Комплекс светских памятников Дадиванка

Группа светских памятников Дадиванка занимает нижнюю, южную терассу холма (рис. 1). Эти постройки расположены рядом и тянутся по оси восток-запад. В композиции доминирует дворцовый зал, к которому с востока примыкает библиотека с подсобными помещениями, а с запада - трапезная с кухней. К западу от них расположены жилые и производственные здания (рис. 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank.jpg?v=1675318674" width="1355" height="420" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank.jpg?v=1675318674 1355w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-300x93.jpg?v=1675318674 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-1024x317.jpg?v=1675318674 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-768x238.jpg?v=1675318674 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-370x115.jpg?v=1675318674 370w" sizes="(max-width: 1355px) 100vw, 1355px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-300x200.jpg?v=1677148086 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-1024x681.jpg?v=1677148086 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-768x511.jpg?v=1677148086 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-1536x1022.jpg?v=1677148086 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-2048x1363.jpg?v=1677148086 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-370x246.jpg?v=1677148086 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-272x182.jpg?v=1677148086 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Общий вид комплекса Дадиванк, фото С. Айвазяна.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19.jpeg?v=1677148202" width="1170" height="821" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19.jpeg?v=1677148202 1170w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-300x211.jpeg?v=1677148202 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-1024x719.jpeg?v=1677148202 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-768x539.jpeg?v=1677148202 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-370x260.jpeg?v=1677148202 370w" sizes="(max-width: 1170px) 100vw, 1170px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Генеральный план комплекса Дадиванк: комплексы религиозных и светских построек, обмер С. Айвазяна.

Дворцовый зал, согласно строительной надписи на фасаде, был построен в 1211-ом году: «В году 660-ом (1211-ом) я, Григорэс, сын Гасана, построил сей храм во поминание души моей. Помяните в молитвах [ваших]» (САН 5, 212, Карапетян 2000, 114). Овсеп Орбели и Мурад Асратян, учитывая определение, данное в надписи постройке, как храм, пристроенную к ней запада кухню и торжественность архитектуры, посчитали ее как трапезную палату (Асратян 1992, 55). Отметим, что слово «храм» в грабаре употребляется для обозначения как духовных, так и светских сооружений для торжеств (Асратян 1992, 55).

Мы же склонны полагать, что это сооружение являлось резиденцией настоятеля монастыря, которое одновременно могло предназначаться для приемов и собраний. Квадратное в плане сооружение с четырьмя колоннами в центре имеет центрально-осевую симметрию, присущую армянским притворам. Единственный вход открыт с южной стороны. Здание перекрывалось системой перекрещивающихся арок, в центре имеет отверстие, увенчанное восьмигранным пирамидальным куполом (рис.3). Зал не имеет окон и освещается только благодаря отверстию наверху. Построен из базальта, лишен элементов декора и своей композицией близок к архитектуре армянского традиционного жилого дома.

Трапезная Дадиванка представляет собой сводчатый зал прямоугольной формы, арки которого опираются на две пары полуколонн. Арки выложены чистотесаными камнями, а стены и свод - груботесаными камнями. Трапезная имеет два входа в южной стене. С северной стороны из-за уклона местности трапезная вкопана в землю (рис. 4). Трапезная Дадиванка своей композицией и симметрией повторяет формы подобных зданий 13-го века в Армении (Халпахчьян 1971, 155-183). Наряду с этим, у нее есть и особенность: кухня объединена с залом, а не примыкает к нему, как в других примерах.

Кухня представляет собой сводчатое сооружение прямоугольной формы, единственный вход в которую находится с южной стороны, а с западной стороны она сообщается с трапезной широкими арочными проемами. Он освещается сверху, через отверстие. Кухонный очаг размещают в южной стене сооружения.

Дадиванк, как и многие монастыри средневековой Армении, был крупным образовательным и культурным центром и имел библиотеку (рис. 4), в которой было написано много рукописей. Библиотека Дадиванка состоит из нескольких зданий и представляет собой комплекс, в отличие от библиотек Санаина, Ахпата, Гошаванка, Сагмосаванка, монастыря Оромос и других сохранившихся библиотек, имеющих только один просторный зал.

Зал библиотеки в плане представляет собой почти правильный квадрат. Он имеет пирамидальную крышу, в центре которой открыт единственный источник освещения – «ердик». К углам зала пристроены арки, которые вместе со средними частями стен образуют восьмигранное основание крыши, на последнем возвышается объем ее полусферического купола. Такое решение перекрытия встречается и в библиотеке Санаинского монастыря (Халпахчьян 1971, 146-149, илл. 111). В Дадиванке, как и в Санаине, перед входом в библиотеку построен сводчатый коридор-галерея.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-scaled.jpg?v=1677148676" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-scaled.jpg?v=1677148676 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-300x200.jpg?v=1677148676 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-1024x681.jpg?v=1677148676 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-768x511.jpg?v=1677148676 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-1536x1022.jpg?v=1677148676 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-2048x1363.jpg?v=1677148676 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-370x246.jpg?v=1677148676 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-272x182.jpg?v=1677148676 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Система купола зала-резиденции Дадиванка, фото Г. Петросяна.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-scaled.jpg?v=1677148810" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-scaled.jpg?v=1677148810 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-300x200.jpg?v=1677148810 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-1024x681.jpg?v=1677148810 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-768x511.jpg?v=1677148810 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-1536x1022.jpg?v=1677148810 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-2048x1363.jpg?v=1677148810 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-370x246.jpg?v=1677148810 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-272x182.jpg?v=1677148810 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Руины трапезной Дадиванка, фото Г. Петросяна.

С южной стороны зала библиотеки есть вход в соседний сводчатый зал с нишами, а еще одна дверь из коридора ведет в другое помещение, примыкающее к нему с востока. В этих подсобных помещениях, вероятно, жили писцы, в них писались свитки, а зал с нишами мог быть библиотекой.

К библиотеке с востока примыкают двухэтажные здания, из них северное - жилое, а южное было открытым залом (сегодня разрушено).

Южная часть монастырского комплекса состоит из группы зданий, обращенных на запад, среди которых есть и двухэтажный дворец с кладовой вина и давильней, расположенными на первом этаже (Джалалянц 1858, 224-225). Это - вытянутое с севера на юг здание, второй этаж которого в настоящее время разрушен. Когда-то здесь был большой сводчатый зал с двумя большими арочными проемами на южном фасаде.

В северной стороне зала сохранилась дворцовая часовня. На первом этаже расположены хозяйственные и производственные помещения, одним из которых является монастырская давильня. Это высокое здание почти квадратного плана. В его северной стороне находится парус, к которому ведут лестницы, примыкающие к восточной и западной стенам (рис. 5). Вход в давильню расположен в южной стороне, там тоже находится окно. К давильне с запада примыкает кладовая, представляющая собой сводчатое сооружение с единственным южным входом.

Восточнее дворцового зала построен двухэтажный гостевой дом (рис. 6, 7). На первом этаже здания расположены три сводчатых помещения с нишами и каминами в стенах. На втором этаже есть такие же комнаты, выходящие на зал-терассу. И в сводчатых комнатах, и в открытом зале-терассе были камины и ниши, имеющие хозяйственное значение. О том, что это здание служило гостевым домом, свидетельствует надпись на восточном фасаде церкви Катогике Дадиванка, согласно которой епископ Нерсес Чарабердский даровал в 1253-ьем году гостевому дому Дадиванка сад (САН 5, 204).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-scaled.jpg?v=1677148978" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-scaled.jpg?v=1677148978 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-300x199.jpg?v=1677148978 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-1024x681.jpg?v=1677148978 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-768x511.jpg?v=1677148978 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-1536x1021.jpg?v=1677148978 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-2048x1362.jpg?v=1677148978 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-370x246.jpg?v=1677148978 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-272x182.jpg?v=1677148978 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Давильня Дадиванка, фото Г. Петросяна.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-scaled.jpg?v=1677149049" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-scaled.jpg?v=1677149049 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-300x225.jpg?v=1677149049 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-1024x768.jpg?v=1677149049 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-768x576.jpg?v=1677149049 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-1536x1152.jpg?v=1677149049 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-2048x1536.jpg?v=1677149049 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-370x278.jpg?v=1677149049 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Вид на гостевой дом Дадиванка с юго-востока, фото Г. Петросяна.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-scaled.jpg?v=1677149168" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-scaled.jpg?v=1677149168 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-300x200.jpg?v=1677149168 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-1024x681.jpg?v=1677149168 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-768x511.jpg?v=1677149168 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-1536x1022.jpg?v=1677149168 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-2048x1363.jpg?v=1677149168 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-370x246.jpg?v=1677149168 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-272x182.jpg?v=1677149168 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Гостевой дом после реконструкции, фото Г. Петросяна.

Необходимо отметить, что гостевой дом изначально был одноэтажной постройкой. Отдельные архитектурные элементы, характерные для построек позднего периода, в частности выступы на боковых частях входов и соответствующие им узловые решения, а также большие оконные проемы и различие в штукатурке свидетельствуют о том, что второй этаж был надстроен позже. Можно предположить, что надпись «В год 1696-ой», оставленное на стене открытого зала первого этажа, соответствует дате строительства второго этажа (Айвазян 2015, 78).

В Дадиванке сохранилось несколько жилых и хозяйственных построек, одна из которых находится на западной оконечности группы памятников, а две примыкают к часовне с западной стороны.

Литература

Айвазян 2015 – Айвазян С., Реконструкция Дадиванка в 1997-2001 годах, Ереван, изд. ИАА (на арм.яз.)

САН 5 - Свод армянских надписей. Книга 5, Арцах. Составитель: Бархударян С., Ереван, 1982, изд. АН АрмССР, Ереван (на арм.яз.)

Асратян 1992 – Асратян М., Арцахская школа армянской архитектуры, Ереван, Изд-во НАН РА (на арм. яз.)

Джалалянц 1858 - Джалалянц С., Путешествие по Великой Армении. Часть 2, Тифлис, 1858 (на арм.яз)

Халпахчьян 1971 - Халпахчьян О., Гражданское зодчество Армении (жилые и общественные здания), изд. «Стройиздат», Москва.

Группа светских памятников Дадиванка занимает нижнюю, южную терассу холма (рис. 1). Эти постройки расположены рядом и тянутся по оси восток-запад. В композиции доминирует дворцовый зал, к которому с востока примыкает библиотека с подсобными помещениями, а с запада – трапезная с кухней. К западу от них расположены жилые и производственные здания (рис. 2). Дворцовый зал, согласно строительной надписи на фасаде, был построен в 1211-ом году: «В году 660-ом (1211-ом) я, Григорэс, сын Гасана, построил сей храм во поминание души моей. Помяните в молитвах [ваших]» (САН 5, 212, Карапетян 2000, 114). Овсеп Орбели и Мурад Асратян, учитывая определение, данное в надписи постройке, как храм, пристроенную к ней запада кухню и торжественность архитектуры, посчитали ее как трапезную палату (Асратян 1992, 55). Отметим, что слово «храм» в грабаре употребляется для обозначения как духовных, так и светских сооружений для торжеств (Асратян 1992, 55). Мы же склонны полагать, что это сооружение являлось резиденцией настоятеля монастыря, которое одновременно могло предназначаться для приемов и собраний. Квадратное в плане сооружение с четырьмя колоннами в центре имеет центрально-осевую симметрию, присущую армянским притворам. Единственный вход открыт с южной стороны. Здание перекрывалось системой перекрещивающихся арок, в центре имеет отверстие, увенчанное восьмигранным пирамидальным куполом (рис.3). Зал не имеет окон и освещается только благодаря отверстию наверху. Построен из базальта, лишен элементов декора и своей композицией близок к архитектуре армянского традиционного жилого дома. Трапезная Дадиванка представляет собой сводчатый зал прямоугольной формы, арки которого опираются на две пары полуколонн. Арки выложены чистотесаными камнями, а стены и свод – груботесаными камнями. Трапезная имеет два входа в южной стене. С северной стороны из-за уклона местности трапезная вкопана в землю (рис. 4). Трапезная Дадиванка своей композицией и симметрией повторяет формы подобных зданий 13-го века в Армении (Халпахчьян 1971, 155-183). Наряду с этим, у нее есть и особенность: кухня объединена с залом, а не примыкает к нему, как в других примерах. Кухня представляет собой сводчатое сооружение прямоугольной формы, единственный вход в которую находится с южной стороны, а с западной стороны она сообщается с трапезной широкими арочными проемами. Он освещается сверху, через отверстие. Кухонный очаг размещают в южной стене сооружения. Дадиванк, как и многие монастыри средневековой Армении, был крупным образовательным и культурным центром и имел библиотеку (рис. 4), в которой было написано много рукописей. Библиотека Дадиванка состоит из нескольких зданий и представляет собой комплекс, в отличие от библиотек Санаина, Ахпата, Гошаванка, Сагмосаванка, монастыря Оромос и других сохранившихся библиотек, имеющих только один просторный зал. Зал библиотеки в плане представляет собой почти правильный квадрат. Он имеет пирамидальную крышу, в центре которой открыт единственный источник освещения – «ердик». К углам зала пристроены арки, которые вместе со средними частями стен образуют восьмигранное основание крыши, на последнем возвышается объем ее полусферического купола. Такое решение перекрытия встречается и в библиотеке Санаинского монастыря (Халпахчьян 1971, 146-149, илл. 111). В Дадиванке, как и в Санаине, перед входом в библиотеку построен сводчатый коридор-галерея.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Комплекс светских памятников Дадиванка - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/комплекс-светских-памятников-дадива/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Комплекс светских памятников Дадиванка - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Группа светских памятников Дадиванка занимает нижнюю, южную терассу холма (рис. 1). Эти постройки расположены рядом и тянутся по оси восток-запад. В композиции доминирует дворцовый зал, к которому с востока примыкает библиотека с подсобными помещениями, а с запада - трапезная с кухней. К западу от них расположены жилые и производственные здания (рис. 2). Дворцовый зал, согласно строительной надписи на фасаде, был построен в 1211-ом году: «В году 660-ом (1211-ом) я, Григорэс, сын Гасана, построил сей храм во поминание души моей. Помяните в молитвах [ваших]» (САН 5, 212, Карапетян 2000, 114). Овсеп Орбели и Мурад Асратян, учитывая определение, данное в надписи постройке, как храм, пристроенную к ней запада кухню и торжественность архитектуры, посчитали ее как трапезную палату (Асратян 1992, 55). Отметим, что слово «храм» в грабаре употребляется для обозначения как духовных, так и светских сооружений для торжеств (Асратян 1992, 55). Мы же склонны полагать, что это сооружение являлось резиденцией настоятеля монастыря, которое одновременно могло предназначаться для приемов и собраний. Квадратное в плане сооружение с четырьмя колоннами в центре имеет центрально-осевую симметрию, присущую армянским притворам. Единственный вход открыт с южной стороны. Здание перекрывалось системой перекрещивающихся арок, в центре имеет отверстие, увенчанное восьмигранным пирамидальным куполом (рис.3). Зал не имеет окон и освещается только благодаря отверстию наверху. Построен из базальта, лишен элементов декора и своей композицией близок к архитектуре армянского традиционного жилого дома. Трапезная Дадиванка представляет собой сводчатый зал прямоугольной формы, арки которого опираются на две пары полуколонн. Арки выложены чистотесаными камнями, а стены и свод - груботесаными камнями. Трапезная имеет два входа в южной стене. С северной стороны из-за уклона местности трапезная вкопана в землю (рис. 4). Трапезная Дадиванка своей композицией и симметрией повторяет формы подобных зданий 13-го века в Армении (Халпахчьян 1971, 155-183). Наряду с этим, у нее есть и особенность: кухня объединена с залом, а не примыкает к нему, как в других примерах. Кухня представляет собой сводчатое сооружение прямоугольной формы, единственный вход в которую находится с южной стороны, а с западной стороны она сообщается с трапезной широкими арочными проемами. Он освещается сверху, через отверстие. Кухонный очаг размещают в южной стене сооружения. Дадиванк, как и многие монастыри средневековой Армении, был крупным образовательным и культурным центром и имел библиотеку (рис. 4), в которой было написано много рукописей. Библиотека Дадиванка состоит из нескольких зданий и представляет собой комплекс, в отличие от библиотек Санаина, Ахпата, Гошаванка, Сагмосаванка, монастыря Оромос и других сохранившихся библиотек, имеющих только один просторный зал. Зал библиотеки в плане представляет собой почти правильный квадрат. Он имеет пирамидальную крышу, в центре которой открыт единственный источник освещения – «ердик». К углам зала пристроены арки, которые вместе со средними частями стен образуют восьмигранное основание крыши, на последнем возвышается объем ее полусферического купола. Такое решение перекрытия встречается и в библиотеке Санаинского монастыря (Халпахчьян 1971, 146-149, илл. 111). В Дадиванке, как и в Санаине, перед входом в библиотеку построен сводчатый коридор-галерея." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/комплекс-светских-памятников-дадива/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-02-28T12:21:16+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1703" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%bb%d0%b5%d0%ba%d1%81-%d1%81%d0%b2%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%85-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d0%b4%d0%b8%d0%b2%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%bb%d0%b5%d0%ba%d1%81-%d1%81%d0%b2%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%85-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d0%b4%d0%b8%d0%b2%d0%b0/","name":"Комплекс светских памятников Дадиванка - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-02-23T10:48:52+00:00","dateModified":"2023-02-28T12:21:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%bb%d0%b5%d0%ba%d1%81-%d1%81%d0%b2%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%85-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d0%b4%d0%b8%d0%b2%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%bb%d0%b5%d0%ba%d1%81-%d1%81%d0%b2%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%85-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d0%b4%d0%b8%d0%b2%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%bb%d0%b5%d0%ba%d1%81-%d1%81%d0%b2%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%85-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2-%d0%b4%d0%b0%d0%b4%d0%b8%d0%b2%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Комплекс светских памятников Дадиванка"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


The Dadivank's secular monument group occupies the hill's lower, southern rising ground (Fig. 1). These structures are adjacent and run along an east-west axis. The mansion hall dominates the composition, which is adjacent to the east by the Scriptorium with auxiliary rooms and to the west by the refectory with the kitchen. Residential and industrial structures are located to the west of these (Fig. 2).

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank.jpg?v=1675318674" width="1355" height="420" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank.jpg?v=1675318674 1355w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-300x93.jpg?v=1675318674 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-1024x317.jpg?v=1675318674 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-768x238.jpg?v=1675318674 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/Dadivank-370x115.jpg?v=1675318674 370w" sizes="(max-width: 1355px) 100vw, 1355px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-300x200.jpg?v=1677148086 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-1024x681.jpg?v=1677148086 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-768x511.jpg?v=1677148086 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-1536x1022.jpg?v=1677148086 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-2048x1363.jpg?v=1677148086 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-370x246.jpg?v=1677148086 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-272x182.jpg?v=1677148086 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 1 The general view of the Dadivank complex, photo by S. Ayvazyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19.jpeg?v=1677148202" width="1170" height="821" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19.jpeg?v=1677148202 1170w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-300x211.jpeg?v=1677148202 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-1024x719.jpeg?v=1677148202 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-768x539.jpeg?v=1677148202 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/image-23-02-23-02-19-370x260.jpeg?v=1677148202 370w" sizes="(max-width: 1170px) 100vw, 1170px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 2 The main architectural plan of Dadivank: religious and secular complexes, measurements by S. Ayvazyan.

The mansion hall was built in 1211, according to the construction inscription on the southern façade “In 1211, I, Grigor, son of Hasan, built this temple in remembrance of my soul. Please keep me in your prayers “(CAE 5, 212). Taking into account the inscription's description of the structure as a temple, the kitchen attached to the west, and the solemn architecture of the structure, Joseph Orbeli and Murad Hasratyan deemed it a banquet hall (Hasratyan 1992, 55). It is important to note that the term "temple" was used to refer to both spiritual and secular ceremonial structures in Grabar (old Armenian). It appears to us that it is the abbot's residence, possibly also used for receptions and gatherings. The structure has a nearly square plan, four columns in the center, and a central composition typical of Armenian gavits. The only entrance is from the south. The structure was topped with an octagonal pyramidal dome and covered with a system of intersecting arches with a skylight in the center (Fig. 3). The hall has no windows and is only illuminated by the skylight. It is made of basalt stone, lacks decorative elements, and bears a resemblance to Armenian folk house architecture.

The refectory of Dadivank is a vaulted hall with a rectangular architectural plan and arches supported by two pairs of wall pilasters. Clean-cut stones line the arches, while rough stones line the walls and vault. The refectory has two entrances on the south wall. It is stuck in the ground on the north side due to the site's slant (Fig. 4). The composition and symmetry of Dadivank's refectory echo the forms of similar 13th-century Armenian buildings (Khalpakhchyan 1971, 155-183). However, it does have a unique feature. The kitchen is integrated into the hall rather than adjacent to it, as in other examples.

The kitchen is a vaulted building with a rectangular plan, with the only entrance on the south side and communication with the refectory on the west side via wide arched openings. The skylight provides lighting from above. The kitchen hearth is located on the structure's southern wall.

Dadivank, like many medieval Armenian monasteries, was a significant educational and cultural center with a Scriptorium (Fig. 4) where many manuscripts were composed. In contrast to Sanahin, Haghpat, Goshavank, Saghmosavank, Horomos monastery, and other preserved Scriptoriums, Dadivank's Scriptorium is comprised of several buildings and represents a complex. The Scriptorium hall's architectural plan is almost square. It has a pyramid-shaped roof, with the only source of lighting, the skylight, opening in the center. Arches are attached to the hall's corners, which, along with the middle parts of the walls, form the octagonal base of the roof, on which the volume of its hemispherical dome rises. A similar roof solution exists in the Scriptorium of Sanahin monastery (Khalpakhchyan 1971, 146-149, fig. 111). A vaulted corridor hall is built in front of the Scriptorium entrance in both Dadivank and Sanahin.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-scaled.jpg?v=1677148676" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-scaled.jpg?v=1677148676 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-300x200.jpg?v=1677148676 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-1024x681.jpg?v=1677148676 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-768x511.jpg?v=1677148676 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-1536x1022.jpg?v=1677148676 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-2048x1363.jpg?v=1677148676 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-370x246.jpg?v=1677148676 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/003-4-272x182.jpg?v=1677148676 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 3 The dome system of the Dadivank's hall-lodging, photo by H. Petrosyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-scaled.jpg?v=1677148810" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-scaled.jpg?v=1677148810 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-300x200.jpg?v=1677148810 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-1024x681.jpg?v=1677148810 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-768x511.jpg?v=1677148810 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-1536x1022.jpg?v=1677148810 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-2048x1363.jpg?v=1677148810 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-370x246.jpg?v=1677148810 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/004-4-272x182.jpg?v=1677148810 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 4 The refectory ruins of Dadivank, photo by H. Petrosyan.

There is an entrance to the adjoining hall with vaults and wall pilasters on the southern side of the Scriptorium’s hall, and another door from the corridor leads to another room adjacent to it from the east. Scribes most likely lived in these auxiliary rooms, scrolls were prepared, and the hall with niches could have been a Matenadaran (an Armenian Scriptorium where manuscripts are kept).

Two-story structures connect to the Scriptorium from the east; the northern one is residential, and the southern one was an open hall (it is currently demolished).

The monastery complex's southern section comprises a group of buildings facing west, including a two-story mansion with a cellar and a winepress on the first floor (Jalaleants 1858, 224-225). It is a structure that stretches from north to south, with the second floor demolished today. A vast vaulted hall once stood here, with two large arched openings on the southern facade.

On the north side of the hall, the mansion chapel has been preserved. The first floor contains economic and production rooms, including the monastery's winepress. The latter is a tall building with a nearly square plan, with the pendentive on the north side and stairs adjacent to the eastern and western walls leading to it (Fig. 5). The winepress is accessed from the south and has one window. The cellar is a vaulted structure with the only southern entrance, which is adjacent to the winepress from the west.

East of the mansion hall, a two-story guest house is constructed (Figs. 6, 7). On the first floor of the building, there are three vaulted rooms with niches and fireplaces on the walls. Similar rooms on the second floor open onto the balcony hall. Both the vaulted rooms and the open hall had fireplaces and wall niches with economic significance. The inscription on the eastern facade of the Dadivank's Katoghike Church, which states that Bishop Nerses of Charaberd donated a garden to the Dadivank guest house in 1253, attests to the building's use as a guest house (CAE 5, 204).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-scaled.jpg?v=1677148978" width="2560" height="1702" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-scaled.jpg?v=1677148978 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-300x199.jpg?v=1677148978 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-1024x681.jpg?v=1677148978 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-768x511.jpg?v=1677148978 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-1536x1021.jpg?v=1677148978 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-2048x1362.jpg?v=1677148978 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-370x246.jpg?v=1677148978 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/005-4-272x182.jpg?v=1677148978 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 5 The winepress of Dadivank, photo by H. Petrosyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-scaled.jpg?v=1677149049" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-scaled.jpg?v=1677149049 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-300x225.jpg?v=1677149049 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-1024x768.jpg?v=1677149049 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-768x576.jpg?v=1677149049 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-1536x1152.jpg?v=1677149049 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-2048x1536.jpg?v=1677149049 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/006-4-370x278.jpg?v=1677149049 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 6 The view of Dadivank's guest house from the southeast, photo by H. Petrosyan.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-scaled.jpg?v=1677149168" width="2560" height="1703" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-scaled.jpg?v=1677149168 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-300x200.jpg?v=1677149168 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-1024x681.jpg?v=1677149168 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-768x511.jpg?v=1677149168 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-1536x1022.jpg?v=1677149168 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-2048x1363.jpg?v=1677149168 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-370x246.jpg?v=1677149168 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/007-2-272x182.jpg?v=1677149168 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Fig. 7 Dadivank's guest house after restoration, photo by H. Petrosyan.

It's worth noting that the guest house was initially a one-story structure. Certain architectural elements, particularly the protrusions on the side parts of the entrances and their corresponding nodal solutions, as well as the large window openings and the difference in the plaster, indicate that the second floor was added later. The inscription "In the year of (1696)" carved on the vault of the first floor’s open hall presumably corresponds to the construction date of the second floor (Ayvazyan 2015, 78).

Several residential and economic buildings have been preserved in Dadivank, including one at the western end of the monument group and two adjacent to the chapel on the west side.

Bibliography

Ayvazyan 2015 - Ayvazyan S., Restoration of Dadivank in 1997–2011, RAA publication, Yerevan.

CAE 5-Corpus of Armenian Epigraphy, issue 5, Artsakh, Institute of Archaeology and Ethnography of the Armenian SSR, Publishing House of the USSR Academy of Sciences, Yerevan, 1982.

Hasratyan 1992 – Hasratyan M., Artsakh School of Armenian Architecture, Publishing House of the Academy of Sciences of RA, Yerevan.

Jalalyants 1858 – Jalalyants S., Journey to Greater Armenia, Part 2, Tiflis.

Khalpakhchyan 1971 - Khalpakhchyan O., Civil architecture of Armenia (residential and public buildings), Stroyizdat Publishing, Moscow.

The Dadivank’s secular monument group occupies the hill’s lower, southern rising ground (Fig. 1). These structures are adjacent and run along an east-west axis. The mansion hall dominates the composition, which is adjacent to the east by the Scriptorium with auxiliary rooms and to the west by the refectory with the kitchen. Residential and industrial structures are located to the west of these (Fig. 2). The mansion hall was built in 1211, according to the construction inscription on the southern façade “In 1211, I, Grigor, son of Hasan, built this temple in remembrance of my soul. Please keep me in your prayers “(CAE 5, 212). Taking into account the inscription’s description of the structure as a temple, the kitchen attached to the west, and the solemn architecture of the structure, Joseph Orbeli and Murad Hasratyan deemed it a banquet hall (Hasratyan 1992, 55). It is important to note that the term “temple” was used to refer to both spiritual and secular ceremonial structures in Grabar (old Armenian). It appears to us that it is the abbot’s residence, possibly also used for receptions and gatherings. The structure has a nearly square plan, four columns in the center, and a central composition typical of Armenian gavits. The only entrance is from the south. The structure was topped with an octagonal pyramidal dome and covered with a system of intersecting arches with a skylight in the center (Fig. 3). The hall has no windows and is only illuminated by the skylight. It is made of basalt stone, lacks decorative elements, and bears a resemblance to Armenian folk house architecture. The refectory of Dadivank is a vaulted hall with a rectangular architectural plan and arches supported by two pairs of wall pilasters. Clean-cut stones line the arches, while rough stones line the walls and vault. The refectory has two entrances on the south wall. It is stuck in the ground on the north side due to the site’s slant (Fig. 4). The composition and symmetry of Dadivank’s refectory echo the forms of similar 13th-century Armenian buildings (Khalpakhchyan 1971, 155-183). However, it does have a unique feature. The kitchen is integrated into the hall rather than adjacent to it, as in other examples. The kitchen is a vaulted building with a rectangular plan, with the only entrance on the south side and communication with the refectory on the west side via wide arched openings. The skylight provides lighting from above. The kitchen hearth is located on the structure’s southern wall. Dadivank, like many medieval Armenian monasteries, was a significant educational and cultural center with a Scriptorium (Fig. 4) where many manuscripts were composed. In contrast to Sanahin, Haghpat, Goshavank, Saghmosavank, Horomos monastery, and other preserved Scriptoriums, Dadivank’s Scriptorium is comprised of several buildings and represents a complex. The Scriptorium hall’s architectural plan is almost square. It has a pyramid-shaped roof, with the only source of lighting, the skylight, opening in the center. Arches are attached to the hall’s corners, which, along with the middle parts of the walls, form the octagonal base of the roof, on which the volume of its hemispherical dome rises. A similar roof solution exists in the Scriptorium of Sanahin monastery (Khalpakhchyan 1971, 146-149, fig. 111). A vaulted corridor hall is built in front of the Scriptorium entrance in both Dadivank and Sanahin.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Secular Monument Group of Dadivank - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Secular Monument Group of Dadivank - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="The Dadivank's secular monument group occupies the hill's lower, southern rising ground (Fig. 1). These structures are adjacent and run along an east-west axis. The mansion hall dominates the composition, which is adjacent to the east by the Scriptorium with auxiliary rooms and to the west by the refectory with the kitchen. Residential and industrial structures are located to the west of these (Fig. 2). The mansion hall was built in 1211, according to the construction inscription on the southern façade “In 1211, I, Grigor, son of Hasan, built this temple in remembrance of my soul. Please keep me in your prayers “(CAE 5, 212). Taking into account the inscription's description of the structure as a temple, the kitchen attached to the west, and the solemn architecture of the structure, Joseph Orbeli and Murad Hasratyan deemed it a banquet hall (Hasratyan 1992, 55). It is important to note that the term "temple" was used to refer to both spiritual and secular ceremonial structures in Grabar (old Armenian). It appears to us that it is the abbot's residence, possibly also used for receptions and gatherings. The structure has a nearly square plan, four columns in the center, and a central composition typical of Armenian gavits. The only entrance is from the south. The structure was topped with an octagonal pyramidal dome and covered with a system of intersecting arches with a skylight in the center (Fig. 3). The hall has no windows and is only illuminated by the skylight. It is made of basalt stone, lacks decorative elements, and bears a resemblance to Armenian folk house architecture. The refectory of Dadivank is a vaulted hall with a rectangular architectural plan and arches supported by two pairs of wall pilasters. Clean-cut stones line the arches, while rough stones line the walls and vault. The refectory has two entrances on the south wall. It is stuck in the ground on the north side due to the site's slant (Fig. 4). The composition and symmetry of Dadivank's refectory echo the forms of similar 13th-century Armenian buildings (Khalpakhchyan 1971, 155-183). However, it does have a unique feature. The kitchen is integrated into the hall rather than adjacent to it, as in other examples. The kitchen is a vaulted building with a rectangular plan, with the only entrance on the south side and communication with the refectory on the west side via wide arched openings. The skylight provides lighting from above. The kitchen hearth is located on the structure's southern wall. Dadivank, like many medieval Armenian monasteries, was a significant educational and cultural center with a Scriptorium (Fig. 4) where many manuscripts were composed. In contrast to Sanahin, Haghpat, Goshavank, Saghmosavank, Horomos monastery, and other preserved Scriptoriums, Dadivank's Scriptorium is comprised of several buildings and represents a complex. The Scriptorium hall's architectural plan is almost square. It has a pyramid-shaped roof, with the only source of lighting, the skylight, opening in the center. Arches are attached to the hall's corners, which, along with the middle parts of the walls, form the octagonal base of the roof, on which the volume of its hemispherical dome rises. A similar roof solution exists in the Scriptorium of Sanahin monastery (Khalpakhchyan 1971, 146-149, fig. 111). A vaulted corridor hall is built in front of the Scriptorium entrance in both Dadivank and Sanahin." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-02-25T06:41:45+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/02/001-1-scaled.jpg?v=1677148086" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1703" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/","url":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/","name":"The Secular Monument Group of Dadivank - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-02-23T10:48:52+00:00","dateModified":"2023-02-25T06:41:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/monument/the-secular-monument-group-of-dadivank/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Secular Monument Group of Dadivank"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Հին Սխտորաշենի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին

Տեղադրությունը

Եկեղեցին գտնվում է Մարտունու շրջանի Հին Սխտորաշեն գյուղատեղիի տարածքում, նշանավոր սոսի ծառից արևելք (նկ․ 1, 2), Ադրբեջանի  զինուժի տեսանելիության և ուղիղ նշանառության  գոտում։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen.jpg?v=1678378549" width="1330" height="373" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen.jpg?v=1678378549 1330w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-300x84.jpg?v=1678378549 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-1024x287.jpg?v=1678378549 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-768x215.jpg?v=1678378549 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-370x104.jpg?v=1678378549 370w" sizes="(max-width: 1330px) 100vw, 1330px" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-300x169.jpg?v=1677656812 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1024x576.jpg?v=1677656812 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-768x432.jpg?v=1677656812 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1536x864.jpg?v=1677656812 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-2048x1152.jpg?v=1677656812 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-370x208.jpg?v=1677656812 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 1 Եկեղեցին հարավ–արևմուտքից, 2022, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի:

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-scaled.jpg?v=1677656878" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-scaled.jpg?v=1677656878 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-300x225.jpg?v=1677656878 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1024x768.jpg?v=1677656878 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-768x576.jpg?v=1677656878 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1536x1152.jpg?v=1677656878 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-2048x1536.jpg?v=1677656878 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-370x278.jpg?v=1677656878 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 2 Եկեղեցին հարավից, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի:

Պատմական ակնարկ

Հին Սխտորաշեն գյուղատեղին գտնվում է Կարմիր շուկա գյուղից մոտ 1 կիլոմետր հյուսիս–արևմուտք։ Ըստ Մակար Բարխուդարյանցի՝ «․․․Սխտորաշենի բնակիչք բնիկ են» (Բարխուտարեանց 1895, 68)։ Ըստ եկեղեցու բարավորի վրա պահպանված արձանագրության` եկեղեցին կառուցվել է 1731 թվականին («Թվին ։ՌՃՁ։», նկ․ 3):

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-scaled.jpg?v=1677657221" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-scaled.jpg?v=1677657221 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-300x169.jpg?v=1677657221 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1024x576.jpg?v=1677657221 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-768x432.jpg?v=1677657221 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1536x864.jpg?v=1677657221 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-2048x1152.jpg?v=1677657221 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-370x208.jpg?v=1677657221 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 3 Եկեղեցու բարավորը, 2022, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։

Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն

Ուղղանկյուն հատակագծով միանավ դահլիճ է, արևելյան կողմում կիսաշրջանաձև խորանով, որի հյուսիսային և հարավային պատերին կան երկու պատրհաններ։ Ներքուստ թաղածածկ է, արտաքուստ երկթեք տանիքով։ Թաղը հենվում է պատկից զույգ սյուներից բարձրացող սլաքաձև կամարների վրա։ երկարությունն է 13,7 մետր, լայնությունը` 7 մետր և բարձրությունը` 6 մետր:

Կառուցված է կաթնագույն կրաքարով, շքամուտքը, սրահի արտաքին անկյունները, լուսամուտների, խորշերի և մկրտության ավազանի պարակալները շարված են մեծ սրբատաշ քարերով։ Արևմտյան պատը դրսից և ներսից՝ ավագ խորանի լայնությամբ ամրացված են եղել գերաններով կազմված հորիզոնական հակասեյսմիկ գոտիով. գերաններն այժմ բացակայում են:

Շքամուտքը բացվում է հարավից, այն ունի ժամանակի եկեղեցիներին բնորոշ ճարտարապետական և զարդաքանդակային ձևավորում՝ արտաքին սրբատաշ եզրակալ, մուտքի քանդակազարդ եզրաքարեր, լայն կիսաշրջան բարավոր (նկ․ 4)։ Բարավորի ներքնամասի հորիզոնական քանդակազարդ գոտին շարունակում և ամբողջացնում է մուտքի եզրաքարերի հարադարանքը՝ ընդգծելով դրա հանդիսավորությունը։ Մնացած մակերեսը զբաղեցնում են երեք կամարների մեջ ներառված մեկական տարազարդ խաչերը, որոնց ստորոտում խոշոր կանոնավոր երկաթագիր տառերով փորագրված է եկեղեցու կառուցման թվականը (նկ. 3)։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-scaled.jpg?v=1677657485" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-scaled.jpg?v=1677657485 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-225x300.jpg?v=1677657485 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-768x1024.jpg?v=1677657485 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1152x1536.jpg?v=1677657485 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1536x2048.jpg?v=1677657485 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-278x370.jpg?v=1677657485 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 4 Եկեղեցու մուտքը, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։

Մուտքի աջ կողմի վերին մեծ եզրաքարը հարդրաված է չորս հյուսածո վարդյակներով,  հաջորդ սալի վրա փորձ է արվել պատկերել արևային ժամացույց, հաջորդ երկու սալերին պահպանվել են անավարտ արձանագրություններ, որոնք ամբողջական տեքստ չեն կազմում (նկ․ 5): Հավանական է, որ մուտքի աջակողմի քանդակներն ու արձանագրություններն ավելացվել են հետագայում։

Կառույցը լուսավորվում է արևելյան և հարավային կողմից բացվող լուսամուտներից։

Եկեղեցու ներսում հյուսիսային պատի կամարի ստորին հատվածում կա ևս մի արձանագրություն, կրկին հետագայում հավելված և անկանոն։ Այստեղ ընթեռնելի են․ «Կարապետ/… Յարու[թ[ի[ւն]/ Տ[է]ր Պողոսեան» անունները (նկ․ 6):

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-scaled.jpg?v=1677657642" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-scaled.jpg?v=1677657642 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-300x225.jpg?v=1677657642 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1024x768.jpg?v=1677657642 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-768x576.jpg?v=1677657642 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1536x1152.jpg?v=1677657642 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-2048x1536.jpg?v=1677657642 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-370x278.jpg?v=1677657642 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 5 Մուտքից աջ արձանագրությունը, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-scaled.jpg?v=1677657705" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-scaled.jpg?v=1677657705 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-300x225.jpg?v=1677657705 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1024x768.jpg?v=1677657705 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-768x576.jpg?v=1677657705 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1536x1152.jpg?v=1677657705 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-2048x1536.jpg?v=1677657705 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-370x278.jpg?v=1677657705 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 6 Եկեղեցու ներսի արձանագրությունը, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։

Հյուսիսային պատին պահպանվել է մկրտության ավազանը, որի խորքում ագուցված է 15-16-րդ դարերի մի խաչքար, իսկ սրբատաշ պարակալի ձախ կողմում և ստորին եզրաքարերի վրա պահպանվել է արձանագության մի մասը։ Արձանագրության առաջին սալն այժմ բացակայում է, և անհայտ է մնում այն կառուցողի անունը. «… ն եւ իւ/ր ծնօղ/ացն՝ հ/այր իմ/ Ոհանէն, մայր իմ Ադիխանեն, կող/ակիցն իմ Մարուն, Տ[է] ր Բողոսին. օվ որ կ/արդայ՝ մէկ բերար ողորմեայ ասի» (նկ․7):

Եկեղեցու շրջակայքում է գտնվում հին գերեզմանոցը, սոսի ծառից ոչ հեռու՝ գյուղի աղբյուրը։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-scaled.jpg?v=1677657820" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-scaled.jpg?v=1677657820 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-225x300.jpg?v=1677657820 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-768x1024.jpg?v=1677657820 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-1152x1536.jpg?v=1677657820 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-1536x2048.jpg?v=1677657820 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-278x370.jpg?v=1677657820 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ․ 7 Մկրտության ավազանը և արձանագրությունը, 2022, լուս․ Ա․Գրիգորյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո

Մասնակի փլուզված է եկեղեցու թաղը (նկ․ 8, 9)։ 2020 թվականի ռազմական գործողություններից չի տուժել։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-scaled.jpg?v=1677657999" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-scaled.jpg?v=1677657999 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-300x225.jpg?v=1677657999 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-1024x768.jpg?v=1677657999 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-768x576.jpg?v=1677657999 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-1536x1152.jpg?v=1677657999 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-2048x1536.jpg?v=1677657999 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-370x278.jpg?v=1677657999 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 9 Եկեղեցին ներսից, տեսքը դեպի արևմուտք, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։

Գրականություն

1․ Բարխուտարեանց 1895 - Բարխուտարեանց Մ․, Արցախ, Բագու:

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-scaled.jpg?v=1677657942" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-scaled.jpg?v=1677657942 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-225x300.jpg?v=1677657942 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-768x1024.jpg?v=1677657942 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-1152x1536.jpg?v=1677657942 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-1536x2048.jpg?v=1677657942 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-278x370.jpg?v=1677657942 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 8 Եկեղեցին ներսից, տեսքը դեպի արևմուտք, 2022, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հին Սխտորաշենի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/հին-սխտորաշենի-սբ․-աստվածածին-եկեղեց/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հին Սխտորաշենի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը Եկեղեցին գտնվում է Մարտունու շրջանի Հին Սխտորաշեն գյուղատեղիի տարածքում, նշանավոր սոսի ծառից արևելք (նկ․ 1, 2), Ադրբեջանի  զինուժի տեսանելիության և ուղիղ նշանառության  գոտում։ Պատմական ակնարկ Հին Սխտորաշեն գյուղատեղին գտնվում է Կարմիր շուկա գյուղից մոտ 1 կիլոմետր հյուսիս–արևմուտք։ Ըստ Մակար Բարխուդարյանցի՝ «․․․Սխտորաշենի բնակիչք բնիկ են» (Բարխուտարեանց 1895, 68)։ Ըստ եկեղեցու բարավորի վրա պահպանված արձանագրության` եկեղեցին կառուցվել է 1731 թվականին («Թվին ։ՌՃՁ։», նկ․ 3): Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն Ուղղանկյուն հատակագծով միանավ դահլիճ է, արևելյան կողմում կիսաշրջանաձև խորանով, որի հյուսիսային և հարավային պատերին կան երկու պատրհաններ։ Ներքուստ թաղածածկ է, արտաքուստ երկթեք տանիքով։ Թաղը հենվում է պատկից զույգ սյուներից բարձրացող սլաքաձև կամարների վրա։ երկարությունն է 13,7 մետր, լայնությունը` 7 մետր և բարձրությունը` 6 մետր: Կառուցված է կաթնագույն կրաքարով, շքամուտքը, սրահի արտաքին անկյունները, լուսամուտների, խորշերի և մկրտության ավազանի պարակալները շարված են մեծ սրբատաշ քարերով։ Արևմտյան պատը դրսից և ներսից՝ ավագ խորանի լայնությամբ ամրացված են եղել գերաններով կազմված հորիզոնական հակասեյսմիկ գոտիով. գերաններն այժմ բացակայում են: Շքամուտքը բացվում է հարավից, այն ունի ժամանակի եկեղեցիներին բնորոշ ճարտարապետական և զարդաքանդակային ձևավորում՝ արտաքին սրբատաշ եզրակալ, մուտքի քանդակազարդ եզրաքարեր, լայն կիսաշրջան բարավոր (նկ․ 4)։ Բարավորի ներքնամասի հորիզոնական քանդակազարդ գոտին շարունակում և ամբողջացնում է մուտքի եզրաքարերի հարադարանքը՝ ընդգծելով դրա հանդիսավորությունը։ Մնացած մակերեսը զբաղեցնում են երեք կամարների մեջ ներառված մեկական տարազարդ խաչերը, որոնց ստորոտում խոշոր կանոնավոր երկաթագիր տառերով փորագրված է եկեղեցու կառուցման թվականը (նկ. 3)։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/հին-սխտորաշենի-սբ․-աստվածածին-եկեղեց/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-03-09T16:15:57+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1440" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81/","name":"Հին Սխտորաշենի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-03-01T08:08:11+00:00","dateModified":"2023-03-09T16:15:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%b0%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%ad%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%b7%d5%a5%d5%b6%d5%ab-%d5%bd%d5%a2%e2%80%a4-%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%ab%d5%b6-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հին Սխտորաշենի սբ․ Աստվածածին եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Վերին Սզնեքի Եղցաձորի եկեղեցին

Տեղադրությունը

‹‹Եղցաձորի եղցի›› կոչվող եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Վերին Սզնեք գյուղի վարչական սահմաններում՝ գյուղի եզրին (նկ. 1):

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor.jpg?v=1678351277" width="1349" height="362" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor.jpg?v=1678351277 1349w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor-300x81.jpg?v=1678351277 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor-1024x275.jpg?v=1678351277 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor-768x206.jpg?v=1678351277 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Verin-Sznek-Yeghtsadzor-370x99.jpg?v=1678351277 370w" sizes="(max-width: 1349px) 100vw, 1349px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-scaled.jpg?v=1678351309" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-scaled.jpg?v=1678351309 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-300x225.jpg?v=1678351309 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-1024x768.jpg?v=1678351309 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-768x576.jpg?v=1678351309 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-1536x1152.jpg?v=1678351309 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-2048x1536.jpg?v=1678351309 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-370x278.jpg?v=1678351309 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 1 Եկեղեցու ընդհանուր տեսքն արևմուտքից, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

Պատմական ակնարկ

Եկեղեցու մասին պատմական տվյալները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով Վերին Սզնեք գյուղը, նշում է միայն գյուղամիջյան եկեղեցու մասին (Բարխուտարեանց, 1895, 101):

Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն

Եկեղեցին ուղղանկյուն հատակագծով թաղածածկ միանավ սրահ է՝ արևելյան կիսաշրջան խորանով, զույգ ավանդատներով և բեմին ներկառուցած պատրհաններով (նկ. 2)։ Թաղակիր կամարները հենվում են որպես սյուն ծառայող 16-17-րդ դարերի տապանաքարերի վրա։ Բեմին մոտ՝ հյուսիսային պատում, ներկառուցված է մկրտության ավազանը։ Բեմառէջքը, սեղանը, ավանդատների մուտքի եզրաքարեը նույնպես իրականացված են խաչքարերի, տապանաքարերի և սրբատաշ այլ  քարերի վերօգտագործումով (նկ. 3)։ Դրանց մեջ առաձնանում է 12-13-րդ դարերի մի խաչքար, որը նաև պատկերաքանդակ ունի։ Եկեղեցու չափերն են 10x8 մետր։ Կառուցված է կրաքարի և ավազաքարի կոպտատաշ և անտաշ քարերով, կրաշաղախով, ներսից սվաղապատ է։ Արևմտյան և արևելյան ճակատներում  բացվում են երեքական նեղ լուսամուտներ։ Տանիքը պատված է անկախության տարիներին արված ասբեստե ծածկով։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-scaled.jpg?v=1678351412" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-scaled.jpg?v=1678351412 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-300x225.jpg?v=1678351412 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-1024x768.jpg?v=1678351412 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-768x576.jpg?v=1678351412 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-1536x1152.jpg?v=1678351412 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-2048x1536.jpg?v=1678351412 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1-370x278.jpg?v=1678351412 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 2 Եկեղեցու բեմը, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-scaled.jpg?v=1678351453" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-scaled.jpg?v=1678351453 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-300x225.jpg?v=1678351453 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-1024x768.jpg?v=1678351453 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-768x576.jpg?v=1678351453 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-1536x1152.jpg?v=1678351453 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-2048x1536.jpg?v=1678351453 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1-370x278.jpg?v=1678351453 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 3 Թաղակիր կամարի հիմք-տապանաքարը, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

Եկեղեցու միակ մուտքը արևմուտքից է (նկ. 4)։ Այն ունի կրկնակի շրջանակ։ Արտաքին շրջանակը բաղկացած է մոխրագույն ավազաքարից իրականացված՝ հատվածքում ուղղանկյուն սյուներից, պարզ սալակերպ խոյակներից և սլաքաձև կամարից։ Ներքին շրջանակն իրականցված է երկու ուղղահայաց և դրանց վրա դրված՝ որպես բարավոր ծառայող կրաքարե տապանաքարերով։ Բոլոր տապանաքարերն էլ կրում են խաչային հորինվածքներ։ Աջակողմյան տապանաքարը հակառակ կողմում ունի պատկերաքանդակ (նկ. 5), որը ներկայացնում է հանգուցյալին ընտանեկան շրջապատում. մատռվակը նրան է մեկնում գինու գավաթը, հանգուցյալի մի ձեռքը բռնել է մայրը, մյուս ձեռքով նա պահում է պնակիտը, որի վրա փորագրված է թվականը, որը հստակ չի ընթերցվում։ Ձախ կողմի արձանգրությունը (նկ. 6) հայտնում է.  «Ես՝ Զ[ո]հր[ա]պ կ[ա]մ[աւ]ն Ա[ստուծո]յ/ կակնեցի զխ[ա]չս/ իմոյ որդ[ոյ]…»։

Եկեղեցու շուրջը տարածվում է 16-17-րդ դարերին բնորոշ գերեզմանոցը:

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-scaled.jpg?v=1678351532" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-scaled.jpg?v=1678351532 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-300x225.jpg?v=1678351532 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-1024x768.jpg?v=1678351532 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-768x576.jpg?v=1678351532 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-1536x1152.jpg?v=1678351532 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-2048x1536.jpg?v=1678351532 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1-370x278.jpg?v=1678351532 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 4 Մուտքի ընդհանուր տեսքը, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-scaled.jpg?v=1678351578" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-scaled.jpg?v=1678351578 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-225x300.jpg?v=1678351578 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-768x1024.jpg?v=1678351578 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-1152x1536.jpg?v=1678351578 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-1536x2048.jpg?v=1678351578 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1-278x370.jpg?v=1678351578 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 5 Մուտքի աջակողմյան տապանաքարը ներսից, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-scaled.jpg?v=1678351611" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-scaled.jpg?v=1678351611 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-225x300.jpg?v=1678351611 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-768x1024.jpg?v=1678351611 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-1152x1536.jpg?v=1678351611 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-1536x2048.jpg?v=1678351611 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1-278x370.jpg?v=1678351611 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Նկ. 6 Մուտքի աջակողմյան տապանաքարի արձանագրությունը, լուս. Ա. Գրիգորյանի։

Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո

Եկեղեցին Արցախյան պատերազմների ժամանակ չի տուժել, սակայն գտնվում է վթարային վիճակում, զգալի մակերեսը ծածկված է խոտով և բուսականությամբ (նկ. 5):

2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո գյուղը դարձել է սահմանամերձ, թշնամու դիրքերը գտնվում են գյուղից 600-800 մետր հեռավորության վրա։ Գյուղը և եկեղեցին հայտնվել են ադրբեջանական նշանառության տակ:

Գրականություն

Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու, 1895։

Տեղադրությունը ‹‹Եղցաձորի եղցի›› կոչվող եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Վերին Սզնեք գյուղի վարչական սահմաններում՝ գյուղի եզրին (նկ. 1): Պատմական ակնարկ Եկեղեցու մասին պատմական տվյալները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով Վերին Սզնեք գյուղը, նշում է միայն գյուղամիջյան եկեղեցու մասին (Բարխուտարեանց, 1895, 101): Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին ուղղանկյուն հատակագծով թաղածածկ միանավ սրահ է՝ արևելյան կիսաշրջան խորանով, զույգ ավանդատներով և բեմին ներկառուցած պատրհաններով (նկ. 2)։ Թաղակիր կամարները հենվում են որպես սյուն ծառայող 16-17-րդ դարերի տապանաքարերի վրա։ Բեմին մոտ՝ հյուսիսային պատում, ներկառուցված է մկրտության ավազանը։ Բեմառէջքը, սեղանը, ավանդատների մուտքի եզրաքարեը նույնպես իրականացված են խաչքարերի, տապանաքարերի և սրբատաշ այլ  քարերի վերօգտագործումով (նկ. 3)։ Դրանց մեջ առաձնանում է 12-13-րդ դարերի մի խաչքար, որը նաև պատկերաքանդակ ունի։ Եկեղեցու չափերն են 10×8 մետր։ Կառուցված է կրաքարի և ավազաքարի կոպտատաշ և անտաշ քարերով, կրաշաղախով, ներսից սվաղապատ է։ Արևմտյան և արևելյան ճակատներում  բացվում են երեքական նեղ լուսամուտներ։ Տանիքը պատված է անկախության տարիներին արված ասբեստե ծածկով։

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Վերին Սզնեքի Եղցաձորի եկեղեցին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/monument/վերին-սզնեքի-եղցաձորի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Վերին Սզնեքի Եղցաձորի եկեղեցին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Տեղադրությունը ‹‹Եղցաձորի եղցի›› կոչվող եկեղեցին գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Վերին Սզնեք գյուղի վարչական սահմաններում՝ գյուղի եզրին (նկ. 1): Պատմական ակնարկ Եկեղեցու մասին պատմական տվյալները բացակայում են: Մակար Բարխուդարյանցը, նկարագրելով Վերին Սզնեք գյուղը, նշում է միայն գյուղամիջյան եկեղեցու մասին (Բարխուտարեանց, 1895, 101): Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն Եկեղեցին ուղղանկյուն հատակագծով թաղածածկ միանավ սրահ է՝ արևելյան կիսաշրջան խորանով, զույգ ավանդատներով և բեմին ներկառուցած պատրհաններով (նկ. 2)։ Թաղակիր կամարները հենվում են որպես սյուն ծառայող 16-17-րդ դարերի տապանաքարերի վրա։ Բեմին մոտ՝ հյուսիսային պատում, ներկառուցված է մկրտության ավազանը։ Բեմառէջքը, սեղանը, ավանդատների մուտքի եզրաքարեը նույնպես իրականացված են խաչքարերի, տապանաքարերի և սրբատաշ այլ  քարերի վերօգտագործումով (նկ. 3)։ Դրանց մեջ առաձնանում է 12-13-րդ դարերի մի խաչքար, որը նաև պատկերաքանդակ ունի։ Եկեղեցու չափերն են 10x8 մետր։ Կառուցված է կրաքարի և ավազաքարի կոպտատաշ և անտաշ քարերով, կրաշաղախով, ներսից սվաղապատ է։ Արևմտյան և արևելյան ճակատներում  բացվում են երեքական նեղ լուսամուտներ։ Տանիքը պատված է անկախության տարիներին արված ասբեստե ծածկով։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/monument/վերին-սզնեքի-եղցաձորի-եկեղեցին/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-03-09T16:22:13+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1-scaled.jpg?v=1678351309" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1920" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%a6%d5%b6%d5%a5%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d5%b2%d6%81%d5%a1%d5%b1%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%a6%d5%b6%d5%a5%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d5%b2%d6%81%d5%a1%d5%b1%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/","name":"Վերին Սզնեքի Եղցաձորի եկեղեցին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-03-09T08:48:10+00:00","dateModified":"2023-03-09T16:22:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%a6%d5%b6%d5%a5%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d5%b2%d6%81%d5%a1%d5%b1%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%a6%d5%b6%d5%a5%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d5%b2%d6%81%d5%a1%d5%b1%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/monument/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%b6-%d5%bd%d5%a6%d5%b6%d5%a5%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d5%b2%d6%81%d5%a1%d5%b1%d5%b8%d6%80%d5%ab-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Վերին Սզնեքի Եղցաձորի եկեղեցին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Локализация

Церковь находится на территории села Ин Схторашен Мартунийского района, к востоку от знаменитого платана (рис. 1, 2), в зоне видимости и под прямым прицелом азербайджанских военных.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2.jpg?v=1678378664" width="1330" height="373" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2.jpg?v=1678378664 1330w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2-300x84.jpg?v=1678378664 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2-1024x287.jpg?v=1678378664 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2-768x215.jpg?v=1678378664 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/Skhtorashen-2-370x104.jpg?v=1678378664 370w" sizes="(max-width: 1330px) 100vw, 1330px" title="Skhtorashen" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-300x169.jpg?v=1677656812 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1024x576.jpg?v=1677656812 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-768x432.jpg?v=1677656812 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-1536x864.jpg?v=1677656812 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-2048x1152.jpg?v=1677656812 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-370x208.jpg?v=1677656812 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 1 Церковь с юго-запада, 2022, фото Г. Будагян.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-scaled.jpg?v=1677656878" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-scaled.jpg?v=1677656878 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-300x225.jpg?v=1677656878 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1024x768.jpg?v=1677656878 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-768x576.jpg?v=1677656878 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-1536x1152.jpg?v=1677656878 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-2048x1536.jpg?v=1677656878 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/002-2-370x278.jpg?v=1677656878 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 2 Церковь с юга, 2022, фото А. Григоряна.

Исторический очерк

Село Ин Схторашен находится почти в одном километре к северо-западу от села Кармир шука. Согласно Макару Бархударянцу, «...население Схторашена коренное» (Бархударянц 1895, 68). Согласно надписи, сохранившейся на тимпане церкви, она была построена в 1731-ом году («В год 1180-ой», рис. 3).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-scaled.jpg?v=1677657221" width="2560" height="1440" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-scaled.jpg?v=1677657221 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-300x169.jpg?v=1677657221 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1024x576.jpg?v=1677657221 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-768x432.jpg?v=1677657221 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-1536x864.jpg?v=1677657221 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-2048x1152.jpg?v=1677657221 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/003-370x208.jpg?v=1677657221 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 3 Тимпан церкви, 2022, фото Г. Будагян.

Архитектурно-композиционный анализ

Церковь представляет собой прямоугольный в плане однонефный зал с полукруглой абсидой в восточной части и двумя нишами в ее северной и южной стенах. Внутри церковь сводчатая, снаружи имеет двускатную крышу. Свод опирается на пару полуколонн, образующих стрельчатые арки. Длина зала - 13,7 м, ширина – 7 м, высота – 6 м.

Построена из известняка молочного цвета, портал, углы с внешней стороны, обрамления окон, ниш и крестильной купели выложены большими чистотесаными камнями. Западная стена и снаружи, и изнутри по ширине главной абсиды была укреплена антисейсмическим горизонтальным поясом из бревен. Бревна ныне отсутствуют.

Портал открывается с юга, он имеет характерное для времени архитектурное и скульптурно-декоративное оформление: внешнее обрамление из чистотесаных камней, камни дверного проема, украшенные резьбой, широкий полукруглый тимпан (рис. 4). Горизонтальный украшенный резьбой пояс нижней его части продолжается и завершает целостность композиции обрамления входа, подчеркивая его торжественность. Остальную площадь занимают три уникальных хачкара, каждый из которых обрамлен аркой. В нижней их части правильным шрифтом «еркатагир» вырезан год строительства церкви (рис. 3).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-scaled.jpg?v=1677657485" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-scaled.jpg?v=1677657485 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-225x300.jpg?v=1677657485 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-768x1024.jpg?v=1677657485 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1152x1536.jpg?v=1677657485 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-1536x2048.jpg?v=1677657485 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/004-278x370.jpg?v=1677657485 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 4 Вход в церковь, 2022, фото А. Григоряна.

Большой верхний краеугольный камень правой стороны входа украшен четырьмя плетеными розетками. На другой плите пытались изобразить солнечные часы, а на других двух плитах сохранились незавершенные надписи, которые не представляют полного текста (рис․ 5). Вполне вероятно, что скульптурные изображения и надписи были добавлены позднее.

Здание освещается благодаря окнам, открывающимся с восточной и южной сторон.

Внутри церкви в нижней части арки северной стены есть ещё одна надпись, выполненная неправильным шрифтом, которая также была добавлена позднее. Здесь прочитываются имена: «Карапет/… Ару[тюн] Т[е]р Погосян» (рис. 6)

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-scaled.jpg?v=1677657642" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-scaled.jpg?v=1677657642 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-300x225.jpg?v=1677657642 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1024x768.jpg?v=1677657642 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-768x576.jpg?v=1677657642 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-1536x1152.jpg?v=1677657642 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-2048x1536.jpg?v=1677657642 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/005-370x278.jpg?v=1677657642 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 5 Надпись справа от входа, 2022, фото А. Григоряна.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-scaled.jpg?v=1677657705" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-scaled.jpg?v=1677657705 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-300x225.jpg?v=1677657705 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1024x768.jpg?v=1677657705 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-768x576.jpg?v=1677657705 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-1536x1152.jpg?v=1677657705 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-2048x1536.jpg?v=1677657705 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/006-370x278.jpg?v=1677657705 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 6 Надпись внутри церкви, 2022, фото А. Григоряна.

В северной стене сохранилась крестильная купель, в глубине которой вмурован хачкар 15-16-ых веков, а в левой части обрамления из чистотесаных камней и на нижних краеугольных камнях сохранилась часть надписи. Плита с началом надписи ныне отсутствует и название постройки остаётся нам неизвестно: «…н и его родителям, отцу моему Огану, матери моей Адиханэ, супруге моей Мар, Тер Богосу. Кто прочтет, пусть помянет (в своих молитвах)» (рис. 7).

На территории церкви находится кладбище, недалеко от платана – родник села.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-scaled.jpg?v=1677657820" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-scaled.jpg?v=1677657820 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-225x300.jpg?v=1677657820 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-768x1024.jpg?v=1677657820 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-1152x1536.jpg?v=1677657820 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-1536x2048.jpg?v=1677657820 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/007-278x370.jpg?v=1677657820 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 7 Крестильная купель и надпись, 2022, фото А. Григоряна.

Состояние до, во время и после войны

Частично обрушен свод церкви (рис. 8, 9). В результате вооружённых действий 2020-го года памятник не пострадал.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-scaled.jpg?v=1677657999" width="2560" height="1920" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-scaled.jpg?v=1677657999 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-300x225.jpg?v=1677657999 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-1024x768.jpg?v=1677657999 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-768x576.jpg?v=1677657999 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-1536x1152.jpg?v=1677657999 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-2048x1536.jpg?v=1677657999 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/009-1-370x278.jpg?v=1677657999 370w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 9 Церковь изнутри. Вид на восток, 2022, фото А. Григоряна.

Литература

1․ Бархударянц 1895 – Бархударянц М., Арцах, изд. «Арор", Баку.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-scaled.jpg?v=1677657942" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-scaled.jpg?v=1677657942 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-225x300.jpg?v=1677657942 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-768x1024.jpg?v=1677657942 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-1152x1536.jpg?v=1677657942 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-1536x2048.jpg?v=1677657942 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/008-278x370.jpg?v=1677657942 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Рис. 8 Церковь изнутри. Вид на запад, 2022, фото А. Григоряна.

Локализация Церковь находится на территории села Ин Схторашен Мартунийского района, к востоку от знаменитого платана (рис. 1, 2), в зоне видимости и под прямым прицелом азербайджанских военных. Исторический очерк Село Ин Схторашен находится почти в одном километре к северо-западу от села Кармир шука. Согласно Макару Бархударянцу, «…население Схторашена коренное» (Бархударянц 1895, 68). Согласно надписи, сохранившейся на тимпане церкви, она была построена в 1731-ом году («В год 1180-ой», рис. 3). Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольный в плане однонефный зал с полукруглой абсидой в восточной части и двумя нишами в ее северной и южной стенах. Внутри церковь сводчатая, снаружи имеет двускатную крышу. Свод опирается на пару полуколонн, образующих стрельчатые арки. Длина зала – 13,7 м, ширина – 7 м, высота – 6 м. Построена из известняка молочного цвета, портал, углы с внешней стороны, обрамления окон, ниш и крестильной купели выложены большими чистотесаными камнями. Западная стена и снаружи, и изнутри по ширине главной абсиды была укреплена антисейсмическим горизонтальным поясом из бревен. Бревна ныне отсутствуют. Портал открывается с юга, он имеет характерное для времени архитектурное и скульптурно-декоративное оформление: внешнее обрамление из чистотесаных камней, камни дверного проема, украшенные резьбой, широкий полукруглый тимпан (рис. 4). Горизонтальный украшенный резьбой пояс нижней его части продолжается и завершает целостность композиции обрамления входа, подчеркивая его торжественность. Остальную площадь занимают три уникальных хачкара, каждый из которых обрамлен аркой. В нижней их части правильным шрифтом «еркатагир» вырезан год строительства церкви (рис. 3).

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Церковь Сурб Аствацацин села Ин Схторашен - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-села-ин-схтор/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Церковь Сурб Аствацацин села Ин Схторашен - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Локализация Церковь находится на территории села Ин Схторашен Мартунийского района, к востоку от знаменитого платана (рис. 1, 2), в зоне видимости и под прямым прицелом азербайджанских военных. Исторический очерк Село Ин Схторашен находится почти в одном километре к северо-западу от села Кармир шука. Согласно Макару Бархударянцу, «...население Схторашена коренное» (Бархударянц 1895, 68). Согласно надписи, сохранившейся на тимпане церкви, она была построена в 1731-ом году («В год 1180-ой», рис. 3). Архитектурно-композиционный анализ Церковь представляет собой прямоугольный в плане однонефный зал с полукруглой абсидой в восточной части и двумя нишами в ее северной и южной стенах. Внутри церковь сводчатая, снаружи имеет двускатную крышу. Свод опирается на пару полуколонн, образующих стрельчатые арки. Длина зала - 13,7 м, ширина – 7 м, высота – 6 м. Построена из известняка молочного цвета, портал, углы с внешней стороны, обрамления окон, ниш и крестильной купели выложены большими чистотесаными камнями. Западная стена и снаружи, и изнутри по ширине главной абсиды была укреплена антисейсмическим горизонтальным поясом из бревен. Бревна ныне отсутствуют. Портал открывается с юга, он имеет характерное для времени архитектурное и скульптурно-декоративное оформление: внешнее обрамление из чистотесаных камней, камни дверного проема, украшенные резьбой, широкий полукруглый тимпан (рис. 4). Горизонтальный украшенный резьбой пояс нижней его части продолжается и завершает целостность композиции обрамления входа, подчеркивая его торжественность. Остальную площадь занимают три уникальных хачкара, каждый из которых обрамлен аркой. В нижней их части правильным шрифтом «еркатагир» вырезан год строительства церкви (рис. 3)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/monument/церковь-сурб-аствацацин-села-ин-схтор/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-03-09T16:17:55+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/03/001-scaled.jpg?v=1677656812" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1440" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%85%d1%82%d0%be%d1%80/","url":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%85%d1%82%d0%be%d1%80/","name":"Церковь Сурб Аствацацин села Ин Схторашен - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-03-01T08:08:11+00:00","dateModified":"2023-03-09T16:17:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%85%d1%82%d0%be%d1%80/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%85%d1%82%d0%be%d1%80/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/monument/%d1%86%d0%b5%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d1%8c-%d1%81%d1%83%d1%80%d0%b1-%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b2%d0%b0%d1%86%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0-%d0%b8%d0%bd-%d1%81%d1%85%d1%82%d0%be%d1%80/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Церковь Сурб Аствацацин села Ин Схторашен"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->