			<video
							id="sow-player-12" 							class="sow-video-widget" 							preload="auto" 							style="width:100%;height:100%;" 								>
							<source type="video/mp4" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/received_2941307049469647.mp4"/>
					</video>

According to the satellite photos uploaded on August 14, 2021 on Facebook by our partner “Caucasus Heritage Watch”, 51 artworks displayed in the Park of Sculptures of the State Museum of Fine Arts in Shushi have disappeared and the whole territory has been completely cleared.

( https://www.facebook.com/111430521125470/posts/153396063595582).

The state of the sculptures remains unknown. It is not clear if they were relocated or destroyed. Judging by the video posted on YouTube by user İSMAYILLI RAYONU on August 14, 2021, the park of unique artworks will be turned into a football field (https://www.youtube.com/watch?v=S1ROXk-KSrA, watch from 1:25 minutes).

According to a video shared in winter of 2021 by some Azerbaijani user, the exhibits of the Park of Sculptures of the State Museum of Fine Arts in occupied Shushi were still intact (see video).

Let us recall that the Park of Sculptures was founded on the initiative of Pr. Grigory Gabrielyants and with the efforts of the famous sculptor Vigen Avetis.

The artworks were created in 2011-2017 during five international symposia named after Hakob Gyurjyan, the sculptor from Shushi (2011, 2012, 2014, 2016, 2017). 62 figures were created by 37 masters from different countries - Italy, Belgium, Belarus, Egypt, Russian Federation, India, China, Poland, Serbia, USA, Croatia, Japan, Armenia and Artsakh (51 were exhibited in the Museum Park, the rest - in others districts of Artsakh). The sculptures were born in Artsakh and were presented to the people of Artsakh. (https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27159-2019-07-22-16-02 -03).

Our answer

In that regard, it is important to recall that the harm caused to the cultural values of any nation is damage to the cultural heritage of all mankind, since each nation contributes to the world's cultural diversity. According to the 4th article of the 1954 Hague Convention "On the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict", any acts of theft, robbery or misappropriation of cultural property in any form, and any acts of vandalism are prohibited.

According to the First Protocol of the 1954 Hague Convention, it is forbidden to destroy cultural or spiritual values in the occupied territory. The Third Protocol of 1999 of the Hague Convention reaffirms this requirements and, according to the 15th article regarding the mentioned actions as an international crime. Destruction of cultural property is prohibited by the Geneva Convention of August 12, 1949 for the Protection of War Victims, on the Laws and Customs of War, by four International conventions and protocols, and the relevant UN resolutions and treaties on the protection of human rights.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n.jpg?v=1629054095" width="1875" height="1055" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n.jpg?v=1629054095 1875w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n-300x169.jpg?v=1629054095 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n-1024x576.jpg?v=1629054095 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n-768x432.jpg?v=1629054095 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n-1536x864.jpg?v=1629054095 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/236872334_153395280262327_5770332831265564375_n-370x208.jpg?v=1629054095 370w" sizes="(max-width: 1875px) 100vw, 1875px" title="Fig. 1 Photo source: https://www.facebook.com/111430521125470/posts/153396063595582։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10.jpg?v=1629054333" width="600" height="400" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10.jpg?v=1629054333 600w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10-300x200.jpg?v=1629054333 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10-370x247.jpg?v=1629054333 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10-272x182.jpg?v=1629054333 272w" sizes="(max-width: 600px) 100vw, 600px" title="Fig. 2 " alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Destruction of the "Park of Sculptures" of the State Museum of Fine Arts in Shushi - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Destruction of the "Park of Sculptures" of the State Museum of Fine Arts in Shushi - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="According to the satellite photos uploaded on August 14, 2021 on Facebook by our partner “Caucasus Heritage Watch”, 51 artworks displayed in the Park of Sculptures of the State Museum of Fine Arts in Shushi have disappeared and the whole territory has been completely cleared. ( https://www.facebook.com/111430521125470/posts/153396063595582). The state of the sculptures remains unknown. It is not clear if they were relocated or destroyed. Judging by the video posted on YouTube by user İSMAYILLI RAYONU on August 14, 2021, the park of unique artworks will be turned into a football field (https://www.youtube.com/watch?v=S1ROXk-KSrA, watch from 1:25 minutes). According to a video shared in winter of 2021 by some Azerbaijani user, the exhibits of the Park of Sculptures of the State Museum of Fine Arts in occupied Shushi were still intact (see video). Let us recall that the Park of Sculptures was founded on the initiative of Pr. Grigory Gabrielyants and with the efforts of the famous sculptor Vigen Avetis. The artworks were created in 2011-2017 during five international symposia named after Hakob Gyurjyan, the sculptor from Shushi (2011, 2012, 2014, 2016, 2017). 62 figures were created by 37 masters from different countries - Italy, Belgium, Belarus, Egypt, Russian Federation, India, China, Poland, Serbia, USA, Croatia, Japan, Armenia and Artsakh (51 were exhibited in the Museum Park, the rest - in others districts of Artsakh). The sculptures were born in Artsakh and were presented to the people of Artsakh. (https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27159-2019-07-22-16-02 -03). Our answer In that regard, it is important to recall that the harm caused to the cultural values of any nation is damage to the cultural heritage of all mankind, since each nation contributes to the world's cultural diversity. According to the 4th article of the 1954 Hague Convention "On the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict", any acts of theft, robbery or misappropriation of cultural property in any form, and any acts of vandalism are prohibited. According to the First Protocol of the 1954 Hague Convention, it is forbidden to destroy cultural or spiritual values in the occupied territory. The Third Protocol of 1999 of the Hague Convention reaffirms this requirements and, according to the 15th article regarding the mentioned actions as an international crime. Destruction of cultural property is prohibited by the Geneva Convention of August 12, 1949 for the Protection of War Victims, on the Laws and Customs of War, by four International conventions and protocols, and the relevant UN resolutions and treaties on the protection of human rights." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-08-20T17:42:25+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Sculptures-Park-Shushi-10.jpg?v=1629054333" />
	<meta property="og:image:width" content="600" />
	<meta property="og:image:height" content="400" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="2 minutes" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/","name":"Destruction of the \"Park of Sculptures\" of the State Museum of Fine Arts in Shushi - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-15T19:08:38+00:00","dateModified":"2021-08-20T17:42:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-park-of-sculptures-of-the-state-museum-of-fine-arts-in-shushi/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Destruction of the “Park of Sculptures” of the State Museum of Fine Arts in Shushi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Антропоморфные обелиски Арцаха

Антропоморфные обелиски Арцаха – одни из важнейших составляющих дохристианской культуры региона. Они представляют собой прямоугольные, вытянутые плоские плиты, которым путем объемной и скульптурной обработки придали антропоморфный вид. В основе композиции этих изваяний – человеческое тело, а все его компоненты представляют художественную и идеологическую ценность в контексте с ним. Эти плиты посредством двух горизонтальных борозд делятся на 3 части, подчеркивая 3 части тела – голову, которая составляет чуть меньше 1/3 всего изваяния, тело и нижнюю часть (рис. 1, 2). Обелиски имеют ширину 120-140 см, толщину 20 см и достигают высоты 2 метра. Все известные обелиски вырезаны из известняка (Yeranyan 2020, 246-252).

Данные территории в советский период по известным причинам должным образом не изучались (Петросян 2010, 137-148, Petrosyan 2020, 79-90), а произведенные исследования явно политизированы. Это касается также тех антропоморфных обелисков, которые некоторыми азербайджанскими учеными были преподнесены как албанские, а в их распространении  (особенно в Арцахе) рассмотрели присутствие этнокультурного албанского субстрата (Халилов 1987, 22; Ваидов, Геюшев, Гулиев 1974, 446-447). Посему изучение этих памятников, исследование вопросов хронологии и их этнокультурной принадлежности не только представляют научный интерес, но и дают основу для отрицания азербайджанских фальсификаций.

Хотя отдельные образцы обелисков были известны еще с 60-х годов прошлого столетия, их технический, художественный, идеологический анализ, вопросы их хронологии и возможной какой-либо этнической принадлежности остаются неуточненными, а зачастую – напросто нерешенными. В результате освободительных войн в Арцахе были созданы новые возможности для изучения древнейшей истории и культуры региона. Физическая доступность антропоморфных обелисков явилась той существенной реальностью и тем обстоятельством, которые позволили осуществить их детальное описание, измерения, фотографию, а также произвести исследование историко-культурной среды.

В последние годы иногда и гораздо чаще после второй арцахской войны некоторые азербайджанские исследователи критикуют не подход к исследованиям памятников и идеи, а именно факт их изучения и проведения раскопок окрестностей. Согласно официальным данным, она даже обращались в прокуратуру Азербайджана с целью возбуждения уголовного дела против археологов, последние три десятилетия работавших в Арцахе, а в частности – против тех, кто производил раскопки рядом с этими изваяниями в Мартакертском районе на территории села Нор Кармираван [1].

Считаем необходимым отметить, что при исследовании этих памятников и при проведении археологических раскопок были соблюдены все законы Арцаха. Раскопки были произведены по приглашению властей, а полученные результаты обрабатывались с  учетом всех методологических подходов.

Подобное деструктивное поведение азербайджанских ученых говорит о том, что исследование обелисков для них не представляет научного интереса, а им гораздо важнее неуместный политический подход.  Учитывая то обстоятельство, что после подписания 10 ноября трехстороннего заявления большая часть обелисков осталась под наблюдением вооруженных сил Азербайджана, их дальнейшая судьба весьма проблематична.

Литература

Петросян 2010 – Петросян Г., Культурный этноцид в Арцахе (механизм насильственного присвоения культурного наследия), государственный терроризм Азербайджана и политика этнической чистки против Нагорного Карабаха, Шуши, стр.137-148 (на арм.яз.).

Petrosyan 2020 - Petrosyan H., Ethnocide in Artsakh: The Mechanisms of Azerbaijan’s Usurpation of Indigenous Armenian Cultural Heritage, Cultural Heritage. Experiences & Perspectives in International Context, Proceedings of the ROCHEMP center international conference, 23rd- 24th of January 2020, Yerevan, pp. 79-90.

Yeranyan 2020 – Yeranyan N., Main Results of the Study of Anthropomorphic Stelae in Artsakh, Archaeology of Armenia in regional context, Yerevan, 246-252.

Ваидов P., Геюшев Р., Гулиев Н., Новые находки каменных баб в Азербайджане, АО 1973 года, Москва, Наука, 1974, с. 446-447.

Халилов М., Каменные изваяния Азербайджана (IVв. до н. э. – VII в. н. э. .), Автореф. канд. исторических наук, Ереван, 1987, 22 с.

[1] https://apa.az/az/incesenet-haqqinda/Arxeoloq-Arsax-sozunun-Dadivng-monastirinin-v-Xacin-knyazliginin-ermnilr-qtiyyn-aidiyyti-yoxdur-colorredMUSAHIBcolor-615839?fbclid=IwAR2cyHo3wbk7WEvREeamlPNUTUribGlonaSb4n-xd6cU_y19QMZvPwVYz30

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-scaled.jpg?v=1621173714" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-scaled.jpg?v=1621173714 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-225x300.jpg?v=1621173714 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-768x1024.jpg?v=1621173714 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-1152x1536.jpg?v=1621173714 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-1536x2048.jpg?v=1621173714 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-278x370.jpg?v=1621173714 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ․ 1 Բախշուն թափա 7 կոթողը դիմամասից, 2015 թ․, նկ. Ն. Երանյան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-scaled.jpg?v=1621173704" width="1920" height="2560" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-scaled.jpg?v=1621173704 1920w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-225x300.jpg?v=1621173704 225w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-768x1024.jpg?v=1621173704 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-1152x1536.jpg?v=1621173704 1152w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-1536x2048.jpg?v=1621173704 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/002-3-278x370.jpg?v=1621173704 278w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" title="նկ․ 2. Բախշուն թափա 6  կոթողը թիկունքից, 2015 թ․, նկ․ Ն. Երանյան։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Антропоморфные обелиски Арцаха - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/alerts/антропоморфные-обелиски-арцаха/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Антропоморфные обелиски Арцаха - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Антропоморфные обелиски Арцаха – одни из важнейших составляющих дохристианской культуры региона. Они представляют собой прямоугольные, вытянутые плоские плиты, которым путем объемной и скульптурной обработки придали антропоморфный вид. В основе композиции этих изваяний – человеческое тело, а все его компоненты представляют художественную и идеологическую ценность в контексте с ним. Эти плиты посредством двух горизонтальных борозд делятся на 3 части, подчеркивая 3 части тела – голову, которая составляет чуть меньше 1/3 всего изваяния, тело и нижнюю часть (рис. 1, 2). Обелиски имеют ширину 120-140 см, толщину 20 см и достигают высоты 2 метра. Все известные обелиски вырезаны из известняка (Yeranyan 2020, 246-252). Данные территории в советский период по известным причинам должным образом не изучались (Петросян 2010, 137-148, Petrosyan 2020, 79-90), а произведенные исследования явно политизированы. Это касается также тех антропоморфных обелисков, которые некоторыми азербайджанскими учеными были преподнесены как албанские, а в их распространении  (особенно в Арцахе) рассмотрели присутствие этнокультурного албанского субстрата (Халилов 1987, 22; Ваидов, Геюшев, Гулиев 1974, 446-447). Посему изучение этих памятников, исследование вопросов хронологии и их этнокультурной принадлежности не только представляют научный интерес, но и дают основу для отрицания азербайджанских фальсификаций. Хотя отдельные образцы обелисков были известны еще с 60-х годов прошлого столетия, их технический, художественный, идеологический анализ, вопросы их хронологии и возможной какой-либо этнической принадлежности остаются неуточненными, а зачастую – напросто нерешенными. В результате освободительных войн в Арцахе были созданы новые возможности для изучения древнейшей истории и культуры региона. Физическая доступность антропоморфных обелисков явилась той существенной реальностью и тем обстоятельством, которые позволили осуществить их детальное описание, измерения, фотографию, а также произвести исследование историко-культурной среды. В последние годы иногда и гораздо чаще после второй арцахской войны некоторые азербайджанские исследователи критикуют не подход к исследованиям памятников и идеи, а именно факт их изучения и проведения раскопок окрестностей. Согласно официальным данным, она даже обращались в прокуратуру Азербайджана с целью возбуждения уголовного дела против археологов, последние три десятилетия работавших в Арцахе, а в частности – против тех, кто производил раскопки рядом с этими изваяниями в Мартакертском районе на территории села Нор Кармираван [1]. Считаем необходимым отметить, что при исследовании этих памятников и при проведении археологических раскопок были соблюдены все законы Арцаха. Раскопки были произведены по приглашению властей, а полученные результаты обрабатывались с  учетом всех методологических подходов. Подобное деструктивное поведение азербайджанских ученых говорит о том, что исследование обелисков для них не представляет научного интереса, а им гораздо важнее неуместный политический подход.  Учитывая то обстоятельство, что после подписания 10 ноября трехстороннего заявления большая часть обелисков осталась под наблюдением вооруженных сил Азербайджана, их дальнейшая судьба весьма проблематична. Литература Петросян 2010 – Петросян Г., Культурный этноцид в Арцахе (механизм насильственного присвоения культурного наследия), государственный терроризм Азербайджана и политика этнической чистки против Нагорного Карабаха, Шуши, стр.137-148 (на арм.яз.). Petrosyan 2020 - Petrosyan H., Ethnocide in Artsakh: The Mechanisms of Azerbaijan’s Usurpation of Indigenous Armenian Cultural Heritage, Cultural Heritage. Experiences & Perspectives in International Context, Proceedings of the ROCHEMP center international conference, 23rd- 24th of January 2020, Yerevan, pp. 79-90. Yeranyan 2020 – Yeranyan N., Main Results of the Study of Anthropomorphic Stelae in Artsakh, Archaeology of Armenia in regional context, Yerevan, 246-252. Ваидов P., Геюшев Р., Гулиев Н., Новые находки каменных баб в Азербайджане, АО 1973 года, Москва, Наука, 1974, с. 446-447. Халилов М., Каменные изваяния Азербайджана (IVв. до н. э. – VII в. н. э. .), Автореф. канд. исторических наук, Ереван, 1987, 22 с. [1] https://apa.az/az/incesenet-haqqinda/Arxeoloq-Arsax-sozunun-Dadivng-monastirinin-v-Xacin-knyazliginin-ermnilr-qtiyyn-aidiyyti-yoxdur-colorredMUSAHIBcolor-615839?fbclid=IwAR2cyHo3wbk7WEvREeamlPNUTUribGlonaSb4n-xd6cU_y19QMZvPwVYz30" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/alerts/антропоморфные-обелиски-арцаха/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-08-22T15:06:52+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/001-scaled.jpg?v=1621173714" />
	<meta property="og:image:width" content="1920" />
	<meta property="og:image:height" content="2560" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b0%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%bc%d0%be%d1%80%d1%84%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b0%d1%80%d1%86%d0%b0%d1%85%d0%b0/","url":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b0%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%bc%d0%be%d1%80%d1%84%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b0%d1%80%d1%86%d0%b0%d1%85%d0%b0/","name":"Антропоморфные обелиски Арцаха - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-05-16T14:04:57+00:00","dateModified":"2021-08-22T15:06:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b0%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%bc%d0%be%d1%80%d1%84%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b0%d1%80%d1%86%d0%b0%d1%85%d0%b0/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b0%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%bc%d0%be%d1%80%d1%84%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b0%d1%80%d1%86%d0%b0%d1%85%d0%b0/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d0%b0%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%be%d0%bc%d0%be%d1%80%d1%84%d0%bd%d1%8b%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%b0%d1%80%d1%86%d0%b0%d1%85%d0%b0/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Антропоморфные обелиски Арцаха"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


«Վերածնված Թալիշ» հուշարձանի ավերումը

Ըստ ռուսական «Կոմերսանտ» թերթի լրագրող Կիրիլ Կրիվոշեևի 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ի ֆեյսբուքյան լուսանկարների  հրապարակման, 44 օրյա պատերազմից հետո ադրբեջանցիներն ավերել են Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղի՝ «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը։ https://archive.is/PkeTz

Հիշեցնենք, որ «Վերածնված Թալիշ»  հուշարձանը բացվել էր  2017 թվականի հունիսին https://archive.vn/m7V5S։

Առաջին  լուսանկարը (նկ․ 1, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S ) փաստում է, որ Թալիշ գյուղում պատերազմից առաջ դեռ կանգուն է «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը, իսկ երկրորդ լուսանկարում (նկ․ 2, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S )՝ ադրբեջանական օկուպացիայից հետո այն արդեն ավերված է։

Մեր արձագանքը

Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային  ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի  ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485" width="1224" height="1935" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485 1224w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-190x300.jpg?v=1629802485 190w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-648x1024.jpg?v=1629802485 648w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-768x1214.jpg?v=1629802485 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-972x1536.jpg?v=1629802485 972w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-234x370.jpg?v=1629802485 234w" sizes="(max-width: 1224px) 100vw, 1224px" title="Նկ․ 1 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2017 թվականին՝ Թալիշ գյուղում,  աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-300x225.jpg?v=1629802630 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-768x576.jpg?v=1629802630 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-370x278.jpg?v=1629802630 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ․ 2 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2020 թվականի դեկտեմբերին՝ ավերված, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>«Վերածնված Թալիշ» հուշարձանի ավերումը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/վերածնված-թալիշ-հուշարձանի-ավերու/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="«Վերածնված Թալիշ» հուշարձանի ավերումը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Ըստ ռուսական «Կոմերսանտ» թերթի լրագրող Կիրիլ Կրիվոշեևի 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ի ֆեյսբուքյան լուսանկարների  հրապարակման, 44 օրյա պատերազմից հետո ադրբեջանցիներն ավերել են Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղի՝ «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը։ https://archive.is/PkeTz Հիշեցնենք, որ «Վերածնված Թալիշ»  հուշարձանը բացվել էր  2017 թվականի հունիսին https://archive.vn/m7V5S։ Առաջին  լուսանկարը (նկ․ 1, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S ) փաստում է, որ Թալիշ գյուղում պատերազմից առաջ դեռ կանգուն է «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը, իսկ երկրորդ լուսանկարում (նկ․ 2, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S )՝ ադրբեջանական օկուպացիայից հետո այն արդեն ավերված է։ Մեր արձագանքը Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային  ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի  ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/վերածնված-թալիշ-հուշարձանի-ավերու/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-1.jpg?v=1629802814" />
	<meta property="og:image:width" content="960" />
	<meta property="og:image:height" content="720" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%a9%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b7-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8%d6%82/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%a9%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b7-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8%d6%82/","name":"«Վերածնված Թալիշ» հուշարձանի ավերումը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-24T11:04:06+00:00","dateModified":"2021-08-24T11:04:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%a9%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b7-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8%d6%82/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%a9%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b7-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8%d6%82/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%a9%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b7-%d5%b0%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8%d6%82/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"«Վերածնված Թալիշ» հուշարձանի ավերումը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


2021  թվականի օգոստոսի 20-ին «Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները՝ https://war.karabakhrecords.info» կայք էջը տարածեց տեղեկատվություն առ այն, որ Արցախի Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում ադրբեջանցիները ոչնչացրել են ԽՍՀՄ ավիացիայի մարշալ, ծնունդով արցախցի Արմենակ Խանփերյանցի (Սերգեյ Խուդյակով) կիսանդրին:

Կայքը հավելում է նաև, որ մարշալ Խանփերյանցի արձանը պղծելու փաստը հայտնի է դարձել 2021 թվականի հուլիսին արված արբանյակային լուսանկարներից (նկ․ 2):

Հարկ է նշել, որ նախքան պատերազմը արված արբանյակային լուսանկարներում երևում է, որ մարշալի կիսանդրին և տուն-թանգարանի տարածքում գտնվող «ՄիԳ-17» կործանիչը (նկ․ 1, նկարի աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/20/in-artsakh-azerbaijanis-destroyed-the-statue-of-marshal-khudyakov/) կանգուն են: 2021 թվականի հուլիսի 18-ին Google Earth համակարգի միջոցով արված լուսանկարները փաստում են, որ պատերազմից հետո՝ նույն տարածքում բացակայում է Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրին, իսկ նրա «ՄԻԳ-17» կործանիչը մասամբ ջարդված  և  դեն է նետված (նկ․ 2, նկարի աղբյուրը՝ Google Earth https://l.messenger.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fwe.tl%2Ft-afRh6ze91x&h=AT3FAZdi2p4gsna-vgfA6gjD3mfmwSw927KHEqzugUHQILk5Z9BtLAIUDSOnRdsr5NTW1tmDEdD6VD_Mzf_ZEHtF4GTHZfSfhnLTGA3vpIFaYA6RBtsJzu8SzZAAHLgv7CPUiw ):

Հիշեցնենք, որ Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու հեղինակը հայտնի քանդակագործ Ալբերտ Հարությունյանն է։ Այն գտնվում  էր  հենց մարշալի անվան թանգարանի առջև, որը Հադրութի Արթուր Մկրտչյանի անվան երկրագիտական թանգարանի մասնաճյուղն է և հիմնադրվել է 1975 թվականին, իսկ մարշալի բրոնզե կիսանդրին տեղադրվել էր թանգարանի դիմաց 1980 թվականի մայիսի 9-ին՝ մարշալի ընտանիքի ներկայությամբ (նկ․ 3)։  Թանգարանի բակում տեղակայված «Միգ-17» կործանիչը թանգարան էր բերվել Գրոզնի քաղաքից 1985 թվականին: Ռազմական ինքնաթիռի գնդացիրներն օգտագործվել են նաև  Արցախյան պատերազմի ժամանակ, իսկ ավելի վաղ՝ այն մասնակցել էր նաև Վիետնամի պատերազմին (նյութի աղբյուրը՝ https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/28206-2020-02-03-14-27-17

Մեր արձագանքը

Ի պատասխան  Ադրբեջանի կողմից  Արմենակ Խամփերյանցի կիսանդրու և «Միգ-17» կործանիչի ավերման,  հարկ է հիշեցնել, որ  «Զինված բախումների  դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թվականի կոնվենցիայի, յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային արժեքներին հասցվող վնասը հարված է  ողջ մարդկության մշակութային ժառանգությանը, քանզի յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի  համաշխարհային մշակութային բազմազանության մեջ։ 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիան իր առաջին հոդվածով սահմանում է, որ մշակութային արժեքը  «Անկախ ծագումից կամ սեփականատիրոջից,  յուրաքանչյուր ժողովրդի  համար մեծ նշանակություն ունեցող շարժական կամ անշարժ ժառանգությունն է, ինչպիսիք են ճարտարապետության, արվեստի կամ պատմության հուշարձանները, անկախ նրանց կրոնական կամ աշխարհիկ բնույթից»։ Այստեղ հստակ ընդգծվում է, որ «մշակութային արժեքը» կախված չէ դրա ծագման փաստի հետ, կապված չէ ժամանակային որևէ սահմանափակման հետ, բնույթի և ձևի հետ:

Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ գրավյալ տարածքներում ևս արգելված է ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի կողմից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1..jpg?v=1629909795" width="1055" height="615" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1..jpg?v=1629909795 1055w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1.-300x175.jpg?v=1629909795 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1.-1024x597.jpg?v=1629909795 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1.-768x448.jpg?v=1629909795 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1.-370x216.jpg?v=1629909795 370w" sizes="(max-width: 1055px) 100vw, 1055px" title="Նկ․ 1 Նկարի աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/20/in-artsakh-azerbaijanis-destroyed-the-statue-of-marshal-khudyakov/" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2.jpg?v=1629909857" width="1060" height="620" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2.jpg?v=1629909857 1060w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2-300x175.jpg?v=1629909857 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2-1024x599.jpg?v=1629909857 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2-768x449.jpg?v=1629909857 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․2-370x216.jpg?v=1629909857 370w" sizes="(max-width: 1060px) 100vw, 1060px" title="Նկ․ 2 Նկարի աղբյուրը՝ Google Earth https://l.messenger.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fwe.tl%2Ft-afRh6ze91x&h=AT3FAZdi2p4gsna-vgfA6gjD3mfmwSw927KHEqzugUHQILk5Z9BtLAIUDSOnRdsr5NTW1tmDEdD6VD_Mzf_ZEHtF4GTHZfSfhnLTGA3vpIFaYA6RBtsJzu8SzZAAHLgv7CPUiw" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը.jpg?v=1629909919" width="1536" height="726" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը.jpg?v=1629909919 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը-300x142.jpg?v=1629909919 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը-1024x484.jpg?v=1629909919 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը-768x363.jpg?v=1629909919 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը-370x175.jpg?v=1629909919 370w" sizes="(max-width: 1536px) 100vw, 1536px" title="Նկ․ 3 Արմենակ Խամփերյանցի տուն թանգարանը Մեծ Թաղերում կից՝ Սերգեյ Խուդյակովի դեռևս կանգուն կիսանդրին և կործանիչը։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու և «ՄիԳ-17» կործանիչի ավերումը Մեծ Թաղերում - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/արմենակ-խանփերյանցի-կիսանդրու-և-միգ-17/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու և «ՄիԳ-17» կործանիչի ավերումը Մեծ Թաղերում - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="2021  թվականի օգոստոսի 20-ին «Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները՝ https://war.karabakhrecords.info» կայք էջը տարածեց տեղեկատվություն առ այն, որ Արցախի Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում ադրբեջանցիները ոչնչացրել են ԽՍՀՄ ավիացիայի մարշալ, ծնունդով արցախցի Արմենակ Խանփերյանցի (Սերգեյ Խուդյակով) կիսանդրին: Կայքը հավելում է նաև, որ մարշալ Խանփերյանցի արձանը պղծելու փաստը հայտնի է դարձել 2021 թվականի հուլիսին արված արբանյակային լուսանկարներից (նկ․ 2): Հարկ է նշել, որ նախքան պատերազմը արված արբանյակային լուսանկարներում երևում է, որ մարշալի կիսանդրին և տուն-թանգարանի տարածքում գտնվող «ՄիԳ-17» կործանիչը (նկ․ 1, նկարի աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/20/in-artsakh-azerbaijanis-destroyed-the-statue-of-marshal-khudyakov/) կանգուն են: 2021 թվականի հուլիսի 18-ին Google Earth համակարգի միջոցով արված լուսանկարները փաստում են, որ պատերազմից հետո՝ նույն տարածքում բացակայում է Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրին, իսկ նրա «ՄԻԳ-17» կործանիչը մասամբ ջարդված  և  դեն է նետված (նկ․ 2, նկարի աղբյուրը՝ Google Earth https://l.messenger.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fwe.tl%2Ft-afRh6ze91x&h=AT3FAZdi2p4gsna-vgfA6gjD3mfmwSw927KHEqzugUHQILk5Z9BtLAIUDSOnRdsr5NTW1tmDEdD6VD_Mzf_ZEHtF4GTHZfSfhnLTGA3vpIFaYA6RBtsJzu8SzZAAHLgv7CPUiw ): Հիշեցնենք, որ Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու հեղինակը հայտնի քանդակագործ Ալբերտ Հարությունյանն է։ Այն գտնվում  էր  հենց մարշալի անվան թանգարանի առջև, որը Հադրութի Արթուր Մկրտչյանի անվան երկրագիտական թանգարանի մասնաճյուղն է և հիմնադրվել է 1975 թվականին, իսկ մարշալի բրոնզե կիսանդրին տեղադրվել էր թանգարանի դիմաց 1980 թվականի մայիսի 9-ին՝ մարշալի ընտանիքի ներկայությամբ (նկ․ 3)։  Թանգարանի բակում տեղակայված «Միգ-17» կործանիչը թանգարան էր բերվել Գրոզնի քաղաքից 1985 թվականին: Ռազմական ինքնաթիռի գնդացիրներն օգտագործվել են նաև  Արցախյան պատերազմի ժամանակ, իսկ ավելի վաղ՝ այն մասնակցել էր նաև Վիետնամի պատերազմին (նյութի աղբյուրը՝ https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/28206-2020-02-03-14-27-17 Մեր արձագանքը Ի պատասխան  Ադրբեջանի կողմից  Արմենակ Խամփերյանցի կիսանդրու և «Միգ-17» կործանիչի ավերման,  հարկ է հիշեցնել, որ  «Զինված բախումների  դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թվականի կոնվենցիայի, յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային արժեքներին հասցվող վնասը հարված է  ողջ մարդկության մշակութային ժառանգությանը, քանզի յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի  համաշխարհային մշակութային բազմազանության մեջ։ 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիան իր առաջին հոդվածով սահմանում է, որ մշակութային արժեքը  «Անկախ ծագումից կամ սեփականատիրոջից,  յուրաքանչյուր ժողովրդի  համար մեծ նշանակություն ունեցող շարժական կամ անշարժ ժառանգությունն է, ինչպիսիք են ճարտարապետության, արվեստի կամ պատմության հուշարձանները, անկախ նրանց կրոնական կամ աշխարհիկ բնույթից»։ Այստեղ հստակ ընդգծվում է, որ «մշակութային արժեքը» կախված չէ դրա ծագման փաստի հետ, կապված չէ ժամանակային որևէ սահմանափակման հետ, բնույթի և ձևի հետ: Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ գրավյալ տարածքներում ևս արգելված է ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի կողմից։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/արմենակ-խանփերյանցի-կիսանդրու-և-միգ-17/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-08-25T16:47:40+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նկ․-3․-Արմենակ-Խամփերյանցի-տուն-թանգարանը-Մեծ-Թաղերում-կից՝-Սերգեյ-Խուդյակովի-դեռրս-կանգուն-կիսանդրին-և-կործանիչը.jpg?v=1629909919" />
	<meta property="og:image:width" content="1536" />
	<meta property="og:image:height" content="726" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab-%d5%af%d5%ab%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%b4%d5%ab%d5%a3-17/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab-%d5%af%d5%ab%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%b4%d5%ab%d5%a3-17/","name":"Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու և «ՄիԳ-17» կործանիչի ավերումը Մեծ Թաղերում - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-25T16:47:39+00:00","dateModified":"2021-08-25T16:47:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab-%d5%af%d5%ab%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%b4%d5%ab%d5%a3-17/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab-%d5%af%d5%ab%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%b4%d5%ab%d5%a3-17/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d6%81%d5%ab-%d5%af%d5%ab%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82-%d6%87-%d5%b4%d5%ab%d5%a3-17/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Արմենակ Խանփերյանցի կիսանդրու և «ՄիԳ-17» կործանիչի ավերումը Մեծ Թաղերում"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Սույն թվականի օգոստոսի 18-ին Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները՝ www.war.karabakhrecords.info կայքէջը տարածել է արբանյակային լուսանկարներ, որոնցում հստակ երևում է, որ Արցախի Հադրութի շրջանի Ազոխ գյուղում ադրբեջանցիները ոչնչացրել են Հայրենական Մեծ պատերազմի, Արցախյան առաջին պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված երեք առանձին հուշարձանները (նկ. 1)։

Հարկ է նշել, որ դեռևս 44-օրյա պատերազմից մի քանի ամիս անց՝ 2021 թվականի մայիս ամսին Ադրբեջանի Հանրային հեռուստատեսության

(İCTİMAİ TV) տարածած տեսանյութից երևում է (տեսանյութի հղումը՝ https://www.youtube.com/watch?v=mvbnBNgKMH0), որ հուշահամալիրի տարածքում բացակայում է Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանը, սակայն հուշահամալիրը ամբողջությամբ ավերված չէ (նկ․ 2, 4):

Իսկ արդեն 2021թ. հուլիս ամսվան թվագրվող արբանյակային լուսանկարներից երևում է (նկ․ 3), որ հուշահամալիրի տարածքը գրեթե ամբողջովին ավերված է, քանդված են հուշահամալիրի պատերը, աստիճանները, ոչնչացված է Արցախյան առաջին պատերազմում զոհվածներին նվիրված հուշարձանը, բացակայում է Ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանը և Երկրորդ աշխարհամարտին նվիրված հուշարձանը:

Մեր արձագանքը

Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1.png?v=1630134678" width="1278" height="632" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1.png?v=1630134678 1278w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1-300x148.png?v=1630134678 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1-1024x506.png?v=1630134678 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1-768x380.png?v=1630134678 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1Հուշահամալիրը՝-նախքան-44-օրյա-պատերազմը-_-1-370x183.png?v=1630134678 370w" sizes="(max-width: 1278px) 100vw, 1278px" title="Նկ․ 1 Հուշահամալիրը՝ նախքան 44 օրյա պատերազմը, աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/18/2180/?fbclid=IwAR33D3tLzlDbYrROGL5mi5EE96uGswlbH9JuzXWgPCRkorCTnuYrd2wVN9Y" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ.-2-Ադրբեջանի-Հանրային-հեռ․-ից-արված-լուսանկար-1.png?v=1630134724" width="681" height="445" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ.-2-Ադրբեջանի-Հանրային-հեռ․-ից-արված-լուսանկար-1.png?v=1630134724 681w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ.-2-Ադրբեջանի-Հանրային-հեռ․-ից-արված-լուսանկար-1-300x196.png?v=1630134724 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ.-2-Ադրբեջանի-Հանրային-հեռ․-ից-արված-լուսանկար-1-370x242.png?v=1630134724 370w" sizes="(max-width: 681px) 100vw, 681px" title="Նկ․ 2 Ադրբեջանի Հանրային հեռ․-ից արված լուսանկար, աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/18/2180/?fbclid=IwAR33D3tLzlDbYrROGL5mi5EE96uGswlbH9JuzXWgPCRkorCTnuYrd2wVN9Y" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1.jpg?v=1630134796" width="1061" height="613" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1.jpg?v=1630134796 1061w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1-300x173.jpg?v=1630134796 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1-1024x592.jpg?v=1630134796 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1-768x444.jpg?v=1630134796 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ-․3-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-հետո-2021-թ․-հուլիս-1-370x214.jpg?v=1630134796 370w" sizes="(max-width: 1061px) 100vw, 1061px" title="Նկ․ 3 Ազոխի հուշահամալիրը պատերազմից հետո 2021 թ․ հուլիս, աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/18/2180/?fbclid=IwAR33D3tLzlDbYrROGL5mi5EE96uGswlbH9JuzXWgPCRkorCTnuYrd2wVN9Y" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1.jpg?v=1630134852" width="1064" height="626" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1.jpg?v=1630134852 1064w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1-300x177.jpg?v=1630134852 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1-1024x602.jpg?v=1630134852 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1-768x452.jpg?v=1630134852 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-4-Ազոխի-հուշահամալիրը-պատերազմից-առաջ-1-1-370x218.jpg?v=1630134852 370w" sizes="(max-width: 1064px) 100vw, 1064px" title="Նկ․ 4 Ազոխի հուշահամալիրը պատերազմից առաջ, աղբյուրը՝ https://war.karabakhrecords.info/2021/08/18/2180/?fbclid=IwAR33D3tLzlDbYrROGL5mi5EE96uGswlbH9JuzXWgPCRkorCTnuYrd2wVN9Y" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հադրութի Ազոխ գյուղի հուշահամալիրի ոչնչացումը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հադրութի Ազոխ գյուղի հուշահամալիրի ոչնչացումը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Սույն թվականի օգոստոսի 18-ին Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները՝ www.war.karabakhrecords.info կայքէջը տարածել է արբանյակային լուսանկարներ, որոնցում հստակ երևում է, որ Արցախի Հադրութի շրջանի Ազոխ գյուղում ադրբեջանցիները ոչնչացրել են Հայրենական Մեծ պատերազմի, Արցախյան առաջին պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված երեք առանձին հուշարձանները (նկ. 1)։ Հարկ է նշել, որ դեռևս 44-օրյա պատերազմից մի քանի ամիս անց՝ 2021 թվականի մայիս ամսին Ադրբեջանի Հանրային հեռուստատեսության (İCTİMAİ TV) տարածած տեսանյութից երևում է (տեսանյութի հղումը՝ https://www.youtube.com/watch?v=mvbnBNgKMH0), որ հուշահամալիրի տարածքում բացակայում է Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանը, սակայն հուշահամալիրը ամբողջությամբ ավերված չէ (նկ․ 2, 4): Իսկ արդեն 2021թ. հուլիս ամսվան թվագրվող արբանյակային լուսանկարներից երևում է (նկ․ 3), որ հուշահամալիրի տարածքը գրեթե ամբողջովին ավերված է, քանդված են հուշահամալիրի պատերը, աստիճանները, ոչնչացված է Արցախյան առաջին պատերազմում զոհվածներին նվիրված հուշարձանը, բացակայում է Ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանը և Երկրորդ աշխարհամարտին նվիրված հուշարձանը: Մեր արձագանքը Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։" />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-08-28T07:16:17+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ.-2-Ադրբեջանի-Հանրային-հեռ․-ից-արված-լուսանկար.png?v=1630050086" />
	<meta property="og:image:width" content="681" />
	<meta property="og:image:height" content="445" />
	<meta property="og:image:type" content="image/png" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/","name":"Հադրութի Ազոխ գյուղի հուշահամալիրի ոչնչացումը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-28T07:15:12+00:00","dateModified":"2021-08-28T07:16:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/2064/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հադրութի Ազոխ գյուղի հուշահամալիրի ոչնչացումը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Շուշիի երկրաբանական թանգարանի ավերումը

			<video
							id="sow-player-13" 							class="sow-video-widget" 							preload="auto" 							style="width:100%;height:100%;" 							poster="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/video-1629464871-1-1.mp4" 								>
							<source type="video/mp4" src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/video-1629464871-1-1.mp4"/>
					</video>

Սույն թվականի օգոստոսի 18-ին Ararathau օգտատիրոջ տելեգրամյան ալիքը տարածել է տեսանյութ (տեսանյութի հղումը՝  https://t.me/ararathau/9676), որտեղ հստակ երևում է, որ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող Շուշիի երկրագիտական թանգարանում ադրբեջանցի զինվորականները վնասում են թանգարանի ցուցանմուշները, թանգարանային արժեքները։ Տեսանյութում երևում է նաև, որ ավերված է թանգարանի տանիքը, իսկ բեկորները (փայտի, քարի մեծ կտորներ) լցված են թանգարանի ցուցանմուշների, ցուցափեղկերի և թանգարանի տարածքում մնացած թանգարանային արժեքների վրա։

Շուշիի երկրաբանական պետական  թանգարանը գործում էր 2014 թվականի մայիս ամսից և կրում էր պրոֆ․ Գրիգորի Գաբրիելյանցի անունը։ Թանգարանում ցուցադրված էին Արցախից հավաքագրված երկրագիտական բացառիկ  նմուշներ, մասնավորապես` հանքաքարեր և այլ օգտակար հանածոներ։ Թանգարանի հավաքածուում կար 400 նմուշ (ամենահինը 1 մլրդ 200 մլն տարեկան) 48 պետություններից և ՌԴ 20 երկրամասերից` հիմնականում Գ. Ա. Գաբրիելյանցի անձնական հավաքածուից (նկ. 1, https://onewaytour.com/hy/sights-of-armenia/shushii-erkrabanakan-tangaran/ :

44 օրյա պատերազմի ընթացքում թանգարանային հիմնական ֆոնդը տեղափոխվել է ռմբապաստարան, բայց այնտեղից չի տարհանվել և մնացել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ (https://hetq.am/hy/article/126646)։

Մեր արձագանքը

Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային  ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի  ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-scaled.jpg?v=1630175520" width="2560" height="1707" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-scaled.jpg?v=1630175520 2560w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-300x200.jpg?v=1630175520 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-1024x683.jpg?v=1630175520 1024w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-768x512.jpg?v=1630175520 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-1536x1024.jpg?v=1630175520 1536w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-2048x1365.jpg?v=1630175520 2048w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-370x247.jpg?v=1630175520 370w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-272x182.jpg?v=1630175520 272w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" title="Նկ. 1 Շուշիի երկրաբանական թանգարանը մինչև պատերազմը, լուսանկարների աղբյուրը տես՝ https://onewaytour.com/hy/sights-of-armenia/shushii-erkrabanakan-tangaran/։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Շուշիի երկրաբանական թանգարանի ավերումը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/շուշիի-երկրաբանական-թանգարանի-ավերո/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Շուշիի երկրաբանական թանգարանի ավերումը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Սույն թվականի օգոստոսի 18-ին Ararathau օգտատիրոջ տելեգրամյան ալիքը տարածել է տեսանյութ (տեսանյութի հղումը՝  https://t.me/ararathau/9676), որտեղ հստակ երևում է, որ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող Շուշիի երկրագիտական թանգարանում ադրբեջանցի զինվորականները վնասում են թանգարանի ցուցանմուշները, թանգարանային արժեքները։ Տեսանյութում երևում է նաև, որ ավերված է թանգարանի տանիքը, իսկ բեկորները (փայտի, քարի մեծ կտորներ) լցված են թանգարանի ցուցանմուշների, ցուցափեղկերի և թանգարանի տարածքում մնացած թանգարանային արժեքների վրա։ Շուշիի երկրաբանական պետական  թանգարանը գործում էր 2014 թվականի մայիս ամսից և կրում էր պրոֆ․ Գրիգորի Գաբրիելյանցի անունը։ Թանգարանում ցուցադրված էին Արցախից հավաքագրված երկրագիտական բացառիկ  նմուշներ, մասնավորապես` հանքաքարեր և այլ օգտակար հանածոներ։ Թանգարանի հավաքածուում կար 400 նմուշ (ամենահինը 1 մլրդ 200 մլն տարեկան) 48 պետություններից և ՌԴ 20 երկրամասերից` հիմնականում Գ. Ա. Գաբրիելյանցի անձնական հավաքածուից (նկ. 1, https://onewaytour.com/hy/sights-of-armenia/shushii-erkrabanakan-tangaran/ : 44 օրյա պատերազմի ընթացքում թանգարանային հիմնական ֆոնդը տեղափոխվել է ռմբապաստարան, բայց այնտեղից չի տարհանվել և մնացել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ (https://hetq.am/hy/article/126646)։ Մեր արձագանքը Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային  ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի  ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։    " />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/շուշիի-երկրաբանական-թանգարանի-ավերո/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-08-28T18:42:04+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Երկրաբան.-թ.-1-1-1-scaled.jpg?v=1630175734" />
	<meta property="og:image:width" content="2560" />
	<meta property="og:image:height" content="1707" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8/","name":"Շուշիի երկրաբանական թանգարանի ավերումը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-28T18:34:43+00:00","dateModified":"2021-08-28T18:42:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%b7%d5%ab%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a1%d5%b6%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%b8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Շուշիի երկրաբանական թանգարանի ավերումը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


Согласно опубликованным в Фейсбуке фотографиям корреспондентом газеты «Коммерсантъ» Кириллом Кривошеевым 3-ьего декабря 2020 года, после 44-дневной войны азербайджанцы разрушили памятник «Возрожденный Талиш» в селе Талиш Мартакертского района.

Напомним, что памятник «Возрожденный Талиш» был открыт в июне 2017 года.

Первая фотография (рис.1, источник) свидетельствует о том, что до войны памятник «Возрожденный Талиш» в селе Талиш еще стоял невредимым, а на второй фотографии (рис.2,  источник) видно, что после оккупации памятник уже разрушен.

Наш ответ

Согласно 4-ой статье Гаагской конвенции 1954 года «О защите культурных ценностей во время вооруженных конфликтов», запрещается проявление актов вандализма, воровства, мести к культурным ценностям.

Согласно первому протоколу Гаагской конвенции 1954-ого года, запрещено уничтожать культурные или духовные ценности на захваченной территории.

2-ой протокол  Гаагской конвенции от 1999 года ратифицирует это требование и расценивает данные действия по 15-ой статье как международное преступление.

Действия по уничтожению культурных ценностей запрещены Женевской конвенцией 12 августа 1949 года о защите пострадавших в войне, о законах и обычаях войны, и четырьмя международными конвенциями и протоколами, а также соответствующими резолюциями и договорами ООН о защите прав человека.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485" width="1224" height="1935" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485 1224w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-190x300.jpg?v=1629802485 190w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-648x1024.jpg?v=1629802485 648w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-768x1214.jpg?v=1629802485 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-972x1536.jpg?v=1629802485 972w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-234x370.jpg?v=1629802485 234w" sizes="(max-width: 1224px) 100vw, 1224px" title="Նկ․ 1 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2017 թվականին՝ Թալիշ գյուղում,  աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-300x225.jpg?v=1629802630 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-768x576.jpg?v=1629802630 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-370x278.jpg?v=1629802630 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ․ 2 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2020 թվականի դեկտեմբերին՝ ավերված, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Разрушение памятника «Возрожденный Талиш» - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/ru/alerts/разрушение-памятника-возрожденный/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Разрушение памятника «Возрожденный Талиш» - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="Согласно опубликованным в Фейсбуке фотографиям корреспондентом газеты «Коммерсантъ» Кириллом Кривошеевым 3-ьего декабря 2020 года, после 44-дневной войны азербайджанцы разрушили памятник «Возрожденный Талиш» в селе Талиш Мартакертского района. Напомним, что памятник «Возрожденный Талиш» был открыт в июне 2017 года. Первая фотография (рис.1, источник) свидетельствует о том, что до войны памятник «Возрожденный Талиш» в селе Талиш еще стоял невредимым, а на второй фотографии (рис.2,  источник) видно, что после оккупации памятник уже разрушен. Наш ответ Согласно 4-ой статье Гаагской конвенции 1954 года «О защите культурных ценностей во время вооруженных конфликтов», запрещается проявление актов вандализма, воровства, мести к культурным ценностям. Согласно первому протоколу Гаагской конвенции 1954-ого года, запрещено уничтожать культурные или духовные ценности на захваченной территории. 2-ой протокол  Гаагской конвенции от 1999 года ратифицирует это требование и расценивает данные действия по 15-ой статье как международное преступление. Действия по уничтожению культурных ценностей запрещены Женевской конвенцией 12 августа 1949 года о защите пострадавших в войне, о законах и обычаях войны, и четырьмя международными конвенциями и протоколами, а также соответствующими резолюциями и договорами ООН о защите прав человека." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/ru/alerts/разрушение-памятника-возрожденный/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-09-02T06:39:03+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-1.jpg?v=1629802814" />
	<meta property="og:image:width" content="960" />
	<meta property="og:image:height" content="720" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d1%80%d0%b0%d0%b7%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b0-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9/","url":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d1%80%d0%b0%d0%b7%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b0-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9/","name":"Разрушение памятника «Возрожденный Талиш» - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-24T11:04:06+00:00","dateModified":"2021-09-02T06:39:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d1%80%d0%b0%d0%b7%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b0-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d1%80%d0%b0%d0%b7%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b0-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/ru/alerts/%d1%80%d0%b0%d0%b7%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d1%8f%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b0-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Разрушение памятника «Возрожденный Талиш»"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


According to photos published on Facebook on December 3, 2020 by the correspondent of the Kommersant newspaper Kirill Krivosheev, after a 44-day war Azerbaijanis destroyed the "Revived Talish" monument in Talish village of  Martakert region.

It should be reminded that the monument "Revived Talish" was opened in June of 2017.

The first photo (Fig. 1, source) proves that before the war the "Revived Talish" monument in Talish village was still intact, and in the second photo (Fig. 2, source) it can be seen that after the occupation the monument has already been destroyed.

Our response

The Article 4 of the Hague Convention of 1954 for the “Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict” prohibits any act of vandalism, theft, robbery or embezzlement and imposes an absolute ban on acts of retaliation against cultural property.

According to the First Protocol of the 1954 Hague Convention, it is forbidden to destroy cultural or spiritual values in the occupied territory.

The Second Hague Protocol of 1999 also ratifies that requirement and prohibits any act of hostility and retaliation against inheritance, which is classified as an international crime by Article 15.

Destruction of cultural property is prohibited by the Geneva Convention of August 12, 1949 for the Protection of War Victims, on the Laws and Customs of War, by four International conventions and protocols, and the relevant UN resolutions and treaties on the protection of human rights.

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485" width="1224" height="1935" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում.jpg?v=1629802485 1224w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-190x300.jpg?v=1629802485 190w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-648x1024.jpg?v=1629802485 648w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-768x1214.jpg?v=1629802485 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-972x1536.jpg?v=1629802485 972w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/Նկ․-1-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2017-թվականին՝-Թալիշ-գյուղում-234x370.jpg?v=1629802485 234w" sizes="(max-width: 1224px) 100vw, 1224px" title="Նկ․ 1 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2017 թվականին՝ Թալիշ գյուղում,  աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630" width="960" height="720" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1.jpg?v=1629802630 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-300x225.jpg?v=1629802630 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-768x576.jpg?v=1629802630 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-370x278.jpg?v=1629802630 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title="նկ․ 2 «Վերածնված Թալիշ» հուշարձանը 2020 թվականի դեկտեմբերին՝ ավերված, աղբյուրը՝ https://archive.vn/m7V5S։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Destruction of the “Revived Talish” monument - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Destruction of the “Revived Talish” monument - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="According to photos published on Facebook on December 3, 2020 by the correspondent of the Kommersant newspaper Kirill Krivosheev, after a 44-day war Azerbaijanis destroyed the "Revived Talish" monument in Talish village of  Martakert region. It should be reminded that the monument "Revived Talish" was opened in June of 2017. The first photo (Fig. 1, source) proves that before the war the "Revived Talish" monument in Talish village was still intact, and in the second photo (Fig. 2, source) it can be seen that after the occupation the monument has already been destroyed. Our response The Article 4 of the Hague Convention of 1954 for the “Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict” prohibits any act of vandalism, theft, robbery or embezzlement and imposes an absolute ban on acts of retaliation against cultural property. According to the First Protocol of the 1954 Hague Convention, it is forbidden to destroy cultural or spiritual values in the occupied territory. The Second Hague Protocol of 1999 also ratifies that requirement and prohibits any act of hostility and retaliation against inheritance, which is classified as an international crime by Article 15. Destruction of cultural property is prohibited by the Geneva Convention of August 12, 1949 for the Protection of War Victims, on the Laws and Customs of War, by four International conventions and protocols, and the relevant UN resolutions and treaties on the protection of human rights." />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-09-02T06:40:30+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/08/նԿ․-2-Վերածնված-Թալիշ-հուշարձանը-2020-թվականի-դեկտեմբերին՝-ավերված-1-1.jpg?v=1629802814" />
	<meta property="og:image:width" content="960" />
	<meta property="og:image:height" content="720" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<meta name="twitter:label1" content="Est. reading time" />
	<meta name="twitter:data1" content="1 minute" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/","url":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/","name":"Destruction of the “Revived Talish” monument - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-08-24T11:04:06+00:00","dateModified":"2021-09-02T06:40:30+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/en/alerts/destruction-of-the-revived-talish-monument/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Destruction of the “Revived Talish” monument"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->


2021 թվականի մայիսի 14-ին՝ allahveren_58 ինստագրամյան օգտատերը տեղադրել էր լուսանկար, որտեղ երևում էր, որ ադրբեջանցի մի երկտասարդ  գետնին է տապալել օկուպացված Հադրութի շրջանի Տումի գյուղի Սիսեռ աղբյուրի մոտ գտնվող հայ Ազգային հերոս, պետական և ռազմական գործիչ Թևան Ստեփանյանի կիսանդրին (նկ․ 1)։

Կիսանդրին կանգնեցվել էր 2011 թվականին հերոսի ծննդավայրում (նկ. 2)։ Գյուղում է գտնվում նաև Թ․ Ստեփանյանի պապենական տունը, որը վերանորոգվել և գործում էր որպես տուն-թանգարան https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/20963-legendy։

Հիշեցնենք, որ Թ․ Ստեփանյանը մասնակցել է առաջին աշխարհամարտին, իսկ 1918-20-ական թվականներին՝ վերադառնալով հայրենի գյուղ՝ թուրք-թաթարական  բանակի դեմ մղվող մարտերին։ 1920 թվականին՝ Շուշիի  հայկական կոտորածից հետո, որպես Դիզակի հրամանատար, մասնակցել է Արցախի ազատագրական պայքարին։ Հետագայում՝ Գարեգին  Նժդեհի օգնությամբ ազատագրել է Խծաբերդ, Մեծ Թաղեր, Դրախտիկ, Սուզ, Սարին շեն, Քեշիշքենդ, Ճարտար ու էլի շատ գյուղեր, ինչպես նաև  գլխավորել Դիզակի ու Վարանդայի ազատագրական պայքարները (https://www.aysor.am/am/news/2011/07/23/tevan-stepanyan/315442):

Մեր արձագանքը

Ի պատասխան  Ադրբեջանի կողմից  Թևան Ստեփանյանի  կիսանդրու ավերման,  հարկ է հիշեցնել, որ ըստ «Զինված բախումների  դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թվականի կոնվենցիայի, յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային արժեքներին հասցվող վնասը հարված է  ողջ մարդկության մշակութային ժառանգությանը, քանզի յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի  համաշխարհային մշակութային բազմազանության մեջ։ Այս կոնտեքստում  Թևան Ստեփանյանի  հուշարձանը մշակությաին արժեք է և որպես համայն մարդկության մշակութային հարստություն,  պետք է պաշտպանվի։  Բացի դա, 1954թ․-ի Հաագայի կոնվենցիան, որը նաև մյուս միջազգային պայմանագրերի հիմքն է, իր առաջին հոդվածով սահմանում է, որ մշակութային արժեքը  «Անկախ ծագումից կամ սեփականատիրոջից,  յուրաքանչյուր ժողովրդի  համար մեծ նշանակություն ունեցող շարժական կամ անշարժ ժառանգությունն է, ինչպիսիք են ճարտարապետության, արվեստի կամ պատմության հուշարձանները, անկախ նրանից կրոնական կամ աշխարհիկ բնույթից»։      Այստեղ հստակ ընդգծվում է, որ «մշակությաին արժեքը» կախված չէ դրա ծագման փաստի հետ, կապված չէ ժամանակային որևէ սահմանափակման հետ, բնույթի և ձևի հետ, բայց այն, ինչ հստակ է, դա այն է, որ այդ ժառանգության արժեքը որոշում է տվյալ ժողովուրդը, այս դեպքում արցախահայությունը։ Եվ անկախ նրանից, թե ինչ տեսք այն ունի, կամ ինչ զգացողություններ է առաջացնում թշնամու մոտ,  պետք է պահպանվի։

Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածը նշում է, որ կողմերը պարտավորվում են հարգել իրենց, այնպես էլ  մյուս կողմի տարածքում գտնվող մշակութային արժեքները՝ արգելելով այդ արժեքների օգտագործումն այնպիսի նպատակներով, որոնք զինված ընդհարման դեպքում կարող են հանգեցնել այդ արժեքների ավերմանը կամ վնասվելուն՝ ձեռնպահ մնալով դրանց դեմ ուղղված թշնամական որևէ գործողությունից։ Կողմերը պարտավորվում են նաև արգելել, կանխել և, եթե անհրաժեշտ է, խափանել մշակութային արժեքների գողության, կողոպուտի կամ ապօրինի յուրացման, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ վանդալիզմի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ գրավյալ տարածքներում ևս արգելված է ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի կողմից։

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-1-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-տապալված-Հադրութի-շրջանի-Տումի-գյուղի-Սիսեռ-աղբյուրի-մոտ.jpg?v=1630566377" width="885" height="660" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-1-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-տապալված-Հադրութի-շրջանի-Տումի-գյուղի-Սիսեռ-աղբյուրի-մոտ.jpg?v=1630566377 885w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-1-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-տապալված-Հադրութի-շրջանի-Տումի-գյուղի-Սիսեռ-աղբյուրի-մոտ-300x224.jpg?v=1630566377 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-1-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-տապալված-Հադրութի-շրջանի-Տումի-գյուղի-Սիսեռ-աղբյուրի-մոտ-768x573.jpg?v=1630566377 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-1-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-տապալված-Հադրութի-շրջանի-Տումի-գյուղի-Սիսեռ-աղբյուրի-մոտ-370x276.jpg?v=1630566377 370w" sizes="(max-width: 885px) 100vw, 885px" title="Նկ․1 Թևան Ստեփանյանի կիսանդրին՝ տապալված Հադրութի շրջանի Տումի գյուղի Սիսեռ աղբյուրի մոտ, լուս․ աղբյուրը՝ https://www.instagram.com/p/CO2nrbbh5oY/?utm_medium=copy_link։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

		<img src="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն.jpg?v=1630568020" width="960" height="540" srcset="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն.jpg?v=1630568020 960w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն-300x169.jpg?v=1630568020 300w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն-768x432.jpg?v=1630568020 768w, https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն-370x208.jpg?v=1630568020 370w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" title=" Նկ․ 2 Թևան Ստեփանյանի կիսանդրին՝ Տումի գյուղում՝ մինչ ադրբեջանական օկուպացիան՝ դեռ կանգուն, լուս․ Ս․ Դանիելյանի։" alt="" loading="lazy" 		class="so-widget-image"/>

<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.1 - https://yoast.com/wordpress/plugins/seo/ -->
<title>Հադրութի շրջանի Տումի գյուղում գտնվող Թևան Ստեփանյանի կիսանդրու ավերումը - Monument Watch</title>
<meta name="robots" content="index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1" />
<link rel="canonical" href="https://monumentwatch.org/hy/alerts/հադրութի-շրջանի-տումի-գյուղում-գտնվո/" />
<meta property="og:locale" content="en_US" />
<meta property="og:type" content="article" />
<meta property="og:title" content="Հադրութի շրջանի Տումի գյուղում գտնվող Թևան Ստեփանյանի կիսանդրու ավերումը - Monument Watch" />
<meta property="og:description" content="2021 թվականի մայիսի 14-ին՝ allahveren_58 ինստագրամյան օգտատերը տեղադրել էր լուսանկար, որտեղ երևում էր, որ ադրբեջանցի մի երկտասարդ  գետնին է տապալել օկուպացված Հադրութի շրջանի Տումի գյուղի Սիսեռ աղբյուրի մոտ գտնվող հայ Ազգային հերոս, պետական և ռազմական գործիչ Թևան Ստեփանյանի կիսանդրին (նկ․ 1)։ Կիսանդրին կանգնեցվել էր 2011 թվականին հերոսի ծննդավայրում (նկ. 2)։ Գյուղում է գտնվում նաև Թ․ Ստեփանյանի պապենական տունը, որը վերանորոգվել և գործում էր որպես տուն-թանգարան https://www.artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/20963-legendy։ Հիշեցնենք, որ Թ․ Ստեփանյանը մասնակցել է առաջին աշխարհամարտին, իսկ 1918-20-ական թվականներին՝ վերադառնալով հայրենի գյուղ՝ թուրք-թաթարական  բանակի դեմ մղվող մարտերին։ 1920 թվականին՝ Շուշիի  հայկական կոտորածից հետո, որպես Դիզակի հրամանատար, մասնակցել է Արցախի ազատագրական պայքարին։ Հետագայում՝ Գարեգին  Նժդեհի օգնությամբ ազատագրել է Խծաբերդ, Մեծ Թաղեր, Դրախտիկ, Սուզ, Սարին շեն, Քեշիշքենդ, Ճարտար ու էլի շատ գյուղեր, ինչպես նաև  գլխավորել Դիզակի ու Վարանդայի ազատագրական պայքարները (https://www.aysor.am/am/news/2011/07/23/tevan-stepanyan/315442): Մեր արձագանքը Ի պատասխան  Ադրբեջանի կողմից  Թևան Ստեփանյանի  կիսանդրու ավերման,  հարկ է հիշեցնել, որ ըստ «Զինված բախումների  դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թվականի կոնվենցիայի, յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային արժեքներին հասցվող վնասը հարված է  ողջ մարդկության մշակութային ժառանգությանը, քանզի յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի  համաշխարհային մշակութային բազմազանության մեջ։ Այս կոնտեքստում  Թևան Ստեփանյանի  հուշարձանը մշակությաին արժեք է և որպես համայն մարդկության մշակութային հարստություն,  պետք է պաշտպանվի։  Բացի դա, 1954թ․-ի Հաագայի կոնվենցիան, որը նաև մյուս միջազգային պայմանագրերի հիմքն է, իր առաջին հոդվածով սահմանում է, որ մշակութային արժեքը  «Անկախ ծագումից կամ սեփականատիրոջից,  յուրաքանչյուր ժողովրդի  համար մեծ նշանակություն ունեցող շարժական կամ անշարժ ժառանգությունն է, ինչպիսիք են ճարտարապետության, արվեստի կամ պատմության հուշարձանները, անկախ նրանից կրոնական կամ աշխարհիկ բնույթից»։      Այստեղ հստակ ընդգծվում է, որ «մշակությաին արժեքը» կախված չէ դրա ծագման փաստի հետ, կապված չէ ժամանակային որևէ սահմանափակման հետ, բնույթի և ձևի հետ, բայց այն, ինչ հստակ է, դա այն է, որ այդ ժառանգության արժեքը որոշում է տվյալ ժողովուրդը, այս դեպքում արցախահայությունը։ Եվ անկախ նրանից, թե ինչ տեսք այն ունի, կամ ինչ զգացողություններ է առաջացնում թշնամու մոտ,  պետք է պահպանվի։ Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածը նշում է, որ կողմերը պարտավորվում են հարգել իրենց, այնպես էլ  մյուս կողմի տարածքում գտնվող մշակութային արժեքները՝ արգելելով այդ արժեքների օգտագործումն այնպիսի նպատակներով, որոնք զինված ընդհարման դեպքում կարող են հանգեցնել այդ արժեքների ավերմանը կամ վնասվելուն՝ ձեռնպահ մնալով դրանց դեմ ուղղված թշնամական որևէ գործողությունից։ Կողմերը պարտավորվում են նաև արգելել, կանխել և, եթե անհրաժեշտ է, խափանել մշակութային արժեքների գողության, կողոպուտի կամ ապօրինի յուրացման, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ վանդալիզմի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի  առաջին արձանագրության՝ գրավյալ տարածքներում ևս արգելված է ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և  այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի կողմից։  " />
<meta property="og:url" content="https://monumentwatch.org/hy/alerts/հադրութի-շրջանի-տումի-գյուղում-գտնվո/" />
<meta property="og:site_name" content="Monument Watch" />
<meta property="article:modified_time" content="2021-10-07T08:36:43+00:00" />
<meta property="og:image" content="https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/09/Նկ․-2-Թևան-Ստեփանյանի-կիսանդրին՝-Տումի-գյուղում՝-մինչ-ադրբեջանական-օկուպացիան՝դեռ-կանգուն.jpg?v=1630568020" />
	<meta property="og:image:width" content="960" />
	<meta property="og:image:height" content="540" />
	<meta property="og:image:type" content="image/jpeg" />
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
<script type="application/ld+json" class="yoast-schema-graph">{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b0%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%bf%d5%b6%d5%be%d5%b8/","url":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b0%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%bf%d5%b6%d5%be%d5%b8/","name":"Հադրութի շրջանի Տումի գյուղում գտնվող Թևան Ստեփանյանի կիսանդրու ավերումը - Monument Watch","isPartOf":{"@id":"https://monumentwatch.org/#website"},"datePublished":"2021-09-02T10:23:22+00:00","dateModified":"2021-10-07T08:36:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b0%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%bf%d5%b6%d5%be%d5%b8/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b0%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%bf%d5%b6%d5%be%d5%b8/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https://monumentwatch.org/hy/alerts/%d5%b0%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab-%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%bf%d5%b6%d5%be%d5%b8/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://monumentwatch.org/en/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Հադրութի շրջանի Տումի գյուղում գտնվող Թևան Ստեփանյանի կիսանդրու ավերումը"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https://monumentwatch.org/#website","url":"https://monumentwatch.org/","name":"Monument Watch","description":"Monitoring the Cultural Heritage of Artsakh","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://monumentwatch.org/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"}]}</script>
<!-- / Yoast SEO plugin. -->