моря, в центральной части села (рис. 1). Исторический очерк Исторические сведения о селе неизвестны, неизвестно также его историческое название. Село было названо Ехци после переосвобождения Карвачара. По всей видимости, курды, обосновавшиеся в селе в конце 19-го века, назвали село Килиса (тур.яз. «церковь») по существовавшей здесь и сохранившейся в целости церкви. Судя по архитектурным и строительным решениям, она была построена в 17-ом веке. Архитектурно-композиционный анализ Церковь построена из местных груботесанных камней на известковом растворе (рис. 2). Она представляет собой однонефную сводчатую постройку (внешние размеры - 14,15х7,80 м). Полукруглое перекрытие опирается на две пары пилястр и псевдоарки (рис. 3). К абсиде в восточной части с севера и юга прилегают ризницы (рис. 4). Внутри, в северной стене, находится крестильная купель. Ризницы имеют прямоугольную планировку и лишены окон. Освещение церкви осуществлялось посредством четырех маленьких окон с восточной, южной и западной сторон. Единственный вход открыт с юга (рис. 5). Наиболее выразительная часть церкви – портал, для обрамления и тимпана которого были использованы три хачкара, относящиеся к 11-му (левый) и 13-му (верхний и левый) векам (рис. 6). Боковые хачкары носят надписи. На пьедестале левого читаем: «Я, сын Хасана Сакра, воздвиг сей хачкар в ходатайство обо мне и моих ушедших (родных)» (Карапетян 2019, 382). В нижней части другого хачкара есть надпись, содержащая дату, где читаем: «В 695—ый год армянского летоисчисления (1246), я, кузнец Григор, воздвиг сей крест в память обо мне и моей супруге» (Карапетян 2019, 380). Целые и фрагментированные хачкары были использованы также в верхней части окон и по их боках. Вокруг церкви находилось кладбище, от которого почти ничего не осталось, за исключением надгробия, находящегося в южном дворе. Фрагменты остальных памятников и хачкаров с кладбища можно увидеть в стенах сельских домов, построенных в середине 20-го века, и в окрестностях. На куске скалы, расположенной в 20-ти метрах к северу от церкви, сохранились десятки резных крестов (Карапетян 2019, 380-384). Северная стена церкви покрыта землей и сливается со склоном. Западный участок перекрытия частично разрушен." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-села-ехци-килиса/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-10T18:57:48+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1.jpg" />
	<meta property="og:image:width" content="2048" />
	<meta property="og:image:height" content="1365" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b5%d1%85%d1%86%d0%b8-%d0%ba%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b5%d1%85%d1%86%d0%b8-%d0%ba%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%b0/","name":"Церковь села Ехци (Килиса) - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-01T11:38:16+00:00","dateModified":"2022-03-10T18:57:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b5%d1%85%d1%86%d0%b8-%d0%ba%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b5%d1%85%d1%86%d0%b8-%d0%ba%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b5%d1%85%d1%86%d0%b8-%d0%ba%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь села Ехци (Килиса)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Թաղավարդի Բերդահոնջ ամրոցը

Տեղադրությունը

Հուշարձանը գտնվում է Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղից մոտ 2,5 կմ հարավ-արևելք, չորս կողմից առանձնացված մի ձվաձև լեռան վրա։ 44-օրյա պատերազմից հետո գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji.jpg?v=1646939029" width="1353" height="598" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji.jpg?v=1646939029 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-300x133.jpg?v=1646939029 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-1024x453.jpg?v=1646939029 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-768x339.jpg?v=1646939029 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-370x164.jpg?v=1646939029 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Ամրոցի կառուցման ժամանակաշրջանի վերաբերյալ որևէ պատմական տեղեկություն հայտնի չէ։ Տարածքում պատահական գտածոները վերաբերում են 8-13-րդ դարերին։

Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն

Ժայռազանգվածը շրջափակված է 4-9 մետր բարձրության կրկնապարիսպներով և զբաղեցնում է մոտավորապես 2370 մ2 տարածք (նկ. 1-3)։ Կոպտատաշ քարերով կառուցված պարիսպներն ունեցել են աշտարակներ, որոնք ամբողջությամբ չեն պահպանվել։ Ամրոցի միակ մուտքը հյուսիս-արևելյան կողմից է, որտեղից անցում է կատարվում նախ պարսպի առաջին շարք, որից հետո՝ միջնաբերդ։ Պահպանվում են նաև այլ շինությունների հետքեր և ամրոցապատերի առանձին հատվածներ, ինչպես նաև շուրջ 5 մետր խորությամբ ջրամբարը։ Ջրամբարի և այն սնուցող աղբյուրների մասին վկայում է նաև Մ. Բարխուդարյանցը  (Բարխուտարեանց 1895, 135)։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1.jpg?v=1646939213" width="1890" height="1265" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1.jpg?v=1646939213 1890w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939213 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939213 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939213 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939213 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939213 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939213 272w" sizes="(max-width: 1890px) 100vw, 1890px" title="նկ. 1 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939625" width="768" height="514" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939625 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939625 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939625 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939625 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939625 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939625 272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1.jpg?v=1646939625 1976w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="նկ․ 3 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ․ 3 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428" width="2089" height="1398" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428 2089w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939428 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939428 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939428 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939428 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-2048x1371.jpg?v=1646939428 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939428 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939428 272w" sizes="(max-width: 2089px) 100vw, 2089px" title="նկ․ 2 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ․ 2 Ընդհանուր տեսարան ամրոցից, լուս․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ հուշարձանների շտեմարանից։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Նախքակն պատերազմը հուշարձանը կիսավեր վիճակում էր գտնվում, բացակայում էին պատերի և աշտարակների որոշ հատվածներ։ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Թաղավարդ գյուղի շրջակայքում թեժ մարտեր են ընթացել, իսկ գյուղի մեծ մասն այժմ գտնվում է ադրբեջանական զորքերի վերահսկողության տակ։ Ինչպես պատերազմի ընթացքում, այնպես և դրանից հետո հուշարձանի վիճակի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։

Մատենագրական քննություն

Հուշարձանի մասին պատմական տեղեկությունները շատ սակավ են։ Արդեն կիսաքանդ ամրոցի մասին տեղեկություններ են պահպանվել միայն Մ. Բարխուդարյանցի աշխատությունում (Բարխուտարեանց 1895, 134-135)։

Գրականություն

Բարխուտարեանց 1895 – Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու, Արօր:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Թաղավարդի Բերդահոնջ ամրոցը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/թաղավարդի-բերդահոնջ-ամրոցը/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Թաղավարդի Բերդահոնջ ամրոցը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Հուշարձանը գտնվում է Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղից մոտ 2,5 կմ հարավ-արևելք, չորս կողմից առանձնացված մի ձվաձև լեռան վրա։ 44-օրյա պատերազմից հետո գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ: Պատմական ակնարկ Ամրոցի կառուցման ժամանակաշրջանի վերաբերյալ որևէ պատմական տեղեկություն հայտնի չէ։ Տարածքում պատահական գտածոները վերաբերում են 8-13-րդ դարերին։ Ճարտարապետական-հորինվածքային նկարագրություն Ժայռազանգվածը շրջափակված է 4-9 մետր բարձրության կրկնապարիսպներով և զբաղեցնում է մոտավորապես 2370 մ2 տարածք (նկ. 1-3)։ Կոպտատաշ քարերով կառուցված պարիսպներն ունեցել են աշտարակներ, որոնք ամբողջությամբ չեն պահպանվել։ Ամրոցի միակ մուտքը հյուսիս-արևելյան կողմից է, որտեղից անցում է կատարվում նախ պարսպի առաջին շարք, որից հետո՝ միջնաբերդ։ Պահպանվում են նաև այլ շինությունների հետքեր և ամրոցապատերի առանձին հատվածներ, ինչպես նաև շուրջ 5 մետր խորությամբ ջրամբարը։ Ջրամբարի և այն սնուցող աղբյուրների մասին վկայում է նաև Մ. Բարխուդարյանցը  (Բարխուտարեանց 1895, 135)։ Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո Նախքակն պատերազմը հուշարձանը կիսավեր վիճակում էր գտնվում, բացակայում էին պատերի և աշտարակների որոշ հատվածներ։ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Թաղավարդ գյուղի շրջակայքում թեժ մարտեր են ընթացել, իսկ գյուղի մեծ մասն այժմ գտնվում է ադրբեջանական զորքերի վերահսկողության տակ։ Ինչպես պատերազմի ընթացքում, այնպես և դրանից հետո հուշարձանի վիճակի մասին որևէ տեղեկություն հայտնի չէ։ Մատենագրական քննություն Հուշարձանի մասին պատմական տեղեկությունները շատ սակավ են։ Արդեն կիսաքանդ ամրոցի մասին տեղեկություններ են պահպանվել միայն Մ. Բարխուդարյանցի աշխատությունում (Բարխուտարեանց 1895, 134-135)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/թաղավարդի-բերդահոնջ-ամրոցը/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-21T20:57:54+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428" />
	<meta property="og:image:width" content="2089" />
	<meta property="og:image:height" content="1398" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%ab-%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d5%b6%d5%bb-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%ab-%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d5%b6%d5%bb-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8/","name":"Թաղավարդի Բերդահոնջ ամրոցը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-10T19:26:11+00:00","dateModified":"2022-03-21T20:57:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%ab-%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d5%b6%d5%bb-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%ab-%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d5%b6%d5%bb-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%a9%d5%a1%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%ab-%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b0%d5%b8%d5%b6%d5%bb-%d5%a1%d5%b4%d6%80%d5%b8%d6%81%d5%a8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Թաղավարդի Բերդահոնջ ամրոցը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Տողի «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը

Տեղադրությունը

Աղբյուրը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Տող գյուղի մեջ՝ նրա կենտրոնական բարձրադիր հատվածում, մելիքական ապարանքներից հարավ-արևմուտք, լեռան ստորոտին: Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur.jpg?v=1647500891" width="1350" height="532" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur.jpg?v=1647500891 1350w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur-300x118.jpg?v=1647500891 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur-1024x404.jpg?v=1647500891 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur-768x303.jpg?v=1647500891 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Machen-chyur-370x146.jpg?v=1647500891 370w" sizes="(max-width: 1350px) 100vw, 1350px" title="Machen chyur" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Պատմական ակնարկ

Աղբյուրի մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են: Համաձայն Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍՆ շտեմարանի տվյալների՝ կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբում, թեև կարող է ավելի հին լինել: Տողում և նրա շրջակայքում կան մի շարք աղբյուրներ, որոնցից առավել հայտնի են «Շենին», «Սալմանեն» և «Կոսեն» (Ղահրամանյան 2015, 134): Կոսեն կամ Կոսի աղբյուրը, ինչպես նաև Սալմանե աղբյուրը գտնվում են գյուղից դուրս, Շենին աղբյուրը գտնվում է Տողի մելիքական ապարանքի մուտքի մոտ: «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը Արցախի բարբառով նշանակում է մեջի կամ մեջտեղի ջուր/աղբյուր, քանի որ աղբյուրը իր դիրքով գտնվում է հին Տողի կենտրոնական հատվածում:

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Աղբյուրը կառուցված է կրաքարով: Այն ուղղանկյուն հատակագծով և խորանարդաձև ծավալով կառույց է, ներառում է բուն աղբյուրը և ջրահավաք ավազանը։ Աղբյուրի մասն ունի կամարաձև թաղի ծավալ, որի ստորին մասին ներկառուցված է նավը կամ գուռը։ ճակատային և եզրային մասերը, գուռը և ավազանի՝ հյուսիս-արևմտյան հատվածում բացվող մոտքը կառուցված են սրբատաշ քարով: Փոքրիկ մուտքը տանում է դեպի ջրահավաք ավազան՝ այն մաքրելու և նորոգելու համար (նկ. 1, 2): Կամարի տակ եղել է արձանագրություն, որն անընթեռնելի է սվաղված լինելու պատճառով: Աղբյուրն ունի 5,9 մետր երկարություն, 4,7 մետր լայնություն և 3,1 մետր բարձրություն:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3.jpg?v=1647497117" width="2048" height="1347" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3.jpg?v=1647497117 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-300x197.jpg?v=1647497117 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-1024x674.jpg?v=1647497117 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-768x505.jpg?v=1647497117 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-1536x1010.jpg?v=1647497117 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-370x243.jpg?v=1647497117 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="նկ. 1  Աղբյուրի ընդհանուր տեսքը, լուս. Ս. Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ. 1  Աղբյուրի ընդհանուր տեսքը, լուս. Ս. Դանիելյանի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-scaled.jpg?v=1647497223" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-scaled.jpg?v=1647497223 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-300x199.jpg?v=1647497223 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-1024x681.jpg?v=1647497223 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-768x511.jpg?v=1647497223 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-1536x1021.jpg?v=1647497223 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-2048x1362.jpg?v=1647497223 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-370x246.jpg?v=1647497223 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-3-272x182.jpg?v=1647497223 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="նկ․ 2 Աղբյուրի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ. Պետրոսյանի։ " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

նկ․ 2 Աղբյուրի ընդհանուր տեսքը, լուս․ Հ. Պետրոսյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո

Աղբյուրը ռազմական գործողությունների ժամանակ չի տուժել: Այն չի տուժել նաև գյուղի օկուպացիայից հետո՝ շարունակելով ծառայել որպես աղբյուր:

Գրականություն

Ղահրամանյան 2015 – Ղահրամանյան Հ., Տեղեկատու Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Տողի «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/տողի-մաչեն-ճյուր-աղբյուրը/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Տողի «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Աղբյուրը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Տող գյուղի մեջ՝ նրա կենտրոնական բարձրադիր հատվածում, մելիքական ապարանքներից հարավ-արևմուտք, լեռան ստորոտին: Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից: Պատմական ակնարկ Աղբյուրի մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են: Համաձայն Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍՆ շտեմարանի տվյալների՝ կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբում, թեև կարող է ավելի հին լինել: Տողում և նրա շրջակայքում կան մի շարք աղբյուրներ, որոնցից առավել հայտնի են «Շենին», «Սալմանեն» և «Կոսեն» (Ղահրամանյան 2015, 134): Կոսեն կամ Կոսի աղբյուրը, ինչպես նաև Սալմանե աղբյուրը գտնվում են գյուղից դուրս, Շենին աղբյուրը գտնվում է Տողի մելիքական ապարանքի մուտքի մոտ: «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը Արցախի բարբառով նշանակում է մեջի կամ մեջտեղի ջուր/աղբյուր, քանի որ աղբյուրը իր դիրքով գտնվում է հին Տողի կենտրոնական հատվածում: Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Աղբյուրը կառուցված է կրաքարով: Այն ուղղանկյուն հատակագծով և խորանարդաձև ծավալով կառույց է, ներառում է բուն աղբյուրը և ջրահավաք ավազանը։ Աղբյուրի մասն ունի կամարաձև թաղի ծավալ, որի ստորին մասին ներկառուցված է նավը կամ գուռը։ ճակատային և եզրային մասերը, գուռը և ավազանի՝ հյուսիս-արևմտյան հատվածում բացվող մոտքը կառուցված են սրբատաշ քարով: Փոքրիկ մուտքը տանում է դեպի ջրահավաք ավազան՝ այն մաքրելու և նորոգելու համար (նկ. 1, 2): Կամարի տակ եղել է արձանագրություն, որն անընթեռնելի է սվաղված լինելու պատճառով: Աղբյուրն ունի 5,9 մետր երկարություն, 4,7 մետր լայնություն և 3,1 մետր բարձրություն:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/տողի-մաչեն-ճյուր-աղբյուրը/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-17T07:08:54+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-3-1.jpg?v=1647497485" />
	<meta property="og:image:width" content="2048" />
	<meta property="og:image:height" content="1347" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%b8%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%b6-%d5%b3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a1%d5%b2%d5%a2%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%b8%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%b6-%d5%b3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a1%d5%b2%d5%a2%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a8/","name":"Տողի «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-17T06:08:07+00:00","dateModified":"2022-03-17T07:08:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%b8%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%b6-%d5%b3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a1%d5%b2%d5%a2%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%b8%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%b6-%d5%b3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a1%d5%b2%d5%a2%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%bf%d5%b8%d5%b2%d5%ab-%d5%b4%d5%a1%d5%b9%d5%a5%d5%b6-%d5%b3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a1%d5%b2%d5%a2%d5%b5%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%a8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Տողի «Մաչեն ճյուր» աղբյուրը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Крепость Бердахондж села Тахавард

Локализация

Памятник находится примерно в 2,5 км к юго-востоку от села Тахавард Мартунийского района, на яйцевидной горе отделенной с четырех сторон. После 44-дневной войны находится под контролем Азербайджана.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji.jpg?v=1646939029" width="1353" height="598" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji.jpg?v=1646939029 1353w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-300x133.jpg?v=1646939029 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-1024x453.jpg?v=1646939029 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-768x339.jpg?v=1646939029 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/Berdahonji-370x164.jpg?v=1646939029 370w" sizes="(max-width: 1353px) 100vw, 1353px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Исторический очерк

Относительно периода постройки крепости никаких исторических данных нет. Обнаруженные на территории случайные находки относятся к 8-13-ым векам.

Архитектурно-композиционное описание

Скальная масса обнесена двойной стеной высотой 4-9 метров и занимает площадь 2370 кв.метров (рис. 1-3).

Крепостные стены, построенные из груботесанных камней, имели башни, которые целиком не сохранились. Единственный вход в крепость расположен в северо-восточной стороне, откуда открывается проход сначала в первый ряд крепостной стены, затем - в цитадель. Сохранились также следы других построек и отдельные участки крепостной стены, а также водохранилище глубиною около 5 метров. О водохранилище и других источниках, снабжающих крепость, сообщает также М. Бархударянц (Бархударянц 1895, 135).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1.jpg?v=1646939213" width="1890" height="1265" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1.jpg?v=1646939213 1890w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939213 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939213 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939213 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939213 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939213 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/001-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939213 272w" sizes="(max-width: 1890px) 100vw, 1890px" title="Рис. 1 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939625" width="768" height="514" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939625 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939625 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939625 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939625 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939625 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939625 272w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/003-1-1-1.jpg?v=1646939625 1976w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Рис. 3 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428" width="2089" height="1398" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428 2089w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-300x201.jpg?v=1646939428 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-1024x685.jpg?v=1646939428 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-768x514.jpg?v=1646939428 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-1536x1028.jpg?v=1646939428 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-2048x1371.jpg?v=1646939428 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-370x248.jpg?v=1646939428 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1-272x182.jpg?v=1646939428 272w" sizes="(max-width: 2089px) 100vw, 2089px" title="Рис. 2 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Общий вид крепости, фото из фонда Агенства по сохранению исторической среды МОНКС Республики Арцах.

Состояние до, во время и после войны

До войны памятник находился в полуразрушенном состоянии, отсутствовали некоторые участки стен и башен. Во время 44-дневной войны в окрестностях Тахаварда проходили ожесточенные бои, а большая часть села ныне находится под контролем азербайджанских войск. Как во время войны, так и после нее никаких сведений о памятнике нет.

Анализ письменных источников

Исторические данные о памятнике довольно скудны. Только в трудах М.Бархударянца сохранились сведения о полуразрушенном памятнике (Бархударянц 1895, 134-135).

Литература

1. Бархударянц 1895 - Бархударянц М., Арцах, "Арор", Баку (на арм.яз.).

Локализация Памятник находится примерно в 2,5 км к юго-востоку от села Тахавард Мартунийского района, на яйцевидной горе отделенной с четырех сторон. После 44-дневной войны находится под контролем Азербайджана. Исторический очерк Относительно периода постройки крепости никаких исторических данных нет. Обнаруженные на территории случайные находки относятся к 8-13-ым векам. Архитектурно-композиционное описание Скальная масса обнесена двойной стеной высотой 4-9 метров и занимает площадь 2370 кв.метров (рис. 1-3). Крепостные стены, построенные из груботесанных камней, имели башни, которые целиком не сохранились. Единственный вход в крепость расположен в северо-восточной стороне, откуда открывается проход сначала в первый ряд крепостной стены, затем – в цитадель. Сохранились также следы других построек и отдельные участки крепостной стены, а также водохранилище глубиною около 5 метров. О водохранилище и других источниках, снабжающих крепость, сообщает также М. Бархударянц (Бархударянц 1895, 135). Состояние до, во время и после войны До войны памятник находился в полуразрушенном состоянии, отсутствовали некоторые участки стен и башен. Во время 44-дневной войны в окрестностях Тахаварда проходили ожесточенные бои, а большая часть села ныне находится под контролем азербайджанских войск. Как во время войны, так и после нее никаких сведений о памятнике нет. Анализ письменных источников Исторические данные о памятнике довольно скудны. Только в трудах М.Бархударянца сохранились сведения о полуразрушенном памятнике (Бархударянц 1895, 134-135).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Крепость Бердахондж села Тахавард - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/крепость-бердахондж-села-тахавард/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Крепость Бердахондж села Тахавард - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Памятник находится примерно в 2,5 км к юго-востоку от села Тахавард Мартунийского района, на яйцевидной горе отделенной с четырех сторон. После 44-дневной войны находится под контролем Азербайджана. Исторический очерк Относительно периода постройки крепости никаких исторических данных нет. Обнаруженные на территории случайные находки относятся к 8-13-ым векам. Архитектурно-композиционное описание Скальная масса обнесена двойной стеной высотой 4-9 метров и занимает площадь 2370 кв.метров (рис. 1-3). Крепостные стены, построенные из груботесанных камней, имели башни, которые целиком не сохранились. Единственный вход в крепость расположен в северо-восточной стороне, откуда открывается проход сначала в первый ряд крепостной стены, затем - в цитадель. Сохранились также следы других построек и отдельные участки крепостной стены, а также водохранилище глубиною около 5 метров. О водохранилище и других источниках, снабжающих крепость, сообщает также М. Бархударянц (Бархударянц 1895, 135). Состояние до, во время и после войны До войны памятник находился в полуразрушенном состоянии, отсутствовали некоторые участки стен и башен. Во время 44-дневной войны в окрестностях Тахаварда проходили ожесточенные бои, а большая часть села ныне находится под контролем азербайджанских войск. Как во время войны, так и после нее никаких сведений о памятнике нет. Анализ письменных источников Исторические данные о памятнике довольно скудны. Только в трудах М.Бархударянца сохранились сведения о полуразрушенном памятнике (Бархударянц 1895, 134-135)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/крепость-бердахондж-села-тахавард/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-03-17T07:09:09+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/03/002-1-1-1.jpg?v=1646939428" />
	<meta property="og:image:width" content="2089" />
	<meta property="og:image:height" content="1398" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d1%8c-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%bd%d0%b4%d0%b6-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d1%8c-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%bd%d0%b4%d0%b6-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4/","name":"Крепость Бердахондж села Тахавард - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-03-10T19:26:11+00:00","dateModified":"2022-03-17T07:09:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d1%8c-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%bd%d0%b4%d0%b6-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d1%8c-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%bd%d0%b4%d0%b6-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d1%81%d1%82%d1%8c-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%bd%d0%b4%d0%b6-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d1%82%d0%b0%d1%85%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%80%d0%b4/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Крепость Бердахондж села Тахавард"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->