<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանը մերժել է Ադրբեջանի հայցն ընդդեմ Հայաստանի՝ ադրբեջանական մշակութային ժառանգության ոչնացման և էթնիկ զտումների մեղադրանքով - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/հաագայի-արդարադատության-միջազգային/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանը մերժել է Ադրբեջանի հայցն ընդդեմ Հայաստանի՝ ադրբեջանական մշակութային ժառանգության ոչնացման և էթնիկ զտումների մեղադրանքով - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="2021 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ադրբեջանի Հանրապետությունը (այսուհետ՝ Ադրբեջան) հայցով դիմել է Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարան ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության (այսուհետ՝ «Հայաստան») 1965 թվականի ՄԱԿ- կողմից ընդունված «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Կոնվենցիա) խախտումների հետ կապված»։ https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/181/181-20211207-ORD-01-00-EN.pdf Իր հայցում Ադրբեջանը նշում է, որ Հայաստանն իր պետական մարմինների, պետական գործակալների և կառավարական լիազորություններ իրականացնող կամ վերջինիս ցուցումներով ու վերահսկողությամբ գործող այլ անձանց ու կազմակերպությունների միջոցով խախտել է Կոնվենցիայի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 7-րդ հոդվածները: Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածը, ի թիվս այլ կետերի, ներառում է այն սկզբունքը, որ յուրաքանչյուր մասնակից պետություն պարտավորվում է չներգրավվել ռասայական խտրականության որևէ գործողության մեջ` ընդդեմ անձանց, խմբերի կամ հաստատությունների, և երաշխավորել, որ պետական բոլոր մարմիններն ու հաստատությունները, ինչպես ազգային, այնպես էլ տեղական, կգործեն այդ պարտավորությանը համապատասխան;             Կոնվենցիայի մասնակից պետության պարտավորությունների մեջ է նաև չխրախուսել, չպաշտպանել և չաջակցել որևէ անձի կամ կազմակերպության կողմից իրականացվող ռասսայական խտրականության գործողությունը(https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/cerd.aspx Հոդված 2) Կոնվենցիայի մասնակից պետությունը պետք է նաև իր տարածքներում կանխարգելի, արգելի ու վերացնի նման բնույթի ցանկացած պրակտիկա (Հոդված 3): Ըստ կոնվենցիայի դրույթների, օրենքով պատժելի հանցանք են համարվում ռասայական ատելության վրա հիմնված գաղափարների տարածումը, հրահրումը, ինչպես նաև ցանկացած ռասսայի կամ մաշկի այլ գույն կամ էթնիկական այլ ծագում ունեցող անձանց խմբի դեմ ուղղված բռնության գործողությունները կամ դրանց հրահրումը (Հոդված 4․): Իսկ հոդված 5-ը պարտավորեցնում է հարգել բոլոր մարդկանց իրավունքները, չխոչնդոտել դրանց իրացմանը, այդ թվում մշակութային և ժառանգության հասանելիության իրավունքը (Հոդված 5 դ կետ, (vi) ենթակետ https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/cerd.aspx ): Ադրբեջանը՝ դիմելով Հաագայի դատարան Հայաստանին մեղադրել և պահանջել է անհապաղ դադարեցնել և հրաժարվել ադրբեջանցիների դեմ ուղղված էթնիկ զտումների քաղաքականությունից և գործելակերպից, անհապաղ դադարեցնել ադրբեջանական ժառանգության օբյեկտների և ադրբեջանական էթնիկ և մշակութային այլ արժեքների ոչնչացումը, ինչպես նաև մշակութային զտման քաղաքականությունը, անհապաղ համագործակցել Ադրբեջանի և միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ իր կողմից նախկինում օկուպացված տարածքներում ականազերծման, ճշգրիտ քարտեզների և այլ տեղեկատվության տրամադրման միջոցով, անհապաղ դադարեցնել և հրաժարվել ցանկացած գործողություններից, որոնք անթույլատրելի են դարձնում ադրբեջանցիների՝ իրենց շրջակա միջավայրից և բնական ռեսուրսներից, ինչպես նաև մշակութային արժեքներից օգտվելու կամ դրանց հասանելիության խոչընդոտման հետ կապված իրավունքը, անհապաղ դադարեցնել հակաադրբեջանական քարոզչության և ատելության խոսքի տարածումը, խթանումը կամ հովանավորումը, ներառյալ կրթական հաստատությունների, լրատվամիջոցների, սոցիալական լրատվամիջոցների ապատեղեկատվության արշավների և այլ ուղիների միջոցով։ Ադրբեջանը նաև պահանջել է, որ Հայաստանը անհապաղ գործողություններ ձեռնարկի վերոնշյալ խախտումները վերացնելու ուղղությամբ և երկրի կառավարության ամենաբարձր մակարդակում ներողություն խնդրի նման վարքագծի և պատճառված վնասի համար։ Ադրբեջանի պահանջերից է նաև դրամական փոխհատուցում պատճառված վնասի համար։ Հիշեցնենք, որ Արդարադատության միջազգային դատարանը Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր դատական մարմինն է։ Այն ստեղծվել է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ 1945 թվականի հունիսին և սկսել է իր գործունեությունը 1946 թվականի ապրիլին: Դատարանը կազմված է 15 դատավորներից, որոնք ընտրվում են 9 տարի ժամկետով Գլխավոր ասամբլեայի և Միավորված ազգերի կազմակերպության Անվտանգության խորհրդի կողմից: Դատարանի նստավայրը Հաագայի Խաղաղության պալատն է (Նիդեռլանդներ): Դատարանը երկակի դեր ունի. առաջինը, միջազգային իրավունքին համապատասխան լուծել պետությունների կողմից իրեն ներկայացված իրավական վեճերը պարտադիր ուժ ունեցող և շահագրգիռ կողմերի համար առանց բողոքարկման վճիռների միջոցով և, երկրորդ, խորհրդատվական կարծիքներ տալ իրավական հարցերի վերաբերյալ, որոնք իրեն ուղղում են ՄԱԿ-ի լիազորված մարմինները https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/181/181-20211129-PRE-01-00-EN.pdf էջ 2: Ուսումնասիրելով Ադրբեջանի հայցն ընդդեմ Հայաստանի, բարձրագույն դատարանը արժանահավատ չի համարել Ադրբեջանի մի շարք պահանջներ, այդ թվում գտել է, որ չկան բավարար ապացույցներ առ այն, որ Հայաստանը իրականացնում է էթնիկ զտման և ադրբեջանական մշակութային արժեքմների ոչնչացման քաղաքակություն և որ Հայաստանը ականապատել է օկուպացված տարածքները՝ ադրբեջանցիների ժառանգության իրավունքը խոչնդոտելու համար։ Ուստի դատարանը որոշել է մերժել հայցի մի շարք կետեր, բավարարելով միայն երկուսը, որոնցից մեկն ունի խորհրդատվական կարգավիճակ և ուղղված է նաև հենց Ադրբեջանին․ Այսպիսով, սույն թվականի դեկտեմբերի 7-ին Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանը ներկայացրել է իր որոշումը։ Դատարանը միաձայն վճռել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը պարտավոր է «Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին» միջազգային կոնվենցիայով սահմանված իր պարտավորություններին համապատասխան, ձեռնարկի բոլոր անհրաժեշտ միջոցները իր տարածքում կանխելու ռասայական ատելության հրահրումը և խթանումը ադրբեջանական ազգային կամ էթնիկ ծագում ունեցող անձանց դեմ այդ թվում՝ նաև կազմակերպությունների և մասնավոր անձանց կողմից։ Իսկ երկրորդ մասով պարտավորեցրել է երկու կողմերին ձեռնպահ մնալ ցանկացած գործողությունից, որը կարող է խորացնել կամ երկարացնել վեճը՝ ավելի դժվարացնելով դրա լուծումը դատարանի կողմից https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/181/181-20211207-SUM-01-00-EN.pdf էջ 7:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/հաագայի-արդարադատության-միջազգային/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:published_time" content="2021-12-23T11:43:10+00:00" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-12-23T20:53:22+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/great-hall.jpg?v=1640260127" />
	<meta property="og:image:width" content="361" />
	<meta property="og:image:height" content="216" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="author" content="Anush Safaryan" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Written by" />
	<meta name="twitter:data1" content="Anush Safaryan" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6/","url":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6/","name":"Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանը մերժել է Ադրբեջանի հայցն ընդդեմ Հայաստանի՝ ադրբեջանական մշակութային ժառանգության ոչնացման և էթնիկ զտումների մեղադրանքով - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-12-23T11:43:10+00:00","dateModified":"2021-12-23T20:53:22+00:00","author":{"@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785"},"breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանը մերժել է Ադրբեջանի հայցն ընդդեմ Հայաստանի՝ ադրբեջանական մշակութային ժառանգության ոչնացման և էթնիկ զտումների մեղադրանքով"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785","name":"Anush Safaryan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/image/","url":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anush Safaryan"},"url":"https://monumentwatch.org/author/anush-safaryan00mail-ru/"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Anush Safaryan

Anush Safaryan


<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Մարտական հենակետերը մշակութային արժեքների մոտակայքում տեղակայելու և անշարժ հուշարձանները ռազմական նպատակով օգտագործելու վտանգների մասին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/մարտական-հենակետերը-մշակութային-արժ/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Մարտական հենակետերը մշակութային արժեքների մոտակայքում տեղակայելու և անշարժ հուշարձանները ռազմական նպատակով օգտագործելու վտանգների մասին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="44-օրյա պատերազմի արդյունքում՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության տարածքի զգալի մասի օկուպացումից հետո տեղի ունեցան հայկական զինված ուժերի մարտական դիրքերի մի շարք փոփոխություններ, որոնք հանգեցրին որոշ դիրքերի՝ մշակութային արժեքների (եկեղեցիներ, մատուռներ, հուշարձաններ) տարածքներում կամ դրանց մոտակայքում տեղակայմանը։ Այս փաստը էապես մեծ վտանգներ է ստեղծում մշակութային ժառանգության պաշտպանության տեսանկյունից, քանզի կամա թե ակամա, մարտական դիրքերի մոտ տեղակայումը արդեն լուրջ հարված է ժառանգության թեˊ կոնկրետ արժեքի, թեˊ մշակութային լանդշաֆտի պաշտպանությանը։ Սա այնպիսի խնդիր է, որը վերաբերում է թե՛ հայկական վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներին և թե՛ ադրբեջանական, քանզի մշակութային արժեքների պաշտպանությունն այս դեպքում դուրս է գալիս ազգայինի սահմաններից և իր պաշտպանության աղերսն է գտնում որպես համայն մարդկության հարստություն։ Ռազմական մարտական դիրքի  տեղակայումը մշակութային արժեքներին մոտ կամ  վերջինիս օգտագործումը ռազմական նպատակով (ապաստարան, զինապահեստ),  ըստ պատերազմի ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության միջազգային կանոնակարգերի, անթույլատրելի է, քանզի էապես կարող է վնասել ժառանգության անձեռնմխելիությունը։ Հայտնի ճշմարտություն է, որ պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո միջազգային մի շարք օրենքներով և պայմանագրերով արգելված է  մշակութային արժեքների վրա հարձակումը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ռազմական անհրաժեշտությունը հրամայականորեն պահանջում է այդպիսի որոշում։  Ի մասնավորի՝  1954 թվականի Կոնվենցիան ստորագրած  կողմերը  4-րդ հոդվածի առաջին կետով պարտավորվում են հարգել ինչպես իրենց, այնպես էլ մյուս կողմերի տարածքում գտնվող մշակութային արժեքները՝ արգելելով այդ արժեքների, դրանց անմիջական շրջակայքի և պաշտպանական կառույցների օգտագործումն այնպիսի նպատակներով, որոնք զինված ընդհարման դեպքում կարող են հանգեցնել այդ արժեքների ավերմանը կամ վնասվելուն, ձեռնպահ մնալով այդ արժեքների դեմ ուղղված թշնամական որևէ գործողությունից։ Բայց 4-րդ հոդվածի երկրորդ կետը հավելում է, որ 1-ին կետում նշված պարտավորությունները կարող են չկատարվել միայն այն դեպքում, եթե դա հրամայականորեն պահանջվում է ռազմական անհրաժեշտությամբ։ Փաստորեն, մշակութային արժեքների պաշտպանությունը կարող է զրկվել իր բացարձակ կարգավիճակից միայն ռազմական հրամայական անհրաժեշտության դեպքում։  Այս դեպքում հիմնավոր հարց է առաջանում, թե ի՞նչ է ռազմական անհրաժեշտությունը, որը, փաստորեն, կարող է չեզոքացնել մշակութային արժեքների միջազգային պաշտպանությունը։ Հաագայի  1907 թ. Կանոնակարգի 23-րդ հոդվածի «գ» կետով առաջին անգամ ներկայացվեց ռազմական անհրաժեշտությունը, որը այն ամենն էր, ինչ անհրաժեշտ էր պատերազմի կամ պաշտպանության համար`կա՛մ մարտի ընթացքում, կա՛մ մարտին նախապատրաստվելիս: Այս  դրույթի համաձայն թշնամու ժառանգության ոչնչացումը կամ զավթումը օրինական կհամարվեր, եթե  հրամայականորեն բխեր պատերազմի ռազմական գործողությունների անհրաժեշտությունից։ Այս կետը կար նաև 1954 թ․-ի կոնվենցիայի 4-րդ (1) հոդվածում և կրկին խնդրահարույց էր, քանի որ պատերազմող կողմերը բերում էին ռազմական անհրաժեշտության պատրվակը և հարձակվում մշակութային արժեքների վրա։ Բայց 1999 թվականի Հաագայի Երկրորդ արձանագրությունը հստակեցում մտցրեց «ռազմական անհրաժեշտություն» տերմինի գործածման հետ կապված։ «Ռազմական անհրաժեշտությունը» մի սկզբունք է, որը կարող է  վկայակոչել հակառակորդը և թիրախավորել մշակութային արժեքները, եթե այդ մշակութային արժեքներն իրենց գործառույթներով վերածված են ռազմական օբյեկտների, և եթե գործնականում գոյություն չունի ռազմական առավելություն ստանալու համար ոչ մի հավասարազոր այլընտրանք, քան այն, որը կարելի է ստանալ այդ օբյեկտի վրա հարձակում իրականացնելու արդյունքում։ Ռազմական օբյեկտն այս դեպքում կարող է հանդիսանալ հենց մշակութային արժեքը, եթե այն դառնա ապաստարան կամ զինապահեստ։ Ըստ Երկրորդ արձանագրության առաջին հոդվածի  «ռազմական օբյեկտ» նշանակում է՝ օբյեկտ, որն իր բնույթով, տեղակայությամբ, նշանակությամբ կամ օգտագործմամբ էականորեն նպաստում է ռազմական գործողություններին, և որի ամբողջական կամ մասնակի ոչնչացումը, բռնազավթումը կամ չեզոքացումը տվյալ հանգամանքներում տալիս են բացահայտ ռազմական առավելություն։ Բայց սույն դրույթի մեկնաբանումն ունի շատ նրբություններ, որոնք ապահովում են ժառանգության պաշտպանության լրացուցիչ պայմաններ։ Պարզ է, որ մշակութային արժեքն իր բնույթով երբեք չի կարող դառնալ ռազմական նպատակ, բայց ինչ վերաբերում է դրա տեղին և գործառույթին, ապա կան մի շարք էական խնդիրներ։ Այս կոնտեքստում պարզ է, որ մարտական դիրքի տեղակայումը  ժառանգության տարածքում ակնհայտորեն կարող է հակառակորդին տալ հնարավոր արդարացում կիրառելու ռազմական անհրաժեշտության սկզբունքը և  մարտական դիրքի ուղղությամբ ռազմական գործողություն ձեռնարկելու արդյունքում թեկուզ և պատահական վնաս հասցնել ժառանգությանը։ Միայն տվյալ պահին մշակութային կառույցի ռազմական նպատակով օգտագործումն է, որ  կարող է մշակութային կառույցը «դարձնել» ռազմական թիրախ (Protection of Cultural Property Military Manual Unesco, 2016): Այս ամենից ելնելով կարող ենք ասել, որ Երկրորդ արձանագրության  6-րդ հոդվածը պատերազմող կողմերի վրա դնում է լրացուցիչ պարտավորություններ․ ռազմական անհրաժեշտության սկզբունքը կիրառել միայն այն դեպքում, երբ «որևէ իրագործելի այլընտրանք չկա` նմանատիպ ռազմական կոնկրետ առավելություն ստանալու համար» (1999 Protocol, Art. 6(a)(ii)),: Սա նշանակում է, որ երբ ընտրություն կա մի քանի ռազմական նպատակների միջև, և դրանցից մեկը մշակութային ժառանգությունն է, վերջինս չպետք է հարձակման ենթարկվի: Երկրորդ արձանագրությունը փորձում է խստացնել պայմանները և ավելացնում, որ հարձակումը պետք է պատվիրվի հրամանատարության ամենաբարձր օպերատիվ մակարդակում, սպայի կողմից, որը ղեկավարում է գումարտակին համարժեք կամ ավելի մեծ ուժ, և որ այն կարող է հարձակման ենթարկվել «անհապաղ ինքնապաշտպանության պահանջների պատճառով» Second Protocol, Article 13(2)(c): Երկրորդ արձանագրությունը հարձակման հետագա պայման է ավելացնում՝ ապահովելով մշակութային արժեքների պաշտպանության լրացուցիչ մակարդակ: Հարձակման դեպքում պետք է տրվի նախազգուշացում, երբ հանգամանքները թույլ են տալիս:  1954թ․-ի կոնվենցիայով այդ պարտականությունը գոյություն չի ունեցել: Բացի այդ, իրավիճակը շտկելու համար հակառակորդը զինված ուժերին ողջամիտ ժամանակ պետք է տրամադրի իրավիճակը շտկելու համար: Այսինքն, երբ հակառակորդը պարզում է, որ մշակութային կառույցը օգտագործվում է ռազմական նպատակով, պետք է ողջամիտ ժամանակ տա զինվորներին, իրավիճակը փոխելու  համար։ Գոյություն ունեն տարբեր եղանակներ, որոնց արդյունքում մշակութային արժեքները կարող են օգտագործվել ռազմական նպատակով: Ամենաակնհայտը անշարժ մշակութային ժառանգությունի մեջ դիրք գրավելն է, ռազմական սարքավորումներ կամ զինամթերք  պահելն է ժառանգության կառույցում:  Նման բոլոր իրավիճակներում, սակայն, կարևոր է հաշվի առնել երեք կետ. http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf 1․ Մշակութային ժառանգությունը ռազմական նպատակներին ծառայեցնելը դեռևս օրինական չի համարում հակառակ կողմի կողմից այդ ժառանգության վրա հարձակվելը․ նման օգտագործմամբ մշակութային ժառանգությունը կդառնա ռազմական նպատակ միայն այն դեպքում, եթե դրա ոչմչացումը արդյունավետ ներդրում առաջարկի ռազմական գործողություններում, 2․Մշակութային  ռազմական նպատակ կդառնա միայն այն դեպքում, եթե դրա ամբողջական կամ մասնակի ոչնչացումը, գրավումը կամ վնասազերծումը, այն ժամանակ տիրող հանգամանքներում, առաջարկի կոնկրետ ռազմական առավելություն,  3․ Նույնիսկ եթե մշակութային ժառանգությունը ռազմական նպատակ է, դրա հարձակումը թույլատրվում է միայն այն դեպքում, եթե նման ռազմական առավելություն ստանալու համար իրագործելի այլընտրանք չկա:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/մարտական-հենակետերը-մշակութային-արժ/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:published_time" content="2021-12-23T11:52:09+00:00" />
<meta name="author" content="Anush Safaryan" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Written by" />
	<meta name="twitter:data1" content="Anush Safaryan" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%aa/","url":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%aa/","name":"Մարտական հենակետերը մշակութային արժեքների մոտակայքում տեղակայելու և անշարժ հուշարձանները ռազմական նպատակով օգտագործելու վտանգների մասին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-12-23T11:52:09+00:00","dateModified":"2021-12-23T11:52:09+00:00","author":{"@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785"},"breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%aa/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%aa/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%aa/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Մարտական հենակետերը մշակութային արժեքների մոտակայքում տեղակայելու և անշարժ հուշարձանները ռազմական նպատակով օգտագործելու վտանգների մասին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785","name":"Anush Safaryan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/image/","url":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anush Safaryan"},"url":"https://monumentwatch.org/author/anush-safaryan00mail-ru/"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Anush Safaryan


<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հաագայի միջազգային դատարանի որոշումը 1965 թվականի «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձեվերի մասին կոնվենցիայի» Ադրբեջանի կողմից խախտումների մասին - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/հաագայի-միջազգային-դատարանի-որոշում/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հաագայի միջազգային դատարանի որոշումը 1965 թվականի «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձեվերի մասին կոնվենցիայի» Ադրբեջանի կողմից խախտումների մասին - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="ՄԱԿ-ի Հաագայի (Նիդեռլանդներ) արդարադատության միջազգային դատարանը 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ներկայացրեց ՄԱԿ-ի  կողմից 1965 թվականին ընդունված «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի մասին միջազգային  կոնվենցիայի» (այսուհետ՝ Կոնվենցիա) խախտումների վերաբերյալ Հայաստանի հայցն  ընդդեմ Ադրբեջանի, որը ներառում էր  ժամանակավոր միջոցների կիրառման խնդրանքը։ ՄԱԿ-ի արդարադատության միջազգային դատարանը վճռի հրապարակման ամբողջական զեկույցում ներկայացրել է հայ-ադրբեջանական կոնֆլիկտի էությունը հետևյալ կերպ․ (https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/180/180-20211207-ORD-01-00-EN.pdf , էջ 9)․ «Հայաստանը և Ադրբեջանը, որոնք երկուսն էլ նախկին Խորհրդային Միության Հանրապետություններ էին, անկախություն հռչակեցին համապատասխանաբար՝ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին և 1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ին: Խորհրդային Միության ժամանակահատվածքում  մեծամասնություն կազմող էթնիկ հայ բնակչություն ունեցող Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը եղել է Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության տարածքում։ Կողմերի պահանջներն այդ տարածաշրջանի նկատմամբ հանգեցրել են ռազմական գործողությունների, որոնք ավարտվել են 1994 թվականի մայիսին՝ զինադադարով: Հետագա ռազմական գործողությունները բռնկվել են 2020 թվականի սեպտեմբերին և տևել 44 օր։ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահը, Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը և Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահը ստորագրել են «Եռակողմ հայտարարություն», որի համաձայն՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի դրությամբ «հայտարարվել է ամբողջական հրադադար և բոլոր ռազմական գործողությունների դադարեցում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում»։ Ինչ վերաբերում է խնդրո առարկա Կոնվենցիային, ապա հարկ է հիշեցնել, որ և՛ Հայաստանը և ՛Ադրբեջանը կողմ են «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի մասին միջազգային  կոնվենցիային», ուստի ընդունում են Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում  ազդարարված այն փաստը, որ բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ և իրենց արժանապատվությամբ ու իրավունքներով հավասար` առանց որևէ տարբերակման, մասնավորապես, ռասայի, մաշկի գույնի կամ ազգային ծագման հիմքով (http://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=37345   «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի պաշտպանության մասին 1965 թվականի Կոնվենցիա», նախաբան)։ Կոնվենցիան իր մի շարք հոդվածներով նշում է, որ դատապարտելի է ռասայի, մաշկի գույնի, ցեղային, ազգային կամ էթնիկական ծագման հատկանիշների հիմքով ցանկացած տարբերակում, բացառում, սահմանափակում կամ նախապատվություն, որոնք ունեն քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական, մշակութային կամ հասարակական կյանքի ցանկացած այլ բնագավառում մարդու իրավունքներն ու հիմնարար ազատությունները սահմանափակելու  հիմք (http://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=37345 Հոդված 1․1): Դատարանը իր վճռում նշում է, որ Հայաստանը պնդում է, որ Ադրբեջանը գործել և շարունակում է գործել՝ խախտելով  Կոնվենցիայի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 7-րդ հոդվածներով նախատեսված իր պարտավորությունները, և  որ Ադրբեջանը  էթնիկ զտման քաղաքականության արդյունքում խախտել է  կալանքի տակ պահվող ռազմագերիների և հայազգի կամ էթնիկական ծագման քաղաքացիական անձանց իրավունքները,  ռասայական ատելություն հրահրել՝ որպես օրինակ բերելով 2020 թվականի հակամարտությունից հետո Բաքվում բացված «Ռազմական պուրակում» հայ զինվորներին ստորացուցիչ կերպով պատկերող մանեկենները։  Ինչպես նաև  Ադրբեջանը շարունակում է հայկական մշակութային վայրերն ու ժառանգությունը համակարգված ոչնչացնելու և կեղծելու քաղաքականություն վարել։ Դատարանը քննել է Հայաստանի հայցը, և իր որոշման մեջ, որն ունի պարտադիր ուժ, նշել հետևյալ միջանկյալ միջոցների կիրառման մասին․ ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու հայ ազգային կամ էթնիկ ծագում ունեցող անձաց դեմ ռասսայական ատելության և խտրականության հրահրումը և խթանումը, այդ թվում՝ Ադրբեջանի պաշտոնյաների և հասարակական կազմակերպությունների կողմից․ https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/180/180-20211207-PRE-01-00-EN.pdf, ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու վանդալիզմի և պղծման գործողությունները, որոնք վերաբերում են հայկական մշակութային ժառանգությանը, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով եկեղեցիներով և պաշտամունքի այլ վայրերով, հուշարձաններով, տեսարժան վայրերով, գերեզմանատներով և արտեֆակտներով. https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/180/180-20211207-PRE-01-00-EN.pdf բռնությունից և մարմնական վնասվածքներից պաշտպանել 2020 թվականի կոնֆլիկտի առնչությամբ գերեվարված բոլոր անձանց և ապահովել նրանց անվտանգությունն ու հավասարությունը օրենքի առջև։ Դատարանի վճիռն ընդունել են 15 դատավորներ՝ ձայներով տասնչորս կողմ՝ մեկ դեմ՝ համամասնությամբ։ Սույն որոշումը սակայն, միանշանակ չէ, քանի որ, նախ․ դատարանը սահմանափկված է «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի մասին կոնվենցիայի» 22-րդ և 11-րդ հոդվածներով, ուստի այն կարող էր նշանակել միջանկյալ միջոցներ միայն այն դեպքում, եթե Դիմումատուի կողմից հիմնավորված դրույթները prima facie (ունեն առաջնային նշանակություն, առաջնային ապացույցներ) են։ Դատարանը նշում է, որ, ըստ Հայաստանի, Ադրբեջանը տարբեր ձևերով խախտել է Կոնվենցիայով ստանձնած իր պարտավորությունները, մինչդեռ Ադրբեջանը հերքել է, որ ինքը կատարել է ենթադրյալ խախտումներից որևէ մեկը: Դատարանը գտել է, որ Հայաստանի կողմից պահանջվող իրավունքներից ոչ բոլորն են արժանահավատ, և prima face են միայն երկու իրավունք՝ հայրենադարձվելու և հայերի անմարդկային ու նվաստացուցիչ վերաբերմունքից պաշտպանվելու իրավունքը։ Եվ որ Հայաստանը դատարանին չի ներկայացրել ապացույցներ, որոնք վկայում են, որ այդ անձինք շարունակում են Ադրբեջանում կալանքի տակ մնալ իրենց ազգային կամ էթնիկ ծագման պատճառով: Ադրբեջանը հակափստարկել է, որ այդ անձինք մնում են Ադրբեջանում որպես ռազմական կոնֆլիկտի արդյունքում ենթադրյալ հանցագործներ։  Այնուամենայնիվ, Դատարանը խելամիտ է համարում նման անձանց իրավունքը՝ չենթարկվելու անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի՝ ելնելով իրենց ազգային կամ էթնիկ ծագումից՝ Ադրբեջանի կողմից կալանավորված լինելով։ Դատարանը նաև արժանահավատ է  համարում այն իրավունքները, որոնք ենթադրաբար խախտվել են Ադրբեջանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից ռասսայական ատելություն հրահրելու և խթանելու և հայազգի կամ էթնիկ ծագում ունեցող անձանց նկատմամբ խտրականության, ինչպես նաև հայկական մշակութային ժառանգության վրա ազդող վանդալիզմի և պղծման միջոցով: Դատարանը եզրակացնում է, որ Ադրբեջանը պետք է ձեռնպահ մնա հայ ազգային կամ էթնիկ ծագում ունեցող անձանց նկատմամբ ատելություն քարոզելուց և կանխի, հայկական պատմական, մշակութային և կրոնական ժառանգության վանդալիզմը, ոչնչացումը կամ փոփոխությունը և պաշտպանի այդ ժառանգության տարածք մուտք գործելու և վայելելու իրավունքը: Դատարանը նաև նշում է, որ միջանկյալ միջոցներ կիրառելու փաստը նաև կապված է այն իրողության հետ, որ  մշակութային ժառանգությունը կարող է ենթարկվել անուղղելի վնասների,  մասնավորապես․ Դատարանի կողմից արժանահավատ համարվող իրավունքների ենթադրյալ անտեսումը կարող է անուղղելի վնաս հասցնել հայկական ժառանգությանը, և որ կա հրատապություն և իրական վտանգ։ Ի վերջո, Դատարանը հիշեցնում է, որ Հայաստանը խնդրել է Դատարանին կիրառել միջոցներ, որոնք կնպաստեն Ադրբեջանի հետ վեճի չսրմանը։ Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության դեմ վանդալիզմի և պղծման գործողությունների արգելքին և մյուս միջանկյալ  միջոցների կիրառմանը  դեմ է քվեարկել միայն Արդարադատության միջազգային դատարանի նախագահ՝ Դատավոր Ադ Հոք Քեյթը (ad hoc Keith)։  Նա Սոմալիայից է՝ Աֆրիկա և նշանակվել է 2018-2021 թվականների համար։ Նա իր բացասական քվեարկությունը հիմնավորել է հետևյալ կերպ․ Կոնվենցիան պաշտպանություն չի տրամադրում մշակութային արժեքներին: Բացի այդ, հայկական մշակութային արժեքները ներառող վայրերի հասանելիությունը այնքանով, որքանով այն պաշտպանված է «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի պաշտպանության մասին կոնվենցիա»-ի ներքո, դժվարանում է ականների, և ռազմական վտանգի  պատճառով, այլ ոչ թե իրենց մշակութային ժառանգության տարածք մտնելու ցանկության դեպքում ազգային կամ էթնիկական ծագման պատճառով: Ի վերջո, դատավոր Քեյթը չի կարողանում գտնել իրական և անմիջական ռիսկի ապացույցներ, որոնք անուղղելի վնաս կհասցնեն համապատասխան իրավունքին:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/հաագայի-միջազգային-դատարանի-որոշում/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:published_time" content="2021-12-23T11:58:22+00:00" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-05-06T13:13:05+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/12/logo_color2.png?v=1640292375" />
	<meta property="og:image:width" content="688" />
	<meta property="og:image:height" content="688" />
	<meta property="og:image:type" content="image/png" />
<meta name="author" content="Anush Safaryan" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Written by" />
	<meta name="twitter:data1" content="Anush Safaryan" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b4/","url":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b4/","name":"Հաագայի միջազգային դատարանի որոշումը 1965 թվականի «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձեվերի մասին կոնվենցիայի» Ադրբեջանի կողմից խախտումների մասին - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-12-23T11:58:22+00:00","dateModified":"2022-05-06T13:13:05+00:00","author":{"@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785"},"breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b4/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b4/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2021/12/23/%d5%b0%d5%a1%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b4/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հաագայի միջազգային դատարանի որոշումը 1965 թվականի «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձեվերի մասին կոնվենցիայի» Ադրբեջանի կողմից խախտումների մասին"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785","name":"Anush Safaryan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/image/","url":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anush Safaryan"},"url":"https://monumentwatch.org/author/anush-safaryan00mail-ru/"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Anush Safaryan


Փետրվարի 9-ին Ազատություն ռադիոկայանի կայքում տեղադրվեց Ամոս Չափլի հոդվածը https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY , որում հանգամանալից անդրադարձ է կատարվում փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարության աղմկահարույց հայտարարությանը։ Հոդվածը ներկայացնում է Արցախում հայկական մշակութային ժառանգության հանդեպ Ադրբեջանի կողմից տարվող քաղաքականությունը, Ադրբեջանի կողմից առաջարկվող և քարոզվող կեղծ թեզերը, պաշտոնական հայտարարությունները:

Ցավոք, պատմական տեղանունների փոխարեն, որոնք կազմում են այդ մշակութային ժառանգության ինքնության կարևոր բաղկացուցիչը, հեղինակը լուսանկարների բացատրությունները ներկայացրել է Ադրբեջանի Հանրապետության 2020-2021 թթ․ վարչատարածքային բաժանման հիման վրա։  Պատմական անվանումը մշակութային ինքնության կարևոր բաղկացուցիչն է, և հրաժարվել այդ անվանումներից նշանակում է խաթարել մշակութային ժառանգության ամբողջականությունը։

Դադիվանքը մեկն է այն բազմաթիվ քրիստոնեական վայրերից, որ Ադրբեջանը վերագրավել է 2020 թվականին՝ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում։ Միջնադարյան վանական համալիրը ներկայումս գտնվում է ռուս խաղաղապահների վերահսկողության տակ՝ Ադրբեջանի տարածքում։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1.jpg" width="650" height="433" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1.jpg 650w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 650px) 100vw, 650px" title="Խաչերը և հայերեն գրությունները Քելբաջարի շրջանում գտնվող Դադիվանքի պատին:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Խաչերը և հայերեն գրությունները Քելբաջարի շրջանում գտնվող Դադիվանքի պատին:

Փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարությունը հայտարարեց, թե հատուկ կոմիտե է ստեղծում, որը քայլեր կձեռնարկի Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում «հայերի կողմից ալբանական կրոնական տաճարների վրա գրված՝ հորինված հետքերը վերացնելու համար»։ Հայտարարությունը մեծ աղմուկ ու դժգոհություն առաջացրեց։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="682" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1-768x512.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Հայերեն գրությունները և փորագրված պատկերները Դադիվանքի պատին:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Հայերեն գրությունները և փորագրված պատկերները Դադիվանքի պատին:

ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը հայտարարեց, որ «խորապես անհանգստացած է հայ առաքելական գրությունները եկեղեցիներից հեռացնելու՝ Ադրբեջանի ծրագրերով»: «Կոչ ենք անում կառավարությանը պահպանել և պաշտպանել պաշտամունքի և այլ կրոնական և մշակութային վայրերը», - թվիթերյան գրառմամբ նշել է ամերիկյան կառավարական հանձնաժողովը:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-768x576.jpg" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-768x576.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-300x225.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-370x277.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1.jpg 1023w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="12-րդ դարի խաչքարի մասը Քելբաջարի շրջանի Հանդաբերդում:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

12-րդ դարի խաչքարի մասը Քելբաջարի շրջանի Հանդաբերդում:

Այն, որ Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն հուշարձանները ոչ թե հայկական, այլ՝ կովկասյան ալբանական, կամ աղվանական ծագում ունեն, ադրբեջանցի պաշտոնյաները բազմիցս են հայտարարել, և վաղուց։ Նրանք նաև «կեղծիք» են որակում արվեստի գործերը, որոնցից մեկն, օրինակ, վերևում պատկերված խաչքարն է:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-1-768x432.jpg" width="768" height="432" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-1-768x432.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-1-300x169.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-1-370x208.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-1.jpg 1023w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="Հադրութի շրջանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու 2018 թվականին արված լուսանկարում մուտքի վերևում երևում է հայերեն գրությունը։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Հադրութի շրջանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու 2018 թվականին արված լուսանկարում մուտքի վերևում երևում է հայերեն գրությունը։

Երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 44-օրյա պատերազմից հետո՝ 2021-ի մարտին, այցելեց Ծակուռի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, հենց այդպես էլ ասաց։ «Այս բոլոր մակագրությունները կեղծ են։ Դրանք գրվել են ավելի ուշ», - հայտարարեց Ալիևը՝ մատնացույց անելով եկեղեցու մուտքի վրա փորագրված հայերեն գրությունները։

Ալիևը նաև կրկնեց պնդումը, թե Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Հադրութի շրջանի այդ եկեղեցին իրականում կովկասյան ալբանական ծագում ունի:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Ադրբեջանի Թարթառի շրջանի հինգերորդ դարի Եղիշե Առաքյալ վանքի պատի մասերը, այդ թվում՝ հայերեն գրությամբ։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Ադրբեջանի Թարթառի շրջանի հինգերորդ դարի Եղիշե Առաքյալ վանքի պատի մասերը, այդ թվում՝ հայերեն գրությամբ։

Պատմաբաններն ասում են, որ քրիստոնյա ալբանական ցեղերն իսկապես ապրել են ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում: Նրանց վերջին թագավորը սպանվել է 822 թվականին։ Պաշտոնական Բաքուն, ինչպես նաև կառավարության հետ սերտ կապեր ունեցող ադրբեջանցի գիտնականները, սակայն, օգտագործում են նրանց պատմությունը՝ իրենց քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="683" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2-768x513.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Հադրութի շրջանի ավերված Մոխրենիս եկեղեցու մուտքի մոտ գտնվող փոքրիկ խաչքարը։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Հադրութի շրջանի ավերված Մոխրենիս եկեղեցու մուտքի մոտ գտնվող փոքրիկ խաչքարը։

1950-ականներին ադրբեջանցի ակադեմիկոս Զիյա Բունյաթովն առաջին անգամ առաջ քաշեց վիճահարույց տեսությունը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն եկեղեցիները կառուցվել են անհետացած ալբանական ցեղերի, այլ ոչ թե հայերի կողմից: Այդ պնդումը վերջին տարիներին շարունակ շրջանառվում է նաև ադրբեջանցի պաշտոնյաների կողմից:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Խաչքարը՝ Ադրբեջանի կողմից վերագրավված Լաչինի շրջանում:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Խաչքարը՝ Ադրբեջանի կողմից վերագրավված Լաչինի շրջանում:

Եկեղեցիների ալբանական (աղվանական) ծագման մասին պնդումները լայնորեն քննադատվել են օտարերկրյա գիտնականների կողմից: Կովկասի հարցերով բրիտանացի փորձագետ Թոմաս դե Վաալը այդ հայտարարությունները որակում է «բավականին տարօրինակ» և նշում, որ նման փաստարկը «ունի ընդգծված քաղաքական ենթատեքստ», որի նպատակն է պնդել, թե հայերը «[Լեռնային Ղարաբաղի] նկատմամբ հավակնություններ ներկայացնելու ոչ մի հիմք չունեն»:

Բունյաթովը ժամանակին նաև մի տխրահռչակ հոդված էր հեղինակել, որտեղ պնդում էր, թե 1988 թվականին Սումգայիթում հայերն էին հայերի ջարդերը կազմակերպել՝ Ադրբեջանին վարկաբեկելու համար:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="864" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-300x253.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-768x649.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-1-370x312.jpg 370w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Որմնանկար Դադիվանքում:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Որմնանկար Դադիվանքում:

Ադրբեջանի մշակույթի նախարարի հայտարարությունը, թե աշխատանքային խումբ է ստեղծվել «հայացված ալբանական տաճարները վերականգնելու» համար, մեծ աղմուկ բարձրացրեց, այդ թվում՝ արտասահմանյան մամուլում։ Մշակույթի նախարարությունը ևս մեկ հայտարարություն տարածեց` այս անգամ քննադատելով օտարերկրյա լրատվամիջոցներին՝ «կողմնակալ հրապարակումների համար»։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1-300x199.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1-768x510.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Հայերեն գրությունը՝ Ադրբեջանի կողմից վերագրավված Քելբաջարի շրջանի 13-րդ դարի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մուտքի մոտ։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Հայերեն գրությունը՝ Ադրբեջանի կողմից վերագրավված Քելբաջարի շրջանի 13-րդ դարի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մուտքի մոտ։

Օրեր անց՝ փետրվարի 7-ին, սակայն, Ադրբեջանի կառավարությունը, փաստացի, մասամբ հետ կանգնեց ավելի վաղ արված հայտարարությունից։ Մշակույթի նախարարությունը պնդեց, թե աշխատանքային խումբը պետք է մատնանշի հուշարձանների հետ կապված ցանկացած «կեղծիք», այնուհետև «այդ փաստերը ներկայացնի միջազգային հանրությանը»:

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-1.jpg" width="650" height="975" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-1.jpg 650w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-1-200x300.jpg 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-1-247x370.jpg 247w" sizes="(max-width: 650px) 100vw, 650px" title="Դադիվանքի պատերին ամրացված խաչքարերը:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Դադիվանքի պատերին ամրացված խաչքարերը:

Արդարադատության միջազգային դատարանը 2021-ի դեկտեմբերին՝ Հայաստանի դիմումի հիման վրա հարուցված գործով, պարտադիր է Ադրբեջանին «ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ վանդալիզմի ակտերն ու պղծումը»։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Ադրբեջանի Թարթառ շրջանի Երից Մանկանց վանքի վրա երեւացող խաչը:" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Ադրբեջանի Թարթառ շրջանի Երից Մանկանց վանքի վրա երեւացող խաչը:

Սակայն մտավախություններ կան, որ Նախիջևանում հայկական ժառանգությունը ջնջելուց հետո Ադրբեջանը կշարունակի ոչնչացնել հայկական մշակութային ժառանգության հետքերը նաև վերջին պատերազմից հետո իր հսկողության տակ անցած տարածքներում։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1.jpg" width="1023" height="682" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1-768x512.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-1-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Փորագրված քարը Երից Մանկանց վանքի տարածքում։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Փորագրված քարը Երից Մանկանց վանքի տարածքում։

Վերլուծաբանները նշում են, որ Բաքուն նոր լծակներ է ստացել Արևմուտքի նկատմամբ՝ ռուս-ուկրաինական լարվածության պատճառով: Մտավախություններ կան, որ այդ տարաձայնությունների պատճառով Ռուսաստանը կարող է սահմանափակել գազի մատակարարումը՝ խնդիրներ ստեղծելով վառելիքից մեծապես կախված եվրոպական երկրների համար։ Հենց այդ պատճառով էր ԵՄ էներգետիկայի հանձնակատար Կադրի Սիմսոնը փետրվարի 4-ին այցելել Բաքու:

Ադրբեջանի նախագահի հետ հանդիպումից հետո ԵՄ հանձնակատարը ողջունել էր Բրյուսելի «ամուր կապերը Ադրբեջանի հետ», բռնապետական կառավարմամբ հայտնի այդ երկրի առաջնորդն էլ հայտարարել էր, թե գործընկերության նոր փուլ է սկսում ԵՄ-ի հետ՝ էներգակիրների մատակարարման ոլորտում:

Փետրվարի 9-ին Ազատություն ռադիոկայանի կայքում տեղադրվեց Ամոս Չափլի հոդվածը https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY , որում հանգամանալից անդրադարձ է կատարվում փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարության աղմկահարույց հայտարարությանը։ Հոդվածը ներկայացնում է Արցախում հայկական մշակութային ժառանգության հանդեպ Ադրբեջանի կողմից տարվող քաղաքականությունը, Ադրբեջանի կողմից առաջարկվող և քարոզվող կեղծ թեզերը, պաշտոնական հայտարարությունները: Ցավոք, պատմական տեղանունների փոխարեն, որոնք կազմում են այդ մշակութային ժառանգության ինքնության կարևոր բաղկացուցիչը, հեղինակը լուսանկարների բացատրությունները ներկայացրել է Ադրբեջանի Հանրապետության 2020-2021 թթ․ վարչատարածքային բաժանման հիման վրա։  Պատմական անվանումը մշակութային ինքնության կարևոր բաղկացուցիչն է, և հրաժարվել այդ անվանումներից նշանակում է խաթարել մշակութային ժառանգության ամբողջականությունը։ Դադիվանքը մեկն է այն բազմաթիվ քրիստոնեական վայրերից, որ Ադրբեջանը վերագրավել է 2020 թվականին՝ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում։ Միջնադարյան վանական համալիրը ներկայումս գտնվում է ռուս խաղաղապահների վերահսկողության տակ՝ Ադրբեջանի տարածքում։ Փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարությունը հայտարարեց, թե հատուկ կոմիտե է ստեղծում, որը քայլեր կձեռնարկի Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում «հայերի կողմից ալբանական կրոնական տաճարների վրա գրված՝ հորինված հետքերը վերացնելու համար»։ Հայտարարությունը մեծ աղմուկ ու դժգոհություն առաջացրեց։ ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը հայտարարեց, որ «խորապես անհանգստացած է հայ առաքելական գրությունները եկեղեցիներից հեռացնելու՝ Ադրբեջանի ծրագրերով»: «Կոչ ենք անում կառավարությանը պահպանել և պաշտպանել պաշտամունքի և այլ կրոնական և մշակութային վայրերը», – թվիթերյան գրառմամբ նշել է ամերիկյան կառավարական հանձնաժողովը: Այն, որ Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն հուշարձանները ոչ թե հայկական, այլ՝ կովկասյան ալբանական, կամ աղվանական ծագում ունեն, ադրբեջանցի պաշտոնյաները բազմիցս են հայտարարել, և վաղուց։ Նրանք նաև «կեղծիք» են որակում արվեստի գործերը, որոնցից մեկն, օրինակ, վերևում պատկերված խաչքարն է: Երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 44-օրյա պատերազմից հետո՝ 2021-ի մարտին, այցելեց Ծակուռի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, հենց այդպես էլ ասաց։ «Այս բոլոր մակագրությունները կեղծ են։ Դրանք գրվել են ավելի ուշ», – հայտարարեց Ալիևը՝ մատնացույց անելով եկեղեցու մուտքի վրա փորագրված հայերեն գրությունները։ Ալիևը նաև կրկնեց պնդումը, թե Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Հադրութի շրջանի այդ եկեղեցին իրականում կովկասյան ալբանական ծագում ունի: Պատմաբաններն ասում են, որ քրիստոնյա ալբանական ցեղերն իսկապես ապրել են ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում: Նրանց վերջին թագավորը սպանվել է 822 թվականին։ Պաշտոնական Բաքուն, ինչպես նաև կառավարության հետ սերտ կապեր ունեցող ադրբեջանցի գիտնականները, սակայն, օգտագործում են նրանց պատմությունը՝ իրենց քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։ 1950-ականներին ադրբեջանցի ակադեմիկոս Զիյա Բունյաթովն առաջին անգամ առաջ քաշեց վիճահարույց տեսությունը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն եկեղեցիները կառուցվել են անհետացած ալբանական ցեղերի, այլ ոչ թե հայերի կողմից: Այդ պնդումը վերջին տարիներին շարունակ շրջանառվում է նաև ադրբեջանցի պաշտոնյաների կողմից: Եկեղեցիների ալբանական (աղվանական) ծագման մասին պնդումները լայնորեն քննադատվել են օտարերկրյա գիտնականների կողմից: Կովկասի հարցերով բրիտանացի փորձագետ Թոմաս դե Վաալը այդ հայտարարությունները որակում է «բավականին տարօրինակ» և նշում, որ նման փաստարկը «ունի ընդգծված քաղաքական ենթատեքստ», որի նպատակն է պնդել, թե հայերը «[Լեռնային Ղարաբաղի] նկատմամբ հավակնություններ ներկայացնելու ոչ մի հիմք չունեն»: Բունյաթովը ժամանակին նաև մի տխրահռչակ հոդված էր հեղինակել, որտեղ պնդում էր, թե 1988 թվականին Սումգայիթում հայերն էին հայերի ջարդերը կազմակերպել՝ Ադրբեջանին վարկաբեկելու համար: Ադրբեջանի մշակույթի նախարարի հայտարարությունը, թե աշխատանքային խումբ է ստեղծվել «հայացված ալբանական տաճարները վերականգնելու» համար, մեծ աղմուկ բարձրացրեց, այդ թվում՝ արտասահմանյան մամուլում։ Մշակույթի նախարարությունը ևս մեկ հայտարարություն տարածեց` այս անգամ քննադատելով օտարերկրյա լրատվամիջոցներին՝ «կողմնակալ հրապարակումների համար»։ Օրեր անց՝ փետրվարի 7-ին, սակայն, Ադրբեջանի կառավարությունը, փաստացի, մասամբ հետ կանգնեց ավելի վաղ արված հայտարարությունից։ Մշակույթի նախարարությունը պնդեց, թե աշխատանքային խումբը պետք է մատնանշի հուշարձանների հետ կապված ցանկացած «կեղծիք», այնուհետև «այդ փաստերը ներկայացնի միջազգային հանրությանը»: Արդարադատության միջազգային դատարանը 2021-ի դեկտեմբերին՝ Հայաստանի դիմումի հիման վրա հարուցված գործով, պարտադիր է Ադրբեջանին «ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ վանդալիզմի ակտերն ու պղծումը»։ Սակայն մտավախություններ կան, որ Նախիջևանում հայկական ժառանգությունը ջնջելուց հետո Ադրբեջանը կշարունակի ոչնչացնել հայկական մշակութային ժառանգության հետքերը նաև վերջին պատերազմից հետո իր հսկողության տակ անցած տարածքներում։ Վերլուծաբանները նշում են, որ Բաքուն նոր լծակներ է ստացել Արևմուտքի նկատմամբ՝ ռուս-ուկրաինական լարվածության պատճառով: Մտավախություններ կան, որ այդ տարաձայնությունների պատճառով Ռուսաստանը կարող է սահմանափակել գազի մատակարարումը՝ խնդիրներ ստեղծելով վառելիքից մեծապես կախված եվրոպական երկրների համար։ Հենց այդ պատճառով էր ԵՄ էներգետիկայի հանձնակատար Կադրի Սիմսոնը փետրվարի 4-ին այցելել Բաքու: Ադրբեջանի նախագահի հետ հանդիպումից հետո ԵՄ հանձնակատարը ողջունել էր Բրյուսելի «ամուր կապերը Ադրբեջանի հետ», բռնապետական կառավարմամբ հայտնի այդ երկրի առաջնորդն էլ հայտարարել էր, թե գործընկերության նոր փուլ է սկսում ԵՄ-ի հետ՝ էներգակիրների մատակարարման ոլորտում:

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հայկական արվեստը, որը Ադրբեջանը կարող է «ջնջել» եկեղեցիներից - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/հայկական-արվեստը-որը-ադրբեջանը-կարող/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հայկական արվեստը, որը Ադրբեջանը կարող է «ջնջել» եկեղեցիներից - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Փետրվարի 9-ին Ազատություն ռադիոկայանի կայքում տեղադրվեց Ամոս Չափլի հոդվածը https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY , որում հանգամանալից անդրադարձ է կատարվում փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարության աղմկահարույց հայտարարությանը։ Հոդվածը ներկայացնում է Արցախում հայկական մշակութային ժառանգության հանդեպ Ադրբեջանի կողմից տարվող քաղաքականությունը, Ադրբեջանի կողմից առաջարկվող և քարոզվող կեղծ թեզերը, պաշտոնական հայտարարությունները: Ցավոք, պատմական տեղանունների փոխարեն, որոնք կազմում են այդ մշակութային ժառանգության ինքնության կարևոր բաղկացուցիչը, հեղինակը լուսանկարների բացատրությունները ներկայացրել է Ադրբեջանի Հանրապետության 2020-2021 թթ․ վարչատարածքային բաժանման հիման վրա։  Պատմական անվանումը մշակութային ինքնության կարևոր բաղկացուցիչն է, և հրաժարվել այդ անվանումներից նշանակում է խաթարել մշակութային ժառանգության ամբողջականությունը։ Դադիվանքը մեկն է այն բազմաթիվ քրիստոնեական վայրերից, որ Ադրբեջանը վերագրավել է 2020 թվականին՝ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում։ Միջնադարյան վանական համալիրը ներկայումս գտնվում է ռուս խաղաղապահների վերահսկողության տակ՝ Ադրբեջանի տարածքում։ Փետրվարի 3-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարությունը հայտարարեց, թե հատուկ կոմիտե է ստեղծում, որը քայլեր կձեռնարկի Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում «հայերի կողմից ալբանական կրոնական տաճարների վրա գրված՝ հորինված հետքերը վերացնելու համար»։ Հայտարարությունը մեծ աղմուկ ու դժգոհություն առաջացրեց։ ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը հայտարարեց, որ «խորապես անհանգստացած է հայ առաքելական գրությունները եկեղեցիներից հեռացնելու՝ Ադրբեջանի ծրագրերով»: «Կոչ ենք անում կառավարությանը պահպանել և պաշտպանել պաշտամունքի և այլ կրոնական և մշակութային վայրերը», - թվիթերյան գրառմամբ նշել է ամերիկյան կառավարական հանձնաժողովը: Այն, որ Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն հուշարձանները ոչ թե հայկական, այլ՝ կովկասյան ալբանական, կամ աղվանական ծագում ունեն, ադրբեջանցի պաշտոնյաները բազմիցս են հայտարարել, և վաղուց։ Նրանք նաև «կեղծիք» են որակում արվեստի գործերը, որոնցից մեկն, օրինակ, վերևում պատկերված խաչքարն է: Երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 44-օրյա պատերազմից հետո՝ 2021-ի մարտին, այցելեց Ծակուռի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, հենց այդպես էլ ասաց։ «Այս բոլոր մակագրությունները կեղծ են։ Դրանք գրվել են ավելի ուշ», - հայտարարեց Ալիևը՝ մատնացույց անելով եկեղեցու մուտքի վրա փորագրված հայերեն գրությունները։ Ալիևը նաև կրկնեց պնդումը, թե Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Հադրութի շրջանի այդ եկեղեցին իրականում կովկասյան ալբանական ծագում ունի: Պատմաբաններն ասում են, որ քրիստոնյա ալբանական ցեղերն իսկապես ապրել են ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում: Նրանց վերջին թագավորը սպանվել է 822 թվականին։ Պաշտոնական Բաքուն, ինչպես նաև կառավարության հետ սերտ կապեր ունեցող ադրբեջանցի գիտնականները, սակայն, օգտագործում են նրանց պատմությունը՝ իրենց քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։ 1950-ականներին ադրբեջանցի ակադեմիկոս Զիյա Բունյաթովն առաջին անգամ առաջ քաշեց վիճահարույց տեսությունը, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղի հնագույն եկեղեցիները կառուցվել են անհետացած ալբանական ցեղերի, այլ ոչ թե հայերի կողմից: Այդ պնդումը վերջին տարիներին շարունակ շրջանառվում է նաև ադրբեջանցի պաշտոնյաների կողմից: Եկեղեցիների ալբանական (աղվանական) ծագման մասին պնդումները լայնորեն քննադատվել են օտարերկրյա գիտնականների կողմից: Կովկասի հարցերով բրիտանացի փորձագետ Թոմաս դե Վաալը այդ հայտարարությունները որակում է «բավականին տարօրինակ» և նշում, որ նման փաստարկը «ունի ընդգծված քաղաքական ենթատեքստ», որի նպատակն է պնդել, թե հայերը «[Լեռնային Ղարաբաղի] նկատմամբ հավակնություններ ներկայացնելու ոչ մի հիմք չունեն»: Բունյաթովը ժամանակին նաև մի տխրահռչակ հոդված էր հեղինակել, որտեղ պնդում էր, թե 1988 թվականին Սումգայիթում հայերն էին հայերի ջարդերը կազմակերպել՝ Ադրբեջանին վարկաբեկելու համար: Ադրբեջանի մշակույթի նախարարի հայտարարությունը, թե աշխատանքային խումբ է ստեղծվել «հայացված ալբանական տաճարները վերականգնելու» համար, մեծ աղմուկ բարձրացրեց, այդ թվում՝ արտասահմանյան մամուլում։ Մշակույթի նախարարությունը ևս մեկ հայտարարություն տարածեց` այս անգամ քննադատելով օտարերկրյա լրատվամիջոցներին՝ «կողմնակալ հրապարակումների համար»։ Օրեր անց՝ փետրվարի 7-ին, սակայն, Ադրբեջանի կառավարությունը, փաստացի, մասամբ հետ կանգնեց ավելի վաղ արված հայտարարությունից։ Մշակույթի նախարարությունը պնդեց, թե աշխատանքային խումբը պետք է մատնանշի հուշարձանների հետ կապված ցանկացած «կեղծիք», այնուհետև «այդ փաստերը ներկայացնի միջազգային հանրությանը»: Արդարադատության միջազգային դատարանը 2021-ի դեկտեմբերին՝ Հայաստանի դիմումի հիման վրա հարուցված գործով, պարտադիր է Ադրբեջանին «ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ վանդալիզմի ակտերն ու պղծումը»։ Սակայն մտավախություններ կան, որ Նախիջևանում հայկական ժառանգությունը ջնջելուց հետո Ադրբեջանը կշարունակի ոչնչացնել հայկական մշակութային ժառանգության հետքերը նաև վերջին պատերազմից հետո իր հսկողության տակ անցած տարածքներում։ Վերլուծաբանները նշում են, որ Բաքուն նոր լծակներ է ստացել Արևմուտքի նկատմամբ՝ ռուս-ուկրաինական լարվածության պատճառով: Մտավախություններ կան, որ այդ տարաձայնությունների պատճառով Ռուսաստանը կարող է սահմանափակել գազի մատակարարումը՝ խնդիրներ ստեղծելով վառելիքից մեծապես կախված եվրոպական երկրների համար։ Հենց այդ պատճառով էր ԵՄ էներգետիկայի հանձնակատար Կադրի Սիմսոնը փետրվարի 4-ին այցելել Բաքու: Ադրբեջանի նախագահի հետ հանդիպումից հետո ԵՄ հանձնակատարը ողջունել էր Բրյուսելի «ամուր կապերը Ադրբեջանի հետ», բռնապետական կառավարմամբ հայտնի այդ երկրի առաջնորդն էլ հայտարարել էր, թե գործընկերության նոր փուլ է սկսում ԵՄ-ի հետ՝ էներգակիրների մատակարարման ոլորտում:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/հայկական-արվեստը-որը-ադրբեջանը-կարող/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:published_time" content="2022-02-12T08:06:47+00:00" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-02-15T07:36:16+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-1.jpg" />
	<meta property="og:image:width" content="650" />
	<meta property="og:image:height" content="433" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="author" content="Anush Safaryan" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Written by" />
	<meta name="twitter:data1" content="Anush Safaryan" />
	<meta name="twitter:label2" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data2" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%af%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2/","url":"https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%af%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2/","name":"Հայկական արվեստը, որը Ադրբեջանը կարող է «ջնջել» եկեղեցիներից - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-02-12T08:06:47+00:00","dateModified":"2022-02-15T07:36:16+00:00","author":{"@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785"},"breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%af%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%af%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/2022/02/12/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%af%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%a8-%d5%b8%d6%80%d5%a8-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%b8%d5%b2/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հայկական արվեստը, որը Ադրբեջանը կարող է «ջնջել» եկեղեցիներից"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785","name":"Anush Safaryan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/image/","url":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anush Safaryan"},"url":"https://monumentwatch.org/author/anush-safaryan00mail-ru/"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Anush Safaryan


On February 9, RFE / RL posted an article by Amos Chapple detailing the scandalous statement by the Azerbaijani Ministry of Culture on 3rd of February. The article presents the policy pursued by Azerbaijan towards the Armenian cultural heritage in Artsakh, the false theses proposed and propagated by Azerbaijan.

(https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY).

Unfortunately, instead of the historical toponyms, which constitute an important component of the identity of cultural heritage, the author presented the explanations of the photos based on the administrative-territorial division of the Republic of Azerbaijan in 2020-2021. The historical name is one of the main components of the cultural identity; by giving up those names, the integrity of the cultural heritage is disturbed.

Baku announced -- then partly walked back -- steps to remove what it calls "fictitious traces” of Armenian heritage from churches now under Azerbaijani control in and around the Nagorno-Karabakh region. Archival images show what some of those inscriptions and artworks look like.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2.jpg" width="650" height="433" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2.jpg 650w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 650px) 100vw, 650px" title="Crosses and Armenian text on the walls of the Dadivank Monastery in Azerbaijan's Kalbajar District." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Crosses and Armenian text on the walls of the Dadivank Monastery in Azerbaijan's Kalbajar District.

The Dadivank Monastery (pictured above) is one of scores of Christian sites recaptured by Azerbaijan during the 2020 war with ethnic Armenian forces over Nagorno-Karabakh. Dadivank is currently under the control of Russian peacekeepers inside Azerbaijani territory.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="682" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2-768x512.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/f30fe231-f41e-407b-9359-98c1f8833b70_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A detail of Dadivank Monastery with Armenian script and carved figures." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A detail of Dadivank Monastery with Armenian script and carved figures.

On February 3, Azerbaijan’s Cultural Ministry caused an outcry when it announced the creation of a committee that would take steps to “remove the fictitious traces written by Armenians on Albanian religious temples” in the recaptured areas.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-768x576.jpg" width="768" height="576" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-768x576.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-300x225.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-370x277.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-8f21-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2.jpg 1023w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="A detail of a 12th-century khachkar (cross-stone) in Handaberd, a fortress in the Kalbajar region." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A detail of a 12th-century khachkar (cross-stone) in Handaberd, a fortress in the Kalbajar region.

In a tweet, the U.S. Commission on International Religious Freedom said it is "deeply concerned by #Azerbaijan's plans to remove Armenian Apostolic inscriptions from churches. We urge the government to preserve and protect places of worship and other religious and cultural sites."

Azerbaijani officials have repeatedly claimed ancient monuments in the Nagorno-Karabakh region are of Caucasian Albanian -- rather than Armenian -- origin and that artworks, such as the khachkar above, are “forgeries.”

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-2-768x432.jpg" width="768" height="432" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-2-768x432.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-2-300x169.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-2-370x208.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-7e0f-08d9eb0e9717_w1023_r0_s-2.jpg 1023w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" title="A 2018 photo of the Holy Mother of God Church in the recaptured Hadrut region. Armenian script is visible above the entrance." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A 2018 photo of the Holy Mother of God Church in the recaptured Hadrut region. Armenian script is visible above the entrance.

When Azerbaijan’s President lham Aliyev visited the church pictured above in March 2021, he dismissed Armenian script on the entrance.

“All these inscriptions are fake,” Aliyev declared. “They were written later,” suggesting the church had Caucasian Albanian origins.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-a113-08d9eb0e07eb_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Details, including Armenian script, on a wall of the fifth-century Yeghishe Arakyal Monastery in the Tartar region of Azerbaijan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Details, including Armenian script, on a wall of the fifth-century Yeghishe Arakyal Monastery in the Tartar region of Azerbaijan.

Historians say Christian Albanian tribes did live in an area of today’s Azerbaijan. Their last king was assassinated in 822.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3.jpg" width="1023" height="683" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3-768x513.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/08b40000-0a00-0242-d279-08d9eb0e0677_w1023_r0_s-3-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A small khachkar above an entranceway in the ruined Mokhrenis Church in the Hadrut region of Azerbaijan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A small khachkar above an entranceway in the ruined Mokhrenis Church in the Hadrut region of Azerbaijan.

In the 1950s, controversial Azerbaijani academic Ziya Bunyadov first floated the theory that ancient churches in Nagorno-Karabakh were built by vanished Albanian tribes and not Armenians. That claim has been amplified in recent years by Azerbaijani officials.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-728a-08d9eb0e059d_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A khachkar in the recaptured Lachin District of Azerbaijan." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A khachkar in the recaptured Lachin District of Azerbaijan.

The Albanian claim has been widely panned by international scholars. Thomas de Waal, a British expert on the Caucasus, calls the Azerbaijani claims “rather bizarre” and notes the argument “has the strong political subtext” that Armenians “had no claim to [Nagorno-Karabakh].”

Bunyadov was behind a notorious article in which he claimed Armenians engineered a 1988 massacre of Armenians to vilify Azerbaijan.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="864" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-300x253.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-768x649.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0b46-08d9eb0dfff7_w1023_r0_s-2-370x312.jpg 370w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A fresco inside Dadivank Monastery." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A fresco inside Dadivank Monastery.

After the February 3 announcement by Azerbaijan’s culture minister that a working group had been set up to “restore Armenianized Albanian temples,” the Culture Ministry followed up with a response to the reporting of what it called “biased foreign mass media outlets.”

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="679" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2-300x199.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2-768x510.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-53a1-08d9eb0dfff4_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="Armenian script at the entrance to the 13th-century St. Sargis Church in Azerbaijan’s recaptured Kalbajar District." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Armenian script at the entrance to the 13th-century St. Sargis Church in Azerbaijan’s recaptured Kalbajar District.

The February 7 statement appeared to partly walk back the earlier announcement, saying only that the working group would note any “falsifications” to monuments in recaptured territory, which would then be “presented to the international community.”

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-2.jpg" width="650" height="975" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-2.jpg 650w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-2-200x300.jpg 200w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-2fec-08d9eb0e971e_w650_r0_s-2-247x370.jpg 247w" sizes="(max-width: 650px) 100vw, 650px" title="Khachkars embedded in the walls of Dadivank Monastery." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Khachkars embedded in the walls of Dadivank Monastery.

A ruling by the International Court of Justice in December 2021 on a case brought by Armenia declared that Azerbaijan must “take all necessary measures to prevent and punish acts of vandalism and desecration affecting Armenian cultural heritage” in the recaptured territories.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="681" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2-768x511.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2-370x246.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-6609-08d9eb0e0ae9_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A cross visible on the Yerits Mankants Monastery in Azerbaijan’s Tartar District." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A cross visible on the Yerits Mankants Monastery in Azerbaijan’s Tartar District.

But there are fears -- after the erasure of Armenian heritage from the Azerbaijani exclave of Naxcivan -- that Azerbaijan will press ahead with wiping out Armenian cultural heritage in the retaken areas.

Analysts have pointed out that Baku has renewed leverage with the West due to tensions with Moscow over Ukraine.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2.jpg" width="1023" height="682" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2.jpg 1023w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2-300x200.jpg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2-768x512.jpg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2-370x247.jpg 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/084a0000-0aff-0242-0fc4-08d9eb0e971b_w1023_r0_s-2-272x182.jpg 272w" sizes="(max-width: 1023px) 100vw, 1023px" title="A carved stone on the grounds of Yerits Mankants Monastery." alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

A carved stone on the grounds of Yerits Mankants Monastery.

Amidst fears Russia could restrict gas flows to the European Union over Ukraine tensions, the bloc’s energy commissioner, Kadri Simson, visited Baku on February 4.

After the meeting, the commissioner hailed “strong bilateral” ties with the authoritarian country, while Azerbaijani President Aliyev declared a “new phase” in partnership with the EU over energy supplies.

On February 9, RFE / RL posted an article by Amos Chapple detailing the scandalous statement by the Azerbaijani Ministry of Culture on 3rd of February. The article presents the policy pursued by Azerbaijan towards the Armenian cultural heritage in Artsakh, the false theses proposed and propagated by Azerbaijan. (https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY). Unfortunately, instead of the historical toponyms, which constitute an important component of the identity of cultural heritage, the author presented the explanations of the photos based on the administrative-territorial division of the Republic of Azerbaijan in 2020-2021. The historical name is one of the main components of the cultural identity; by giving up those names, the integrity of the cultural heritage is disturbed. Baku announced — then partly walked back — steps to remove what it calls “fictitious traces” of Armenian heritage from churches now under Azerbaijani control in and around the Nagorno-Karabakh region. Archival images show what some of those inscriptions and artworks look like. The Dadivank Monastery (pictured above) is one of scores of Christian sites recaptured by Azerbaijan during the 2020 war with ethnic Armenian forces over Nagorno-Karabakh. Dadivank is currently under the control of Russian peacekeepers inside Azerbaijani territory. On February 3, Azerbaijan’s Cultural Ministry caused an outcry when it announced the creation of a committee that would take steps to “remove the fictitious traces written by Armenians on Albanian religious temples” in the recaptured areas. In a tweet, the U.S. Commission on International Religious Freedom said it is “deeply concerned by #Azerbaijan’s plans to remove Armenian Apostolic inscriptions from churches. We urge the government to preserve and protect places of worship and other religious and cultural sites.” Azerbaijani officials have repeatedly claimed ancient monuments in the Nagorno-Karabakh region are of Caucasian Albanian — rather than Armenian — origin and that artworks, such as the khachkar above, are “forgeries.” When Azerbaijan’s President lham Aliyev visited the church pictured above in March 2021, he dismissed Armenian script on the entrance. “All these inscriptions are fake,” Aliyev declared. “They were written later,” suggesting the church had Caucasian Albanian origins. Historians say Christian Albanian tribes did live in an area of today’s Azerbaijan. Their last king was assassinated in 822. In the 1950s, controversial Azerbaijani academic Ziya Bunyadov first floated the theory that ancient churches in Nagorno-Karabakh were built by vanished Albanian tribes and not Armenians. That claim has been amplified in recent years by Azerbaijani officials. The Albanian claim has been widely panned by international scholars. Thomas de Waal, a British expert on the Caucasus, calls the Azerbaijani claims “rather bizarre” and notes the argument “has the strong political subtext” that Armenians “had no claim to [Nagorno-Karabakh].” Bunyadov was behind a notorious article in which he claimed Armenians engineered a 1988 massacre of Armenians to vilify Azerbaijan. After the February 3 announcement by Azerbaijan’s culture minister that a working group had been set up to “restore Armenianized Albanian temples,” the Culture Ministry followed up with a response to the reporting of what it called “biased foreign mass media outlets.” The February 7 statement appeared to partly walk back the earlier announcement, saying only that the working group would note any “falsifications” to monuments in recaptured territory, which would then be “presented to the international community.” A ruling by the International Court of Justice in December 2021 on a case brought by Armenia declared that Azerbaijan must “take all necessary measures to prevent and punish acts of vandalism and desecration affecting Armenian cultural heritage” in the recaptured territories. But there are fears — after the erasure of Armenian heritage from the Azerbaijani exclave of Naxcivan — that Azerbaijan will press ahead with wiping out Armenian cultural heritage in the retaken areas. Analysts have pointed out that Baku has renewed leverage with the West due to tensions with Moscow over Ukraine. Amidst fears Russia could restrict gas flows to the European Union over Ukraine tensions, the bloc’s energy commissioner, Kadri Simson, visited Baku on February 4. After the meeting, the commissioner hailed “strong bilateral” ties with the authoritarian country, while Azerbaijani President Aliyev declared a “new phase” in partnership with the EU over energy supplies.

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>The Armenian Art That Azerbaijan May 'Erase' From Churches - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="The Armenian Art That Azerbaijan May 'Erase' From Churches - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="On February 9, RFE / RL posted an article by Amos Chapple detailing the scandalous statement by the Azerbaijani Ministry of Culture on 3rd of February. The article presents the policy pursued by Azerbaijan towards the Armenian cultural heritage in Artsakh, the false theses proposed and propagated by Azerbaijan. (https://www.rferl.org/a/azerbaijan-armenia-churches-inscriptions-erase/31693154.html?fbclid=IwAR1iYTdjlkVoXwjyZ7ZIYHYI9rWl6Bd90NTHh83ylP-W_S0_HXnjtA6_zyY). Unfortunately, instead of the historical toponyms, which constitute an important component of the identity of cultural heritage, the author presented the explanations of the photos based on the administrative-territorial division of the Republic of Azerbaijan in 2020-2021. The historical name is one of the main components of the cultural identity; by giving up those names, the integrity of the cultural heritage is disturbed. Baku announced -- then partly walked back -- steps to remove what it calls "fictitious traces” of Armenian heritage from churches now under Azerbaijani control in and around the Nagorno-Karabakh region. Archival images show what some of those inscriptions and artworks look like. The Dadivank Monastery (pictured above) is one of scores of Christian sites recaptured by Azerbaijan during the 2020 war with ethnic Armenian forces over Nagorno-Karabakh. Dadivank is currently under the control of Russian peacekeepers inside Azerbaijani territory. On February 3, Azerbaijan’s Cultural Ministry caused an outcry when it announced the creation of a committee that would take steps to “remove the fictitious traces written by Armenians on Albanian religious temples” in the recaptured areas. In a tweet, the U.S. Commission on International Religious Freedom said it is "deeply concerned by #Azerbaijan's plans to remove Armenian Apostolic inscriptions from churches. We urge the government to preserve and protect places of worship and other religious and cultural sites." Azerbaijani officials have repeatedly claimed ancient monuments in the Nagorno-Karabakh region are of Caucasian Albanian -- rather than Armenian -- origin and that artworks, such as the khachkar above, are “forgeries.” When Azerbaijan’s President lham Aliyev visited the church pictured above in March 2021, he dismissed Armenian script on the entrance. “All these inscriptions are fake,” Aliyev declared. “They were written later,” suggesting the church had Caucasian Albanian origins. Historians say Christian Albanian tribes did live in an area of today’s Azerbaijan. Their last king was assassinated in 822. In the 1950s, controversial Azerbaijani academic Ziya Bunyadov first floated the theory that ancient churches in Nagorno-Karabakh were built by vanished Albanian tribes and not Armenians. That claim has been amplified in recent years by Azerbaijani officials. The Albanian claim has been widely panned by international scholars. Thomas de Waal, a British expert on the Caucasus, calls the Azerbaijani claims “rather bizarre” and notes the argument “has the strong political subtext” that Armenians “had no claim to [Nagorno-Karabakh].” Bunyadov was behind a notorious article in which he claimed Armenians engineered a 1988 massacre of Armenians to vilify Azerbaijan. After the February 3 announcement by Azerbaijan’s culture minister that a working group had been set up to “restore Armenianized Albanian temples,” the Culture Ministry followed up with a response to the reporting of what it called “biased foreign mass media outlets.” The February 7 statement appeared to partly walk back the earlier announcement, saying only that the working group would note any “falsifications” to monuments in recaptured territory, which would then be “presented to the international community.” A ruling by the International Court of Justice in December 2021 on a case brought by Armenia declared that Azerbaijan must “take all necessary measures to prevent and punish acts of vandalism and desecration affecting Armenian cultural heritage” in the recaptured territories. But there are fears -- after the erasure of Armenian heritage from the Azerbaijani exclave of Naxcivan -- that Azerbaijan will press ahead with wiping out Armenian cultural heritage in the retaken areas. Analysts have pointed out that Baku has renewed leverage with the West due to tensions with Moscow over Ukraine. Amidst fears Russia could restrict gas flows to the European Union over Ukraine tensions, the bloc’s energy commissioner, Kadri Simson, visited Baku on February 4. After the meeting, the commissioner hailed “strong bilateral” ties with the authoritarian country, while Azerbaijani President Aliyev declared a “new phase” in partnership with the EU over energy supplies." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:published_time" content="2022-02-12T08:06:47+00:00" />
<meta property="article:modified_time" content="2022-02-15T07:35:12+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/02/c28a0000-0aff-0242-f250-08d9eb0e0005_w650_r0_s-2.jpg" />
	<meta property="og:image:width" content="650" />
	<meta property="og:image:height" content="433" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="author" content="Anush Safaryan" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Written by" />
	<meta name="twitter:data1" content="Anush Safaryan" />
	<meta name="twitter:label2" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data2" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/","url":"https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/","name":"The Armenian Art That Azerbaijan May 'Erase' From Churches - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2022-02-12T08:06:47+00:00","dateModified":"2022-02-15T07:35:12+00:00","author":{"@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785"},"breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/2022/02/12/the-armenian-art-that-azerbaijan-may-erase-from-churches/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Armenian Art That Azerbaijan May ‘Erase’ From Churches"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/20efcf79e3d5d7fc9b96ef5e7fefd785","name":"Anush Safaryan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https://monumentwatch.org/#/schema/person/image/","url":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https://secure.gravatar.com/avatar/6029c748e1d036f5b6e15df7029481f2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Anush Safaryan"},"url":"https://monumentwatch.org/author/anush-safaryan00mail-ru/"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->

Anush Safaryan