9-го июля 2023-го года в СМИ была распространена фотография, на которой хорошо видно, что в оккупированном Азербайджаном селе Кюратах Гадрутского района разрушен хачкар, воздвигнутый в 2014-ом году в память о жертвах Арцахской войны.

На фото молодой человек – азербайджанец сидит на постаменте упавшего хачкара, который также осквернен какой-то надписью и имеет знак «Серых волков» (https://t.me/ararathau/18879). Это символ тюркской партии «Националистическое движение», которую «Серые волки» считают своим символом. Этот жест также широко использовался турецко-азербайджанскими военными во время 44-дневной войны.

Судьба памятника, расположенного рядом с хачкаром, посвященного памяти жертв Отечественной войны, на данный момент неизвестна.

Наш ответ

Любой акт уничтожения и присвоения Азербайджаном армянских культурных ценностей запрещен многими конвенциями, принятыми ЮНЕСКО и Советом Европы, положениями Международного Суда и другими документами.

В связи с уничтожением хачкара в селе Кюратах оккупированного Гадрута, воздвигнутого в 2014-го году в память о жертвах Арцахской войны, следует отметить, что нанесение вреда именно на хачкары запрещено на международном уровне, поскольку «Искусство армянского хачкара. Символика и мастерство хачкаров» с 2010-го года включена в «Список нематериального культурного наследия» ЮНЕСКО, принятый с 2003-го года https://ich.unesco.org/en/RL/armenian-cross-stones-art-symbolism-and-craftsmanship-of-khachkars-00434.

Это означает, что хачкарное искусство имеет исключительную всеобъемлющую общечеловеческую ценность и нуждается в дополнительной международной защите, а также представляет большой интерес в мировой культурной сокровищнице. Кроме того, хачкарное искусство признано армянским и, вне зависимости от желания того или иного государства, должно быть сохранено.

Культура хачкаров также имеет дополнительную защиту во время и после войны. В частности, согласно принципам второго принятого протокола (1999 г.), дополнения к Гаагской конвенции «О защите культурных ценностей во время вооруженного конфликта» 1954-го года, вся хачкарная культура находится под усиленной охраной, и любой причиненный ей вред является, согласно статье 15 (а) протокола, «серьезным нарушением», которое может преследоваться в международных судах как военное преступление (https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=31415).

Важно подчеркнуть, что Международный Суд подтвердил, что законы, действующие на оккупированных территориях (в том числе положения о защите культурных ценностей), приобрели статус международного обычного права (infra Jurisprudence), т.е. действуют как универсальное и неизбежное правило, обязательное для всех государств (https://casebook.icrc.org/case-study/icjisrael-separation-wallsecurity-fence-occupied-palestinian-territory).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064" width="609" height="751" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064 609w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n-243x300.jpg?v=1689357064 243w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n-300x370.jpg?v=1689357064 300w" sizes="(max-width: 609px) 100vw, 609px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>В селе Кюратах Гадрутского района уничтожен хачкар - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/alerts/в-селе-кюратах-гадрутского-района-уни/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="В селе Кюратах Гадрутского района уничтожен хачкар - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="9-го июля 2023-го года в СМИ была распространена фотография, на которой хорошо видно, что в оккупированном Азербайджаном селе Кюратах Гадрутского района разрушен хачкар, воздвигнутый в 2014-ом году в память о жертвах Арцахской войны. На фото молодой человек – азербайджанец сидит на постаменте упавшего хачкара, который также осквернен какой-то надписью и имеет знак «Серых волков» (https://t.me/ararathau/18879). Это символ тюркской партии «Националистическое движение», которую «Серые волки» считают своим символом. Этот жест также широко использовался турецко-азербайджанскими военными во время 44-дневной войны. Судьба памятника, расположенного рядом с хачкаром, посвященного памяти жертв Отечественной войны, на данный момент неизвестна. Наш ответ Любой акт уничтожения и присвоения Азербайджаном армянских культурных ценностей запрещен многими конвенциями, принятыми ЮНЕСКО и Советом Европы, положениями Международного Суда и другими документами. В связи с уничтожением хачкара в селе Кюратах оккупированного Гадрута, воздвигнутого в 2014-го году в память о жертвах Арцахской войны, следует отметить, что нанесение вреда именно на хачкары запрещено на международном уровне, поскольку «Искусство армянского хачкара. Символика и мастерство хачкаров» с 2010-го года включена в «Список нематериального культурного наследия» ЮНЕСКО, принятый с 2003-го года https://ich.unesco.org/en/RL/armenian-cross-stones-art-symbolism-and-craftsmanship-of-khachkars-00434. Это означает, что хачкарное искусство имеет исключительную всеобъемлющую общечеловеческую ценность и нуждается в дополнительной международной защите, а также представляет большой интерес в мировой культурной сокровищнице. Кроме того, хачкарное искусство признано армянским и, вне зависимости от желания того или иного государства, должно быть сохранено. Культура хачкаров также имеет дополнительную защиту во время и после войны. В частности, согласно принципам второго принятого протокола (1999 г.), дополнения к Гаагской конвенции «О защите культурных ценностей во время вооруженного конфликта» 1954-го года, вся хачкарная культура находится под усиленной охраной, и любой причиненный ей вред является, согласно статье 15 (а) протокола, «серьезным нарушением», которое может преследоваться в международных судах как военное преступление (https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=31415). Важно подчеркнуть, что Международный Суд подтвердил, что законы, действующие на оккупированных территориях (в том числе положения о защите культурных ценностей), приобрели статус международного обычного права (infra Jurisprudence), т.е. действуют как универсальное и неизбежное правило, обязательное для всех государств (https://casebook.icrc.org/case-study/icjisrael-separation-wallsecurity-fence-occupied-palestinian-territory)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/alerts/в-селе-кюратах-гадрутского-района-уни/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-04T08:24:54+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064" />
	<meta property="og:image:width" content="609" />
	<meta property="og:image:height" content="751" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%8e%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85-%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d1%80%d1%83%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d0%b9%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d1%83%d0%bd%d0%b8/","url":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%8e%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85-%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d1%80%d1%83%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d0%b9%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d1%83%d0%bd%d0%b8/","name":"В селе Кюратах Гадрутского района уничтожен хачкар - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-07-14T17:51:32+00:00","dateModified":"2023-08-04T08:24:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%8e%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85-%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d1%80%d1%83%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d0%b9%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d1%83%d0%bd%d0%b8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%8e%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85-%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d1%80%d1%83%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d0%b9%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d1%83%d0%bd%d0%b8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b2-%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%8e%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%85-%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d1%80%d1%83%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%80%d0%b0%d0%b9%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d1%83%d0%bd%d0%b8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"В селе Кюратах Гадрутского района уничтожен хачкар"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


2020 թվականից հետո Արցախի օկուպացված տարածքներում Ադրբեջանի կողմից հայկական պատմական և մշակութային հետքերի վերացման, օտարման և բռնայուրացման քաղաքականության առանցքում Շուշի քաղաքն է: Պատերազմի ավարտից հետո Ադրբեջանի պետական քաղաքականությունն անմիջապես լծվեց Շուշիի հայկական պատմամշակութային միջավայրի վերափոխմանն ու բռնայուրացմանը: Այս քաղաքականությունը սկիզբ էր առել դեռևս խորհրդային տարիներին՝ 1960-ական թվականներին, երբ սկսվեց խմբագրվել Շուշի քաղաքի պատմությունը, ինչի հետևանքով քաղաքին նվիրված գիտական և հանրամատչելի գրականության մեջ Շուշին սկսեց ներկայացվել որպես զուտ ադրբեջանական քաղաք՝ աստիճանաբար նվազեցնելով հայկական մշակութային և պատմական ժառանգության մասին հիշատակումները, իսկ հետո նաև առհասարակ լռելով դրանց մասին: Նշենք, որ սկսած 1960-ական թվականներից մինչև 1992 թվականը, ադրբեջանական կողմը հասցրել էր ավերել, վերափոխել Շուշիի հայկական ժառանգության զգալի հատվածը՝ ընդհուպ նաև քաղաքի հայկական գերեզմանոցները:

2020 թվականից հետո, երբ քաղաքը օկուպացվեց Ադրբեջանի կողմից, Շուշիի ապահայկականացման գործընթացը մտավ իր նոր փուլը, առաջ բերվեցին նոր թեզեր՝ ի մասնավորի ռուսական ուղղափառ հայտարարվեցին քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշ Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին և Կանաչ ժամ եկեղեցին: Այս եկեղեցիներում ադրբեջանական կողմը ի ցուցադրումն ամբողջ աշխարհի սկսեց «վերականգնողական» աշխատանքներ անել, որոնց առանցքը շինությունների հայկականության կորուստն է: Հայկական այս եկեղեցիների ու այլ կառույցների այսօրինակ փոփոխությունների հիմնական նպատակը՝ Շուշիի հայկական դիմագծերից ձերբազատվելն է: Դրանով ավարտվում է դեռևս 1960-ական թվականներից պետականորեն սկսված գործընթացը:

Շուշիի շուրջ իրականացվող քաղաքականության մեջ առանցքային դեր ունի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը: Վերջինս, քաղաքի օկուպացիայից հետո, բազմիցս այցելել է Շուշի՝ հաճախ ընտանիքի անդամների հետ: Բոլոր այցերը կրում են ցուցադրական-քարոզչական բնույթ: Նույնպիսի բովանդակություն ունեն նաև Ալիևի ելույթները, որոնք հնչեցվում են հատկապես Շուշի քաղաքից: Ադրբեջանի նախագահի Շուշիում կատարված բոլոր քայլերը, ելույթները և հայտարարությունները միտում ունեն ցուցադրելու իր հաղթանակը և իրավիճակին տեր և թելադրող լինելը: Իր առաջին այցերի ժամանակ Ալիևը չէր թաքցնում իր հոխորտանքը և ծաղրը: Սա շատ լավ երևում է օկուպացիայից անմիջապես հետո առաջին այցի ժամանակ, երբ Ալիևը լինում է նաև Շուշիի վարչակազմի շենքում  ( Şuşi yox, Şuşa! https://www.youtube.com/watch?v=mQTfkK_LWJM):

Շուշիից հնչեցված հայտարարությունների և ելույթների հասցեատերը առաջին հերթին հայ հանրույթն է և, մասնավորապես, Արցախի հայությունը: Այստեղ առավել ցուցադրականն այն է, որ խաղաղությունից խոսող Ադրբեջանի նախագահը օկուպացված Շուշիում, որտեղ իր հրամանով քաղաքը կերպարը լիովին վերափոխվում է, սպառնալիքներ է հնչեցնում հայությանը, կոչ անում լքել հայրենիքը, եթե չենթարկվեն իրեն: Նման հայտարարություններ վերջինս արել է Շուշիում տեղի ունեցած մեդիաժողովի ժամանակ և Եվրոնյուս հեռուստաալիքին տրած ընդարձակ հարցազրույցում՝ պատասխանելով Արցախի հայերի մասին հարցերին (Президент Ильхам Алиев Ответил на Вопрос Гелы Васадзе о Реинтеграции Армян Карабаха, https://www.youtube.com/watch?v=aO4m7wWKc1A, Интервью президента Ильхама Алиева телеканалу Euronews, https://www.youtube.com/watch?v=aP21JUpQUho): Կարող ենք տեսնել, որ Ադրբեջանի իշխանությունները մեծ տեղ են հատկացնում խորհրդանշաններին: Այսպես, Շուշի քաղաքում է ստորագրվել հատկապես Հայաստանի դեմ ուղղված Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև ստորագրած «Շուշիի հռչակագիրը», Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանն այցելել է Շուշի և հայտարարել Շուշիում թուրքական հյուպատոսություն հիմնադրելու մասին: Շատ խորհրդանշական է, որ առաջին հերթին ադրբեջանական կողմը քանդեց Շուշիում Արցախի իշխանությունների կողմից կառուցված խորհրդարանի շենքը և տեղում հյուրանոց կառուցեց, որտեղ էլ 2023 թվականի հուլիսին իրականացվեց Շուշիի մեդիաֆորումը: Շարքը կարելի է անվերջ շարունակել:

Ադրբեջանական իշխանությունները քայլեր են ձեռնարկում Շուշին մահմեդական և թյուրքական աշխարհի մշակութային և հոգևոր կենտրոն ներկայացնելու ուղղությամբ՝ լռության մատնելով քաղաքի հայկական հարուստ մշակութային ժառանգությունը, պատմական անցյալն ու բազմաթիվ հուշարձանները:  Սրան են միտված նաև Շուշիում կազմակերպվեող զանազան փառատոնները, որոնք թեև հայտարարվում են մշակութային, սակայն առաջին հերթին միտում ունեն հանրայնացնելու քաղաքի ադրբեջանական լինելը:

Շուշիի շուրջ տարվող քարոզչության հիմնական թեման՝ իբր հայերի կողմից քաղաքի համատարած ավերումն էր և անտերության մատնելը՝ սկսած 1992 թվականից և քաղաքի նոր վերածնունդը 2020 թվականից այս կողմ: Սրանով ադրբեջանական կողմը ցանկանում է ցուցադրել, որ քաղաքի իրական տերերը իրենք են: Ադրբեջանի նախագահն իր ելույթներում՝ տողատակում և ուղիղ տեքստով հայտարարում է, որ Շուշին հայերի հետ կապ չունի: Ալիևի քարոզչական տեսանյութերում ներկայացվում է, թե ինչպես են իր հրամանով անմիջապես սկսում վերականգնել քաղաքի մզկիթները, փողոցները, սակայն այստեղ ամենից ուշագրավն այն է, որ ադրբեջանական կողմը սկսեց վերականգնել դեռևս նախքան պատերազմը «բարբարոս հայերի» կողմից վերանորոգված Շուշիի Վերին մզկիթը, Սաաթլի մզկիթը, որպես վերանորոգված սկսեցին ցուցադրվել նախքան 2020 թվականի ադրբեջանական օկուպացիան վերակառուցված փողոցները, ենթակառուցվածքները: Այս քարոզչության կենտրոնական տեղը հատկացված է ոչ միայն Իլհամ Ալիևին, այլ նաև իր ընտանիքի անդամներին: Փորձելով փոխել քաղաքի իրական պատկերը, Շուշին ներկայացվում է նաև որպես ադրբեջանական ավանդական տոնակատարությունների վայր: 2021-2022 թվականներին Ադրբեջանի նախագահը նման կերպ մեկնարկ տվեց Շուշիում Նովրուզը և մի շարք այլ տոները նշելուն:

Շուշի քաղաքի գրավումը Ադրբեջանի կողմից վերջին երեք տարիներին դարձավ ժամանակակից ադրբեջանական ինքնության մի մաս, որտեղ որպես «ադրբեջանական հաղթանակի» խորհրդանիշ է ներկայացվում Շուշիի սարահարթի և շրջակա տարածքների վրա աճող Ophrys caucasica ծաղիկը, նույն ինքը խոլորձն, որն ներկայացվում է որպես Շուշիի և իրենց հաղթանակի նոր խորհրդանիշ՝ այն անվանելով Խարը Բյուլբյուլ (սոխակի փուշ) անվամբ: Այս ծաղկի պատկերները  դարձել են համատարած, դրանք կարելի է տեսնել գրեթե ամենուրեք: Այս խորհրդանիշը ադրբեջանական կողմը փորձում է նաև լայնորեն տարածել Ադրբեջանից դուրս՝ պատկերելով շքանշանների, հուշամեդալների, փոստային բացիկների և այլ առարկաների վրա, որոնք տրվում են Ադրբեջան այցելող պատվիրակություններին: Այդ խորհրդանիշը նաև դառնում է զբոսաշրջային ապրանք և վաճառվում է Ադրբեջանում ամենուրեք:

Այսպիսով, կարող ենք տեսնել, որ ադրբեջանական հակահայ քարոզչության մեջ առանցքային տեղ է տրվում օկուպացված Շուշի քաղաքին և դրա հետ՝ հայերի պատմության և մշակույթի  կապ «չունենալուն»:

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1.jpg?v=1691659938" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1.jpg?v=1691659938 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-300x200.jpg?v=1691659938 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-1024x683.jpg?v=1691659938 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-768x512.jpg?v=1691659938 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-1536x1024.jpg?v=1691659938 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-2048x1366.jpg?v=1691659938 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-370x247.jpg?v=1691659938 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-272x182.jpg?v=1691659938 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878" width="966" height="544" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878 966w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-300x169.jpg?v=1691659878 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-768x432.jpg?v=1691659878 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-370x208.jpg?v=1691659878 370w" sizes="(max-width: 966px) 100vw, 966px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol.jpg?v=1691659902" width="1024" height="644" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol.jpg?v=1691659902 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-300x189.jpg?v=1691659902 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-768x483.jpg?v=1691659902 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-370x233.jpg?v=1691659902 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Ադրբեջանը հայազրկում է Շուշիի մշակութային ժառանգությունը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/ադրբեջանը-հայազրկում-է-շուշիի-մշակու/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Ադրբեջանը հայազրկում է Շուշիի մշակութային ժառանգությունը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="2020 թվականից հետո Արցախի օկուպացված տարածքներում Ադրբեջանի կողմից հայկական պատմական և մշակութային հետքերի վերացման, օտարման և բռնայուրացման քաղաքականության առանցքում Շուշի քաղաքն է: Պատերազմի ավարտից հետո Ադրբեջանի պետական քաղաքականությունն անմիջապես լծվեց Շուշիի հայկական պատմամշակութային միջավայրի վերափոխմանն ու բռնայուրացմանը: Այս քաղաքականությունը սկիզբ էր առել դեռևս խորհրդային տարիներին՝ 1960-ական թվականներին, երբ սկսվեց խմբագրվել Շուշի քաղաքի պատմությունը, ինչի հետևանքով քաղաքին նվիրված գիտական և հանրամատչելի գրականության մեջ Շուշին սկսեց ներկայացվել որպես զուտ ադրբեջանական քաղաք՝ աստիճանաբար նվազեցնելով հայկական մշակութային և պատմական ժառանգության մասին հիշատակումները, իսկ հետո նաև առհասարակ լռելով դրանց մասին: Նշենք, որ սկսած 1960-ական թվականներից մինչև 1992 թվականը, ադրբեջանական կողմը հասցրել էր ավերել, վերափոխել Շուշիի հայկական ժառանգության զգալի հատվածը՝ ընդհուպ նաև քաղաքի հայկական գերեզմանոցները: 2020 թվականից հետո, երբ քաղաքը օկուպացվեց Ադրբեջանի կողմից, Շուշիի ապահայկականացման գործընթացը մտավ իր նոր փուլը, առաջ բերվեցին նոր թեզեր՝ ի մասնավորի ռուսական ուղղափառ հայտարարվեցին քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշ Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին և Կանաչ ժամ եկեղեցին: Այս եկեղեցիներում ադրբեջանական կողմը ի ցուցադրումն ամբողջ աշխարհի սկսեց «վերականգնողական» աշխատանքներ անել, որոնց առանցքը շինությունների հայկականության կորուստն է: Հայկական այս եկեղեցիների ու այլ կառույցների այսօրինակ փոփոխությունների հիմնական նպատակը՝ Շուշիի հայկական դիմագծերից ձերբազատվելն է: Դրանով ավարտվում է դեռևս 1960-ական թվականներից պետականորեն սկսված գործընթացը: Շուշիի շուրջ իրականացվող քաղաքականության մեջ առանցքային դեր ունի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը: Վերջինս, քաղաքի օկուպացիայից հետո, բազմիցս այցելել է Շուշի՝ հաճախ ընտանիքի անդամների հետ: Բոլոր այցերը կրում են ցուցադրական-քարոզչական բնույթ: Նույնպիսի բովանդակություն ունեն նաև Ալիևի ելույթները, որոնք հնչեցվում են հատկապես Շուշի քաղաքից: Ադրբեջանի նախագահի Շուշիում կատարված բոլոր քայլերը, ելույթները և հայտարարությունները միտում ունեն ցուցադրելու իր հաղթանակը և իրավիճակին տեր և թելադրող լինելը: Իր առաջին այցերի ժամանակ Ալիևը չէր թաքցնում իր հոխորտանքը և ծաղրը: Սա շատ լավ երևում է օկուպացիայից անմիջապես հետո առաջին այցի ժամանակ, երբ Ալիևը լինում է նաև Շուշիի վարչակազմի շենքում  ( Şuşi yox, Şuşa! https://www.youtube.com/watch?v=mQTfkK_LWJM): Շուշիից հնչեցված հայտարարությունների և ելույթների հասցեատերը առաջին հերթին հայ հանրույթն է և, մասնավորապես, Արցախի հայությունը: Այստեղ առավել ցուցադրականն այն է, որ խաղաղությունից խոսող Ադրբեջանի նախագահը օկուպացված Շուշիում, որտեղ իր հրամանով քաղաքը կերպարը լիովին վերափոխվում է, սպառնալիքներ է հնչեցնում հայությանը, կոչ անում լքել հայրենիքը, եթե չենթարկվեն իրեն: Նման հայտարարություններ վերջինս արել է Շուշիում տեղի ունեցած մեդիաժողովի ժամանակ և Եվրոնյուս հեռուստաալիքին տրած ընդարձակ հարցազրույցում՝ պատասխանելով Արցախի հայերի մասին հարցերին (Президент Ильхам Алиев Ответил на Вопрос Гелы Васадзе о Реинтеграции Армян Карабаха, https://www.youtube.com/watch?v=aO4m7wWKc1A, Интервью президента Ильхама Алиева телеканалу Euronews, https://www.youtube.com/watch?v=aP21JUpQUho): Կարող ենք տեսնել, որ Ադրբեջանի իշխանությունները մեծ տեղ են հատկացնում խորհրդանշաններին: Այսպես, Շուշի քաղաքում է ստորագրվել հատկապես Հայաստանի դեմ ուղղված Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև ստորագրած «Շուշիի հռչակագիրը», Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանն այցելել է Շուշի և հայտարարել Շուշիում թուրքական հյուպատոսություն հիմնադրելու մասին: Շատ խորհրդանշական է, որ առաջին հերթին ադրբեջանական կողմը քանդեց Շուշիում Արցախի իշխանությունների կողմից կառուցված խորհրդարանի շենքը և տեղում հյուրանոց կառուցեց, որտեղ էլ 2023 թվականի հուլիսին իրականացվեց Շուշիի մեդիաֆորումը: Շարքը կարելի է անվերջ շարունակել: Ադրբեջանական իշխանությունները քայլեր են ձեռնարկում Շուշին մահմեդական և թյուրքական աշխարհի մշակութային և հոգևոր կենտրոն ներկայացնելու ուղղությամբ՝ լռության մատնելով քաղաքի հայկական հարուստ մշակութային ժառանգությունը, պատմական անցյալն ու բազմաթիվ հուշարձանները:  Սրան են միտված նաև Շուշիում կազմակերպվեող զանազան փառատոնները, որոնք թեև հայտարարվում են մշակութային, սակայն առաջին հերթին միտում ունեն հանրայնացնելու քաղաքի ադրբեջանական լինելը: Շուշիի շուրջ տարվող քարոզչության հիմնական թեման՝ իբր հայերի կողմից քաղաքի համատարած ավերումն էր և անտերության մատնելը՝ սկսած 1992 թվականից և քաղաքի նոր վերածնունդը 2020 թվականից այս կողմ: Սրանով ադրբեջանական կողմը ցանկանում է ցուցադրել, որ քաղաքի իրական տերերը իրենք են: Ադրբեջանի նախագահն իր ելույթներում՝ տողատակում և ուղիղ տեքստով հայտարարում է, որ Շուշին հայերի հետ կապ չունի: Ալիևի քարոզչական տեսանյութերում ներկայացվում է, թե ինչպես են իր հրամանով անմիջապես սկսում վերականգնել քաղաքի մզկիթները, փողոցները, սակայն այստեղ ամենից ուշագրավն այն է, որ ադրբեջանական կողմը սկսեց վերականգնել դեռևս նախքան պատերազմը «բարբարոս հայերի» կողմից վերանորոգված Շուշիի Վերին մզկիթը, Սաաթլի մզկիթը, որպես վերանորոգված սկսեցին ցուցադրվել նախքան 2020 թվականի ադրբեջանական օկուպացիան վերակառուցված փողոցները, ենթակառուցվածքները: Այս քարոզչության կենտրոնական տեղը հատկացված է ոչ միայն Իլհամ Ալիևին, այլ նաև իր ընտանիքի անդամներին: Փորձելով փոխել քաղաքի իրական պատկերը, Շուշին ներկայացվում է նաև որպես ադրբեջանական ավանդական տոնակատարությունների վայր: 2021-2022 թվականներին Ադրբեջանի նախագահը նման կերպ մեկնարկ տվեց Շուշիում Նովրուզը և մի շարք այլ տոները նշելուն: Շուշի քաղաքի գրավումը Ադրբեջանի կողմից վերջին երեք տարիներին դարձավ ժամանակակից ադրբեջանական ինքնության մի մաս, որտեղ որպես «ադրբեջանական հաղթանակի» խորհրդանիշ է ներկայացվում Շուշիի սարահարթի և շրջակա տարածքների վրա աճող Ophrys caucasica ծաղիկը, նույն ինքը խոլորձն, որն ներկայացվում է որպես Շուշիի և իրենց հաղթանակի նոր խորհրդանիշ՝ այն անվանելով Խարը Բյուլբյուլ (սոխակի փուշ) անվամբ: Այս ծաղկի պատկերները  դարձել են համատարած, դրանք կարելի է տեսնել գրեթե ամենուրեք: Այս խորհրդանիշը ադրբեջանական կողմը փորձում է նաև լայնորեն տարածել Ադրբեջանից դուրս՝ պատկերելով շքանշանների, հուշամեդալների, փոստային բացիկների և այլ առարկաների վրա, որոնք տրվում են Ադրբեջան այցելող պատվիրակություններին: Այդ խորհրդանիշը նաև դառնում է զբոսաշրջային ապրանք և վաճառվում է Ադրբեջանում ամենուրեք: Այսպիսով, կարող ենք տեսնել, որ ադրբեջանական հակահայ քարոզչության մեջ առանցքային տեղ է տրվում օկուպացված Շուշի քաղաքին և դրա հետ՝ հայերի պատմության և մշակույթի  կապ «չունենալուն»:" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/ադրբեջանը-հայազրկում-է-շուշիի-մշակու/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-10T10:29:07+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878" />
	<meta property="og:image:width" content="966" />
	<meta property="og:image:height" content="544" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="4 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82/","name":"Ադրբեջանը հայազրկում է Շուշիի մշակութային ժառանգությունը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-08-10T09:32:57+00:00","dateModified":"2023-08-10T10:29:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a6%d6%80%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ադրբեջանը հայազրկում է Շուշիի մշակութային ժառանգությունը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


On July 9, 2023, a photograph began circulating in the media, clearly depicting the destruction of the khachkar raised in 2014 in memory of the victims of the Artsakh war. The khachkar was located in the Kyuratagh village of Hadrut, an area now occupied by Azerbaijan. The image shows a young man from Azerbaijan seated on the fallen khachkar's pedestal, which is further marred by inscriptions and displays the emblem of the Grey Wolves (https://t.me/ararathau/18879). The emblem holds significance as the symbol of the Turkic "Nationalist Movement" party, which is regarded as the emblem of the "Grey Wolves." It was prominently utilized by the Turkish-Azerbaijani military during the 44-day war.

The destiny of the adjacent monument, situated alongside the Khachkar and commemorating the victims of World War II, remains uncertain at present.

Our response

The destruction and appropriation of Armenian cultural heritage by Azerbaijan are strictly prohibited by numerous conventions established by UNESCO and the Council of Europe, as well as by provisions outlined by the International Court of Justice and various other authoritative documents.

Regarding the destruction of the khachkar raised in 2014 in Kyuratagh village, which memorialized the victims of the Artsakh war and is located in the occupied region of Hadrut, it is crucial to note that deliberate targeting of khachkars is prohibited by international law. The international community, in particular, appreciates and recognizes the importance of khachkars, as indicated by their inclusion on the UNESCO List of Intangible Cultural Heritage since 2010. This recognition underscores the profound symbolism and craftsmanship inherent in "The art of Armenian khachkars," a cultural tradition that has been safeguarded since 2003. For further information visit: https://ich.unesco.org/en/RL/armenian-cross-stones-art-symbolism-and-craftsmanship-of-khachkars-00434.  This underscores the exceptional and all-encompassing universal value of khachkar art, necessitating heightened international protection. Its significance adds to the richness of the global cultural heritage, generating considerable global interest. Moreover, khachkar art is unequivocally acknowledged as Armenian, and irrespective of the preferences of any particular state, its preservation remains imperative.

The Khachkar culture also receives additional protection during and after times of war, particularly through the guidelines outlined in the 1954 Hague Convention on the Protection of Cultural Property in Armed Conflicts. Furthermore, by the principles outlined in the second protocol adopted in 1999, the entirety of the khachkar culture is granted heightened safeguards. Any harm inflicted upon it, as stipulated by Article 15(a) of the protocol, constitutes a "serious violation" and can potentially lead to international court proceedings on charges of war crimes (source: https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=31415).

It is crucial to highlight that the International Court of Justice has affirmed the elevation of laws applicable in occupied territories, encompassing provisions for safeguarding cultural heritage, to the stature of international customary law (infra jurisprudence). This signifies that they function as universally recognized and obligatory principles, binding upon all states (source:https://casebook.icrc.org/case-study/icjisrael-separation-wallsecurity-fence-occupied-palestinian-territory).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064" width="609" height="751" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064 609w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n-243x300.jpg?v=1689357064 243w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n-300x370.jpg?v=1689357064 300w" sizes="(max-width: 609px) 100vw, 609px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Destruction of a Khachkar in Kyuratagh Village, Hadrut - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Destruction of a Khachkar in Kyuratagh Village, Hadrut - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="On July 9, 2023, a photograph began circulating in the media, clearly depicting the destruction of the khachkar raised in 2014 in memory of the victims of the Artsakh war. The khachkar was located in the Kyuratagh village of Hadrut, an area now occupied by Azerbaijan. The image shows a young man from Azerbaijan seated on the fallen khachkar's pedestal, which is further marred by inscriptions and displays the emblem of the Grey Wolves (https://t.me/ararathau/18879). The emblem holds significance as the symbol of the Turkic "Nationalist Movement" party, which is regarded as the emblem of the "Grey Wolves." It was prominently utilized by the Turkish-Azerbaijani military during the 44-day war. The destiny of the adjacent monument, situated alongside the Khachkar and commemorating the victims of World War II, remains uncertain at present. Our response The destruction and appropriation of Armenian cultural heritage by Azerbaijan are strictly prohibited by numerous conventions established by UNESCO and the Council of Europe, as well as by provisions outlined by the International Court of Justice and various other authoritative documents. Regarding the destruction of the khachkar raised in 2014 in Kyuratagh village, which memorialized the victims of the Artsakh war and is located in the occupied region of Hadrut, it is crucial to note that deliberate targeting of khachkars is prohibited by international law. The international community, in particular, appreciates and recognizes the importance of khachkars, as indicated by their inclusion on the UNESCO List of Intangible Cultural Heritage since 2010. This recognition underscores the profound symbolism and craftsmanship inherent in "The art of Armenian khachkars," a cultural tradition that has been safeguarded since 2003. For further information visit: https://ich.unesco.org/en/RL/armenian-cross-stones-art-symbolism-and-craftsmanship-of-khachkars-00434.  This underscores the exceptional and all-encompassing universal value of khachkar art, necessitating heightened international protection. Its significance adds to the richness of the global cultural heritage, generating considerable global interest. Moreover, khachkar art is unequivocally acknowledged as Armenian, and irrespective of the preferences of any particular state, its preservation remains imperative. The Khachkar culture also receives additional protection during and after times of war, particularly through the guidelines outlined in the 1954 Hague Convention on the Protection of Cultural Property in Armed Conflicts. Furthermore, by the principles outlined in the second protocol adopted in 1999, the entirety of the khachkar culture is granted heightened safeguards. Any harm inflicted upon it, as stipulated by Article 15(a) of the protocol, constitutes a "serious violation" and can potentially lead to international court proceedings on charges of war crimes (source: https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=31415). It is crucial to highlight that the International Court of Justice has affirmed the elevation of laws applicable in occupied territories, encompassing provisions for safeguarding cultural heritage, to the stature of international customary law (infra jurisprudence). This signifies that they function as universally recognized and obligatory principles, binding upon all states (source:https://casebook.icrc.org/case-study/icjisrael-separation-wallsecurity-fence-occupied-palestinian-territory)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-10T10:57:48+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/359611040_3561048210812269_1938049684624570062_n.jpg?v=1689357064" />
	<meta property="og:image:width" content="609" />
	<meta property="og:image:height" content="751" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/","name":"Destruction of a Khachkar in Kyuratagh Village, Hadrut - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-07-14T17:51:32+00:00","dateModified":"2023-08-10T10:57:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-a-khachkar-in-kyuratagh-village-hadrut/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Destruction of a Khachkar in Kyuratagh Village, Hadrut"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1.jpg?v=1688223092" width="2048" height="1536" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1.jpg?v=1688223092 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1-300x225.jpg?v=1688223092 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1-1024x768.jpg?v=1688223092 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1-768x576.jpg?v=1688223092 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1-1536x1152.jpg?v=1688223092 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1-370x278.jpg?v=1688223092 370w" sizes="(max-width: 2048px) 100vw, 2048px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

Based on videos shared on the internet by an Azerbaijani user, it is evident that construction works are underway within the premises of the Kavakavank monastery complex in the occupied Hadrut region (Агибат Гасанов - Füzulidə Məngənə dağı və məşhur alban... | Facebook).

The monastery is situated on a hill, distinct from the plain to the left of the road that connects Togh to Varanda (Fizuli) (for additional details about the monastery, please visit https://monumentwatch.org/en/monument/kaqavavank-monastery/).

During October 12-14, 2020, intense battles occurred around Kavakavank, and the area was subjected to shelling. The Azerbaijani military occupied the church and utilized it as a military base, leading to significant damage and destruction of the structure's ornaments and Armenian inscriptions. There was no available information about the church's condition following the 44-day war until these videos emerged.

From the video, it is evident that the church and its surroundings have suffered extensive damage from enemy shelling, with collapsed sections, fallen and scattered stones, and a damaged roof. These damages were not present before the 2020 war. Furthermore, the soldiers, who utilized the church as a military base, left numerous writings in the Azerbaijani language across different parts of the church, as depicted in the video. The khachkar dedicated to the memory of the liberators of the area, which was placed next to the church in 1995, has disappeared. The Khachkar was likely destroyed by the Azerbaijani troops. It is important to note that the Azerbaijani side openly expresses hostility towards crosses, khachkars, and other memorials, as well as newly built churches in the region since 1994.

The footage shows that the Azerbaijani side has flattened the ground around the church and constructed earthworks. According to the equipment in the video, a new paved road to the church is being constructed. The works inside the church and on the porch are more concerning. Judging by the video, the porch is significantly damaged, with the ornate moldings almost gone. Additionally, it appears to be a cheap propaganda trick to declare the church (https://monumentwatch.org/en/monument/kaqavavank-monastery/), built by Armenians in 1742 and bearing Armenian inscriptions, as Albanian.

The Azerbaijani side appears to be carrying out restoration works on the church, but the most concerning aspect is the potential distortion of its authentic historical appearance. There are fears that the restoration process may lead to the desalinization of the church under the pretext of restoration and the so-called "Albanization". The Azerbaijani side, including statements made by the country's president, has consistently claimed that the Armenians "Armenianized" the "Albanian" monuments in the occupied territory of Artsakh during their years of control. They have expressed their intention to restore these monuments to their original appearance, which raises concerns about the potential removal of cross compositions, khachkars, and most importantly, Armenian inscriptions (for more information, see: https://monumentwatch.org/en/alerts/the-statement-of-the-president-of-azerbaijan-on-the-church-of-tsakuri/).We also observe this danger in the case of the "construction works" at the Kavakavank church

Our response

It should be noted that, according to the 1954 Hague Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict and its 1954 and 1999 Protocols, it is strictly prohibited to use cultural property, as defined by the convention, for military purposes. Article 6 of the 1999 Second Protocol of The Hague also explicitly forbids the conversion of cultural property into military targets or using them in a way that may expose them to the risk of destruction or damage. Furthermore, such an act is classified as a war crime under Articles 15(c) and 15(d) of the Second Protocol. When cultural heritage is employed for military reasons, it loses the extra protection provided by the preceding convention and becomes a civilian object.

It should also be noted that the International Court of Justice at The Hague, in its decision on December 7, 2021, prohibited the desecration of Armenian churches. "Azerbaijan is obliged to take all necessary measures to prevent and punish acts of vandalism and desecration that were carried out against the Armenian cultural heritage..." (International Court of Justice, Application of the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (Armenia v. Azerbaijan), 7 December 2021, No. 2021/34).

Additionally, according to PACE Resolution 2583, the denial of Armenian cultural values and their alleged belonging to the Caucasian Albanians was recognized as an "Azerbaijani fiction" (Parliamentary Assembly of the Council of Europe, Humanitarian consequences of the conflict between Armenia and Azerbaijan / Nagorno-Karabakh conflict, Resolution 2391 (2021), Article 18.4).

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1.jpeg" width="1072" height="1506" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1.jpeg 1072w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1-214x300.jpeg 214w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1-729x1024.jpeg 729w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1-768x1079.jpeg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-2-1-263x370.jpeg 263w" sizes="(max-width: 1072px) 100vw, 1072px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-1-1-480x1024.jpeg" width="480" height="1024" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-1-1-480x1024.jpeg 480w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-1-1-141x300.jpeg 141w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-1-1-173x370.jpeg 173w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-1-1.jpeg 634w" sizes="(max-width: 480px) 100vw, 480px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1.jpeg" width="1068" height="1507" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1.jpeg 1068w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1-213x300.jpeg 213w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1-726x1024.jpeg 726w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1-768x1084.jpeg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/image-01-07-23-06-51-3-1-262x370.jpeg 262w" sizes="(max-width: 1068px) 100vw, 1068px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Alert: The Kavakavank Church is Losing its Original Appearance - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Alert: The Kavakavank Church is Losing its Original Appearance - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Based on videos shared on the internet by an Azerbaijani user, it is evident that construction works are underway within the premises of the Kavakavank monastery complex in the occupied Hadrut region (Агибат Гасанов - Füzulidə Məngənə dağı və məşhur alban... | Facebook). The monastery is situated on a hill, distinct from the plain to the left of the road that connects Togh to Varanda (Fizuli) (for additional details about the monastery, please visit https://monumentwatch.org/en/monument/kaqavavank-monastery/). During October 12-14, 2020, intense battles occurred around Kavakavank, and the area was subjected to shelling. The Azerbaijani military occupied the church and utilized it as a military base, leading to significant damage and destruction of the structure's ornaments and Armenian inscriptions. There was no available information about the church's condition following the 44-day war until these videos emerged. From the video, it is evident that the church and its surroundings have suffered extensive damage from enemy shelling, with collapsed sections, fallen and scattered stones, and a damaged roof. These damages were not present before the 2020 war. Furthermore, the soldiers, who utilized the church as a military base, left numerous writings in the Azerbaijani language across different parts of the church, as depicted in the video. The khachkar dedicated to the memory of the liberators of the area, which was placed next to the church in 1995, has disappeared. The Khachkar was likely destroyed by the Azerbaijani troops. It is important to note that the Azerbaijani side openly expresses hostility towards crosses, khachkars, and other memorials, as well as newly built churches in the region since 1994. The footage shows that the Azerbaijani side has flattened the ground around the church and constructed earthworks. According to the equipment in the video, a new paved road to the church is being constructed. The works inside the church and on the porch are more concerning. Judging by the video, the porch is significantly damaged, with the ornate moldings almost gone. Additionally, it appears to be a cheap propaganda trick to declare the church (https://monumentwatch.org/en/monument/kaqavavank-monastery/), built by Armenians in 1742 and bearing Armenian inscriptions, as Albanian. The Azerbaijani side appears to be carrying out restoration works on the church, but the most concerning aspect is the potential distortion of its authentic historical appearance. There are fears that the restoration process may lead to the desalinization of the church under the pretext of restoration and the so-called "Albanization". The Azerbaijani side, including statements made by the country's president, has consistently claimed that the Armenians "Armenianized" the "Albanian" monuments in the occupied territory of Artsakh during their years of control. They have expressed their intention to restore these monuments to their original appearance, which raises concerns about the potential removal of cross compositions, khachkars, and most importantly, Armenian inscriptions (for more information, see: https://monumentwatch.org/en/alerts/the-statement-of-the-president-of-azerbaijan-on-the-church-of-tsakuri/).We also observe this danger in the case of the "construction works" at the Kavakavank church Our response It should be noted that, according to the 1954 Hague Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict and its 1954 and 1999 Protocols, it is strictly prohibited to use cultural property, as defined by the convention, for military purposes. Article 6 of the 1999 Second Protocol of The Hague also explicitly forbids the conversion of cultural property into military targets or using them in a way that may expose them to the risk of destruction or damage. Furthermore, such an act is classified as a war crime under Articles 15(c) and 15(d) of the Second Protocol. When cultural heritage is employed for military reasons, it loses the extra protection provided by the preceding convention and becomes a civilian object. It should also be noted that the International Court of Justice at The Hague, in its decision on December 7, 2021, prohibited the desecration of Armenian churches. "Azerbaijan is obliged to take all necessary measures to prevent and punish acts of vandalism and desecration that were carried out against the Armenian cultural heritage..." (International Court of Justice, Application of the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (Armenia v. Azerbaijan), 7 December 2021, No. 2021/34). Additionally, according to PACE Resolution 2583, the denial of Armenian cultural values and their alleged belonging to the Caucasian Albanians was recognized as an "Azerbaijani fiction" (Parliamentary Assembly of the Council of Europe, Humanitarian consequences of the conflict between Armenia and Azerbaijan / Nagorno-Karabakh conflict, Resolution 2391 (2021), Article 18.4)." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-10T11:03:00+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/07/Նկ․001Կավաքավանք-2048x1536-1.jpg?v=1688223092" />
	<meta property="og:image:width" content="2048" />
	<meta property="og:image:height" content="1536" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/","name":"Alert: The Kavakavank Church is Losing its Original Appearance - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-07-01T14:57:33+00:00","dateModified":"2023-08-10T11:03:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/alert-the-kavakavank-church-is-losing-its-original-appearance/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Alert: The Kavakavank Church is Losing its Original Appearance"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


As of August 8, 2022, the Azerbaijani Maiden Tower telegram channel posted a proposal made by Azerbaijan's "Public Organization for the Protection of Monuments" to convert the Surb Hambardzum Church in Berdzor into a mosque. The proposal was published on their page and can be found at the following link: Telegram: Contact @MaidenTower. The reference to the mentioned Azerbaijani telegram channel is linked to the transfer of Berdzor city, as well as Aghavno and Sus settlements, under Azerbaijani control on August 25, 2022. This event sparked numerous discussions on the Azerbaijani media platform. Regarding the future fate of the Surb Hambardzum Church in Berdzor, there are generally two opinions prevalent in Azerbaijani social platforms and news media. The first opinion suggests that the church is considered a "symbol of the Armenian occupation" and, therefore, should not be preserved. The second opinion proposes the idea of converting the church into a mosque.

The proposal to convert the Berdzor church into a mosque is predominantly circulating within the Azerbaijani social sphere through the aforementioned organization (https://www.facebook.com/AbidlriniMudafiTskilatiIctimaiBirliyi). This proposal was originally published on the page by Tural Zeynalov on January 28, 2021 (Tural Zeynalov - Əziz dostlar ABİDƏLƏRİ MÜDAFİƏ TƏŞKİLATI... | Facebook). The author of this proposal is Faik Ismayilov, whose personal page mostly features content related to Berdzor. Furthermore, it's worth noting that Faik Ismayilov serves as the principal coordinator of Azerbaijan's "Monuments Preservation Public Organization." This particular organization operates with an official website (http://monuments.az/), which has faced allegations of historical falsification for apparent propaganda purposes.

Additional details regarding the project were disclosed on March 5, 2021, through a YouTube video uploaded by the @monuments.az organization (LAÇIN Kilsə Məscidə çevriləcək - YouTube). As per the project proposal, the church's dome and belfry will be dismantled, and two minarets will be built. Furthermore, the bass reliefs, crosses, and enchased khachkars in the church will be removed. If this project is implemented, it will lead to the barbaric removal of significant elements, such as the bass relief on the church's lintel, meticulously crafted by the renowned sculptor Artashes Hovsepyan, depicting the Virgin Mary with the Christ child. Additionally, the valuable sculptures adorning the church, the crosses, the intricately engraved khachkars, and the beautifully decorated church stage will also be taken away.

It is worth noting that the topic of the proposed changes to the Berdzor church was widely discussed on various Telegram channels and social platforms during 2021-2022.

Following the takeover of Berdzor by Azerbaijan, there was a lack of information available about the state of the church. Though Azerbaijanis shared many photos and videos of the city on social media, very few of them showed any images of the church. The dimensions of the church became visible only in videos showcasing scenes of Berdzor. Recently, a video surfaced on social networks displaying some Azerbaijanis chanting an Islamic prayer inside the church (https://www.youtube.com/shorts/ZxWy3m1pACE). Another video revealed that the crosses were removed from the church, yet the building remained intact and seemingly undamaged (https://www.youtube.com/watch?v=fn260Mx54KZ0).

On June 23, 2023, a video was published showing the church dome (and possibly other parts of the building) being incorporated into construction decks (https://www.tiktok.com/@haykazunner/video/7246252617154710792?fbclid=IwAR0TmQyoP95SUW9ViPZnxhsv_dn8WfZnqMV- XNJJ7ZqTzKHX-eJstyUM1h8). This has raised concerns that the church may potentially be converted into a mosque, given recent indirect and informal signals regarding its fate, such as the emergence of these decks. However, it is important to note that our team lacks sufficient evidence to arrive at a more definitive conclusion.

Our response

The propaganda and construction activities aimed at converting the church into a mosque, reflect Azerbaijan's policy of misappropriating and manipulating Armenian cultural heritage. These actions have escalated after the decision of the International Court of Justice in The Hague on December 7, 2021, where the court demanded that Azerbaijan refrain from causing any damage to Armenian values of cultural heritage, including its appropriation policy. These actions were also condemned by PACE (Parliamentary Assembly of the Council of Europe) in resolutions 2391 and 2022 on September 27, titled "On the humanitarian consequences of the Nagorno-Karabakh conflict." Furthermore, resolution 2582 of March 10, also by PACE, addressed the destruction of cultural heritage in Nagorno-Karabakh.

This project blatantly disregards the essential principles of historicity, authenticity, and integrity of the monument, as outlined in the 1994 Nara Document on the Authenticity of Cultural Heritage adopted in Japan (https://www.icomos.org/charters/nara-e.pdf), as well as the document adopted by ICOMOS in New Delhi in 2017 (http://www.icomos-isc20c.org/pdf/madrid-new-delhi-document-2017.pdf), and various documents from UNESCO and other international organizations. According to the Nara Document on the Protection of the Principles of Authenticity, when cultural values clash, it is essential to accept the legitimacy of different cultural values. It is crucial to emphasize UNESCO's fundamental principles, which state that the responsibility for the protection and management of cultural a value lies with the community that developed them. Article 4 of the 1954 Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict and Article 9 of the Second Protocol of 1999 expressly forbid any alteration or transformation, appropriation of cultural property, as well as any change in its use, to conceal or destroy cultural, historical, or scientific evidence.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1.jpeg" width="1279" height="880" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1.jpeg 1279w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1-300x206.jpeg 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1-1024x705.jpeg 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1-768x528.jpeg 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/image-24-06-23-04-43-1-370x255.jpeg 370w" sizes="(max-width: 1279px) 100vw, 1279px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>About the Azerbaijani project to convert Berdzor's Surb Hambardzum Church into a mosque - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="About the Azerbaijani project to convert Berdzor's Surb Hambardzum Church into a mosque - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="As of August 8, 2022, the Azerbaijani Maiden Tower telegram channel posted a proposal made by Azerbaijan's "Public Organization for the Protection of Monuments" to convert the Surb Hambardzum Church in Berdzor into a mosque. The proposal was published on their page and can be found at the following link: Telegram: Contact @MaidenTower. The reference to the mentioned Azerbaijani telegram channel is linked to the transfer of Berdzor city, as well as Aghavno and Sus settlements, under Azerbaijani control on August 25, 2022. This event sparked numerous discussions on the Azerbaijani media platform. Regarding the future fate of the Surb Hambardzum Church in Berdzor, there are generally two opinions prevalent in Azerbaijani social platforms and news media. The first opinion suggests that the church is considered a "symbol of the Armenian occupation" and, therefore, should not be preserved. The second opinion proposes the idea of converting the church into a mosque. The proposal to convert the Berdzor church into a mosque is predominantly circulating within the Azerbaijani social sphere through the aforementioned organization (https://www.facebook.com/AbidlriniMudafiTskilatiIctimaiBirliyi). This proposal was originally published on the page by Tural Zeynalov on January 28, 2021 (Tural Zeynalov - Əziz dostlar ABİDƏLƏRİ MÜDAFİƏ TƏŞKİLATI... | Facebook). The author of this proposal is Faik Ismayilov, whose personal page mostly features content related to Berdzor. Furthermore, it's worth noting that Faik Ismayilov serves as the principal coordinator of Azerbaijan's "Monuments Preservation Public Organization." This particular organization operates with an official website (http://monuments.az/), which has faced allegations of historical falsification for apparent propaganda purposes. Additional details regarding the project were disclosed on March 5, 2021, through a YouTube video uploaded by the @monuments.az organization (LAÇIN Kilsə Məscidə çevriləcək - YouTube). As per the project proposal, the church's dome and belfry will be dismantled, and two minarets will be built. Furthermore, the bass reliefs, crosses, and enchased khachkars in the church will be removed. If this project is implemented, it will lead to the barbaric removal of significant elements, such as the bass relief on the church's lintel, meticulously crafted by the renowned sculptor Artashes Hovsepyan, depicting the Virgin Mary with the Christ child. Additionally, the valuable sculptures adorning the church, the crosses, the intricately engraved khachkars, and the beautifully decorated church stage will also be taken away. It is worth noting that the topic of the proposed changes to the Berdzor church was widely discussed on various Telegram channels and social platforms during 2021-2022. Following the takeover of Berdzor by Azerbaijan, there was a lack of information available about the state of the church. Though Azerbaijanis shared many photos and videos of the city on social media, very few of them showed any images of the church. The dimensions of the church became visible only in videos showcasing scenes of Berdzor. Recently, a video surfaced on social networks displaying some Azerbaijanis chanting an Islamic prayer inside the church (https://www.youtube.com/shorts/ZxWy3m1pACE). Another video revealed that the crosses were removed from the church, yet the building remained intact and seemingly undamaged (https://www.youtube.com/watch?v=fn260Mx54KZ0). On June 23, 2023, a video was published showing the church dome (and possibly other parts of the building) being incorporated into construction decks (https://www.tiktok.com/@haykazunner/video/7246252617154710792?fbclid=IwAR0TmQyoP95SUW9ViPZnxhsv_dn8WfZnqMV- XNJJ7ZqTzKHX-eJstyUM1h8). This has raised concerns that the church may potentially be converted into a mosque, given recent indirect and informal signals regarding its fate, such as the emergence of these decks. However, it is important to note that our team lacks sufficient evidence to arrive at a more definitive conclusion. Our response The propaganda and construction activities aimed at converting the church into a mosque, reflect Azerbaijan's policy of misappropriating and manipulating Armenian cultural heritage. These actions have escalated after the decision of the International Court of Justice in The Hague on December 7, 2021, where the court demanded that Azerbaijan refrain from causing any damage to Armenian values of cultural heritage, including its appropriation policy. These actions were also condemned by PACE (Parliamentary Assembly of the Council of Europe) in resolutions 2391 and 2022 on September 27, titled "On the humanitarian consequences of the Nagorno-Karabakh conflict." Furthermore, resolution 2582 of March 10, also by PACE, addressed the destruction of cultural heritage in Nagorno-Karabakh. This project blatantly disregards the essential principles of historicity, authenticity, and integrity of the monument, as outlined in the 1994 Nara Document on the Authenticity of Cultural Heritage adopted in Japan (https://www.icomos.org/charters/nara-e.pdf), as well as the document adopted by ICOMOS in New Delhi in 2017 (http://www.icomos-isc20c.org/pdf/madrid-new-delhi-document-2017.pdf), and various documents from UNESCO and other international organizations. According to the Nara Document on the Protection of the Principles of Authenticity, when cultural values clash, it is essential to accept the legitimacy of different cultural values. It is crucial to emphasize UNESCO's fundamental principles, which state that the responsibility for the protection and management of cultural a value lies with the community that developed them. Article 4 of the 1954 Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict and Article 9 of the Second Protocol of 1999 expressly forbid any alteration or transformation, appropriation of cultural property, as well as any change in its use, to conceal or destroy cultural, historical, or scientific evidence." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-10T11:10:22+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/06/02.png" />
	<meta property="og:image:width" content="1024" />
	<meta property="og:image:height" content="768" />
	<meta property="og:image:type" content="image/png" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/","name":"About the Azerbaijani project to convert Berdzor's Surb Hambardzum Church into a mosque - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-06-24T12:55:46+00:00","dateModified":"2023-08-10T11:10:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/about-the-azerbaijani-project-to-convert-berdzors-surb-hambardzum-church-into-a-mosque/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"About the Azerbaijani project to convert Berdzor’s Surb Hambardzum Church into a mosque"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Starting in 2020, the city of Shushi has become a focal point of Azerbaijan's deliberate agenda to erase and appropriate Armenian historical and cultural heritage in the occupied regions of Artsakh. Following the cessation of war, Azerbaijan swiftly enacted a state policy aimed at reshaping and confiscating the Armenian historical and cultural landscape of Shushi. This policy traces back to the Soviet era, specifically the 1960s when the history of Shushi City underwent revision. As a result, scientific and popular literature focusing on the city began to portray Shushi as exclusively Azerbaijani, gradually minimizing references to its Armenian cultural and historical heritage, and ultimately omitting them altogether. It is important to highlight that between the 1960s and 1992, the Azerbaijani authorities successfully undertook the destruction and alteration of a substantial portion of Shushi's Armenian cultural heritage, which encompassed the city's Armenian cemeteries as well.

Following the occupation of the city by Azerbaijan in 2020, a fresh phase in the de-Armenization of Shushi emerged. Novel narratives were introduced, notably designating the city's central symbols, the Ghazanchetsots Church of the Savior and the Church of the Kanach Jam, as Russian Orthodox churches. Within these churches, the Azerbaijani authorities commenced "rehabilitation" initiatives, primarily aimed at erasing the Armenian essence of these structures, to showcase this to the international community. The fundamental objective behind these alterations to Armenian churches and other structures is to eliminate the Armenian characteristics of Shushi. This culminates the trajectory set in motion by the state dating back to the 1960s.

Azerbaijan's President Ilham Aliyev has played a pivotal role in the political landscape concerning Shushi. Since the city's occupation, he has made numerous visits to Shushi, often accompanied by family members. These visits are primarily intended for promotional and display purposes. Aliyev's speeches, particularly those delivered from the city of Shushi, consistently convey a similar message and content. Every action, speech, and declaration carried out by the President of Azerbaijan in Shushi has been marked by a deliberate inclination to project his triumph and assert dominance over the situation. In his initial visits, Aliyev was unabashedly displaying swaggering and derision. This demeanor is especially evident during his first visit right after the occupation, where Aliyev is visibly present in the administrative building of Shushi (Şuşi yox, Şuşa! https://www.youtube.com/watch?v=mQTfkK_LWJM).

The target audience for these proclamations and addresses from Shushi primarily encompasses the Armenian community, with a specific focus on the Armenians of Artsakh. Particularly noteworthy is the paradox that the ostensibly peace-seeking President of Azerbaijan, situated in the occupied Shushi—where the city's entire image has been dramatically altered under his directive—issues threats to Armenians and even urges them to abandon their homeland should they not comply with his demands. He made these remarks during a press conference held in Shushi and in an extensive interview conducted by the Euronews TV channel. These statements were in response to inquiries about the Armenians of Artsakh. (President Ilham Aliyev Answered the Question of Gela Vasadze on the Reintegration of the Armenians of Karabakh, https://www.youtube.com/watch?v=aO4m7wWKc1A, Interview of President Ilham Aliyev to Euronews TV channel, https://www.youtube.com/watch?v=aP21JUpQUho).

The Azerbaijani authorities attach significant importance to symbols. Notably, in Shushi, the "Shushi Declaration" was signed between Azerbaijan and Turkey, which appears to be directed specifically against Armenia. Turkish President Recep Erdogan's visit to Shushi resulted in the announcement of a Turkish consulate being established there. Furthermore, a poignant symbol is the demolition of the parliament building constructed by Artsakh authorities in Shushi by the Azerbaijani side, subsequently replaced by a hotel. This location hosted the Shushi media forum in July 2023, adding to a series of symbolic gestures that seem to have no end.

The Azerbaijani authorities are actively engaged in portraying Shushi as a cultural and spiritual center within the context of the Muslim and Turkic world. In doing so, they are noticeably sidelining the city's extensive Armenian cultural heritage, its historical significance, and the multitude of monuments. The various festivals held in Shushi also contribute to this agenda. While ostensibly labeled as cultural events, their primary underlying theme appears to underscore the Azerbaijani identity of the city.

The central narrative in the propaganda surrounding Shushi focuses on the extensive destruction and displacement allegedly caused by Armenians since 1992, juxtaposed with the claimed resurgence of the city from 2020 onward. Through this narrative, the Azerbaijani authorities seek to assert their ownership over the city. In his speeches, Azerbaijan's president states explicitly and in footnotes that Shushi has nothing to do with Armenians. Aliyev's propaganda videos depict a scenario where, under his directive, mosques, and streets of the city swiftly undergo restoration. Notably, the restoration of the Upper Mosque of Shushi, the Saatli Mosque, catches attention. This mosque had previously been renovated by the "barbaric Armenians" before the war. Additionally, the videos showcase streets and infrastructure that were reconstructed before the Azerbaijani occupation of 2020. This propaganda not only prominently features Ilham Aliyev but also involves his family members. The attempt to reshape the city's true identity is evident in how Shushi is portrayed as a venue for traditional Azerbaijani celebrations. During 2021-2022, President Aliyev initiated the observance of Nowruz and various other festivals in Shushi as part of this effort.

The capture of the city of Shushi by Azerbaijan in the last three years has become an integral component of the modern Azerbaijani identity. In this context, the Ophrys caucasica(orchis) flower, found on the Shushi plateau and its environs, has been adopted as a new symbol of Shushi and their triumph. It has been dubbed "xarı bülbül" (onion thorn), signifying their victory and presence in the region. Images of this flower have gained extensive prevalence, becoming ubiquitous throughout various mediums. The Azerbaijani authorities are actively promoting this symbol beyond their borders as well, showcasing it on medals, commemorative items, postcards, and various objects distributed to visiting delegations. This emblem has also been embraced as a tourist commodity, being readily available for purchase across Azerbaijan.

Hence, it is evident that the Azerbaijani anti-Armenian sentiment and propaganda prominently feature the occupied city of Shushi, emphasizing those who are portrayed as having no affiliation with Armenian history and culture.

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1.jpg?v=1691659938" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1.jpg?v=1691659938 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-300x200.jpg?v=1691659938 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-1024x683.jpg?v=1691659938 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-768x512.jpg?v=1691659938 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-1536x1024.jpg?v=1691659938 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-2048x1366.jpg?v=1691659938 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-370x247.jpg?v=1691659938 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/010-scaled-1-272x182.jpg?v=1691659938 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878" width="966" height="544" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878 966w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-300x169.jpg?v=1691659878 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-768x432.jpg?v=1691659878 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1-370x208.jpg?v=1691659878 370w" sizes="(max-width: 966px) 100vw, 966px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

			<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol.jpg?v=1691659902" width="1024" height="644" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol.jpg?v=1691659902 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-300x189.jpg?v=1691659902 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-768x483.jpg?v=1691659902 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/Shusha_fortress_with_kharibulbul_symbol-370x233.jpg?v=1691659902 370w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" title="" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Azerbaijan is stripping Shushi's cultural heritage of its Armenian origin - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Azerbaijan is stripping Shushi's cultural heritage of its Armenian origin - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Starting in 2020, the city of Shushi has become a focal point of Azerbaijan's deliberate agenda to erase and appropriate Armenian historical and cultural heritage in the occupied regions of Artsakh. Following the cessation of war, Azerbaijan swiftly enacted a state policy aimed at reshaping and confiscating the Armenian historical and cultural landscape of Shushi. This policy traces back to the Soviet era, specifically the 1960s when the history of Shushi City underwent revision. As a result, scientific and popular literature focusing on the city began to portray Shushi as exclusively Azerbaijani, gradually minimizing references to its Armenian cultural and historical heritage, and ultimately omitting them altogether. It is important to highlight that between the 1960s and 1992, the Azerbaijani authorities successfully undertook the destruction and alteration of a substantial portion of Shushi's Armenian cultural heritage, which encompassed the city's Armenian cemeteries as well. Following the occupation of the city by Azerbaijan in 2020, a fresh phase in the de-Armenization of Shushi emerged. Novel narratives were introduced, notably designating the city's central symbols, the Ghazanchetsots Church of the Savior and the Church of the Kanach Jam, as Russian Orthodox churches. Within these churches, the Azerbaijani authorities commenced "rehabilitation" initiatives, primarily aimed at erasing the Armenian essence of these structures, to showcase this to the international community. The fundamental objective behind these alterations to Armenian churches and other structures is to eliminate the Armenian characteristics of Shushi. This culminates the trajectory set in motion by the state dating back to the 1960s. Azerbaijan's President Ilham Aliyev has played a pivotal role in the political landscape concerning Shushi. Since the city's occupation, he has made numerous visits to Shushi, often accompanied by family members. These visits are primarily intended for promotional and display purposes. Aliyev's speeches, particularly those delivered from the city of Shushi, consistently convey a similar message and content. Every action, speech, and declaration carried out by the President of Azerbaijan in Shushi has been marked by a deliberate inclination to project his triumph and assert dominance over the situation. In his initial visits, Aliyev was unabashedly displaying swaggering and derision. This demeanor is especially evident during his first visit right after the occupation, where Aliyev is visibly present in the administrative building of Shushi (Şuşi yox, Şuşa! https://www.youtube.com/watch?v=mQTfkK_LWJM). The target audience for these proclamations and addresses from Shushi primarily encompasses the Armenian community, with a specific focus on the Armenians of Artsakh. Particularly noteworthy is the paradox that the ostensibly peace-seeking President of Azerbaijan, situated in the occupied Shushi—where the city's entire image has been dramatically altered under his directive—issues threats to Armenians and even urges them to abandon their homeland should they not comply with his demands. He made these remarks during a press conference held in Shushi and in an extensive interview conducted by the Euronews TV channel. These statements were in response to inquiries about the Armenians of Artsakh. (President Ilham Aliyev Answered the Question of Gela Vasadze on the Reintegration of the Armenians of Karabakh, https://www.youtube.com/watch?v=aO4m7wWKc1A, Interview of President Ilham Aliyev to Euronews TV channel, https://www.youtube.com/watch?v=aP21JUpQUho). The Azerbaijani authorities attach significant importance to symbols. Notably, in Shushi, the "Shushi Declaration" was signed between Azerbaijan and Turkey, which appears to be directed specifically against Armenia. Turkish President Recep Erdogan's visit to Shushi resulted in the announcement of a Turkish consulate being established there. Furthermore, a poignant symbol is the demolition of the parliament building constructed by Artsakh authorities in Shushi by the Azerbaijani side, subsequently replaced by a hotel. This location hosted the Shushi media forum in July 2023, adding to a series of symbolic gestures that seem to have no end. The Azerbaijani authorities are actively engaged in portraying Shushi as a cultural and spiritual center within the context of the Muslim and Turkic world. In doing so, they are noticeably sidelining the city's extensive Armenian cultural heritage, its historical significance, and the multitude of monuments. The various festivals held in Shushi also contribute to this agenda. While ostensibly labeled as cultural events, their primary underlying theme appears to underscore the Azerbaijani identity of the city. The central narrative in the propaganda surrounding Shushi focuses on the extensive destruction and displacement allegedly caused by Armenians since 1992, juxtaposed with the claimed resurgence of the city from 2020 onward. Through this narrative, the Azerbaijani authorities seek to assert their ownership over the city. In his speeches, Azerbaijan's president states explicitly and in footnotes that Shushi has nothing to do with Armenians. Aliyev's propaganda videos depict a scenario where, under his directive, mosques, and streets of the city swiftly undergo restoration. Notably, the restoration of the Upper Mosque of Shushi, the Saatli Mosque, catches attention. This mosque had previously been renovated by the "barbaric Armenians" before the war. Additionally, the videos showcase streets and infrastructure that were reconstructed before the Azerbaijani occupation of 2020. This propaganda not only prominently features Ilham Aliyev but also involves his family members. The attempt to reshape the city's true identity is evident in how Shushi is portrayed as a venue for traditional Azerbaijani celebrations. During 2021-2022, President Aliyev initiated the observance of Nowruz and various other festivals in Shushi as part of this effort. The capture of the city of Shushi by Azerbaijan in the last three years has become an integral component of the modern Azerbaijani identity. In this context, the Ophrys caucasica(orchis) flower, found on the Shushi plateau and its environs, has been adopted as a new symbol of Shushi and their triumph. It has been dubbed "xarı bülbül" (onion thorn), signifying their victory and presence in the region. Images of this flower have gained extensive prevalence, becoming ubiquitous throughout various mediums. The Azerbaijani authorities are actively promoting this symbol beyond their borders as well, showcasing it on medals, commemorative items, postcards, and various objects distributed to visiting delegations. This emblem has also been embraced as a tourist commodity, being readily available for purchase across Azerbaijan. Hence, it is evident that the Azerbaijani anti-Armenian sentiment and propaganda prominently feature the occupied city of Shushi, emphasizing those who are portrayed as having no affiliation with Armenian history and culture." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2023-08-20T18:53:49+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2023/08/001-1-1-1.jpg?v=1691659878" />
	<meta property="og:image:width" content="966" />
	<meta property="og:image:height" content="544" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/","name":"Azerbaijan is stripping Shushi's cultural heritage of its Armenian origin - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2023-08-10T09:32:57+00:00","dateModified":"2023-08-20T18:53:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/azerbaijan-is-stripping-shushis-cultural-heritage-of-its-armenian-origin/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Azerbaijan is stripping Shushi’s cultural heritage of its Armenian origin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->