Աշնանային գյուղատնտեասկան աշխատանքերի ընթացքը սրբագրել են վաղաժամ ցրտերը—2014-11-08

Ընդունելություն վարչապետ Արա Հարությունյանի մոտ—2014-11-07

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանը ԼՂՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում—2014-11-07

″Սերմնաբուծության և սելեկցիոն նվաճումների պահպանության կենտրոն″-ի աշխատանքները —2014-10-24

Հանրապետությունում լայն թափով ընթանում են աշնանացանի աշխատանքները — 2014-10-23

Գյուղնախարարությունում բերքահավաքի արդյունքներն են ամփոփում — 2014-10-02

Գյուղատնտեսության նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանի ասուլիսը — 2014-08-01

 Գյուղատնտեսության նախարարությունը երեկ կազմակերպել է սեմինար-խորհրդակցություն-2014-07-19

Արցախի եւ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարությունների համագործակցությունը տարիների փորձ ունի — 2014-06-25

 Ագրո քարդ՚ Հիմնադրամի ներկայացուցիչները այս անգամ եկել են նաև գործնական առաջարկներով — 2014-06-19

 Արցախում են ՙՔարդ ագրո սերվիս՚ ընկերության ներկայացուցիչները — 2014-06-19   ԵՐԵԿՈՆ ՄԵԶ ՀԵՏ-2014.06.16

 Միջոցառում Մարտունու շրջանում-2014-06-12

 Նոր ծրագիր անասնապահության ոլորտում — 2014-05-13

  Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանի հարցազրույցը “ВЕСТНИК” հեռուստահաղորդաշարին — 2014-03-16

 Անասնապահները նախորդ տարի հիվանդությունների հետեւանքով մեծ կորուստներ չեն ունեցել — 2014-03-15

  Գարնանացանի նախապատրաստական աշխատանքները -2014-03-06

  Գյուղնախարար Անդրանիկ Խաչատրյանը աշխատանքային խորհրդացություն է հրավիրել — 2014-02-21

  Խորհրդակցություն գյուղատնտեսության նախարարությունում — 2014-02-22

   Գյուղատնտեսության նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանի ասուլիսը — 2014-01-29

Գյուղնախարար Անդրանիկ Խաչատրյանը խորհրդակցություն է անցկացրել Մարտունիում — 2014-01-18

  Ասկերանում տարվա վերջին հանդիպումն է կայացել գյուղատնտեսության ոլորտի պատասխանատուների մասնակցությամբ — 2013.12.20

  ԼՂՀ Գյուղատնտեսության Նախարար Ա.Խաչատրյանի հարցազրույցը Արցախի հանրային հեռուստատեսությանն”-2013.11.14

  ԼՂՀ  Գյուղատնտեսության Նախարար Ա.Խաչատրյանի հարցազրույցը Արցախի հանրային հեռուստատեսությանն “Լուրեր ծրագրին”-2013.11.07

  Վերածննդի հրապարակում նշել են բերքի տոնն ու գյուղատնտեսության աշխատակցի օրը Արցախում Բերքի տոնը նշում են հոկտեմբերին — 2013-10-14

  Նախարար Անդրանիկ խաչատրյանը խորհրդակցության էր հրավիրել շրջանային վարչակազմերի ղեկավարներին — 2013-09-26

  Գյուղնախարարի շրջայցը Ասկերանի շրջանի հողատարածքները-2013-09-19   Արևածաղկի բերքահավաք Քռասնիում-2013-09-19

Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն այցելեց սելեկցիոն կայան-2013-08-17

Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն այցելել է հացահատիկի մթերման և վերամշակման արտադրամասեր-2013-07-11

 Բերքահավաքը Մարտունու շրջանում-2013-07-10

  Գյուղատնտեսության զարգացման հեռանկարները հանրապետության արևելյան թևում-2013-07-06

  Նախագահ Բակո Սահակյանն այցելել է հանրապետության արեւելյան թեւ եւ ծանոթացել բերքահավաքի  ընթացքին-2013-07-05

  Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն այցելեց Իվանյան համայնքում սիրիահայ գործարարների կողմից հիմնված ջերմոցային տնտեսություն -2013-03-2 2

  Խորհրդակցություն գյուղատնտեսների հետ-2013-03-01

Խորհրդակցություն` գարնանացանի աշխատանքների շուրջ-2013-02-15-14

 Խորհրդակցություն` նվիրված Ասկերանի շրջանում գյուղատնտեսության զարգացմանն առնչվող հարցերին-2013-02-01

 Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն  ամփոփել է 2012 թվականը-2013-01-19

 Նախարարը` գյուղոլորտում պետական նոր քաղաքականության շուրջ-2013-01-14

Արցախում քայլեր են ձեռնարկվում սիբիրախտի հարուցիչը երկիր չթափանացելու համար-2012-12-03

 Ակադեմիկոս Աբել Աղանբեկյանը հյուրընկալվել է ԼՂՀ գյուղատնտեսության նախարարի մոտ-2012-11-30

Չեխական հայտնի ագրոհոլդինգ “Գենոսերվիս”-ի ներկայացուցիչները ծանոթացել են Արցախի անասնապահության ոլորտի հետ-2012-11-14

 Ստեփանակերտում ամփոփել են Բերքահավաք 2012-ի աշխատանքները-2012-10-18

 Պարգևատրումներ Գյուղատնտեսության աշխատողի օրվա կապակցությամբ 2012-10-15

 ԼՂՀ նախագահն այցելել է Գյուղատնտեսության աշխատողի օրվա կապակցությամբ Ստեփանակերտ քաղաքում կազմակերպված տոնավաճառը-2012-10-15

 Խորհդակցություն նախարարի մոտ-2012-10-10

 Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանը անց է կացրել խորհրդակցություն` նվիրված անասնապահության զարգացման հարցերին-2012-10-02

Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանը տեղում ծանոթացել է խաղողաքաղի ընթացքին — 2012-09-25

Մարտակերտի շրջանում քննարկվել են շրջանի գյուղատնտեսության զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները—2012-09-20

 ″Դելավալ″ ընկերության ներկայացուցիչների հանդիպումը հանրապետության մասնագետների ու ֆերմերների հետ-2012-09-15

Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն ընդունել է ″Դելավալ″ ընկերության ներկայացուցիչներին-2012-09-12

 Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն ընդունել է Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության պատվիրակությանը-2012-09-08

 Նախարար Անդրանիկ  Խաչատրյանի հարցազրույցը` Արցախի հանրային հեռուստատեսությանը. մաս I մաս II-2012-08-12

 ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարն` Արցախում-2012-07-05

 Բերքահավաքի տոն Մարտունիում-2012-06-26

 Բերքահավաքը Քաշաթաղի շրջանում-2012-06-21

 Ասկերանի շրջանում շուքով նշվեց հացահատիկայինների բերքահավաքի մեկնարկը -2012-06-19

 Խորհրդակցություն վարչապետի մոտ` նվիրված հացահատիկայինների բերքահավաքին-2012-06-19

 Բերքահավաքը Մարտունիում-2012-06-18

 Գյուղատնտեսության փոխնախարարը աշխատանքային այցով գտնվում էր Եվրոպայում-2012-06-16

 Մարտունու շրջանում քննարկվել է բերքահավաքի ընթացքը-2012-06-16

 Իրագործվում է Հադրութի շրջանի Ուխտաձորի ենթաշրջանի գյուղատնտեսության զարգացման ծրագիրը-2012-06

 Բերքահավաքի առաջին արդյունքները-2012-06-14

 Նախարար Անդրանիկ  Խաչատրյանը հանդիպել է Ագրարային համալսարանի ուսանողների հետ   2012-06-07

 Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանի հարցազրույցը “ВЕСТНИК” հեռուստահաղորդաշարին  2012-05-20

 Տեղի է ունեցել ԼՂՀ գյուղնախարարության կայքէջի շնորհանդեսը 2012-04-26

 Արցախում զարգացվում է Հադրութի շրջանի հարավային թևը  2012-03-29

 Կառավարությունն ընդունել է Ուխտաձորի ենթաշրջանի գյուղատնտեսության զարգացման 2012 թ. ծրագիրը    2012-03-15

 Հողօգտագործողները կարող են ձեռք բերել ցանկացած գյուղտեխնիկա լիզինգով    2012-03-07

 Արցախում քննարկեցին անասնապահության ոլորտի խնդիրները     2012-03-07

Աշնանային գյուղատնտեասկան աշխատանքերի ընթացքը սրբագրել են վաղաժամ ցրտերը—2014-11-08 Ընդունելություն վարչապետ Արա Հարությունյանի մոտ—2014-11-07 ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանը ԼՂՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում—2014-11-07 ″Սերմնաբուծության և սելեկցիոն նվաճումների պահպանության կենտրոն″-ի աշխատանքները —2014-10-24  Հանրապետությունում լայն թափով ընթանում են աշնանացանի աշխատանքները — 2014-10-23 Գյուղնախարարությունում բերքահավաքի արդյունքներն են ամփոփում — 2014-10-02 Գյուղատնտեսության նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանի ասուլիսը — 2014-08-01 Գյուղատնտեսության նախարարությունը երեկ […]


Պաշտոնական լրահոս


<img decoding="async" loading="lazy" class="alignleft size-medium wp-image-13364" src="http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765-300x300.jpg" alt="IMG_2765" width="300" height="300" srcset="http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765-300x300.jpg 300w, http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765-150x150.jpg 150w, http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765-1024x1024.jpg 1024w, http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765-190x190.jpg 190w, http://minagro.nkr.am/wp-content/uploads/IMG_2765.jpg 1936w" sizes="(max-width: 300px) 100vw, 300px" />


Անասնաբուծության և անասնաբուժության վարչություն

Վարչության գործառույթներն են.

մշակում է անասնաբուծության և անասնաբուժության ոլորտներում պետական քաղաքականությունը,

աջակցում և կազմակերպում է անասնաբուծության ճյուղերի տոհմասելեկցիոն միջոցառումների և արհեստական սերմնավորման գործընթացի իրականացմանը,

ապահովում է նախարարության ռազմավարական և կազմակերպական նշանակության խնդիրների բացահայտումը, վերլուծումը և գնահատման աշխատանքներին մասնակցությունը,

ապահովում է անասնաբուծության և անասնաբուժության ոլորտներում պարբերաբար դիտարկումների և դրանց արդյունքում համապատասխան ծրագրերի մշակումը և իրականացումը,

մշակում է անասնաբուծության ճյուղերի զարգացման հայեցակարգերը, ծրագրերը և ապահովում դրանց իրականացումը,

մշակում է կենդանիների տոհմային գործի զարգացման ծրագրերը և ապահովում դրանց իրականացումը,

գնահատում և կանխորոշում է անասնահամաճարակային իրավիճակը, վերլուծում կենդանիների հիվանդացության ու վարակիչ հիվանդություններից անկումների պատճառները և իրականացնում այդ երևույթների կանխարգելման նպատակով համապատասխան միջոցառումները,

ուսումնասիրում և վերլուծում է կենդանական ծագման մթերքի ու հումքի, անասնաբուժական դեղամիջոցների, անասնաբուժական միջոցների, կերերի և լրացակերերի արտադրության, դրանց վերամշակման, պահպանման, տեղափոխման և իրացման գործընթացները,

կազմակերպում է Արցախի Հանրապետությունում բուծվող գյուղատնտեսական կենդանիների և թռչունների ցեղերի գենոֆոնդերի պահպանման և կատարելագործման ուղղությամբ աշխատանքները,

ուսումնասիրում և վերլուծում է օտարերկրյա պետություններում անասնաբուծության ոլորտում իրականացվող գործընթացները և ներկայացնում համապատասխան առաջարկությունները:

    Վարչության պետ` Ռադիկ Ռուբենի Գևորգյան

    Հեռ.  (+374 47) 94-29-73

    Էլ.փոստ՝ r.gevorgyan@minagro.nkr.am

Վարչության գործառույթներն են.   մշակում է անասնաբուծության և անասնաբուժության ոլորտներում պետական քաղաքականությունը, աջակցում և կազմակերպում է անասնաբուծության ճյուղերի տոհմասելեկցիոն միջոցառումների և արհեստական սերմնավորման գործընթացի իրականացմանը, ապահովում է նախարարության ռազմավարական և կազմակերպական նշանակության խնդիրների բացահայտումը, վերլուծումը և գնահատման աշխատանքներին մասնակցությունը, ապահովում է անասնաբուծության և անասնաբուժության ոլորտներում պարբերաբար դիտարկումների և դրանց արդյունքում համապատասխան ծրագրերի մշակումը և իրականացումը, մշակում […]


Ագրովերամշակման զարգացման բաժին

Բաժնի գործառույթներն են.

ԱՀ-ում կազմակերպվող տոնավաճառներում գյուղացիական տնտեսությունների ագրովերամշակող ընկերությունների մասնակցության ապահովման, տեղական արտադրողների մարքեթինգային գործունեության իրականացման աջակցություն և ագրոպարենային արտադրանքի արտահանման խթանում

աջակցություն է ցուցաբերում ագրովերամշակող արդյունաբերության բնագավառի զարգացմանն և բնականոն գործունեության ապահովմանը

գյուղատնտեսական ապրանքների վերամշակման ընթացիկ վիճակի վերլուծության և զարգացման միտումների ուսումասիրությունների հիման վրա մշակում է ոլորտի գործունեության բարելավմանն ու արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված առաջարկություններ և միջոցառումներ

մասնակցում է տոնավաճառների նախապատրաստական, կազմակերպչական աշխատանքներին

տեղական շուկայում սննդամթերքի պահանջարկի և ինքնաբավության մակարդակի մշտադիտարկում

քաղաքացիների նամակների և դիմումների քննարկում և իրավասության սահմաններում բարձրացված հարցերի լուծման ապահովում

վերլուծում և կանխատեսում է ագրովերամշակող արդյունաբերության բնագավառում ընթացող գործընթացները

ապահովում է գյուղատնտեսության բնագավառի ագրովերամշակմամբ զբաղվող ընկերությունների կողմից արտադրված արտադրանքի, ԱՀ-ից և ՀՀ-ից մթերված գյուղմթերքների, արտահանման ընթացիկ և արդյունքային ցուցանիշների հավաքագրման, ամփոփման, մշակման, վերլուծության և գնահատման աշխատանքները

կատարում է ագրովերամշակման բազայի պարբերաբար թարմացումներ

ուսումնասիրում և վերլուծում է օտարերկրյա պետություններում ագրովերամշակման արդյունաբերության ոլորտում իրականացվող գործընթացները և համապատասխան առաջարկություններ ներկայացնում դրանց վերաբերյալ

ագրովերամշակող արդյունաբերության և ագրոբիզնեսի բնագավառների իրավական ակտերի նախագծերի, առաջարկությունների, եզրակացությունների, ծրագրերի մշակում

տեղական վերամշակող ձեռնարկությունների և ոլորտի հասարակական կազմակերպությունների հետ մշտական համագործակցության ապահովումը՝ տեղեկությունների հավաքագրում, խորհրդակցությունների, սեմինարների կազմակերպում

ԱՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով շրջանների տնտեսվարող սուբյեկտների հետ համագործակցություն

քաղաքացիների նամակների և դիմումների քննարկում և իրավասության սահմաններում բարձրացված հարցերի լուծման ապահովում

          Բաժնի պետ՝ Իննա Վալերիի Եսայան

          Հեռ. (+374 47) 95-67-11

Բաժնի գործառույթներն են. ԱՀ-ում կազմակերպվող տոնավաճառներում գյուղացիական տնտեսությունների ագրովերամշակող ընկերությունների մասնակցության ապահովման, տեղական արտադրողների մարքեթինգային գործունեության իրականացման աջակցություն և ագրոպարենային արտադրանքի արտահանման խթանում աջակցություն է ցուցաբերում ագրովերամշակող արդյունաբերության բնագավառի զարգացմանն և բնականոն գործունեության ապահովմանը գյուղատնտեսական ապրանքների վերամշակման ընթացիկ վիճակի վերլուծության և զարգացման միտումների ուսումասիրությունների հիման վրա մշակում է ոլորտի գործունեության բարելավմանն ու արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված […]


ԱՆԱՍՆԱԲՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆ  ԱՌԱՋԱՏԱՐ  ՃՅՈՒՂ Է

Տավարաբուծությունը հանդիսանում է անասնաբուծության առաջատար ճյուղերից մեկ: Այն բնակչությանը մատակարարում է, որպես սննդամթերք, միս եւ կաթ : Արտաթորանքը հանդիսանում է  պարարտանյութ, եւ այն կիրառելով ստացվում է էկոլոգիապես մաքուր բարձր բերք: Կովերից բարձր մթերատվություն ապահովելու, համեմատաբար ցածր ինքնարժեքով մթերքներ ստանալու, ինչպես նաեւ նրանց առողջական նորմալ վիճակը պահպանելու համար, անհրաժեշտ է ճիշտ կազմակերպել խնամքը, պահվածքը եւ կերակրումը:  Կովերը պետք է պահվեն չոր, մաքուր եւ լուսավոր անասնաշենքերում ու գոմերում: Ոչ տոհմային  կովերի կանգնելատեղը պետք է ունենա 1.1 մ լայնություն, 1.8 մ երկարություն եւ 2 սմ թեքություն. շատ թեք հատակները ցանկալի չեն: Կերամանը հատակից պետք է 15-20 սմ բարձր լինի.   շատ բարձրը ցանկալի չէ , որովհետեւ ավելանում է կերի կորուստը: Կերամանի երկարությունը  պետք է լինի 110 սմ , լայնությունը` 40 սմ , բարձրությունը` դեպի կենդանու կողմը` 30-35 սմ, իսկ առաջնային մասը` 70սմ :  Կարեւոր նշանակություն ունի անասնաշենքի լուսավորվածությունը, որի բնական լուսավորվածությունն ապահովում են պատուհանների միջոցով` 1:12 , այսինքն` 12մ2 մակերես հատակին բաժին է ընկնում 1մ2 պատուհան: Անհրաժեշտ է գլխաքանակի հաշվառմամբ պայմաններ ստեղծել օդափոխության համար,  հոգ տանել մաշկի եւ սմբակների նկատմամբ` հատկապես մսուրային շրջանում: Գարնանը եւ աշնանը տեւական անձրեւոտ եղանակներին կարեւոր նշանակություն ունի կճղակների մաքրումը ցեխից եւ կանգնելատեղում ոտքերի հպման մասում փայտի մոխիրի ցանումը հաստ շերտով , որը ոչ միայն ախտահանիչ նշանակություն ունի, այլեւ կլանում է խոնավությունը:  Տեղական պայմաններում կովերի կերակրման համար առավել հեշտ հայթայթվող կերերից են` խոտը, ծղոտը, ցորենը եւ գարին, իսկ տաք եղանակներին հիմնական կերը հանդիսանում է արոտի կանաչը: Բարձրարժեք խոտ ստանալու համար հնձման ժամկետը պետք է համապատասխանի գերակշռող բույսերի ծաղկման ժամանակաշրջանին: Ծղոտի ուտելիությունը բարձրացնելու համար խորհուրդ է տրվում աղաջուր ցանել: Հատիկային կերերը պետք է տալ մանրացված ձեւով: Կերերը մսուրային շրջանում կերաբաժնում պահանջվում է բաշխել հետեւյալ տոկոսային հարաբերությամբ` խտացրած(գարի, ցորեն)` 30%, խոտ` 60%, ծղոտ` 10%: Եթե անասնատերը հնարավորություն ոնի հյութալի կեր (ճակնդեղ , կարտոֆիլ) տալու , ապա այն անհրաժտ է  բաշխել` 10-20%-ով պակասեցնելով խոտի եւ խտացրած կերի քանակը : Արոտային շրջանում կերաբաժնի 20%-ի չափով պետք է տալ խտացրած կեր, մնացած 80 %-ը լրացնել արոտի հաշվին: Նշենք մի շարք կերերի սննդարարությունը, որոնց միջոցով հեշտ կլինի կազմել կերաբաժինները. դրանցից, օրինակ, գարին կազմում է 1.15 ,ցորենը` 1.2 , ցորենի թեփը` 0.7, եգիպտացորենը` 1.33, խոտը` 0.45, ծղոտը` 0.2, արոտի կանաչը` 0.25, ճակնդեղը` 0.15, կարտոֆիլը` 0.3 կերամիավոր:  Միայն ճիշտ կերակրման եւ պահվածքի դեպքում է հնարավոր  ստանալ բարձր կաթնատվություն` մինչեւ 10 ծնի ընթացքում: Մինչեւ 6-րդ ծինը կովերի կաթնատվությունը հիմնականում ավելանում է , իսկ 6-րդ ծնից հետո սկսում է իջնել, որովհետեւ սկսվում է ծերության եւ մարման շրջանը: Կովերի ճիշտ կթելը նպաստում է ոչ միայն կաթի արտադրության ավելացմանն, այլեւ` կրծի մարզմանը, նրանում գեղձային հյուսվածքի զարգացմանը: Միեւնույն ժամանակ կովերի կթելը հանդիսանում է դժվար, աշխատատար պրոցես եւ անասնապահից պահանջում է որոշակի հմտություն: Տնային պայմաններում տնտեսությունում մեկ կամ մի քանի կովեր պահելիս նրանց կթում են կամ ձեռքով կամ մեքենայի միջոցով:  Գործնականում կիրառում են կովերի ձեռքով կթելու երկու ձեւ` բռնցքակիթ եւ մատնակիթ: Ընդ որում` առավելությունը պետք է տալ բռնցքակիթին, որովհետեւ այդ ձեւով ոչ միայն բարձր է աշխատանքի արտադրողականությունն ու կաթնարտազատումն, այլեւ համեմատաբար քիչ հոգնեցուցիչ է կթվորի համար: Մատնակիթը ստիպված կիրառում են միայն այն դեպքում, երբ կովն ունի շատ կարճ կամ բարակ պտուկներ եւ չափազանց ցածրակիթ է: Խորհուրդ չի տրվում նորմալ զարգացած պտուկներով եւ բարձրակիթ կովերին կթել մատնակիթ ձեւով, որովհետեւ այն առաջ է բերում պտուկների ձեւախախտում /դեֆորմացիա/, ցավի զգացում, ուստի` բացասաբար է անդրադառնում կաթնատվության վրա: Առավել արագ եւ կաթի լրիվ արտազատման նպատակով խորհուրդ է տրվում կատարել կրծի մերսում /մասսաժ/ կթելուց առաջ` նախապատրաստական եւ ավարտելուց հետո` եզրափակիչ: Եզրափակիչ մերսումը կատարում են, երբ կաթի հիմնական քանակն արդեն կթված է, կիրառելով նույն վարվելաձեւը, ինչպես նախապատրաստականի դեպքում: Եզրափակիչ մերսումը նպաստում է կթելու վերջում յուղով հարուստ կաթի ակտիվ արտաբերմանը:  Մեր հանրապետությունում լեռնային արոտների առկայությունը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում տավարի արոտաբտման համար: Այդ 4-5 ամիսների ընթացքում մատղաշի կենդանի զանգվածն ավելանում է 40-50% եւ ավելի: Արոտաբտումը տնտեսապես առավել ձեռնտու է: Այն պարունակում է օրգանիզմի նորմալ աճի ու զարգացման համար անհրաժեշտ բոլոր սննդարար նյութերը, ինչպես նաեւ վիտամիններ, ֆերմենտներ, միկրոտարրեր եւ կենսաբանական ակտիվ այլ նյութեր: Ինչպես տավարաբուծությունում այնպես էլ անասնաբուծության մնացած ճյուղերի բուծման ժամանակ պետք է պլանային ձեւով կատարել անասնաբուժական կանխարգելիչ բոլոր միջոցառումները: Ներկայացնում ենք տավարաբուծությունում հաճախակի հանդիպող ոչ վարակիչ բնույթի որոշ հիվանդություններ`

ԸՆԿԵՐՔԻ ՊԱՀՈՒՄ            Ընկերքը` արգանդում պտղին շրջապատող թաղանթներն են, որոնք կովերի մոտ պտղի դուրս գալուց 2-3 ժամ հետո պետք է անջատված, հեռացված լինեն: Իսկ, եթե այդ ժամանակաընթացքում չեն անջատվում, ապա այն համարվում է հիվանդություն` ընկերքի պահում: Այն կարող է լինել լիակատար, եթե երեք թաղանթներն էլ ծննդուղիներից չեն հեռանում, եւ մասնակի, եթե արգանդի խոռոչում մնում են առանձին հատվածներ: Պատճառները — արգանդի կծկումների թուլությունը եւ պտղային պլացենտայի սերտաճումը մայրականի հետ հանդիսանում են ընկերքի պահման անմիջական պատճառ: Որպես նախատրամադրող գործոն` մեծ նշանակություն ունեն կովի պահվածքի պայմանները. զբոսանքը մինչեւ հղիության վերջին օրերը, կանխարգելում է ընկերքի պահումը: Որպես նախատրամադրող, պետք է գնահատել բոլոր այն գործոնները, որոնք իջեցնում են արգանդի մկանակարգի եւ ծննդկանի ամբողջ մարմնի տոնուսը /հյուծում, ճարպակալում, կերաբաժնում հանքային նյութերի պակասություն, մեծ պտուղը, կովերի մոտ երկվորյակները/: Պլացենտաների սերտաճման հիմքում սովորաբար ընկած է լինում վարակիչ հիվանդությունը: Ախտորոշումը — դժվար չէ: Անասնատերը հետեւում է ընկերքի ընկնելուն եւ, եթե այն չի անջատվում 3 ժամվա ընթացքում, պետք է դիմել սպասարկող անասնաբույժին, քանի որ ընկերքը արգանդում երկար մնալուց նեխում է, կովի մոտ առաջացնելով շատ ծանր հիվանդություն, մինչեւ անգամ արյան վարակ: Բուժման համար առաջարկված են զանազան եղանակներ, որը կատարում է անասնաբույժը: Կարեւոր է կանխարգելումը, որը անասնատիրոջ պարտականությունն է, բացառությամբ վարակիչ պատճառների դեպքերից: Որպես կանխարգելման միջոց, պետք է կարգավորել պահվածքը /զբոսանքը/, կերակրումը: Պտուղը ծնվելուց հետո պետք է դնել մոր առաջ` լիզելու եւ չորացնելու համար, կովին տալ 0.5 կգ շաքարավազ` 2 լիտր ջրում լուծված վիճակում:

ԿԵՐԱԿՐԱՓՈՂԻ ԽՑԱՆՈՒՄ  Այս հիվանդությամբ հաճախ հիվանդանում են խոշոր եղջերավոր անասունները: Խցանումը կարող է լինել լրիվ կամ մասնակի: Պատճառները — արմատապալարապտուղների /ճակնդեղ, կարտոֆիլ, գազար/ մեծ կտորները, որոնք չեն անցնում կերակրափողով, խցանում են այն: Պատճառ կարող են լինել նաեւ շորի լաթերը, բուրդը, բամբակը եւ այլն, որոնք կովերը կուլ են տալիս նյութափոխանակության խանգարումների ժամանակ: Երկրորդային պատճառներն են կերակրափողի նեղացումը, նրա սպաստիկ կծկումները, պարեզը: Կլինիկական նշանները — կենդանիները կերակրման ժամանակ անհանգստանում են, դադարում են կեր ընդունելուց եւ որոճելուց, սկսվում է թքահոսություն, առաջանում է կտրիչի փքանք: Եթե խցանումը կերակրափողի պարանոցի հատվածում է, ապա արտաքինից երեւում եւ շոշափվում է օտար մարմնից առաջացած ուռուցքը, իսկ եթե կրծքավանդակի հատվածում է, զոնդահարելիս զոնդը դեմ է առնում եւ նախաստամոքս չի հասնում: Ոչ լրիվ խցանման ժամանակ թքահոսություն, փքանք կարող են չլինել, ջուրը եւ ջրալի կերերը անցնում են նախաստամոքսները: Ելքը կախված է տեղադրումից եւ բուժման միջոցառումների շտապ ու անթերի կազմակերպումից: Պետք է դիմել անասնաբույժին եւ չփորձել փայտե ձողերի օգնությամբ այն հրել դեպի ստամոքս: Բուժումը — սուր փքանքը եւ դրանից առաջացած շնչահեղձությունը կանխելու համար ծակել կտրիչի պատը: Եթե այն մոտ է ըմպանին` կարելի է ձեռքով հեռացնել օտար մարմինը: Եթե պարանոցային մասում է, կենդանուն խմեցնել 300-500 մլ ձեթ, ապա դրսից սեղմել օտար մարմինը դեպի ըմպան եւ հանել ձեռքով: Միջին եւ ստորին մասի խցանման դեպքում  զոնդով օտար մարմինը հրում են դեպի նախաստամոքսները: Կանխարգելումը- մինչեւ արմատապալարապտուղներով կերակրելը կենդանիներին տալ խոտ, որից հետո լավ մանրացրած ճակնդեղ, կարտոֆիլ եւ այլն:

ԿՏՐԻՉԻ ՍՈՒՐ ՓՔԱՆՔ  Սրա ժամանակ նախաստամոքսներում արագ կուտակվում են մեծ քանակությամբ գազեր, որից եւ կենդանու մոտ նորմալ ֆիզիոլոգիական պրոցեսները խախտվում են: Պատճառները — կարող են լինել բոլոր այն կերերը, որոնք ենթակա են արագ խմորման /երեքնուկ, առվույտ, կորնգան, ոսպ, վիկ/, ածխաջրածներով հարուստ կերերից` եգիպտացորենի, կաղամբի, ճակնդեղի, գազարի եւ կարտոֆիլի փրերը: Երկրորդական պատճառ կարող է հանդիսանալ կերակրափողի խցանումը:  Հիվանդության նշանները — որովայնը արագ մեծանում է, դուրս է ցցվում ձախ սովափոսը: Այդ հատվածը բախելիս լսվում է թմբուկային ձայն: Կտրիչի շարժումներ եւ բղկոցներ չեն լինում, գազերը ճնշում են ստոծանուն եւ խախտում թոքերի ու սրտի նորմալ աշխատանքը, որի հետեւանքով առաջանում է հեւոց եւ լորձաթաղանթների կապտություն, կարող է տեղի ունենալ շնչահեղձություն` մահ: Ախտորոշում են անամնեզի տվյալների, լավ արտահայտված փքանքի եւ հեւոցի հիման վրա:  Բուժումը  ժամանակին կատարելուց սուր փքանքը արագ վերանում, կենդանին առողջանում է: Խմորման պրոցեսները դադարեցնելու նպատակով  տալ 15-20գ իխթիոլ, 3-10գ լիզոլ, 10-15գ ֆորմալին` 1 լ ջրում լուծել եւ շշով խմեցնել: Մինչեւ անասնաբույժի գալը օգնությունը կարող է կատարել անասնատերը, խմեցնելով 2-3լ թարմ կաթ: Անասնաբույժը կարող է զոնդահարել կտրիչը եւ լվանալ: Ծայրահեղ դեպքում դիմում են կտրիչի պատը ձախ սովափոսից տրոակարով ծակելու եւ գազերը դուրս բերելուն:  Կանխարգելումը — Վաղ գարնանը առավոտյան, նախքան արոտ տանելը կենդանիներին տալ չոր խոտ, չափավոր քանակությամբ խտացրած կերեր: Վաղ առավոտյան ցողի ժամանակ չարածեցնել առվույտի, երեքնուկի դաշտերում:

ԴԻՍՊԵՊՍԻԱ (անմարսություն)  Հիվանդանում են գլխավորապես նորածին հորթերը:  Պատճառները — գլխավոր պատճառը հղիության շրջանում նյութափոխանակության պրոցեսների խանգարումներն են, որոնք առաջանում են ոչ լիարժեք կերակրումից: Լուրջ պատճառներ են հանդիսանում հետծննդյան շրջանում մատղաշի ուշ կերակրումը, կերաբաժնի արագ փոփոխումը, անորակ եւ սառը կաթով կերակրումը ու նորմալ աճի համար պահանջվող այլ պայմանների խախտումները:  Ախտանիշները — ուժեղ ընկճվածության դեպքում հորթը կերից լրիվ հրաժարվում է, առաջանում է ուժեղ փորլուծ: Կղկղանքը արտաթորվում է հաճախակի ու փրփրախառն: Նկատվում է լորձաթաղանթների եւ մաշկի չորություն, շնչառության արագացում, սրտի աշխատանքի խանգարում: Թունավոր դիսպեպսիայի դեպքում կենդանու ջերմությունն արագ ընկնում է, առաջանում են նյարդային երեւույթներ, կենդանին ակամա արտաթորում է, կղկղանքը լինում է ջրիկ եւ գարշահոտ, լորձաթաղանթները սակավարյուն, շնչառությունը դժվարացած, աչքերը փոս ընկած, մարմնի ծայրամասերը` վերջավորությունները, ականջները, դունչը` սառած: Ընթացքը — հորթերի մոտ դիսպեպսիան կարող է տեւել մի քանի ժամից 2-3 օր: Կանխագուշակումը — թունավոր դիսպեպսիայի ելքը անբարենպաստ է, իսկ մյուս ձեւերինը կարող է լինել բարենպաստ: Ախտորոշումը — կատարվում է ըստ կլինիկական նշանների եւ դիահերձումից ստացված տվյալների` նկատի ունենալով նաեւ տնտեսությունում կենդանիների կերակրման, խնամքի եւ պահվածքի պայմանների խախտումները: Բուժումը — կատարել համալիր ձեւով: Խիստ կարեւորություն տալ կիսաքաղց դիետային, պայքարել օրգանիզմի ջրազրկման դեմ, հակաբիոտիկաբուժում, սուլֆանիլամիդային պատրաստուկների օգտագործում:  Հիվանդությունը կանխելու նպատակով պետք է լավ հիմքերի վրա դրնել կենդանիների խնամքը ու կերակրումը, լուրջ ուշադրություն դարձնել կերակրման սանիտարական պայմաններին:

Նորայր ՄՈՒՍԱՅԵԼՅԱՆ

ԼՂՀ գյուղնախարարության անասնաբուծության վարչության պետ, անասնաբուժական գիտությունների թեկնածու

Տավարաբուծությունը հանդիսանում է անասնաբուծության առաջատար ճյուղերից մեկ: Այն բնակչությանը մատակարարում է, որպես սննդամթերք, միս եւ կաթ : Արտաթորանքը հանդիսանում է  պարարտանյութ, եւ այն կիրառելով ստացվում է էկոլոգիապես մաքուր բարձր բերք: Կովերից բարձր մթերատվություն ապահովելու, համեմատաբար ցածր ինքնարժեքով մթերքներ ստանալու, ինչպես նաեւ նրանց առողջական նորմալ վիճակը պահպանելու համար, անհրաժեշտ է ճիշտ կազմակերպել խնամքը, պահվածքը եւ կերակրումը:  […]


Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախարարների խորհրդի 1992թ. մարտի 17-ի նիստի հ.2 արձանագրությունից

Ք Ա Ղ Վ Ա Ծ Ք

9. ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարության մասին(Դանիելյան Մ. Գ., Ծատուրյան Ա. Մ., Եսայան Օ. Ե.)

  ԼՂՀ նախարարների խորհուրդը որոշում է.

1. Ղեկավարվելովօրենքի 27-րդ հոդվածով, ԼՂՀ Ագրոարդյունաբերական կոմիտեն վերակազմել ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարության:

2. Ընդունել ի գիտություն, որ ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1992թ. մարտի 5-ի որոշմամբ ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարի պաշտոնակատար է նշանակվել Արմո Մարդիի Ծատրյանը:

3. Հանձնարարել Ա. Մ. Ծատրյանին տասնօրյա ժամկետում ԼՂՀ ՆԽ հաստատմանը ներկայացնել նախարարության կառուցվածքը և կանոնադրությունը, առաջարկություն նախարարի տեղակալների, նախարարության կոլեգիայի կազմի մասին:

Հետ

Ք Ա Ղ Վ Ա Ծ Ք 9. ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարության մասին(Դանիելյան Մ. Գ., Ծատուրյան Ա. Մ., Եսայան Օ. Ե.)   ԼՂՀ նախարարների խորհուրդը որոշում է. 1. Ղեկավարվելովօրենքի 27-րդ հոդվածով, ԼՂՀ Ագրոարդյունաբերական կոմիտեն վերակազմել ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարության: 2. Ընդունել ի գիտություն, որ ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1992թ. մարտի 5-ի որոշմամբ ԼՂՀ գյուղատնտեսության […]


ԼՂՀ կառավարության 1997թ. հունվարի 14-ի «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի 1996թ. դեկտեմբերի 24-ի հրամանագրի կատարմանն ուղղված միջոցառումների մասին» N1 որոշումից

 Ք Ա Ղ Վ Ա Ծ Ք

  Ի կատարումն ԼՂՀ նախագահի 1996թ. դեկտեմբերի 24-իհրամանագրի, ԼՂՀ կառավարությունը որոշում է.

1. Վերանվանել`

ա) ԼՂՀ գյուղատնտեսության և պարենամթերքների նախարարությունը` ԼՂՀ գյուղատնտեսության նախարարություն

Հետ


Երկրագործության պետական տեսչություն

Տեսչությունը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է հետևյալ գործառույթները`

ա) հողերի մշակության, պարարտանյութերի օգտագործման, մոլախոտային բուսականության դեմ պայքարի նկատմամբ հսկողություն.

բ) սերմնանյութերի, ցանքանյութերի և տնկանյութի արտադրության, ներմուծման և իրականացման նկատմամբ հսկողություն, դրանց ցանքային պիտանիության և որակի պահպանումը.

գ) բույսերի տարածված, կարանտին հիվանդությունների, վնասատուների և մոլախոտերի դեմ տարվող պայքարի ապահովման հսկողություն.

դ) թունանյութերի, հանքային պարարտանյութերի փոխադրման, պահպանման և ոչնչացման անվտանգության ապահովման հսկողություն.

ե) հողում, բուսական մթերքում և հումքում թունանյութերի, վտանգավոր միացությունների անթույլատրելի քանակի կանխարգելման հսկողություն.

 զ) գյուղատնտեսական նշանակության հողերի բերրիության և այլ օգտակար հատկությունների պահպանության ու վերականգնման, դրանց արդյունավետ օգտագործման, մոնիտորինգի իրականացման ու բազմաբնույթ կադաստրի վարման նկատմամբ հսկողություն:

Տեսչության պետ` Գրիգորյան Արմենակ Ալեքսեյի   Հեռ.94-08-61

Տեսչությունը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է հետևյալ գործառույթները` ա) հողերի մշակության, պարարտանյութերի օգտագործման, մոլախոտային բուսականության դեմ պայքարի նկատմամբ հսկողություն. բ) սերմնանյութերի, ցանքանյութերի և տնկանյութի արտադրության, ներմուծման և իրականացման նկատմամբ հսկողություն, դրանց ցանքային պիտանիության և որակի պահպանումը. գ) բույսերի տարածված, կարանտին հիվանդությունների, վնասատուների և մոլախոտերի դեմ տարվող պայքարի ապահովման հսկողություն. դ) թունանյութերի, հանքային […]


Գյուղատնտեսական տեխնիկայի պետական տեսչություն

Տեսչության գործառույթներն են.

Արցախի Հանրապետության տարածքում իրականացնում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի և տրակտորային կցանքների պետական հաշվառումն ու միասնական համարանիշների ապահովումը,

ապահովում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի վարման իրավունքի փաստաթղթերը,

վերահսկում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի տեխնիկական վիճակի ու անվտանգ շահագործման կանոնները,

պատվիրում, ձեռքբերում ու տրամադրում է պետական համարանիշների և տեխնիկական վկայագրերի ու կտրոնների, ինչպես նաև տրակտորների վարման իրավունքի վկայականները,

հաշվառում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի և տրակտորային կցանքների առկա քանակն ու սարքինությունը,

քննություններ է անցկացնում գյուղատնտեսական տեխնիկա վարելու իրավունք տալու նպատակով և տրամադրում տրակտորիստ-մեքենավարի (տրակտորիստի) վկայականներ,

վերահսկողություն է իրականացնում գյուղատնտեսական տեխնիկայի տեխնիկական վիճակի ու անվտանգ շահագործման կանոնների պահպանման նկատմամբ:

       Տեսչության պետ` Անանիա Նելսոնի Սողոմոնյան

       Հեռ.՝ (+374 47) 94 19 85

       Էլ.փոստ՝ a.soghomonyan@minagro.nkr.am

Տեսչության գործառույթներն են.   Արցախի Հանրապետության տարածքում իրականացնում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի և տրակտորային կցանքների պետական հաշվառումն ու միասնական համարանիշների ապահովումը, ապահովում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի վարման իրավունքի փաստաթղթերը, վերահսկում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի տեխնիկական վիճակի ու անվտանգ շահագործման կանոնները, պատվիրում, ձեռքբերում ու տրամադրում է պետական համարանիշների և տեխնիկական վկայագրերի ու կտրոնների, ինչպես նաև տրակտորների վարման իրավունքի վկայականները, […]


Անասնաբուժական և անասնապահական պետական տեսչություն

Տեսչությունն իր նպատակների և խնդիրների իրականացման համար` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է հետևյալ գործառույթները`

ա) հանրապետության տարածքն օտարերկրյա պետություններից կենդանիների հատուկ վտանգավոր հիվանդությունների հարուցիչների ներթափանցումից պաշտպանելու համար միջոցառումների կազմակերպում.

բ) մարդու և կենդանիների համար ընդհանուր հիվանդությունների կանխարգելման միջոցառումների կազմակերպում.

գ) կենդանիների, այդ թվում` թռչունների, ձկների, մեղուների և գազանների ներքին փոխադրումների, արտահանման և ներմուծման ժամանակ, կենդանական ծագում ունեցող հումքի, արտադրանքի, դրանց վերամշակման, պահպանման ու փոխադրման, ինչպես նաև կերերի և հսկման ենթակա այլ բեռների նկատմամբ անասնաբուժական հսկողության իրականացում.

դ) անհատական անասնաբուժական գործունեության նկատմամբ վերահսկողության իրականացում.

ե) տոհմային գործի վարման նկատմամբ վերահսկողության իրականացում.

զ) անասնաբուժությանը վերաբերող իրավական ակտերի նախագծերի վերաբերյալ առաջարկություն նախարարություն ներկայացնելը:

Տեսչության պետ` Առստամյան Տիգրան Վլադիմիրի  Հեռ.94-34-05

Տեսչությունն իր նպատակների և խնդիրների իրականացման համար` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է հետևյալ գործառույթները` ա) հանրապետության տարածքն օտարերկրյա պետություններից կենդանիների հատուկ վտանգավոր հիվանդությունների հարուցիչների ներթափանցումից պաշտպանելու համար միջոցառումների կազմակերպում. բ) մարդու և կենդանիների համար ընդհանուր հիվանդությունների կանխարգելման միջոցառումների կազմակերպում. գ) կենդանիների, այդ թվում` թռչունների, ձկների, մեղուների և գազանների ներքին փոխադրումների, արտահանման և […]


Ընդհանուր բաժին

Բաժնի գործառույթներն են.

ապահովում է աշխատակազմի գաղտնի և ոչ գաղտնի փաստաթղթային սպասարկումը ու փաստաթղթաշրջանառության արդյունավետ կազմակերպումը,

գրանցում և վերահսկում է Արցախի Հանրապետության կառավարության և Արցախի Հանրապետության վարչապետի կողմից հսկողության վերցված ժամկետային հանձնարարականները,

գրանցում է քաղաքացիների դիմումները, դիմում-բողոքները և պատասխան նամակ ուղարկում հասցեատիրոջը,

ամփոփում է ժամկետանց հանձնարականները, վերահսկում ներքին գրությունները,

հրամանների նախագծեր է նախապատրաստում նախարարի և աշխատակազմի ղեկավարի անձնակազմի կառավարման գծով և դրանք ներկայացնում ստորագրման,

հաշվառում է նախարարի և աշխատակազմի ղեկավարի կողմից ստորագրված հրամանները, իրականացնում դրանց բնօրինակների պահպանության և հանձնման (առաքման) աշխատանքները,

իրականացնում է նախարարի և աշխատակազմի ղեկավարի կադրային հրամանների մասին համապատասխան աշխատողներին ծանուցման աշխատանքները,

վարում, հաշվառում, հանձնում-ընդունում և պահպանում է նախարարի ու աշխատակազմի ղեկավարի կողմից նշանակվող անձանց (այդ թվում` նախարարության կառավարման ներքո գտնվող կազմակերպությունների և հիմնարկների ղեկավարների), ինչպես նաև աշխատակազմում քաղաքացիական ծառայության թափուր պաշտոն ժամկետային աշխատանքային պայմանագրով զբաղեցնող անձանց անձնական գործերը,

Քաղաքացիական ծառայության մասին Արցախի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով և ժամկետներում հավաքագրում է աշխատակազմի քաղաքացիական ծառայողների գրանցամատյանների տվյալները և ներկայացնում Արցախի Հանրապետության Քաղաքացիական ծառայության խորհուրդ,

Արցախի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գույքն ու եկամուտները հայտարարագրող աշխատողների մասին տվյալները ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Ֆինանսների նախարարություն,

վարում է աշխատակազմի աշխատողների աշխատաժամանակի հաշվարկի տեղեկագիրը:

      Բաժնի պետ` Կարինե Ռաֆիկի Հարությունյան

      Հեռ.՝ (+374 47) 94-09-49

      Էլ.փոստ՝ k.harutyunyan@minagro.nkr.am

Բաժնի գործառույթներն են.                                                                                ապահովում է աշխատակազմի գաղտնի և ոչ գաղտնի փաստաթղթային սպասարկումը ու փաստաթղթաշրջանառության արդյունավետ կազմակերպումը, գրանցում և վերահսկում է Արցախի Հանրապետության կառավարության և Արցախի Հանրապետության վարչապետի կողմից հսկողության վերցված ժամկետային հանձնարարականները, գրանցում է քաղաքացիների դիմումները, դիմում-բողոքները և պատասխան նամակ ուղարկում հասցեատիրոջը, ամփոփում է ժամկետանց հանձնարականները, վերահսկում ներքին գրությունները, հրամանների նախագծեր է նախապատրաստում նախարարի […]


Իրավաբանական բաժին

Բաժնի գործառույթներն են.

Արցախի Հանրապետության Նախագահից, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովից, Արցախի Հանրապետության կառավարությունից, Արցախի Հանրապետության նախարարություններից և պետական այլ մարմիններից ստացված իրավական ակտերի նախագծերի վերաբերյալ տրամադրում է եզրակացություն,

իրականացնում է գյուղատնտեսության ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերի, Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարի, Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի հրամանների, դրանցում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին նախագծերի նախապատրաuտում, ներկայացնում է առաջարկություններ Արցախի Հանրապետության կառավարության նիuտի oրակարգում ընդգրկված նախագծերի վերաբերյալ,

ուսումնասիրում է Արցախի Հանրապետության և oտարերկրյա պետությունների գյուղատնտեսության ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերը, կատարում իրավական կարգավորման կառուցակարգերի ուսումնասիրման վերլուծություն և Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարին ներկայացնում համապատասխան առաջարկություն,

իրականացնում է գյուղատնտեսության ոլորտի լիցենզավորման գործընթացին առնչվող նախարարություն ներկայացված փաթեթների ուսումնասիրություն և ապահովում դրանց սահմանված կարգով ընթացքավորումը.

կազմակերպում է նախարարի նորմատիվ բնույթի հրամանները Արցախի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետական գրանցման ներկայացման աշխատանքները,

մշակում է նախարարության կողմից կնքվող քաղաքացիաիրավական պայմանագրեր, մասնակցում է միջազգային, միջպետական պայմանագրերի մշակման աշխատանքներին, ապահովում է մասնակցություն նախարարության կողմից իրականացվող պետական գնումների գործընթացին,

ներկայացնում է նախարարության շահերը պետական մարմիններում, դատարաններում, նախապատրաստում անհրաժեշտ դատավարական փաստաթղթեր,

Աշխատակազմի կառուցվածքային և առանձնացված ստորաբաժանումներին, նախարարություն դիմած քաղաքացիներին տրամադրում է իրավաբանական խորհրդատվություն,

Նախարարի կամ աշխատակազմի ղեկավարի հանձնարարությամբ մասնակցում է նախարարության կողմից իրականացվող ստուգումներին, նախապատրաստում դրանց առնչվող փաստաթղթերի նախագծեր, ծագած հարցերի վերաբերյալ տալիս իրավական վերլուծություն:

      Բաժնի պետ` Լուսինե Վազգենի Առուշանյան

      Հեռ.՝ (+374 47) 94 85 28

      Էլ.փոստ՝ l.arushanyan@minagro.nkr.am

Բաժնի գործառույթներն են. Արցախի Հանրապետության Նախագահից, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովից, Արցախի Հանրապետության կառավարությունից, Արցախի Հանրապետության նախարարություններից և պետական այլ մարմիններից ստացված իրավական ակտերի նախագծերի վերաբերյալ տրամադրում է եզրակացություն, իրականացնում է գյուղատնտեսության ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերի, Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարի, Արցախի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի հրամանների, դրանցում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին նախագծերի նախապատրաuտում, ներկայացնում […]


Տեղեկատվության, հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Բաժնի գործառույթներն են.

հանրությանն իրազեկում է գյուղատնտեսության բնագավառում մշակվող ու իրականացվող քաղաքականության մասին,

կազմակերպում և անցկացնում է նախարարության գործունեության ոլորտին առնչվող հասարարակական հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաների վերաբերյալ նախարարի և այլ պաշտոնատար անձանց մամուլի ասուլիսները, հարցազրույցները,

պատրաստում է նախարարության գործունեության ոլորտին առնչվող հաuարակական հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաների վերաբերյալ հայտարարությունները, մամուլի հաղորդագրությունները, օրվա մամուլի տեսությունը, տարածում մամուլի հաղորդագրությունները,

ծանուցում է նախարարին և այլ պաշտոնատար անձանց` զանգվածային լրատվության միջոցներում տեղ գտած կարևոր նյութերի մաuին, անհրաժեշտության դեպքում՝ օպերատիվ կերպով արձագանքում դրանց,

կազմակերպում է զանգվածային լրատվության միջոցների ներկայացուցիչների հետ աշխատանքային հանդիպումներ, այդ թվում` նախարարի և այլ պաշտոնատար անձանց մասնակցությամբ,

նախարարության գործունեության պատշաճ լուսաբանման կազմակերպման նպատակով նախարարության մյուս ստորաբաժանումներից անհրաժեշտ տեղեկությունների և նյութերի, այդ թվում` մշակվող իրավական ակտերի նախագծերի պատճեններ է uտանում, անհրաժեշտության դեպքում՝ կազմակերպում դրանց լուսաբանումն ու հանրային քննարկումը,

ապահովում է աշխատակազմի սերվերների և լոկալ ցանցի անխափան շահագործումը,

ապահովում է նախարարության կայքէջի տեխնիկական uպաuարկումը:

      Բաժնի պետ` Գոհար Յուրիի Հայրապետյան

      Հեռ.՝ (+374 47) 94 29 74

      Էլ.փոստ՝ g.hayrapetyan@minagro.nkr.am

Բաժնի գործառույթներն են.   հանրությանն իրազեկում է գյուղատնտեսության բնագավառում մշակվող ու իրականացվող քաղաքականության մասին, կազմակերպում և անցկացնում է նախարարության գործունեության ոլորտին առնչվող հասարարակական հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաների վերաբերյալ նախարարի և այլ պաշտոնատար անձանց մամուլի ասուլիսները, հարցազրույցները, պատրաստում է նախարարության գործունեության ոլորտին առնչվող հաuարակական հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաների վերաբերյալ հայտարարությունները, մամուլի հաղորդագրությունները, օրվա մամուլի տեսությունը, տարածում մամուլի հաղորդագրությունները, ծանուցում […]


Տնտեսական վերլուծության բաժին

Ամիրջանյան Էդվարդ Թեմուրի  Հեռ. 94-49-12


Բուսաբուծության և բույսերի պաշտպանության բաժին

Վարչության գործառույթներն են.

մշակում է բուսաբուծության, սերմնաբուծության և բույսերի պաշտպանության ոլորտներում պետական քաղաքականությունը,  մասնակցում նախարարության ռազմավարական և կազմակերպական նշանակության խնդիրների բացահայտման, վերլուծման և գնահատման աշխատանքներին,

բացահայտում, վերլուծում և գնահատում է բաժնի առջև դրված գործառույթներից բխող մասնագիտական նշանակության խնդիրները,

մշակում է բուսաբուծության ճյուղերի զարգացման հայեցակարգերն ու ծրագրերը,

գնահատում և կանխորոշում է Արցախի Հանրապետությունում բույսերի պաշտպանության իրավիճակը, կազմակերպում բույսերի համար վնասակար օրգանիզմների կանխարգելման, պայքարի և վերացմանն ուղղված միջոցառումները,

մշակում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի արտադրության և վերարտադրության արդյունավետ մեխանիզմներն ու ապահովում դրանց կիրառումը,

համակարգում է գյուղատնտեսական հողատեսքերի ագրոքիմիական դիտարկման, գնահատման և բերրիության բարձրացման միջոցառումների ծրագրերը,

ուսումնասիրում և վերլուծում է օտարերկրյա պետություններում բուսաբուծության ոլորտում իրականացվող գործընթացները և ներկայացնում համապատասխան առաջարկություններ,

նախապատրաստում է բաժնի առջև դրված խնդիրներից և գործառույթներից բխող իրավական ակտերը, նախագծերը, առաջարկությունները, եզրակացությունները, ինչպես նաև մշակում դրանց վերաբերյալ մեթոդական պարզաբանումները և ուղեցույցները:

       Բաժնի պետ`Արամ Աշոտի Բադալյան

       Հեռ.՝ (+374 47) 94-35-01

       Էլ.փոստ՝  @minagro.nkr.am

Վարչության գործառույթներն են.   մշակում է բուսաբուծության, սերմնաբուծության և բույսերի պաշտպանության ոլորտներում պետական քաղաքականությունը,  մասնակցում նախարարության ռազմավարական և կազմակերպական նշանակության խնդիրների բացահայտման, վերլուծման և գնահատման աշխատանքներին, բացահայտում, վերլուծում և գնահատում է բաժնի առջև դրված գործառույթներից բխող մասնագիտական նշանակության խնդիրները, մշակում է բուսաբուծության ճյուղերի զարգացման հայեցակարգերն ու ծրագրերը, գնահատում և կանխորոշում է Արցախի Հանրապետությունում բույսերի պաշտպանության […]


Երկրագործության վերաբերյալ

Երկրագործությունը մարդու գործունեության ամենահին, ամենաբարդ, ամենադժվար եւ ամենաաշխատատար ոլորտն է, որի առաջանալը եւ ձեւավորվելը տեւել է հազարամյակներ: Նրա հանդես գալը համարվել է խոշորագույն իրադարձություն, որը հնարավորություն է ստեղծել մարդու քոչվորական ապրելակերպից փոխադրվելու նստակյաց կյանքի հենք հանդիսանալով մարդու գործունեության նոր ձեւերի: Այն միաժամանակ մեծ ազդեցություն է ունեցել քաղաքակրթության զարգացման վրա: Թե երբ, որտեղ եւ ինչ պայմաններում է առաջացել երկրագործի գործունեության գործընթացը ստույգ հայտնի չէ: Ըստ ակադեմիկոս Ն. Ի. Վավիլովի այն հավանական է առաջացած լինի բնակլիմայական տարբեր գոտիներում եւ նա առանձնացնում է այդպիսի ութ գոտիներ: Գյուղատնտեսության հիմնական եւ գլխավոր խնդիրը սննդամթերքների արտադրությունն է, որը վաղ ժամանակներից սկսած եղել է կա ու կմնա երկրագործի հիմնական խնդիրը եւ մտահոգության առարկան: Առավելապես այժմեական պայմաններում երբ մարդկությունը սննդամթերքի նկատմամբ ունի առավել մեծ պահանջներ: Այդ է վկայում նաեւ սննդամթերքների օրեցօր աճող գները եւ որոշ երկրներում սովամահության մատնվելու վտանգը: Երկրագործությունը գյուղատնտեսության արտադրության ճյուղերից մեկն է որի հիմնական արտադրամիջոցը հողը եւ կանաչ բույսն է: Հողը երկրագնդի ցամաքի վերին շերտն է, որն օժտված է բույսերի պահանջը երկրային գործոններով ապահովելու ունակությամբ: Հողն առաջանում է աստիճանաբար երկարատեւ ժամանակամիջոցում որոշակի գործոնների ազդեցությամբ: եթե ցանկացած արտադրություն կազմակերպելու համար հողը հանդիսանում է տարածքային անհրաժեշտ պայման, ապա գյուղատնտեսության վարման համար հանդիսանում է որպես արտադրամիջոց եւ հայտնի է իր սահմանափակվածությամբ, որը երկրագործին պարտավորեցնում է խնամքով վերաբերվել նրան, պահպանել եւ բարելավել այն: Հողի հիմնական հատկություններից մեկը նրա բերրիությունն է այժմ հողի բերրիություն ասելով պետք է հասկանալ հողի ունակությանը ծառայելու որպես միջավայր, սննդի աղբյուր, միջնորդ ապահովելու մշակաբույսի պահանջը երկրային գործոնների նկատմամբ եւ կատարել բնապահպանական գործընթաց: Կենդանական աշխարհն իր գոյատեւման եւ կենսագործունեության բոլոր ոլորտներում սպառում է էներգիա, այն էներգիան, որը բույսը կլանելով արեգակնային կինետիկ էներգիան վերափոխում եւ շաղկապելով երկրի վրա տեղի ունեցող կենսական երեւույթների հետ ստեղծում է ոչնչով չփոխարինվող պոտենցիալ էներգիա օրգանական նյութի ձեւով: Ստեղծված օրգանական նյութերը կարող են լինել բազմապիքի ձեւերով եւ որպես սնունդ օգտագործվել անմիջապես կամ վերամշակումներից հետո: Քանի որ ստեղծված օրգանական նյութերը երկար պահել գրեթե հնարավոր չէ արագ փոփոխվելու հետեւանքով դրա համար էլ օրգանական նյութերի ստացումը որպես սնունդ ամեն տարի դրանց արտադրությունը կրկնվում է: Տարբեր բույսեր օժտված են արեգակնային էներգիայի կլանման եւ վերափոխման միջոցով տարբեր քանակի օրգանական նյութ ստեղծելու ունակությամբ այդ նույնիսկ նկատելի է նույն բույսի տարբեր սորտերի միջեւ: Տարբերություն կա նաեւ կազմակերպվող օրգանական նյութերի որակի միջեւ: Գյուղատնտեսության մեջ երկրագործության արդյունավետությունը նշանակալի չափով կախված է նաեւ տվյալ տեղանքի հողային եւ կլիմայական ժամանակի առավել չափով համապատասխանության պայմաններից: Այդ առումով էլ հողօգտագործողի հիմնական խնդիրներից մեկն էլ հանդիսանում է մշակաբույսերի այնպիսի տեղաբաշխում, որ նրանք կարողանան ավելի շատ օրգանական նյութ ստեղծել: Ի տարբերություն բույսերի, կենդանիները սնվում են պատրաստի օրգանական նյութերով, որոնք համեմատաբար ցածրարժեք, քիչ պահունակ ձեւերը վերածվում են ավելի բարդ եւ արժեքավոր սննդամթերքի` մսի, յուղի, պանրի, կաթի եւ այլն: Երկրագործությունը ագրոնոմիական համալիր գիտությունների մեջ ունի իր ուրույն տեղը: Որպես գիտություն դա գիտելիքների մի բնագավառ է, որը բնագիտական առարկաները կապում է կիրառականի` ագրոնոմիականի հետ: Ագրոնոմիա հունական բառ է որը նշանակում է դաշտի օրենք` (ագրոս-դաշտ, նոմուս-օրենք): Սկզբնական շրջանում, որպես առարկա գյուղատնտեսությունը եւ երկրագործությունը հայտնի է եղել միասնական մեկ անվամբ, որի համար հենք է հանդիսացել պրակտիկ աշխատանքային փորձը: Երկրագործի գործունեության ընթացքում, գյուղատնտեսության հետագա զարգացման գիտական գիտելիքների ընդլայնման, պրակտիկ փորձի փոփոխման շնորհիվ տեղի է ունենում գիտելիքների տարաբաշխումներ, որոնք պահանջում են ավելի խորը ուսումնասիրություններ: Այդ պատճառով էլ երկրագործությունից առանձնացվել են նոր առարկաներ` հողագիտություն, բույսերի ֆիզիոլոգիա, ագրոօդերեւութաբանություն, բուսաբուծություն, ագրոքիմիա, բանջարաբուծություն, գյուղ. մեքենաներ եւ գործիքներ, մելիորացիա եւ այլն, որոնք անվանվել են մասնավոր երկրագործություն: Հետագա նվաճումները հիմք են հանդիսացել նոր առարկաների հիմնավորումների: Դրա լավագույն օրինակը կարող է հանդիսանալ վերջերս երկրագործությունից առանձնացված եւ որպես ինքնուրույն առարկաներ` երկրագործության համակարգերը, գոտիական երկրագործություն (ռեգիոնալ երկրագործություն). օրգանական գյուղատնտեսությունը: Ագրոնոմիական գիտությունների զարգացման այժմյան մակարդակից ելնելով երկրագործությունը կարելի է բնորոշել որպես մի գիտություն, որը մշակում է վարելահողերի օգտագործման ու հողի բերրիության բարձրացման ամենաարդյունավետ մեթոդների իրականացում, հաշվի առնելով գիտելիքների իմացության վրա հիմնավորված պրակտիկ փորձի եւ հարակից գիտությունների նվաճումները: Եթե կյանքն օրգանական նյութի ստեղծման եւ քայքայման անընդմեջ կրկնությունն է ապա երկրագործությունը այդ գործընթացի համար պայմաններ ստեղծողն է: Ուստի եւ օրգանական նյութի ստեղծումը պայմանավորված է երկրագործի գործունեության բարդ ու դժվարին գործունեությամբ: Որպեսզի բույսերը կարողանան օրգանական նյութ սինթեզել նրանց անհրաժեշտ է լույս, ջերմություն, օդ, սննդատարրեր եւ ջուր որոնք համարվում են բույսի կյանքի անհրաժեշտ գործոններ: Ուսումնասիրելով այդ գործոնների բույսերի աճի եւ զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը բացահայտվել են մի շարք օրինաչափություններ, որոնք անվանվել են գիտական երկրագործության օրենքներ: Երկրագործության վարման գիտական ուսումնասիրություններից պարզվել է, որ այդ գործոններն անփոխարինելի են, ունեն հավասարազոր նշանակություն, համատեղ ազդեցություն եւ փոխազդեցություն եւ նրանցից նվազագույնում գտնվող գործոնով է պայմանավորված բույսերի կողմից կազմակերպվող օրգանական նյութի քանակը իսկ վերադարձի օրենքի բացահայտումը, որը բացահայտվել է Յու. Լիբիխի կողմից համարվել է ամենամեծ հայտնագործություններից մեկը, որի էությունը կայանում է նրանում, որ այն ինչ բերքի հետ հեռացվել է հողից, այն պետք է վերադարձվի հողին, հետագայում եւս բերք ստանալու համար: Գիտական երկրագործության այդ օրենքները հիմք են հանդիսացել, արպեսզի մարդը երկրագործության համակարգերի (հողի մշակում, նախորդների ճիշտ ընտրություն, վնասակար ազդակների դեմ պայքար, ագրոտեխնիկական համալիր միջոցառումների ճիշտ եւ նպատակային օգտագործում եւ այլն) կիրառման միջոցով մշակաբույսերի աճի եւ զարգացման համար ստեղեն այնպիսի պայմաններ, որոնք կնպաստեն միավոր տարածքից ավելի բարձր արդյունքն ստանալուն: Բույսերի աճի եւ զարգացմանն անհրաժեշտ գործոններից բացի չափազանց կարեւոր է նաեւ արտաքին միջավայրի բնակլիմայական եւ հողային այն պայմանները, որտեղ աճում ու զարգանում են բույսերը: Բույսերի համար նրանց պահանջների անհամապատասխանությունը կարող է առաջ բերել նրանց գործունեության նվազում կամ նույնիսկ դադարում (մահ), իսկ համապատասխանության դեպքում կստեղծվի չափավոր կամ առավելագույն արդյունք: Բույսերն իրենց աճի տարբեր փուլերում պահանջում են անհրաժեշտ գործոնների ոչ միանման քանակ եւ վերաբերմունք, որի համար էլ կարող են առաջանալ աճի եւ զարգացման փոփոխություններ: Այստեղից էլ կարեւոր նշանակություն ունի ագրոտեխնիկական համալիր միջոցառումները պետք է կիրառվի որակական բարձր ցուցանիշներով սխալը կարող է աղետաբեր լինել: Բույսերի աճի եւ զարգացման համար ստեղծված այդ պայմանների համար էլ երկրագործությունը միաժամանակ ու համարվում է նաեւ գոտիական գիտություն: Գյուղատնտեսության համար բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստման հիմնական ուղեցույցը տվյալ մասնագիտության համար կազմված ուսումնական պլանն է եւ ուսուցման ճիշտ կազմակերպումը: Գյուղատնտեսության համար պատրաստվող մասնագետներն իրենց նեղ մասնագիտությունից բացի պետք է իմացություն ունենան գյուղատնտեսության հիմնական արտադրամիջոցի` հողի ու բույսի օգտագործված տեխնիկայի մասին: Քանի որ նրանց արտադրական գործունեությունը պետք է նպատակաուղղված լինի մշակաբույսերից բարձր արդյունքի ստացմանը: Դեռեւս ՄԹԱ-IV դարում հին հռոմեական գիտնականներ` Կատոնը, Մագոնան, Վերգիլյան, Կոլոմելան եւ ուրիշներն իրենց աշխատություններում նշել են ագրոնոմիական գիտելիքների իմացության մասին: Կատոնան իր ՙԵրկրագործության մասին՚ աշխատության մեջ առաջին անգամ տվել է հողերի դասակարգումն ըստ նրանց պիտանելիության եւ խորհուրդներ է նշել խաղողագործության, պտղաբուծության եւ անասնապահության վարման մասին: Իսկ Կոլոմելան իր ՙԳյուղատնտեսության մասին՚ աշխատության մեջ գրել է. ՙՆա ով ուզում է զբաղվել գյուղատնտեսությամբ առաջին հերթին պետք է օժտված լինի հետեւյալ հատկություններով` գործիմացությամբ, նյութական միջոցների ծախսելու հնարավորությամբ եւ գործելու ցանկությամբ՚: Այո, առավելապես գյուղատնտեսությամբ զբաղվողները պետք է իրենց գործունեությամբ նպաստեն գյուղատնտեսության արտադրության բոլոր ճյուղերի արդյունավետության բարձրացմանը:

<address>                                                                        </address>
<form action="http://minagro.nkr.am/wp-admin/post.php?post=571&action=edit" method="get"></form>
<address><input id="author" tabindex="101" type="text" name="newcomment_author" value="" size="50" /></address>

Երկրագործությունը մարդու գործունեության ամենահին, ամենաբարդ, ամենադժվար եւ ամենաաշխատատար ոլորտն է, որի առաջանալը եւ ձեւավորվելը տեւել է հազարամյակներ: Նրա հանդես գալը համարվել է խոշորագույն իրադարձություն, որը հնարավորություն է ստեղծել մարդու քոչվորական ապրելակերպից փոխադրվելու նստակյաց կյանքի հենք հանդիսանալով մարդու գործունեության նոր ձեւերի: Այն միաժամանակ մեծ ազդեցություն է ունեցել քաղաքակրթության զարգացման վրա: Թե երբ, որտեղ եւ ինչ պայմաններում […]


Հողի բերրիության և մշակաբույսերի բերքատվության բարձրացում

Ինչպես հայտնի է, հացահատիկային մշակաբույսերի անհերթափոխ ցանքերը խիստ իջեցնում են հողերի բերրիությունը, իսկ արդյունքում իջնում է նաև մշակաբույսերի բերքատվությունը:  ԼՂՀ կառավարության 2007 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ 679  որոշմամբ նախատեսված միջոցառումների իրականացման շնորհիվ սկսած 2008 թվականից հողօգտագործողներին տրամադրվում է ֆինանսական աջակցություն սև ցելի մշակության համար, որի նպատակն է` հողերի բերրիության վերականգնումը և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության բարձրացումը: Արդյունքում 2008թ. սև ցելի տակ թողվել է 11105.7 հա, 2009թ.` 7720.0 հա, 2010թ.` 2300.0 հա, 2011թ.` 1388.1 հա հողատարածքներ, ընդանուր առմամբ հողօգտագործողներին, որպես աջակցություն տրամադրվել է 1131000 հազ.դրամ: Ամփոփելով և վերլուծության ենթարկելով ստացված ցուցանիշները, պարզվել է, որ սև ցելից հետո մշակված հացահատիկայինների միջին բերքատվությունը զգալիորեն գերազանցել են մնացած տարածքներում մշակված հացահատիկայինների միջին բերքատվությանը:

Գյուղատնտեսական  մշակաբույսերի բարձր բերքի ապահովման նախապայմաններից է որակյալ սերմացուների և պարարտանյութերի օգտագործումը: Այդ նպատակով 2008 թվականից  հանրապետության գյուղացիական տնտեսություններին և հողօգտագործողներին նյութական աջակցություն է ցուցաբերվում պարարտանյութերի և սերմերի ձեռքբերման համար` սուբսիդավորվել է պարարտանյութերի գնի շուրջ 20 տոկոսը, ինչպես նաև ԳԳԱՀ մջջոցով ներեն կրվել բարձր պոտենցիալով օճտված տարբեր մխակաբույսերի սերմեր և պայմանագրային հիմունքներով տրամադրվել հողօգտագործողներին :

Սկսած 2009թ. հողօգտագործողներին տրամադրվում է պետական աջակցություն եգիպտացորենի արտադրության համար, ընդ որում, 2009թ.` հեկտարին 35.0 հազար դրամ գումարի տեսքով, 2010թ.` հեկտարին 15 կգ անհատույց սերմի տեսքով, 2011թ.` սերմի արժեքի 50.0 տոկոսի սուբսիդավորման մջջոցով :  2009-2011թթ. բուսաբուծության տվյալ ճյուղի  զարգացմանն է ուղղվել 270 000 հազ.դրամ, որի արդյունքում  2011թ. եգիպտացորենի ցանքատարծքները հասցվել են շուրջ 5 հազար հեկտարի իսկ միջին բերքատվությունը  45.7ց/հա (2010թ.) : 2011թ. մի շարք պատճառներով, մասնավորապես, աննախադեպ երաշտի և դրա հետևանքով ոռոգման ջրի բացակայության պատճառով  եգիպտացորենի միջին բերքատվությունը կազմել է 22.5ց/հա : Ծրագրի հիմնական նպատակը անասունների համար կերի բազայի ապահովումն է: Եգիպտացորենի արտադրության խթանումը կարևորվում է նաև ցանքաշրջանառության տեսանկյունից:

Ետպատերազմյան տարիներին զգալիորեն կրճատվել են բազմամյա խոտաբույսերի ցանքատարածքները, ինչն էլ անասունների գլխաքանակի և անասնապահական մթերքների արտադրության մակարդակի կրճատման պատճառ է հանդիսանում: Բազմամյա խոտաբույսերի մշակության սուբսիդավորմամբ կառավարությունը նպատակ ունի շտկել այդ բնագավառում իրավիճակը և հարապետությունում ստեղծել անասնաբուծության զարգացման համար անհրաժեշտ կայուն կերային բազա, բարձրացնել անասունների մթերատվությունը և վարելահողերի բերրիությունը: Այդ ծրագրի համար 2010-2011թթ. նախատեսվել և ծախսվել է 15.0 մլն դրամ, որի արդյունքում ձեռք է բերմվել ու  հողօգտագործողներին անհատույց տրամադրվել 25.4 տ կորնգանի և 3.6 տ առվույտի սերմ:

Ինչպես հայտնի է, հացահատիկային մշակաբույսերի անհերթափոխ ցանքերը խիստ իջեցնում են հողերի բերրիությունը, իսկ արդյունքում իջնում է նաև մշակաբույսերի բերքատվությունը:  ԼՂՀ կառավարության 2007 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ 679  որոշմամբ նախատեսված միջոցառումների իրականացման շնորհիվ սկսած 2008 թվականից հողօգտագործողներին տրամադրվում է ֆինանսական աջակցություն սև ցելի մշակության համար, որի նպատակն է` հողերի բերրիության վերականգնումը և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության բարձրացումը: […]


Նորություններ


Վարունգի մշակության տեխնոլոգիան

Բանջարանոցային մշակաբույսերի մեջ վարունգը մեծ տեղ է գրավում: Այն օգտագործվում է թարմ, թույլ աղաջրում թթվեցրած, թթու դրած եւ մարինադացված վիճակում: Ունենալով յուրահատուկ բույր, հաճելի համ, նպաստում է սննդի լավ մարսմանը, իսկ նրա մեջ պարունակվող ֆերմենտները եւ հանքային աղերը, որոնցից հատուկ նշանակություն է տրվում ցինկին եւ լոդին, ապահովում են ենթաստամոքսային գեղձի նորմալ աշխատանքը: Թարմ վարունգից պատրաստած աղցանը(սալաթը) նպաստում է մարդու օրգանիզմից ավելորդ ջրի, սպիտակուցային սննդի մարսումից գոյացած վնասարար նյութերի հեռացմանը, թեթեւացնում է սրտի եւ երիկամների աշխատանքը: Ցածր կալորիականության համար վարունգը երաշխավորվում է տարիքավոր մարդկանց, երեխաներին ու խախտված նյութափոխանակություն ունեցող հիվանդներին:

Վարունգը միամյա բույս է, հզոր, հողի վերեւի բերրի շերտում տեղավորվող արմատային համակարգով: Ցողունը ճյուղավորվող, լիանանման է, հենարանի առկայության դեպքում ընդունակ աճելու ուղղահայաց, կառչելով նրանց — խիզրերով (բեղիկներով), ինչը օգտագործում են ջերմոցային բանջարաբուծությունում եւ սենյակային բուծման ժամանակ: Գլխավոր ցողունը հասնում է 0,5 մինչեւ 3մ եւ ավելի երկարության: Գլխավոր ցողունի տերեւածոցից երեւան են գալիս կողային առաջին կարգի ցողուններ եւ խիզրեր (բեղիկներ), առաջին կարգի ցողունների տերեւածոցերից` երկրորդ կարգի ցողուններ եւ այլն: Վարունգի տերեւածոցերում տեղավորվում են մեկ կամ մի քանի արական եւ իգական ծաղիկներ:

Վարունգը խաչաձեւ փոշոտվող մշակաբույս է: Մեղվափոշոտվող տեսակների պտուղների զարգացման համար անհրաժեշտ է փոշոտում: Պարտենակարպիկ տեսակներն ու հիբրիդները ձեւավորվում են պտուղներ նաեւ առանց փոշոտման:

Վարունգը` ջերմասեր, լուսասեր բույս է, պահանջկոտ հողի եւ օդի խոնավության հանդեպ: Օպտիմալ է համարվում հողի խոնավությունը` 75-85%-ը, օդինը` 85-95%-ը: Պտուղը կեղծ հատապտուղ է, որպես սնունդ օգտագործվում է չհասունացած, խակ փուլում: Տեխնիկական հասունությունը վրա է հասնում փոշոտումից 5-7 օր հետո:

Սերմերը տափակ, երկարավուն են, սպիտակ կամ բաց դեղնավուն գույնի: Նրանց ծլունակությունը պահպանվում է 6-8 տարի, բայց լավ բերք են տալիս 2-3 տարեկան սերմերից աճեցրած բույսերը, որոնք ձեւավորվում են առավել իգական ծաղիկներ եւ հետեւապես պտղագոյացումներ:

Կարելի է օգտագործել նաեւ թարմ սերմեր, եթե նրանք լրիվ հասունացած են եւ պահպանվել են չոր, զով սենյակում:Վարունգի համար պետք է հատկացնել սառը քամիներից պաշտպանված արեւային հողաբժնյակները, որոնք ունեն ստրուկտուրային, լավ տաքացվող հող: Շատ օգտակար է, եթե այդպիսի հողակտորի մոտակայքում լինի բնական ջրափոս, դա բարձրացնում է օդի խոնավությունը եւ իջեցնում է ցրտերի դեպքում բույսերը ոչնչանալու վտանգը: Այդպիսի հողաբժնյակներում վարունգն աճեցնում են հարթ մակերեսի վրա: Եթե հողը սառն է կամ գտնվում է ստորգետնյա ջրերի մոտ, ապա վարունգն աճեցնում են մարգերում կամ թմբերում: Վարունգը պահանջում է բարձր բերրիություն ունեցող հող: Ամենից ավելի լավ են աճում թարմ գոմաղբի օգտագործման դեպքում, որը հողի մեջ են մտցնում աշնանը` հողը 20-25սմ խորությամբ փորելու դեպքում (մեկական դույլ 1 քառ. մ-ի հաշվով) կամ գարնանը խրամատներ պատրաստելու դեպքում: Բացի սննդանյութերից, հեշտ յուրացվող նյութերի ձեւով բույսերը գոմաղբից ստանում են ածխաթթու գազ, որը դրական է ազդում բերքատվության վրա: Այն բանջարաբույծները, ովքեր գոմաղբ չունեն, այն կարող են փոխարինել այդ նույն քանակությամբ կոմպոստահողով (հողի գարնանային փորման ժամանակ) կամ ճմահողի ու հումուսահողի խառնուրդով (հավասարաչափ) կամ լավ քայքայված մանր տորֆով: Բոլոր դեպքերում օգտակար է ավելացնել երկու բաժակ մոխիր կամ 90գ բանջարանոցային պարարտացնող խառնուրդ 1 քառ. մետրի հաշվով: Բերրի հողը պարարտանյութի հետ միասին կարելի է մտցնել ակոսների մեջ նաեւ ցանքից առաջ:

Վարունգի սերմերը աճում են 120C-ից ոչ ցածր ջերմաստիճանում, այդ պատճառով դրանք պետք է ցանել միայն տաքացած հողի մեջ: Սառը հողում (100C-ից ցածր) սերմերը չեն ծլում եւ սովորաբար նեխում են: Վարունգի բույսերի աճման ու զարգացման համար օդի լավագույն ջերմությունը 25-300Cէ, հողինը` 20-250C: Եթե ջերմությունն իջնում է մինչեւ100C, ապա վարունգի բույսերի աճը կանգ է առնում, դրանք հիվանդանում են եւ հաճախ ոչնչանում: Բացառություն են կազմում այն բույսերը, որոնք ստացվում են կոփված սերմերից: Սերմերի կոփումը բարձրացնում է ջերմասեր մշակաբույսերի կայունությունը անբարենպաստ պայմանների նկատմամբ: Այս եղանակը հաջողությամբ կիրառում են վարունգի պտղագոյացման ձեւավորումն արագացնելու համար: Սերմերը ուռչումից հետո (մեկ կշռային մաս սերմերին ավելացնել 0,8 մաս մաքուր ջուր, պահել 12 ժամ) 2-3 օր պահում են ցածր ջերմաստիճանում (-1-30C) եւ ցանում են, կամ փոփոխում  են ջերմաստիճանը` 20-30  ժամ 18-250 Cմինչեւ -1-30Cեւ կրկին պահում 2-3 օր, այնուհետեւ ցանում: Մի շարք մանրէական, սնկային եւ վիրուսային հիվանդությունների հարուցիչներին, որոնք փոխանցվում են սերմերի միջոցով, ոչնչացնելու համար նրանց թունախեղդում են: Բացի դրանից որոշ դեպքերում սերմերի թունախեղդումը խթանում է երիտասարդ բույսի աճը: Խանութներից ձեռք բերած բոլոր սերմերը հիմնական վնասատուների ու հիվանդությունների դեմ մշակված են: Այս կամ այլ հիվանդությունների դեմ կայունության մասին պարտադիր կերպով նշվում են փաթեթիկի վրա: Եթե սերմերը ձեռք են բերվել շուկայում կամ այլ ճանապարհով, ապա ցանելուց առաջ անհրաժեշտ է կիրառել համակարգ միջոցառումներ նրանց ծլունակության բարձրացման ու վնասատուներից ու հիվանդություններից պաշտպանման համար: Սերմերը տրամաչափում են ըստ չափի ու զանգվածի, թունախեղդում են, թրջում են ջրում կամ այլ հեղուկներում, ենթարկում են յարովիզացիայի, կոփում են, կիրառում են այլ միջոցներ, ուղղված բույսերի ծլունակության, ծլման էներգիայի եւ սկզբնային աճի բարձրացմանը: Վարունգի սերմերը տեղավորում են 1լ բանկայի մեջ, լցնում 3-5% հասարակ կերակրի աղի լուծույթ (30-50գ աղ 1 լ ջրին), զգուշորեն խառնում են: Առավել ծանրակշիռ սերմերը նստում են հատակին, իսկ թեթեւակշիռները մնում են մակերեսին եւ նրանք հեռացվում են: Հատակին նստած սերմերը լվանում են ջրով, այնուհետեւ չորացնում: Վիրուսային հիվանդությունների դեմ սերմերը 15-20 օր պահում են 1%-ոց մարգանա-կալիական լուծույթում, այնուհետեւ ջրով լվանում եւ չորացնում: Ցանքից առաջ սերմերը ֆուզարիոզ, թառանումներ, անտրակնոզ, ասկոխիտոզ, բակտերիոզ, սերմաբորբոս հիվանդությունների հարուցիչների ոչնչացման համար ախտահանում են ՏՏԴՏ 80%-ոց թ.փ. (Տիրամ) լուծույթով (0,01լ` 1կգ սերմին), լվանում են մաքուր ջրով եւ չորացնում մինչեւ սռսռուն վիճակը:

Ցանքսի ժամկետները տարբեր գոտիներում զանազանվում են, բայց գոյություն ունի մեկ ընդհանուր կարգ` վարունգը պետք է ցանել տեղական պայմաններից ելած այն ժամանակ, որպեսզի նրանք ծլեն գարնանային ցրտահարումների ավարտումից հետո: Հարթ մակերեսի վրա վարունգի չոր եւ ծլեցրած սերմերը ցանում են շարքերով լավ ջրած ակոսների մեջ, շարքերի միջեւ կարճ պատատացողունավոր տեսակների համար` 60-70սմ, միմին կամ երկարապատատացողունավորների` 90սմ: Եթե ցանքսը կատարվում է մարգերում, սերմերը ցանում են մարգերի երկարությամբ մեջ տեղում: Սերմերի ցանման խորությունը  1,5-2սմ է, ծանր հողերում` երես, թեթեւ հողերում` խոր: Ցանքսի նորման 4գրամ մեկ քառ. մ., ցանվող սերմերի հեռավորությունը` 3-5սմ: Բարենպաստ պայմաններում ծիլերը երեւում են 5-6-րդ օրը, իսկ ծլեցրած սերմերինը` ավելի շուտ: Առաջին իսկական տերեւները երեվալուն պես բույսերը նոսրացնում են (հանում են), հեռացնում են ավելի թույլ բույսերը: Վաղահաս տեսակների համար բույսերի միջեւ հեռավորությունը թողնում են 8-10սմ, ուշահասների համար` 12-15սմ:

Որպեսզի արագացվի իգական ծաղիկների երեւան գալը երաշխավորվում է ուշահաս տեսակների աճման կետը ծերատել 4-րդ կամ 5-րդ տերեւից վերեւ: Նոսրացումից հետո բույսերը սնուցնում են օրգանական եւ հանքային պարարտանյութերի ջրային լուծույթներով: Հանքային պարարտանյութերով սնուցման դեպքում 10լ ջրում լուծում են 15գ միզանյութ, 30գ սուպերֆոսֆատ եւ 20գ կալիումի ֆոսֆատ: Այս քանակի լուծույթը հաշվարկած է 2 քառ. մ.: Որպես օրգանական սնուցում, օգտագործում են կոյաջուրը (1 մաս գոմաղբ, 5-8մաս ջուր), կամ թռչնաղբը (1:10), մեկ քառ.մ.` 5լ հեղուկի հաշվով: Սնուցումից հետո բույսերը ջրում են մաքուր ջրով, որպեսզի տերեւները մաքրվեն պարարտանյութերից, հնարավոր այրվածքներից խուսափելու համար:

Վարունգն անհրաժեշտ է կանոնավոր կերպով ջրել, չթույլատրելով հեղի գերչորացում եւ բույսերի թառամեցում: Արեւոտ տաք եղանակին ոռոգումները կիրառում են հաճախակի եւ բացի դրանից հողի մակերեսին օդի բարձր խոնավություն ստեղծելու համար, վարունգը ջրում են ցնցուղով ցածր բաժնաչափի արեւի տակ տաքացրած 20-250Cջերմության ջրով: Սառը (մոտ100C) ջրով վարունգը ջրել չի կարելի, քանի որ բույսերը վարակվում են մերձարմատային փտախտով: Ոռոգման նորմաները եւ ժամկետները կախված են շատ պայմաններից: Չորային ամռանը ոռոգում են հաճախակի, խոնավ ժամանակ` ընդհակառակը, ուշ-ուշ: Կավային ու ավազակավային հողերում, որոնք լավ են պահպանում խոնավությունը, պետք է ջրել սակավ, քան թեթեւ ավազային եւ կավաավազային հողերում: Երիտասարդ բույսերը քիչ ջուր են օգտագործում, եւ նրանց չափավոր են ջրում (5-10լ 1քառ.մ. հաշվով): Ծաղկման սկզբի փուլում ոռոգումները ժամանակավորապես դադարեցվում են, եւ այն ավելացրած նորմայով վերասկսում են պտղաբերության սկզբում (15-20լ 1քառ.մ.): Վարունգը 1տ բերք ձեւավորելու համար օգտագործում է միագումար 120-200 խոր.մ. ջուր: Ոռոգումներից հետո, եթե բույսերը չեն միակցվել պատատացողուններով միջշարքերը փխրեցնում են, որպեսզի կեղեւ չառաջանա եւ նվազագույնի հասցվի հողի գոլորշիացումը: Վարունգը ավելի լավ է ոռոգել օրվա երկրորդ կեսին, երբ հողն ու ոռոգման ջուրը տաքանան: Եթե անբարենպաստ եղանակային պայմանների (ժամանակավոր ցրտացումների հետեւանքով վարունգի վերգետնյա մասը անբարենպաստ է զարգանում, պետք է կիրառել ոչ արմատային սնուցում (տերեւների միջոցով) հանքային պարարտանյութերի ոչ մեծ խորության լուծույթով` 10լ ջրին 5գ միզանյութ, 12գ սուպերֆոսֆատ եւ 7գ կալիումի քլորիդ: Բույսերը մշակում են ձեռքի սրսկիչով մեկ քառ. մետրի վրա ծախսելով 0,5լ լուծույթ:

Բույսերը սկսում են պտղաբերել ցանքից 38-60 օր հետո: Այդ պահից հարկավոր է սկսել բերքահավաք 1-2 օրը մեկ, իսկ զանգվածային բերքատվության դեպքում` ամեն օր, առանձին դեպքերում օրեկան 2 անգամ` առավոտյան եւ իրիկնադեմին: Հավաքում են ոչ միայն ապրանքային պտուղները, այլ նաեւ բոլոր այլանդակվածներ (կեռ, ծուռ) հիվանդ, վնասված, գերաճած վարունգները, քանի որ նրանք հյուծում են բույսը եւ ուշացնում են նոր պտղակալների ձեւավորումը եւ ընկնում է բերքատվությունը: Պտուղները պետք է հավաքել կանոնավոր կերպով, ավելի լավ է կտրել դանակով, իսկ եթե դրանք պոկում եք, ապա բութ մատով սեղմեք պտղակոթունին, որպեսզի ցողունները չքաշքշվեն:  Չի կարելի ցողունները տրորել ոտքերով, նրանց զգուշորեն մի կողմ են քաշում, բացելով անցման համար ճանապարհ:

Առաջին ցրտահարությունից հետո, հավաքում են բոլոր պտուղները, այդ թվում նաեւ մանրերը: Կախված եղանակային պայմաններից վարունգի միջին բերքատվությունը կազմում է 2-3 կգ մեկ քառակուսի մետրից:

Բերքահավաքի ժամանակ ուշադրություն դարձրեք պտուղների գույնի եւ ձեւի վրա: Հողի մեջ ազոտի անբավարարության դեպքում պտուղները լինում են բաց կանաչ գույնի, պտղի վերեւի մասը (որտեղ ծաղիկն է) նեղ է, սրածայր: Կալիումի անբավարարության դեպքում պտուղները պտղակոթի մոտ փոքրացած են, իսկ վերեւի կողմում` գնդաձեւ: Այս նշաններով կարելի է իմանալ հետագա սնուցումների ժամանակ տրվող պարարտանյութերի բաղադրությունը եւ հարաբերությունը: Եթե դուք ունեք միայն օրգանական պարարտանյութեր, ապա սնուցումների ժամանակ ազոտի ավելացման անհրաժեշտության դեպքում բարձրացրեք գոմաղբահեղուկի, թռչնաղբի խտությունը: Կալիումի կամ ֆոսֆորի քանակն ավելացնելու անհրաժեշտության դեպքում ակոսների մեջ (շարքերի երկարությամբ լցրեք մոխիր` 1մ-ի հաշվով մեկական բաժակ):

Վարունգը կարելի է խնամել նաեւ սածիլային եղանակով, որը հնարավորություն է տալիս 10-15 օրով արագացնել պտուղների (կանաչ) հասունացումը (անսածիլ եղանակի համեմատ): Բաց հողում տնկելուց 20-25 օր առաջ ջերմոցներում կամ ջեռուցվող տներում աճեցնում են սածիլները:  Տաքացած սերմերը թրջում են մարգանա-կալիումական լուծույթում (ինչպես նշված է վերեւում), լվանում են մաքուր ջրով եւ տեղադրում թաց թղթերի կամ կտորի շերտերում, պահպանում 20-250Cջերմաստիճանում: Թեթեւակի ճեղքված սերմերը ցանում են թաղարներում` 6-7 տրամագծավորներում մեկական, 8-10սմ` երկուական: Թաղարները տեղավորված արկղները պահում են 20-220Cջերմաստիճանում,  4-7 օրից հետո` 14-170C, իսկ հետագայում պահպանում են200Cմակարդակը: Տնկումից առաջ պարտադիր կատարում են սածիլների կոփում: Օրվա տաք ժամերին սածիլները դուրս են բերվում սկզբում 1 ժամով, այնուհետեւ հետզհետե ավելացնելով մինչեւ 6 ժամ: Սածիլները, ինչպես նաեւ սերմերը բաց հողում տնկում են, երբ հողի ջերմաստիճանը150Cպակաս չէ: Սածիլները 2-3 տերեւների հասակում վերատնկում են բանջարանոցում ցրտահարության վտանգը անցնելուց անմիջապես հետո: Տնկում են փոսիկներում մարգերում կամ շարքային եղանակով մեկը մյուսից 20սմ հեռավորության վրա, եթե թաղարներում մեկական բույսեր են, եւ 40սմ` եթե երկուսն են: Միջշարքային տարածքները կարճ պատատացողունավոր տեսակների համար 70-80սմ է, միջին եւ երկարապատատացողունավորների` 90-100սմ:

Սածիլը տնկում են մինչեւ շաքիլատերեւների մակարդակը եւ այնպես, որպեսզի թաղարները վերեւի մասում ծածկված լինեն 2-3սմ հողի շերտով:Թաղարների շուրջ հողը թեթեւակի սեղմում են արմատների հետ ավելի խիտ շփման համար, այնուհետեւ ոռոգում են յուրաքանչյուր փոսին 1-2լ ջրի հաշվով: Բույսերի հետագա խնամքը կայանում է միջշարքերի փխրեցման եւ սնուցումների, քաղահանների, վնասատուներից պաշտպանման, այսինքն նույն միջոցառումների կատարման գործում, ինչը եւ անսածիլ եղանակով աճեցման դեպքում:

Վարունգը ցանկալի է աճեցնել շպալերների վրա: Այդ դեպքում ռացիոնալ է օգտագործվում բանջարանոցային տարածքը, բույսերը ավելի լավ են տաքանում եւ հողմահարվում, տերեւների վրա ջրի կաթիլներ չեն մնում (որոնք հաճախակի հանդիսանում են հիվանդությունների կենտրոն): Շպալերների շարքերը տեղադրում են մեկը մյուսից 1-1,2մ հեռավորության վրա: Օգտագործում են խողովակներ, սյունիկներ, որոնց շարքերում տնկում են նույն հեռավորության վրա: Սյունիկներին 40-50սմ հեռավորության վրա ձգում են լարեր կամ լարան (շպագատ): Բույսերը ցողունների ձեւավորման սկզբին կապում են ներքեւի շարքի լարին, իսկ հետագայում նրանք իրենց խիզրերով (բեղիկներով) ամրապնդվում են հենարաններին:

Վարունգը կարելի է աճեցնել նաեւ տնային պայմաններում: Վարունգը տնային պայմաններում աճեցնում են ամառա-աշնանային եւ ձմեռա-գարնանային ժամանակաշրջաններում: Սենյակում կարելի է աճեցնել հետեւյալ տեսակներն ու հիբրիդները` ՙԲոգնիշոկ՚, ՙՏոպորեն՚, ՙԼեգենդա՚, ՙՄոսկովսկի տեպլիչնըյ՚, ՙՍտելլա՚, ՙՏենդեմ՚, ՙՄանուլ՚, (ՏԽՍԱ-211), ՙՄարաֆոն՚, ՙԳրանատա՚, ՙ Ապրելսկի՚,  ՙՍենտյաբրսկի՚, ՙԿուկարաչա՚ (ՏԽՍԱ-761) եւ այլն:

Ամառա-աշնանային ժամանակի համար սերմերը ցանում են օգոստոսին, բերքատվությունը տեւում է մինչեւ դեկտեմբերը, իսկ ձմռա-գարնանային ժամանակի համար` փետրվար-մարտ ամիսներին, կարելի է եւ վաղ, բայց այդ դեպքում կպահանջվի թեթեւակի լուսավորել ցերեկային լույսի լապտերներով: Լապտերները (20 վատտ հզորության) տեղադրում են բույսերից 2-3սմ վերեւ: Սերմերը կարելի է անմիջապես ցանել մշտական տեղը` 3-5լ տարողություններում, իսկ եթե պահանջվում է թեթեւակի լուսավորում, ապա սածիլները լավ է տնկել 5-10սմ տրամագիծ ունեցող թաղարներում: Մինչեւ ծլումը օդի ջերմաստիճանը պետք է լինի 25-300C, ծլելուց հետո`200C, արեւոտ եղանակին`180C, ամպոտ եւ գիշերները` 160C:Վարունգի վերը նշված տեսակների մի մասը պահանջում են արհեստական փոշոտում, որը կատարվում է հետեւյալ ձեւով, լուցկու ծայրին փաթաթում են մի պատառիկ բամբակ, այնուհետեւ նրանով թեթեւակի շփում են արական ծաղկի (առանց փոքրիկ վարունգի) առէջին, որից հետո բամբակով զգուշությամբ շփում են արական ծաղկի (պտղաձեւավորումով) առէջին: Փոշոտումը ցանկալի է կատարել առավոտյան (ժամը 10-11), երբ արական ծաղիկների փոշիները առավել կենսունակ են (մեկ օր առաջ բացված ծաղիկների): Ամիսը 2 անգամ անհրաժեշտ է կատարել սնուցում օրգանական պարարտանյութերով, եթե դրանք չկան, ապա հանքային պարարտանյութերում` տեքստում նկարագրված ձեւով:

Չպետք է թույլատրել վարունգի գերաճ:

Բանջարանոցային մշակաբույսերի մեջ վարունգը մեծ տեղ է գրավում: Այն օգտագործվում է թարմ, թույլ աղաջրում թթվեցրած, թթու դրած եւ մարինադացված վիճակում: Ունենալով յուրահատուկ բույր, հաճելի համ, նպաստում է սննդի լավ մարսմանը, իսկ նրա մեջ պարունակվող ֆերմենտները եւ հանքային աղերը, որոնցից հատուկ նշանակություն է տրվում ցինկին եւ լոդին, ապահովում են ենթաստամոքսային գեղձի նորմալ աշխատանքը: Թարմ վարունգից պատրաստած […]


ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ԱՅՑԵԼՈՒԹՅՈՒՆ` ՉԵԽԻԱՅԻ ԵՎ ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Արցախի գյուղատնտեսության կարևորագույն ճյուղերից մեկի` անասնապահության զարգացումը պահանջում է ոչ միայն ներքին ռեսուրսների, այլ նաև` զարգացած երկրների կողմից հնարավոր աջակցությունների նպատակամղված օգտագործում, առաջավոր փորձի ընդօրինակման միջոցով  նոր տեխնոլոգիաների ներդրում: Ելնելով միջազգային չափորոշիչներից, զարգացած անասնապահություն ունենալու համար ընդհանուր անասնագլխաքանակի 15 տոկոսը պետք է կազմեն տոհմային անասունները, սակայն հանրապետությունում այն ընդամենը 0,7 տոկոս է: Ուստի, կարճ ժամանակահատվածում այդ մակարդակին հասնելը մեզ համար օրակարգային խնդիր է: Այդ խնդրի լուծման նպատակով տարեցտարի արտասահմանից ներ են կրվում տոհմային անասուններ: Այսօրվա դրությամբ արտասահմանից ներկրված անասունների քանակը կազմում է 266 գլուխ: Չնայած պատերազմական իրավիճակին ու Ադրբեջանի կողմից իրականացվող թշնամական քաղաքականությանը, ԼՂՀ իշխանությունները օգտագործում են ամեն մի հնարավորություն` արտասահմանյան երկրների հետ տնտեսական կապերի ստեղծման և ամրապնդման ուղղությամբ: Այդ առումով հատկանշական էին վերջին ամիսներին  ԼՂՀ գյուղնախարարության կողմից վարած  բանակցությունները, որի արդյունքում գործնական շփումներ ստեղծելու նպատակով Չեխիայի Հանրապետության ագրարային պալատի կողմից պաշտոնական հրավեր ստացվեց: Բանակցությունների, պաշտոնական հրավերի և այցի կազմակերպման գործում անգնահատելի մեծ դերակատարություն է ունեցել հայ ականավոր քաղաքական գործիչ Անաստաս Միկոյանի թոռը` Վլադիմիր Միկոյանը, որը Ռուսաստանի դաշնության առևտրա-արդյունաբերական պալատի  ներկայացուցիչն է Արևելյան Եվրոպայում: Հենց այդ հրավերով էլ մայիսի 29-ից հունիսի 10-ը Չեխիայի և Գերմանիայի հանրապետություններում էր գտնվում գյուղատնտեսության նախարարի առաջին տեղակալ Աշոտ Բախշիյանը, ով անձամբ ծանոթ էր Վլադիմիր Միկոյանին և համատեղ ջանքերով կազմակերպել էին այդ աշխատանքային այցելությունը:

Արցախի գյուղատնտեսության կարևորագույն ճյուղերից մեկի` անասնապահության զարգացումը պահանջում է ոչ միայն ներքին ռեսուրսների, այլ նաև` զարգացած երկրների կողմից հնարավոր աջակցությունների նպատակամղված օգտագործում, առաջավոր փորձի ընդօրինակման միջոցով  նոր տեխնոլոգիաների ներդրում: Ելնելով միջազգային չափորոշիչներից, զարգացած անասնապահություն ունենալու համար ընդհանուր անասնագլխաքանակի 15 տոկոսը պետք է կազմեն տոհմային անասունները, սակայն հանրապետությունում այն ընդամենը 0,7 տոկոս է: Ուստի, կարճ ժամանակահատվածում […]


Եգիպտացորենի մշակությունը


Եգիպտացորենի մշակությունը

Եգիպտացորենը բարձր բերքատու եւ բարձրարժեք պարենային ու կերային մշակաբույս է: Կանաչ զանգվածը հյութալի կեր է անասունների համար: Կողրերի  կաթնամոմային հասունացման փուլում հավաքված զանգվածը սիլոսացնելիս ձմեռային շրջանի լավ հյութալի կեր է ծառայում: Հատիկը որպես խտացրած կեր մանրացված վիճակում կարող է տրվել գյուղատնտեսական բոլոր կենդանիներին եւ թռչուններին: Կաթնամոմային փուլում տալիս է կանաչ զանգվածի ամենից բարձր բերքը` 500 – 800 ց/հա եւ ավելի: Հատիկի բերքը կարող է հասնել 60 – 80, լավ մշակության դեպքում մինչեւ 100ց/հա եւ ավելի: Եգիպտացորենը լավ է աճում ու բարձր բերք է տալիս փուխր ու բերրի հողերում: Նրա համար հողի նախապատրաստման հիմնական եղանակը ցրտահերկային մշակությունն է: Այն  սկսվում է նախորդի բերքահավաքից անմիջապես հետո  (ոչ ուշ` քան հինգ օրվա ընթացքում) խոզանի 8 – 12սմ խորությամբ երեսվարով` գութանով  կամ սկավառակային երեսվարիչով: Խոզանի երեսվարը կարեւոր միջոցառում է եւ մի քանի դրական դեր է կատարում: Այն է. ա) երեսվարով ստեղծված վերին փուխր շերտը պաշտպանում է հողը հետագա չորացումից, չի թողնում ճաքճքի, որի շնորհիվ հաջորդող խոր վարը հեշտ ու որակով է ստացվում (առանց խոշոր կոշտերի): բ) հողի հետ խառնելով մոլախոտերի թափված սերմերը, նրանց համար ծլման նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում, որոնք ծլելուց հետո ոչնչացվում են խոր ցրտավարով: գ) երեսվարով ոչնչացվում են բերքահավաքից հետո աճը շարունակող մոլախոտերը: դ) ծղոտի ու այլ բուսական մնացորդները մասնակի ձեւով խառնվելով հողին, չեն խանգարում հետգա ցրտավարին: ե) փխրեցված մակերեսը նպաստում է անձրեւաջրերի  լավ թափանցելուն հողի մեջ եւ այլն: Հողի նախապատրաստման հաջորդ գործողությունը ցրտահերկն է: Այն պետք է կատարել ամեն մի կլիմայական գոտում լավագույն ժամկետում, երբ աշնանացանը ավարտվել է, տեղումներից հետո մոլախոտերը համատարած հայտնվել են, իսկ հողը քեշի վիճակում է: Որքան շուտ կատարվի ցրտավարը, այնքան հետագա բերքը բարձր կլինի: Ցրտավարը լավ է կատարել միաժամանակյա փոցխումով (զիգզագով) եւ 25 – 27 – 32 սմ խորությամբ, կախված վարելաշերտի հզորությունից: Բավարար պարարտացման դեպքում եգիպտացորենը 2-3 տարի շարունակ կարող է մշակվել նույն տեղում: Նրանից հետո ցողունային մնացորդները, արմատաճիմերը հաճախ խոչնդոտում են հողի որակով մշակմանը: Ուստի եգիպտացորենից հետո նախ պետք է դաշտը սկավառակել երկու փոխուղղահայաց ուղղություններով` բուսական մնացորդները մանրելու համար, իսկ 2-3 շաբաթ հետո, կամ տեղումներից հետո` հողի քեշի եկած ժամանակ կատարել ցրտավարը, ոչ պակաս 25-27 սմ խորությամբ: Եգիպտացորենը բերքի հետ հողից ավելի շատ սննդատարրեր է վերցնում, քան ցորենը կամ գարին: Ուստի բարձր բերք աճեցնելու համար եգիպտացորենը պետք է պարարտացնել, հատկապես, երբ այն մշակվում է ոռոգման պայմաններում: Հենց ոռոգումը եւ պարարտացումը համատեղ օգտագործելով հնարավոր է դառնում ավելի բարձր բերքի ստացումը: Պարարտացման օպտիմալ նորմա է ազդող նյութի հաշվով N60-90   P60-90 K60 քանակությունը կամ ծավալային` հատիկավորված սուպերֆոսֆատի կամ ամոֆոսի 150 կգ եւ ավել, ամոնիումային սելիտրայի  200 կգ-ից ավել և կալիումական աղի 100 կգ չափաքանակները: Հատիկավորված սուպերֆոսֆատ և կալիումական պարարտանյութեր տալ աշնանը վարից առաջ: Ֆոսֆորը նպաստում է հզոր արմատային համակարգի ստեղծմանը, արագացնում է հասունացումը, նվազեցնում բույսի պահանջը ջրի նկատմամբ: Ֆոսֆորի բավարար առկայությունը հողում նպաստում է բույսի կողմից ազոտի ավելի լավ յուրացմանն ու արդյունավետ օգտագործմանը, որի շնորհիվ բարձր բերք է ձեւավորվում: Վեգետացիայի ընթացքում, 5-6 և 8-9 տերև փուլում, մոլախոտերի կամ վնասատուների դեմ սրսկումների ժամանակ բույսերին տալ նաև միկրոպարարտանյութեր (կամ տերևային սնուցիչներ) յուրաքանչյուր անգամ,  2-2.5 կգ/հա նորմայով: Ամոնիումային սելիտրան տրվում է աճող բույսերին, սնուցման կարգով, նոսրացումից ու մոլախոտերի ոչնչացումից հետո, հողի խոնավ ժամանակ, կամ միջշարային փխրեցման հետ, որից հետո ջրվում է: Արդյունավետ է ցրտահերկի տակ հնեցրած ու փտած գոմաղբ տալը, հատկապես ծանր կավային, շուտ քարացող հողերում: Օպտիմալ է 20 – 40տ/հա նորման: Գարնանը մոլախոտերի համատարած հայտնվելու հետ կատարվում է առաջին կուլտիվացումը եւ փոցխումը (միաժամանակ)` 12 – 14 սմ խորությամբ: Այս գործողությունը չպետք է ուշացնել, թույլ չտալով, որ մոլախոտերը հզոր արմատներ ձգեն: Եթե մոլախոտեր չկան, կարելի է կուլտիվացումը փոխարինել սկավառակումով, որպեսզի հողը  չշրջվի ու իզուր չչորանա: Այս գործողությունները պետք է կատարել վարի նկատմամբ 45օ անկյան տակ, որպեսզի դաշտը լավ հարթեցվի: Եթե ցրտավարի տակ գոմաղբ չի տրվել, ապա այն կարելի է ցրել վաղ գարնանը եւ կուլտիվացման փոխարեն կատարել սաղր` 14 – 16 սմ խորությամբ կրկնավար: <span style="padding: 0px 20px;">Երկրորդ` նախացանքային կուլտիվացումը կատարվում է ցանքի նախօրյակին կամ հենց ցանքի օրը: Այս կուլտիվացումը կատարվում է ոչ խորը` 8 – 12 սմ խորությամբ` ծիծեռնակավոր կամ սեպաձեւ թաթիկներ ունեցող կուլտիվատորով ու միաժամանակյա փոցխումով: Դաշտը լավ հարթեցնելուն ու ջրահարմար դարձնելուն օգնում է ռամկա (մալա) քաշելը: Եգիպտացորենը ջերմասեր բույս է: Սերմերը ծլում են 10 — 12օC տաքության դեպքում: Ուստի ցանքը կատարվում է այն ժամանակ, երբ հողի վերին շերտը տաքացել է 10 -12օ : Դա համընկնում է ապրիլի սկզբից  մինչև  մայիսի առաջին  տասնօրյակների հետ: Ցանքի ժամկետի ուշացումը  նվազեցնում է հետագա բերքը: Ժամանակից շուտ,  սառը հողի մեջ ցանելը  եւս  ցանկալի չէ, քանի որ ծլումը ձգձգվում է եւ այդ ընթացքում սերմերը կարող են նեխել կամ հիվանդանալ սնկային հիվանդություններով, որից ցանքը նոսր է ստացվում: Ցանքի ձեւը` լայնաշարք, 70 սմ միջշարքերով,  իսկ շարքերում` բույսը բույսից, 25 սմ հեռավորությամբ: Ավելի խիտ ցանք կատարվում է կանաչ զանգվածի բերք վերցնելու համար: Ցանքը կարող է կատարվել 6 շարքանի վակուումային շարքացանով` կետ — գծային եղանակով, որի դեպքում ցանքի նորման կազմում է 13 — 15կգ սերմ: Այս դեպքում սերմի գերածախս չի կատարվում, իսկ հետագայում էլ նոսրացման կարիք չի լինում: Ցանքի խորությունը` 8 – 10 սմ` թեթեւ հողերում եւ 5 – 6 սմ` ծանր հողերում: Մեկ — երկու տերեւային փուլում ստուգել ցանքի խտությունը: Եթե ինչ-որ պատճառով շարքերում բույսերի նոսրություն է դիտվում, ապա կատարել լրացանք: Դրա համար սերմի մնացորդից 1-2 կգ նախօրոք մեկ օր թրջել ջրի մեջ, որպեսզի ուռչեն, իսկ հաջորդ օրը բաց մնացած արանքներում իրարից 25-30 սմ հեռավորությամբ տնկել 1-2-ական սերմ: Բույսերի 3-4 տերեւային փուլում, երբ անձրեւներից հետո հողը կեղեւակալել է, կամ քարանում է, կամ մոլախոտեր են հայտնվել, կատարել առաջին միջշարային կուլտիվացումը` 10-12 սմ խորությամբ: <span style="padding: 0px 20px;">Առաջին միջշարային փխրեցումից ու նոսրացումից հետո եթե ցանքում մոլախոտեր կան, պետք է սրսկել հերբիցիդ` լայնատերեւ  մոլախոտերին ոչնչացնելու համար: Դրա համար արդյունավետ են ֆենագոն (0,8-1,0 կգ/հա), դիալեն- սուպեր (1-1.5 լ/հա), գրոդիլ-մաքսի (0,1 կգ/հա) եւ այլ հերբիցիդները: Եգիպտացորենի ցանքերում հացազգի մոլախոտերի (մոլասորգո(քալոշ), սեզ (չայեր), խրփուկ (բռնութուղ)) դեմպետք է պայքարել Տիտուսի 0.04-0.05 կգ/հա նորմայով, որը կարելի է համատեղել ֆենագոնի և տերևային սնուցիչների հետ: Մեկ հա սրսկելու համար անհրաժեշտ է այդ քանակության նյութը լուծել 300-400լ մաքուր ջրի մեջ: Սրսկումը պետք է կատարել օրվա տաք (ոչ պակաս + 14oC) ժամերին: Անձրեւի ժամանակ, ցողի առկայության դեպքում ու ուժեղ քամու ժամանակ սրսկում չի կատարվում: Այն քիչ օգտակար կլինի: Հաջորդ երկրորդ միջշարային կուլտիվացումը կատարվում է առաջինից մոտ երկու շաբաթ հետո: Այդ կուլտիվացումը կատարվում է ոչ խորը ու միաժամանակ տրվում է ազոտային սնուցումը: Ցանկալի է հողի խոնավ վիճակում սելիտրա տալը, որպեսզի արագ լուծվի ու կորուստը քիչ լինի: Անհրաժեշտության դեպքում, եթե հողը ամրացած է, կամ միջշարքերում մոլախոտեր են հայտնվել, կարելի է կատարել երրորդ  փխրեցումը` երկրորդից երկու շաբաթ հետո: Լավ է կատարել օրվա երկրորդ կեսին, երբ բույսերը քիչ թառամած են եւ տեխնիկան  նրանց չի կոտրի: Եգիպտացորենից բարձր բերք կարելի է վերցնել ոռոգման պայմաններում:  Ջրի նկատմամբ ամենից մեծ պահանջ  եգիպտացորենը ունենում է ծաղկման սկզբից մինչեւ հատիկալիցքը (կաթնամոմային փուլը): Այդ շրջանում կարող է կատարվել երկու- երեք ջրում: Հատիկի համար բերքը հավաքվում է լրիվ հասուն փուլում, երբ հատիկները չորացել են, կողրի կոթունը թուլացել, իսկ կողրը կախվել է:

Եգիպտացորենը բարձր բերքատու եւ բարձրարժեք պարենային ու կերային մշակաբույս է: Կանաչ զանգվածը հյութալի կեր է անասունների համար: Կողրերի  կաթնամոմային հասունացման փուլում հավաքված զանգվածը սիլոսացնելիս ձմեռային շրջանի լավ հյութալի կեր է ծառայում: Հատիկը որպես խտացրած կեր մանրացված վիճակում կարող է տրվել գյուղատնտեսական բոլոր կենդանիներին եւ թռչուններին: Կաթնամոմային փուլում տալիս է կանաչ զանգվածի ամենից բարձր բերքը` 500 […]


Հնդկացորենի մշակությունը

Հնդկացորենը արժեքավոր ձավարային և մեղրատու բույս է: Նրա ձավարը աչքի է ընկնում բարձր սննդայնությամբ ու համային լավ հատկանիշներով, դիետիկ նշանակությամբ: Հատիկը (ձավարը) պարունակում է մինչև 8-10% դյուրամարս սպիտակուցներ, 70-80% օսլա, ինչպես նաև ճարպեր, շաքարներ, մարդու օրգանիզմի համար պիտանի ֆոսֆորի, երկաթի, կալցիումի աղեր և օրգանական թթուներ, որոնք նպաստում են սննդի լավ յուրացմանը: Որպես մեղրատու, նրա ցանքի մեկ հեկտարից կարելի է ստանալ 70-90 կգ մեղր: Միաժամանակ, մեղուն օգնում է լավ փոշոտմանն ու դրանով-իսկ ավելացնում հատիկի բերքը: Ծղոտի, կճեպի մոխիրը հարուստ է կալիումով (մինչև 40%), ծառայում է որպես կալիումական պարարտանյութ: Հնդկացորենը արագ է աճում և կարողանում է ճնշել մոլախոտերին, որի շնորհիվ լավ նախորդ է ծառայում շատ բույսերի, հատկապես աշնանացանների համար: Հնդկացորենը կարճ վեգետացիա ունի (70-85 օր), որի շնորհիվ դաշտը շուտ է ազատում և պայմաններ է ստեղծում  երկրորդ  մշակաբույսի (խոզանացան) բերք աճեցնելուն, ինչպես նաև աշնանացանների համար կիսացելային մշակությամբ, աշնանացանը պահանջվող ժամկետում կատարելուն: Վերջապես, հնդկացորենն ընդունակ է յուրացնելու այլ մշակաբույսերի համար ոչ մատչելի ֆոսֆորական թթվի դժվար լուծվող միացությունները: Կապված փոշոտման առանձնահատկությունների հետ, հնդկացորենի բերքատվությունը բարձր չէ:  Միջին հաշվով այն կազմում է 8-10 ց/հա: Սակայն լավ մշակության դեպքում կարելի է ստանալ մինչև       17-21ց/հա և ավելի հատիկի բերք: Դրան նպաստում է նաև հնդկացորենի դաշտում կամ նրա մոտ մեղվափեթակներ տեղադրելը: Հնդկացորենը հիմնականում փոշոտվում է մեղուների միջոցով: Չնայած ոչ բարձր բերքատվությանը, նրա եկամտաբերությունը բավականին բարձր է և կազմում է 250-500%: Նրա 1ց-ի ինքնարժեքը  բավականին ցածր է, մինչդեռ ձավարի շուկայական արժեքը` բարձր: Հնդկացորենը  ջերմասեր կուլտուրա է: Նրա սերմերը սկսում են ծլել 6-8օC — ի դեպքում, թեև ավելի արագ ու համերաշխ են ծլարձակում 13 -15օC — ի դեպքում: Նրա ծիլերը զգայուն են սառնամանիքների նկատմամբ և կարող են վնասվել վաղ առավոտվա -1,5-2օC ցրտերից: 30օC-ից բարձր ջերմաստիճանը և խորշակները նույնպես բացասաբար են ազդում հնդկացորենի աճի, զարգացման ու բերքատվության վրա:  Հնդկացորենը խոնավասեր է: Ավելի շատ ջուր է պահանջում ծաղկման-պտղակալման շրջանում: Ծաղկման-պտղակալման շրջանում, սակայն, ցանկալի չեն մառախլապատ օրերն ու տևական անձրևները, որոնք խոչընդոտում են լավ փոշոտմանն ու հատիկի ձևավորմանը, որից բերքը նվազում է: Նրա համար ցանկալի չեն նաև չորային պայմանները: Հնդկացորենի համար լավ նախորդներ են հատիկաընդեղեն բույսերը (ոլոռ, ոսպ, սիսեռ, սոյա), մաքուր ցելի վրա ցանված աշնանացանը, կարտոֆիլը և այլն: Ամառվա երկրորդ կեսին բավարար տեղումներ ունեցող շրջաններում և մոլախոտերից մաքուր դաշտերում մեր պայմաններում կարելի է հնդկացորենի երկրորդ բերք աճեցնել նույն դաշտում: Դրա համար ոռոգվող հողերում կարելի է հնդկացորենի բերքահավաքից հետո խոնավաջուր տալ, իսկ մոլախոտերի համատարած ծլելուց  ու հողի քեշի  գալուց հետո, խոր վար կատարել, 3-4 օրից կուլտիվացնել, նախապատրաստել ու ցանել: Ցանքի համար պետք է օգտագործել ոչ թե նոր հնձած, այլ նախորդ տարվա բերքից վերցրած սերմացուն: Հնդկացորենի համար հողի հիմնական մշակության  եղանակը ցրտահերկայինն է: Նախորդի բերքահավաքից անմիջապես հետո խոզանը երեսվարվում է, 2-3 շաբաթ հետո կամ աշնանային բարենպաստ շրջանում խոր ցրտավարվում: Եթե նախորդի բերքահավաքից հետո հողը խոնավ է, կարելի է միանգամից խոր վար կատարել: Իսկ մինչև ձմեռը անհրաժեշտության դեպքում երեսվարել կամ կուլտիվացնել: Վաղ գարնանը և մինչև հնդկացորենի ցանքսը, անհրաժեշտ է մակերեսային մշակումներով վերացնել կեղևակալումը, ծլող ու աճող մոլախոտերը, պահպանել հողի խոնավությունը, ըստ որում, առաջին կուլտիվացումը կատարվում է քիչ խորը` 10-12 սմ, պնդացած հողերում` 12-15 սմ խորությամբ, իսկ վերջինը (նախացանքայինը)` սերմերի թաղման խորությամբ` 5-8 սմ: Կուլտիվացումը միշտ ուղեկցվում է միաժամանակյա  փոցխմամբ: Կարևոր է դաշտի լավ հարթեցումը, կոշտերի մանրումը, որպեսզի ցանքը լինի որակյալ: Հնդկացորենը լավ է արձագանքում համալիր պարարտացմանը: Կյանքի առաջին մեկուկես ամսում, մինչև ծաղկելը, հնդկացորենը յուրացնում է իրեն անհրաժեշտ ազոտի ու կալիումի 60% -ից քիչ ավելին, իսկ ֆոսֆորի մոտ` 40%: Մինչդեռ ֆոսֆորի մեծ մասը օգտագործում է ծաղկումից հետո` պտղակալման շրջանում: Հնդկացորենը բերքի հետ հողից ավելի շատ ֆոսֆոր է դուրս բերում, քան` ազոտ և մոտ 2,5 անգամ ավելի կալիում, քան` ազոտ կամ ֆոսֆոր: Հնդկացորենի համար լավ է ֆոսֆորը և կալիումը տալ ցրտահերկի տակ, կամ գարնանը` նախացանքային կուլտիվացումից առաջ: Միջին հաշվով բավարար է 45-60-ական կգ մատչելի ֆոսֆոր (P2O5) և կալիում (K2O) տալը: Դա համապատասխանում է 100 -120կգ հատիկավորված սուպերֆոսֆատին ու կալիումական աղին: Հնդկացորենի համար ցանկալի չէ քլոր պարունակող կալիումական պարարտանյութը: Քլորը տերևների բծավորություն է առաջ բերում և վատացնում է ֆոտոսինթեզը, որն էլ իջեցնում է բերքատվությունը: Հնդկացորենը որպես ջերմասեր և ցրտազգայուն բույս, պետք է ցանել լավ տաքացած հողում, երբ հողի 10 սմ շերտում ջերմաստիճանը ոչ պակաս 12օC է, իսկ գարնանային ցրտահարությունների վտանգ այլևս չկա: Ցանվում է սովորական նեղաշար` 15 սմ միջշարքերով կամ լայնաշար` 45 սմ միջշարքերով, կամ երկգիծ ժապավենային` 45+15 սմ միջշարքերով: Ժապավենային և լայնաշար ցանքերը հնարավորություն են տալիս կատարել միջշարքային փխրեցումներ, հողի օդային և ջրային թափանցիկությունը լավացնելու և ծլող մոլախոտերը ոչնչացնելու համար:  Խոնավ շրջաններում և նեղշարք (15 սմ) ցանքի դեպքում ցանքի նորման 100-140 կգ է, կախված սերմերի խոշորությունից ու ծլունակությունից, սակավ խոնավացող շրջաններում` 80-90 կգ, լայնաշարք ¥45 սմ¤ ցանքի դեպքում` 50-70 կգ և ժապավենային ցանքի դեպքում` 70-90 կգ: Հնդկացորենի սերմը ցանում են 5-7 սմ խորությամբ: <span style="padding: 0px 20px;">Հատկապես, չոր հողում ցանելուց հետո դաշտը պետք է գլանել` սերմերը հողին լավ կպցնելու, ջրի կլանումը հեշտացնելու, ծլումը արագացնելու նպատակով: Ծիլերի համատարած հայտնվելուց պետք է կատարել սնուցում, լայնաշարք ցանքերում` միջշարային փխրեցումներ: Ծաղկումից անմիջապես առաջ փոշոտումը լավացնելու նպատակով դաշտ են տեղափոխվում մեղվափեթակներ ¥1 հա-ի համար բավարար է 1-2 ընտանիքը¤: Հնդկացորենի թե՛ ծաղկումը, թե՛ հատիկների ձևավորումն ու նրանց հասունացումը տեղի են ունենում ձգձգված ձևով: Ուստի, բերքահավաքը ցանկալի է սկսել բույսերի վրա բոլոր պտուղների շուրջ 70% -ի գորշանալու փուլում: Հատիկների ապրանքային որակը չվատացնելու համար կոմբայնի թմբուկի պտույտների թիվը նվազեցվում է մինչև 500 — 600 պտ/րոպե: Հատիկը պետք է նախ լավ չորացնել (մինչև 13-14% խոնավության), նոր պահեստավորել:

Հնդկացորենը արժեքավոր ձավարային և մեղրատու բույս է: Նրա ձավարը աչքի է ընկնում բարձր սննդայնությամբ ու համային լավ հատկանիշներով, դիետիկ նշանակությամբ: Հատիկը (ձավարը) պարունակում է մինչև 8-10% դյուրամարս սպիտակուցներ, 70-80% օսլա, ինչպես նաև ճարպեր, շաքարներ, մարդու օրգանիզմի համար պիտանի ֆոսֆորի, երկաթի, կալցիումի աղեր և օրգանական թթուներ, որոնք նպաստում են սննդի լավ յուրացմանը: Որպես մեղրատու, նրա ցանքի […]


Նախարար Անդրանիկ Խաչատրյանն ամփոփեց 2012 թվականի արդյունքները

Հունվարի 18-ին նախարար Անդրանիկ  Խաչատրյանն ամփոփեց  2012թ. արդյունքները. լրագրողների հետ  հանդիպմանը նա ներկայացրեց  ոլորտի առկա վիճակը, առաջիկա  անելիքներն ու  խնդիրները։ Խոսելով ագրարային  ոլորտի  ռազմավարական  նշանակության մասին՝  Ա. Խաչատրյանն  առաջին հերթին  կարևորեց երկրի պարենային  ինքնաբավության  անհրաժեշտ  մակարդակի  ապահովումը,  գյուղական տարածքների զարգացումն ու գյուղական  բնակավայրերի  ամրապնդումը: Նշելով, որ  վերջին 5 տարիներին  ոլորտն ապահովել է  ՀՆԱ-ի 13,4%-ը, իսկ 2012-ի՝ միայն հունվար-սեպտեմբերին՝ 14,7 %-ը,  նա  ասաց, որ ակնկալվում  է  տարվա կտրվածքով նշված  ցուցանիշի աճ։ 2008 թվականից սկսած՝  պետբյուջեից գյուղատնտեսության ոլորտին  հատկացվող միջոցները տարեցտարի աճել են՝ 2012թ. կազմելով 2949,6 մլն դրամ, ինչը  2006-2007 թթ. միջին տարեկան մակարդակը  գերազանցել է  ավելի քան  8 անգամ։

Ըստ հողային  հաշվեկշռի, ԼՂ-ում առկա է մոտ  124878,5 հա վարելահող, որը կազմում է գյուղնշանակության  հողերի  21%-ը։ Նախարարության ջանքերը նպատակաուղղված են  հողային ռեսուրսների  արդյունավետ  օգտագործմանը, հողօգտագործման և բուսաբուծության  կատարելագործմանն ու մշակաբույսերի բերքատվության  բարձրացմանը։ Նախարարը  տեղեկատվություն տրամադրեց  հանրապետությունում  հավաքված բերքի վերաբերյալ, նշելով տարբեր  տարիների  դրանց ավելացման  կամ նվազման պատճառները։

Ցորենի  բերքատվության ամենաբարձր  ցուցանիշը (չհաշված  Շահումյանի շրջանը՝ 23.2 ց/հա) գրանցվել է Հադրութի  շրջանում՝ 19,7 ց/հա, ամենացածրը՝ Մարտակերտի  շրջանում՝ 11ց/հա։ Մարտակերտի շրջանում  ցածր է  եղել նաև գարու  բերքատվությունը:

Նախարարի խոսքերով՝ հանրապետական օպերատիվ  շտաբի արդյունավետ գործունեության շնորհիվ 2012թ. հաջողվել է համարյա  անկորուստ  հավաքել հացահատիկի բերքը։  Խոսվեց նաև  գարնանացան մշակաբույսերի  սերմերի և ագրոքիմիկատների՝ հողօգտագործողներին  տրամադրման մեխանիզմներից, բնական աղետների  և սխալ  ագրոմշակման  հետևանքով  հանրապետության  ցանքատարածքներին  հասցված  վնասի չափերի և այդ  ցուցանիշների  նվազեցմանն ուղղված՝  գերատեսչության  քայլերի  մասին։

Վերջին  նոր ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ  ՀՆԱ-ում  արտադրանքի  մեծ մասը  բաժին է ընկնում  բուսաբուծությանը, փոքր մասը՝ անասնապահությանը։ Կարևորելով  ճյուղերի  համաչափ  զարգացումը,  Ա. Խաչատրյանը  նշեց, որ  կառավարությունը  հետևողական  է անասնաբուծության արդյունավետության բարձրացման հարցում։ ՙԲավական է միայն նշել, որ 2012թ. 1665 մլն դրամ ուղղվել է  անասնաբուծության  տարբեր ճյուղերի վարկավորմանը՚,- ասաց  նա։

Այս տարվա հունվարի  1-ի դրությամբ՝  նախորդ տարվա  համեմատ,  գրանցվել է բոլոր կենդանիների  գլխաքանակի  աճ, բացառությամբ  թռչուների՝ պայմանավորված  տարեվերջին  մորթված  գլխաքանակի  ավելացմամբ։

ՙ2012 թվականը բարենպաստ էր նաև կայուն հակահամաճարակային վիճակի  պահպանման առումով,- ասաց  գյուղնախարարը։- Տարվա  ընթացքում  հանրապետությունում  անասունների  վտանգավոր  հիվանդությունների  բռնկումներ չեն եղել։  ՌԴ-ից հաշվետու տարում  ներկրվել է 25,2, իսկ ՀՀ-ից օգնության կարգով  տրամադրվել 27,7 մլն դրամի չափով պատվաստանյութ՚։

Ա. Խաչատրյանը  տարվա ձեռքբերումներից է համարում նախարարության  պաշտոնական կայքէջի բացումը, այլ երկրների հետ  համագործակցության  հաստատումը, անասնաբուժական  ծառայությունների  աշխատանքի  արդյունավետության  բարձրացումը  և այլն։

Այդքանով հանդերձ, նրա իսկ խոսքերով, անելիքները  դեռ շատ են, և նախարարությունը փորձելու է  առաջիկա  տարիներին 2012թ. զարգացման կայուն  տեմպերը  պահպանել և  ավելացնել։

Լրագրողներն ուշադրություն  հրավիրեցին  մսի շուկայում  առկա հիմնախնդիրների վրա՝ որոշ գյուղերում  իրացման հարցերից մինչև դրսից ներկրվող մսի որակի վերահսկողության բացակայություն։

Երկրորդի մասին  նախարարը  նշեց, որ  հանրապետությունում  սննդի անվտանգության  ապահովման  համակարգ գրեթե չի գործում,  և գյուղնախարարությունը  քայլեր է ձեռնարկում  այդ բացը  լրացնելու ուղղությամբ, բացի այդ,  2012 թ. սեպտեմբեր ամսից  ՀՀ-ից մսի ներկրումն  արգելված է՝ կապված անվտանգության, մասնավորապես ՀՀ-ում  գրանցված  սիբիրախտի դեպքերի հետ։ Ինչ վերաբերում է  գյուղերից մսի՝  Ստեփանակերտի  շուկայում  իրացման  հնարավորությունների սահմանափակմանը, նախարարը չի գտնում, որ այդ խնդիրը հրատապ է, հատկապես սպանդանոցի  գործարկմամբ նման խնդիր  չպիտի  ծագի։ Խնդիրը  լիովին կլուծվի մսի վերամշակման  արտադրամասի  բացման հետ, որի ուղղությամբ  նախարարությունը մոտ ապագայում ծրագրեր ունի։

Լրագրողները հարց  բարձրացրին  Գյուղի  և գյուղատնտեսության  աջակցության  հիմնադրամի  կողմից  բնական աղետների հետևանքով վնասի փոխհատուցման համար իրականացված  վարկավորման մեխանիզմներում փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին, գտնելով, որ  գործող  մեխանիզմները հաճախ   օգուտ են բերում  գյուղատնտեսության  ոլորտում բիզնես ունեցող  պաշտոնյաներին և ոչ երբեք հասարակ, միջին  հողօգտագործողին:

Ի պատասխան նշվեց, որ փոխհատուցումները  հաճախ ոչ թե  դրամական օգնության ձևով են կատարվում, այլ վարկի մարման ժամկետների  երկարաձգմամբ, ինչը  Ա. Խաչատրյանը, որպես աջակցություն, նորմալ  ձև որակեց։ Մանավանդ  որ  այսօրվա  դրությամբ  գյուղատնտեսության մեջ  ապահովագրական  համակարգ չի գործում։ Ի դեպ, այս ուղղությամբ ևս  գյուղնախարարությունը  աշխատանքներ է  տանում, և  մոտ  ապագայում որոշ ճյուղերում փորձնական ապահովագրում կփորձեն իրականացնել:

Ինչո՞ւ այդքան  գումարների  տրամադրմանը զուգահեռ,  այնուամենայնիվ, աշխատանքները  բավարար  չեն կատարվում. այս մասին  Ա. Խաչատրյանը  նշեց,  որ  աշխատանքներն իրականացվում են  եղած  ռեսուրսների շրջանակներում, իսկ,  ընդհանուր  առմամբ, դրանք  չնչին  են։ ՙՄիայն  պարարտացման  համար 6-7 մլրդ դրամ է անհրաժեշտ, մինչդեռ  400-500 մլն  դրամ է ընդամենը  հատկացվում, այսինքն՝ մոտ 10 անգամ քիչ,- ասաց նա։- Մեզ մոտ գրանցված  գյուղտեխնիկայի  80%-ը հնամաշ է, դրա հետևանքով խախտվում են ագրոմշակման  կանոնները, ժամկետները։ Պարկի  թարմացման համար  անհրաժեշտ է  մինչև 20 մլրդ դրամ։ Այսպես՝ բոլոր ուղղություններում՚։

Ե՞րբ ԼՂՀ¬ն  պարենային  տեսակետից ինքնաբավ կդառնա՝ հարցի առնչությամբ Ա. Խաչատրյանը նշեց,  որ որոշ սննդատեսակների գծով՝ ցորեն, ձու, թռչնամիս, որոշ չափով նաև  կաթնամթերք, երկիրն արդեն ինքնաբավ է։ Նախարարությունը  ներկայումս  մշակում է  պարենային  անվտանգության հայեցակարգ, որի գործարկումով  բազմաթիվ հարցեր իրենց  լուծումը կստանան։

Լրագրողների          խնդրանքով Ա. Խաչատրյանը  մանրամասնեց  նաև ենթաշրջանային  ծրագրերը։ Ինչպես հայտնի է,  մինչև օրս  այն իրականացվում էր միայն  Բանաձորում  և Ուխտաձորում։  Դրան կավելացվի նաև  Հադրութում՝  Տողի ենթաշրջանի, Ասկերանի շրջանում՝ Խրամորթի  (8 համայնք),  Մարտունու շրջանում՝ Մարտունու վերին հատվածի՝ Նոր շեն,Կաղարծի  (10 համայնք) ծրագրերը։

Այդ բոլոր աշխատանքներն իրագործելու  և բավարար  արդյունք ապահովելու  հարցում նախարարը  կարևոր է  համարում  խորհրդատվությունների, նախարարություն¬գյուղացի-հողօգտագործող-ֆերմեր  կապի ամրապնդումը,  դրա համար  տեղերում աշխատող  գյուղատնտեսների  ու անասնաբույժների  աշխատավարձերի  բարձրացման  միջոցով  գործընթացը խթանելու անհրաժեշտություն է տեսնում։

Որոշ չափով  արդեն բարձրացում  եղել է։ Գյուղնախարարը հավաստիացրեց, որ այն կլինի պարբերական։

Հունվարի 18-ին նախարար Անդրանիկ  Խաչատրյանն ամփոփեց  2012թ. արդյունքները. լրագրողների հետ  հանդիպմանը նա ներկայացրեց  ոլորտի առկա վիճակը, առաջիկա  անելիքներն ու  խնդիրները։ Խոսելով ագրարային  ոլորտի  ռազմավարական  նշանակության մասին՝  Ա. Խաչատրյանն  առաջին հերթին  կարևորեց երկրի պարենային  ինքնաբավության  անհրաժեշտ  մակարդակի  ապահովումը,  գյուղական տարածքների զարգացումն ու գյուղական  բնակավայրերի  ամրապնդումը: Նշելով, որ  վերջին 5 տարիներին  ոլորտն ապահովել է  ՀՆԱ-ի 13,4%-ը, իսկ […]


Գյուղատնտեսության զարգացման 2012 թվականի ենթաշրջանային ծրագրեր

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ԲԱՆԱՁՈՐԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱԿԵՐՏԻ ՇՐՋԱՆԻ ՄԱՂԱՎՈՒԶԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ՈՒԽՏԱՁՈՐԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2012 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ


Գյուղատնտեսության զարգացման 2014 թվականի ենթաշրջանային ծրագրեր

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՍԿԵՐԱՆԻ ՇՐՋԱՆԻ ԽՐԱՄՈՐԹԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ՈՒԽՏԱՁՈՐԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸԾրագրի իրագործման համար պահանջվող ներդրումների ցանկ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ՏՈՂԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸԾրագրի իրագործման համար պահանջվող ներդրումների ցանկ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏՈՒՆՈՒ ՇՐՋԱՆԻ ՎԵՐԻՆ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՍԿԵՐԱՆԻ ՇՐՋԱՆԻ ԽՐԱՄՈՐԹԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ   ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ՈՒԽՏԱՁՈՐԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸԾրագրի իրագործման համար պահանջվող ներդրումների ցանկ   ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ՏՈՂԻ ԵՆԹԱՇՐՋԱՆԻ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ 2014 ԹՎԱԿԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐԸԾրագրի իրագործման համար պահանջվող ներդրումների ցանկ   ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏՈՒՆՈՒ […]


ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔ ԵՎ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐ-2013

ՀԱՑԱՀԱՏԻԿԱՅԻՆ ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԵՐԻ ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔԻ ԸՆԹԱՑՔԸ-2013թ.

27 Դեկտեմբեր 25 Դեկտեմբեր  23 Դեկտեմբեր  16 Դեկտեմբեր

09 Դեկտեմբեր  04 Դեկտեմբեր 02 Դեկտեմբեր  29 Նոյեմբեր

 27 Նոյեմբեր  25 Նոյեմբեր  22 Նոյեմբեր  20 Նոյեմբեր  06 Նոյեմբեր

04 Նոյեմբեր  01 Նոյեմբեր  28 Հոկտեմբերի  25 Հոկտեմբերի

21 Հոկտեմբերի  18 Հոկտեմբերի  14 Հոկտեմբերի  07 Հոկտեմբերի

02 Հոկտեմբերի  30 Սեպտեմբերի  24 Սեպտեմբերի  19 Սեպտեմբերի

23 Օգոստոսի 16 Օգոստոսի  15 Օգոստոսի  14 Օգոստոսի

13 Օգոստոսի  12 Օգոստոսի  09 Օգոստոսի  08 Օգոստոսի

07 Օգոստոսի  06 Օգոստոսի  05 Օգոստոսի  02 Օգոստոսի

29 Հուլիսի  25 Հուլիսի  18 Հուլիսի 09 Հուլիսի  01 Հուլիսի

28 Հունիսի

2013թ. ԼՂՀ շրջաններում գարնանացան մշակաբույսերի բերքահավաքի ընթացքը

 23 Դեկտեմբեր 09 Դեկտեմբեր  04 Դեկտեմբեր  02 Դեկտեմբեր

27 Նոյեմբեր  25 Նոյեմբեր 22 Նոյեմբեր  21 Նոյեմբեր

04 Նոյեմբեր  01 Նոյեմբեր  25 Հոկտեմբերի 21 Հոկտեմբերի

18 Հոկտեմբերի 14 Հոկտեմբերի  07 Հոկտեմբերի  02 Հոկտեմբերի

30 Սեպտեմբերի  24 Սեպտեմբերի  19 Սեպտեմբերի   23 Օգոստոսի

ԼՂՀ շրջաններում  2014 թ. բերքի տակ կատարված հերկի և ցանքսի մասին

27 Դեկտեմբեր  25 Դեկտեմբեր 23 Դեկտեմբեր  20 Դեկտեմբեր

18 Դեկտեմբեր  16 Դեկտեմբեր  13 Դեկտեմբեր  11 Դեկտեմբեր

09 Դեկտեմբեր  06 Դեկտեմբեր 04 Դեկտեմբեր  02 Դեկտեմբեր

29 Նոյեմբեր  27 Նոյեմբեր  25 Նոյեմբեր 22 Նոյեմբեր  20 Նոյեմբեր

15 Նոյեմբեր  06 Նոյեմբեր  04 Նոյեմբեր  01 Նոյեմբեր  28 Հոկտեմբերի

25 Հոկտեմբերի  21 Հոկտեմբերի  18 Հոկտեմբերի  14 Հոկտեմբերի

07 Հոկտեմբերի  02 Հոկտեմբերի 30 Սեպտեմբերի  24 Սեպտեմբերի

19 Սեպտեմբերի  23 Օգոստոսի

ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ԹՌՉՈՒՆՆԵՐԻ ԳԼԽԱՔԱՆԱԿԸ -2013թ.

01 Դեկտեմբեր 01 Նոյեմբեր   01 Հոկտեմբերի   01 Սեպտեմբերի

01 Օգոստոս  01 Հուլիսի  01 Հունիսի  01 Մայիսի  01 Ապրիլի

01 Մարտի 01 Փետրվարի

ՀԱՑԱՀԱՏԻԿԱՅԻՆ ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԵՐԻ ԲԵՐՔԱՀԱՎԱՔԻ ԸՆԹԱՑՔԸ-2013թ. 27 Դեկտեմբեր 25 Դեկտեմբեր  23 Դեկտեմբեր  16 Դեկտեմբեր 09 Դեկտեմբեր  04 Դեկտեմբեր 02 Դեկտեմբեր  29 Նոյեմբեր  27 Նոյեմբեր  25 Նոյեմբեր  22 Նոյեմբեր  20 Նոյեմբեր  06 Նոյեմբեր 04 Նոյեմբեր  01 Նոյեմբեր  28 Հոկտեմբերի  25 Հոկտեմբերի 21 Հոկտեմբերի  18 Հոկտեմբերի  14 Հոկտեմբերի  07 Հոկտեմբերի 02 Հոկտեմբերի  30 Սեպտեմբերի  24 Սեպտեմբերի  19 Սեպտեմբերի 23 Օգոստոսի 16 Օգոստոսի  15 Օգոստոսի  14 Օգոստոսի 13 Օգոստոսի  12 Օգոստոսի  09 Օգոստոսի  08 Օգոստոսի 07 Օգոստոսի  06 Օգոստոսի  05 Օգոստոսի  02 Օգոստոսի 29 Հուլիսի  25 Հուլիսի  18 Հուլիսի 09 Հուլիսի  01 Հուլիսի 28 Հունիսի 2013թ. ԼՂՀ շրջաններում […]


“Իրական հատված”

Իրական հատված /19.09.2016/

Իրական հատված /06.09.2016/

Իրական հատված /08.08.2016/

Իրական հատված /27.06.2016/

Իրական հատված /30.05.2016/

Իրական հատված /02.05.2016/

Իրական հատված /25.04.2016/

Իրական հատված /21.03.2016/

Իրական հատված /14.03.2016/

Իրական հատված /22.02.2016/

Իրական հատված /08.02.2016/

Իրական հատված /14.09.2015/

Իրական հատված /20.07.2015/

Իրական հատված/08.09.14/

Իրական հատված/24.03.14/

Իրական հատված/10.03.14/

 Իրական հատված /17.12.13/

Իրական հատված /12.11.13/

 Իրական հատված /24.09.13/

 Իրական հատված /06.08.13/

Իրական հատված /19.09.2016/ Իրական հատված /06.09.2016/ Իրական հատված /08.08.2016/ Իրական հատված /27.06.2016/ Իրական հատված /30.05.2016/ Իրական հատված /02.05.2016/ Իրական հատված /25.04.2016/ Իրական հատված /21.03.2016/ Իրական հատված /14.03.2016/ Իրական հատված /22.02.2016/ Իրական հատված /08.02.2016/ Իրական հատված /14.09.2015/ Իրական հատված /20.07.2015/ Իրական հատված/08.09.14/ Իրական հատված/24.03.14/ Իրական հատված/10.03.14/ Իրական հատված /17.12.13/ Իրական հատված /12.11.13/ Իրական հատված /24.09.13/ Իրական […]


ԼՂՀ-ում առկա գյուղատնտեսական տեխնիկայի քանակը և սարքինության վիճակը

ՏԵՂԵԿԱՆՔ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԱՌԿԱ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ ՔԱՆԱԿԸ ԵՎ ՍԱՐՔԻՆՈՒԹՅԱՆ ԱՍՏԻՃԱՆԸ — 26.03.2018 թ.


Տեղեկություններ

ՄԵԿՆԱՐԿԵԼ ԵՆ ՀԱՄԱՅՆՔԱՊԵՏԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՎՈՂ ՍԵՄԻՆԱՐ-ԴԱՍԸՆԹԱՑՆԵՐԸ ԱՎԱՐՏՎԵՑԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԱՊԵՏԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՎԱԾ ՍԵՄԻՆԱՐ ԴԱՍԸՆԹԱՑՆԵՐԸ

«ԱՐՑԱԽԻ ԵՐԻՏՖՈՐՈՒՄ-2013»`  ԳԱՆՁԱՍԱՐՈՒՄ

ԱՅՍ  ԱՆԳԱՄ`  ՔԱՐՎԱՃԱՌՈՒՄ


Նորություններ

<a style="font-size: 0.75em;" title="ԲԵՐՔԻ  ԿՈՐՍՏԻՑ  ԽՈՒՍԱՓԵԼԸ`  ՎԵՐՋՆԱՆՊԱՏԱԿ" href="http://minagro.nkr.am/?p=5700&lang=hy" rel="bookmark">ԲԵՐՔԻ ԿՈՐՍՏԻՑ ԽՈՒՍԱՓԵԼԸ` ՎԵՐՋՆԱՆՊԱՏԱԿ

Տեղեկություն ԼՂՀ-ում 2013թ. հացահատիկի բերքի շարժի մասին


ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ